Hoàn thiện kế toán sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất quân trang thuộc Tổng cục Hậu cần Bộ Quốc Phòng

Xây dựng và hoàn thiện chế độ kế toán đã ban hành để có được một hành lang pháp lý ổn định về tài chính kế toán, bổ sung thêm hệ thống kế toán quản trị mang tính định[r]

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CH PHÍ SẢN XUẤT VÀ

TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1.1 Khái quát chung về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí khác mà các doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định Dưới góc độ

kế toán tài chính, chi phí sản xuất là những phí tổn thực tế phát sinh gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp để sản xuất sản phẩm Dưới góc độ kế toán quản trị, chi phí sản xuất có thể là những phí tổn thực tế phát sinh trong một hợp đồng sản xuất kinh doanh, những phí tổn mất đi do cơ hội kinh doanh

Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là phạm vi, giới hạn mà chi phí sản xuất cần được tập hợp theo những phạm vi, giới hạn đó

Chi phí sản xuất được phân loại theo các cách: Phân loại theo yếu tố chi phí; Phân loại theo chức năng hoạt động; Phân loại theo cách thức kết chuyển chi phí; Phân loại theo mối quan hệ với đối tượng chịu chi phí; Phân loại theo cách ứng xử của chi phí,…

Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa cùng với các chi phí sản xuất khác có liên quan đến khối lượng công việc, sản phẩm, lao vụ đã hoàn thành

Giá thành sản phẩm được phân loại theo các tiêu thức: Phân loại theo thời điểm tính và nguồn số liệu để tính giá thành; Phân loại theo phạm vi phát sinh chi phí; Phân loại theo phạm vi tính toán chi phí

1.2 Phương pháp kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Luận văn trình bày phương pháp kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới hai góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị

Thứ nhất, kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ

kế toán tài chính, bao gồm:

Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là chi phí có liên quan trực tiếp đến từng đối tượng hạch toán chi phí CPNVLTT được phản ánh qua tài khoản 621- “Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp”

Kế toán chi phí nhân công trực tiếp: Chi phí nhân công trực tiếp là những khoản tiền trả cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm, trực tiếp thực hiện các lao

vụ dịch vụ Chi phí nhân công trực tiếp được phản ánh và tập hợp trên TK 622 - " Chi phí nhân công trực tiếp”

Kế toán chi phí sản xuất chung: Chi phí sản xuất chung là những khoản chi phí phát sinh trong phạm vi phân xưởng, bộ phận sản xuất còn lại ngoài chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp kể trên Chi phí sản xuất chung được phản ánh trên tài khoản 627 - "Chi phí sản xuất chung"

Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất sau khi được hạch toán riêng theo từng khoản mục: CPNVLTT, CPNCTT và CPSXC được kết chuyển để hạch toán chi phí sản xuất toàn doanh nghiệp chi tiết theo từng đối tượng hạch toán chi phí sản xuất, kế toán sử dụng TK 154 - CPSXKDDD (Đối với phương pháp kê khai thường xuyên), TK 631 (Đối với phương pháp kiểm kê định kỳ)

Các phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang: Sản phẩm dở dang là những sản phẩm chưa kết thúc giai đoạn chế biến còn nằm trong quá trình sản xuất

Các phương pháp tính giá thành sản phẩm: Tuỳ thuộc vào đối tượng hạch toán chi phí và đối tượng tính giá thành mà có thể áp dụng một trong số các phương pháp tính giá thành sản phẩm như: Phương pháp trực tiếp; Phương pháp tổng cộng phí; Phương pháp hệ số; Phương pháp tỷ lệ; Phương pháp loại trừ giá trị sản phẩm phụ; Phương pháp liên hợp

Thứ hai, kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán quản trị

Dưới góc độ kế toán quản trị, các doanh nghiệp sản xuất cần dựa vào tính chất sản xuất của mình để lựa chọn một trong hai phương pháp sau để xác định chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm:

Một là, Phương pháp xác định chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo công việc: Ghi chép lại một cách chi tiết thông tin của từng sản phẩm, nhóm sản phẩm tương tự nhau Phương pháp này được áp dụng tại các doanh nghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng, sản phẩm được sản xuất theo yêu cầu của khách hàng

Hai là, Phương pháp xác định chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo quá trình sản xuất: Ghi chép theo từng phân xưởng khi sản phẩm được chuyển

từ phân xưởng này sang phân xưởng khác và trên cơ sở đó, xác định được chi phí và giá thành cho từng đơn vị sản phẩm Phương pháp này áp dụng trong các doanh nghiệp sản xuất một loại sản phẩm và sản phẩm lần lượt đi qua nhiều giai đoạn sản xuất khác nhau, sản phẩm hoàn chỉnh ở giai đoạn này sẽ là đối tượng chế biến của giai đoạn tiếp sau

1.3 Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại một số nước trên thế giới và hướng vận dụng vào Việt Nam

Kế toán CPSX và tính giá thành sản phẩm tại một số nước như Pháp và Mỹ, phân hệ kế toán quản trị và kế toán tài chính luôn song song với nhau, đây là điểm quan trọng mà kế toán Việt Nam cần phải học tập vì thực tế cho thấy, nội dung kế toán nước ta chỉ mới tập trung giải quyết các vấn đề kế toán tài chính, thông tin kế toán chưa phát huy được hết chức năng phục vụ cho quản trị doanh nghiệp

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT QUÂN TRANG

THUỘC TỔNG CỤC HẬU CẦN - BỘ QUỐC PHÒNG

2.1 Tổng quan về doanh nghiệp sản xuất quân trang thuộc Tổng cục Hậu cần - Bộ Quốc Phòng

Các doanh nghiệp sản xuất quân trang thuộc TCHC - BQP được hình thành

từ các xí nghiệp, doanh nghiệp Nhà nước nay phát triển lên thành các Công ty cổ phần có sự góp vốn của Nhà nước

Các doanh nghiệp sản xuất quân trang đều áp dụng tổ chức quản lý theo kiểu trực tuyến chức năng Mỗi sản phẩm có quy trình công nghệ sản xuất khác nhau nhưng đều qua ba giai đoạn cơ bản là giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn sản xuất và giai đoạn kiểm tra chất lượng sản phẩm Công tác tổ chức kế toán được áp dụng theo hình thức tập trung và thực hiện Chế độ kế toán theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC

2.2 Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp sản xuất quân trang thuộc TCHC - BPQ

Kế toán chi phí sản xuất

Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất tại các doanh nghiệp sản xuất quân trang

là nhóm sản phẩm cùng loại tại từng phân xưởng sản xuất và sử dụng phương pháp

kê khai thường xuyên để hạch toán chi phi sản xuất

Chi phí sản xuất bao gồm các khoản mục sau:

Một là, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: bao gồm các chi phí nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, nhiên liệu xuất dùng trực tiếp để sản xuất sản phẩm

Tại Công ty cổ phần 26, kế toán mở sổ cái TK 621 “Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp” cho từng phân xưởng sản xuất, xuất kho NVL theo định mức, giá trị thực

tế của NVL xuất kho được tính theo phương pháp nhập trước xuất trước Tại Công

ty cổ phần 22, chi phí NVL sau khi xuất dùng thừa, không tiến hành nhập lại kho

mà để lại coi là lượng tồn kho Tại Công ty cổ phần 32, mặc dù CPSX được tập hợp theo từng sản phẩm nhưng sổ chi tiết TK 621 phản ánh CPNVLTT cho toàn bộ các phân xưởng, cuối kỳ mới phân bổ cho từng sản phẩm

Hai là, chi phí nhân công trực tiếp: Tại các doanh nghiệp mà tác giả đã khảo sát, đều áp dụng hình thức trả lương theo SP đối với công nhân trực tiếp sản xuất

Ba là, chi phí sản xuất chung: Chi phí sản xuất chung là những chi phí cần thiết còn lại để sản xuất sản phẩm sau CPNVLTT và CPNCTT

Tại Công ty cổ phần 26 và Công ty cổ phần 22, khoản mục CPSXC được tập hợp riêng cho từng phân xưởng và được theo dõi trên TK 627 - “Chi phí sản xuất chung” Tại Công ty cổ phần 32, chi phí sản xuất chung không được theo dõi chi

tiết theo từng phân xưởng mà được tập hợp chung cho toàn Công ty, sau đó kế toán chi phí giá thành tiến hành phân bổ cho từng loại sản phẩm sản xuất ra trong kỳ

Tổng hợp chi phí sản xuất

Tại Công ty cổ phần 26, các khoản mục CPSX sau khi tính toán được tập hợp vào bên Nợ TK 154 - “Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang” và kế toán chi phí

và tính giá thành tiến hành ghi vào Chứng từ ghi sổ sau khi xác định CPSXDD cuối

kỳ và tính tổng giá thành sản phẩm nhập kho trong kỳ Chứng từ ghi sổ là căn cứ để lên Sổ cái TK 154

Tại Công ty cổ phần 22, cuối tháng, căn cứ vào các khoản mục chi phí phát sinh ở từng phân xưởng, kế toán kết chuyển sang TK 154 để hạch toán toàn bộ CPSX kinh doanh của toàn Công ty chi tiết theo từng phân xưởng Đồng thời, căn

cứ vào các Bảng phân bổ số 1, số 2, số 3, các Bảng kê liên quan, Sổ cái TK 111, Sổ cái TK 112 và NKCT số 5, kế toán tổng hợp lập Bảng kê số 4 sau đó ghi vào NKCT

số 7

Tại Công ty cổ phần 32, các CPSX cuối kỳ được kết chuyển vào TK 154 chi tiết cho từng sản phẩm tại các phân xưởng sản xuất và phản ánh trên Sổ Nhật ký chung Thông thường, các phân xưởng tiến hành sản xuất trên kế hoạch đã định trước và sản xuất theo giá thành kế hoạch đã đặt ra, do đó vật tư xuất dùng cho sản xuất sản phẩm đã được tính theo mức tiêu hao định mức nên cuối tháng kế toán tính giá thành chỉ cần xác định mức tiêu hao thực tế căn cứ vào bảng kiểm kê thành phẩm tồn kho và so sánh với NVL xuất dùng

Tính giá thành sản phẩm

Căn cứ vào quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm giản đơn, sản xuất chuyên môn hóa theo sản phẩm, sản phẩm được chế biến theo nhiều giai đoạn công nghệ kế tiếp nhau tại phân xưởng, kết thúc mỗi giai đoạn sản xuất không bán ra ngoài hay nhập kho mà chỉ những thành phẩm hoàn thành ở giai đoạn công nghệ cuối cùng mới được coi là thành phẩm, nên các doanh nghiệp sản xuất quân trang thuộc TCHC - BQP được khảo sát đều chọn đối tượng tính giá thành là sản phẩm hoàn thành ở giai đoạn công nghệ sản xuất cuối cùng của từng mặt hàng tại các

phân xưởng Kỳ tính giá thành là hàng tháng vào thời điểm cuối tháng Phương pháp tính giá áp dụng là phương pháp giản đơn

2.3 Đánh giá thực trạng kế toán CPSX và tính giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp sản xuất quân trang thuộc TCHC - BQP

Các doanh nghiệp sản xuất quân trang đều đã chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của Luật kế toán, Chế độ kế toán của Nhà nước

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp đã thực hiện các công việc như xác định đối tượng tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm; phương pháp tập hợp chi phí sản xuất sản xuất và đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ; kỳ tính giá thành phù hợp với đặc điểm sản xuất hàng quân trang đặc thù

Tuy nhiên, tại các doanh nghiệp sản xuất quân trang mà tác giả đã khảo sát đều không tổ chức theo dõi giá trị sản phẩm hỏng, thiệt hại do ngừng sản xuất Công tác tập hợp CPSX và tính giá thành sản phẩm chỉ thực hiện theo phương pháp

kế toán tài chính, chưa áp dụng phương pháp kế toán quản trị dẫn đến chưa phát huy được hết vai trò của công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm Trong một số doanh nghiệp vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định như: chưa phân định chính xác sản phẩm dở dang và NVL chưa sử dụng hết tại các phân xưởng; hệ thống sổ sách kế toán chưa đồng bộ, thiết kế chưa khoa học

CHƯƠNG 3 HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CPSX VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM VỚI VIỆC TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT QUÂN TRANG THUỘC TCHC - BQP 3.1 Phương hướng phát triển, yêu cầu và nguyên tắc hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm với việc tăng cường quản trị chi phí sản xuất trong các doanh nghiệp sản xuất quân trang thuộc TCHC - BQP

3.2 Các giải pháp hoàn thiện

Dưới góc độ kế toán tài chính, tác giả đề xuất 3 giải pháp hoàn thiện sau:

Một là, hoàn thiện kế toán sản phẩm hỏng và thiệt hại ngừng sản xuất

Cần xây dựng định mức cho sản phẩm hỏng, theo dõi, xác định rõ nguyên nhân gây ra sản phẩm hỏng và thiệt hại ngừng sản xuất Cuối kỳ, tổng hợp toàn bộ chi phí của sản phẩm hỏng và ngừng sản xuất để xử lý theo từng trường hợp cụ thể

Hai là, hoàn thiện việc phân bổ công cụ, dụng cụ có giá trị lớn

Để tránh sự biến động chi phí, các doanh nghiệp nên phân biệt công cụ giá trị nhỏ và công cụ giá trị lớn Đối với công cụ, dụng cụ có giá trị nhỏ, số lượng không nhiều thì có thể tiến hành phân bổ một lần Đối với công cụ dụng cụ có giá trị lớn thì căn cứ vào giá trị, thời gian và mức độ tham gia của chúng vào trong quá trình

sử dụng để xác định số lần phân bổ và mức chi phí phân bổ mỗi lần cho từng loại công cụ, dụng cụ

Ba là, hoàn thiện hệ thống sổ sách kế toán chi phí sản xuất

Các doanh nghiệp sản xuất quân trang cần có một hệ thống sổ kế toán tổng hợp và chi tiết để thu thập, xử lý các thông tin liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh để cung cấp kịp thời thông tin cho nhà quản trị trong việc ra quyết định, lập dự toán chi phí, quản lý của các cấp lãnh đạo

Dưới góc độ kế toán quản trị, tác giả trình bày các giải pháp hoàn thiện sau:

Thứ nhất, phân loại chi phí theo mối quan hệ với khối lượng hoạt động Phân loại chi phí theo mỗi quan hệ với khối lượng hoạt động có tác dụng lớn trong việc khai thác khả năng tiềm tàng của doanh nghiệp Phân loại chi phí theo cách này bao gồm chi phí biến đổi, chi phí cố định và chi phí hỗn hợp Các doanh nghiệp sản xuất quân trang có thể căn cứ vào chính sách và chiến lược kinh doanh của mình để chuyển đổi giữa các chi phí khả biến và bất biến

Thứ hai, xây dựng các dự toán chi phí

Dự toán là những tính toán dự kiến một cách toàn diện và phối hợp, chỉ rõ cách thức huy động các nguồn lực cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, được xác định bằng một hệ thống các chỉ tiêu về số lượng và giá trị của một khoảng thời gian xác định trong tương lai

Để kinh doanh có hiệu quả, các doanh nghiệp sản xuất quân trang cần có một

hệ thống định mức chi phí tiêu chuẩn hoàn hảo Hệ thống chi phí tiêu chuẩn sử dụng thông tin ước tính để tính toán chi phí sản xuất của sản phẩm

Thứ ba, xây dựng các trung tâm chi phí và báo cáo bộ phận

Trung tâm chi phí là bộ phận cấu thành nên hệ thống tổ chức của doanh nghiệp Trong cơ cấu phân loại trung tâm chi phí, cần cụ thể theo đơn vị sản xuất kinh doanh nội bộ, để xây dựng báo cáo chi phí - thu nhập bộ phận

Báo cáo bộ phận là báo cáo về chi phí, doanh thu, kết quả thu nhập của các

bộ phận kinh doanh khác nhau trong một doanh nghiệp với nguyên tắc chỉ đạo khi dụng là các khái niệm chi phí nêu trong báo cáo bộ phận là phân biệt chi phí bất biến thuộc tính - chi phí gắn với bộ hận và chi phí bất biến chung

Báo cáo bộ phận được trình bày ở nhiều cấp độ do cơ cấu tổ chức sản xuất kinh doanh và yêu cầu báo cáo thông tin từ bộ phận chi tiết tới mức nào Để kiểm soát chi phí tốt, ban quản trị doanh nghiệp nên yêu cầu lập báo cáo cho bộ phận tùy thuộc vào tính trọng yếu của cấp độ báo cáo đối với việc ra các quyết định quản lý

Thứ tư, thực hiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo công việc

Các doanh nghiệp sản xuất quân trang với đặc điểm là sản xuất hàng hóa theo đơn đặt hàng, sản xuất nhiều đơn hàng khác nhau cùng lúc, nên khi tiến hành sản xuất nên áp dụng phương pháp này để tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Chi phí sản xuất phát sinh được tập hợp vào TK 154 được mở chi tiết theo đơn đặt hàng và phản ánh trên các phiếu chi phí công việc Mỗi đơn hàng cần lập một phiếu chi phí công việc mà không cần quan tâm tới số lượng sản xuất trong đơn hàng đó nhiều hay ít

Thứ năm, xây dựng hệ thống báo cáo phục vụ kế toán quản trị

Để giúp các nhà quản trị thực hiện chức năng kiểm soát cũng như hoàn thiện

hệ thống báo cáo đáp ứng nhu cầu quản trị của doanh nghiệp, ngoài hệ thống báo cáo tài chính, các doanh nghiệp sản xuất quân trang cần lập các báo cáo quản trị

Trong các báo cáo kế toán quản trị, phải trình bày những thông tin về dự toán tương ứng để đảm bảo so sánh những kết quả thực tế đạt được với dự toán Đối với

kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, các doanh nghiệp sản xuất quân trang có thể lập Báo cáo sản xuất; Báo cáo kiểm soát chi phí; Báo cáo chi phí sản xuất toàn doanh nghiệp; Báo cáo giá thành sản phẩm và Báo cáo chênh lệch giá thành sản phẩm

3.3 Điều kiện thực hiện các giải pháp hoàn thiện

Về phía Nhà nước

Xây dựng và hoàn thiện chế độ kế toán đã ban hành để có được một hành lang pháp lý ổn định về tài chính kế toán, bổ sung thêm hệ thống kế toán quản trị mang tính định hướng và các văn bản hướng dẫn cụ thể làm cơ sở để các doanh nghiệp có thể áp dụng kết hợp giữa cung cấp thông tin kế toán tài chính và thông tin

kế toán quản trị trong từng ngành hay điều kiện cụ thể của mình

Về phía doanh nghiệp, cần thực hiện các giải pháp sau:

Cần nhận định lại và hoàn thiện phương pháp tổ chức kế toán của doanh nghiệp Nâng cao nhận thức và vai trò quan trọng của công tác kế toán đối với các nhà quản trị doanh nghiệp Nâng cao trình độ bộ máy nhân sự của phòng kế toán, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong kế toán

Thiết lập bộ phận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm hoạt động có hiệu quả, đảm bảo được sự luân chuyển thông tin thông suốt giữa phòng kế toán và các phòng, ban liên quan

KẾT LUẬN

Kế toán là một công cụ quản lý kinh tế hữu hiệu ở các doanh nghiệp Nhà nước ta hiện nay đang rất quan tâm đến sự phát triển của hệ thống kế toán, sao cho công cụ quản lý kinh tế này có tác dụng thúc đẩy phát triển kinh tế doanh nghiệp

Xuất phát từ yêu cầu thực tế của cơ chế quản lý kinh tế, hệ thống kế toán Việt Nam không ngừng đổi mới, loại bỏ những nội dung không còn phù hợp, bổ sung, xây dựng nội dung mới thích hợp với quản lý

Các doanh nghiệp sản xuất quân trang thuộc TCHC - BQP đã thực hiện cổ phần hóa cùng tồn tại và cạnh tranh bình đẳng trong nền kinh tế thị trường với các doanh nghiệp bên ngoài, do vậy, thông tin về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm

có vị trí đặc biệt quan trọng và vô cùng hữu ích cho các nhà quản trị doanh nghiệp trong phấn đấu mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận và tăng cường khả năng cạnh tranh

Do vậy, các doanh nghiệp cần nhận định lại và hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán tại doanh nghiệp cả về kỹ thuật tổ chức, nhân sự và xây dựng các chuẩn mực, quy chế kế toán tài chính nội bộ sao cho phù hợp với đặc điểm sản xuất, quy trình công nghệ và trình độ quản lý của doanh nghiệp Bộ phận kế toán chi phí sản xuất phải thực hiện cả hai nhiệm vụ kế toán tài chính và kế toán quản trị, thì việc quản lý và

sử dụng thông tin chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm mới đạt hiệu quả