- Mức độ hoàn thiện của bộ máy tổ chức thực hiện: Được đánh giá qua hai tiêu chỉ là chất lượng cán bộ tham gia hệ thống và mức độ tinh gọn của hệ thống. - Mức độ cụ thể và chặt [r]
Trang 1MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
TÓM TẮT LUẬN VĂN 2
LỜI MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG, HỆ THỐNG PHÁT
HIỆN VÀ CẢNH BÁO SỚM RỦI RO TÍN DỤNG Error! Bookmark not defined
1.1 Hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mạiError! Bookmark not defined.
1.1.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng Error! Bookmark not defined.
1.1.2 Vai trò của tín dụng ngân hàng Error! Bookmark not defined.
1.1.3 Phân loại tín dụng ngân hàng Error! Bookmark not defined.
1.2 Rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined.
1.2.1 Khái niệm về rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined.
1.2.2 Nguyên nhân rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined.
1.2.3 Phân loại rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined.
1.2.4 Nhận dạng rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined.
1.2.5 Tác động của rủi ro tín dụng Error! Bookmark not defined.
1.3 Hệ thống phát hiện và cảnh báo báo sớm rủi ro tín dụng của ngân hàng
thương mại Error! Bookmark not defined.
1.3.1 Khái niệm về hệ thống phát hiện cảnh báo sớm rủi ro tín dụngError! Bookmark not defined 1.3.2 Vai trò của hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụngError! Bookmark not defined 1.3.3 Cấu trúc hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng.Error! Bookmark not defined.
1.3.4 Các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm rủi ro
tín dụng Error! Bookmark not defined.
Trang 21.4 Kinh nghiệm xây dựng hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro
tín dụng Error! Bookmark not defined.
1.4.1 Kinh nghiệm từ các tổ chức nước ngoài Error! Bookmark not defined.
1.4.2 Kinh nghiệm từ các tổ chức trong nước Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ HỆ THỐNG PHÁT HIỆN VÀ CẢNH BÁO
SỚM RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NH TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM -
NGHIÊN CỨU ĐIỂN HÌNH TẠI CHI NHÁNH SỞ GIAO DỊCH.Error! Bookmark not defined
1.5 Tổng quan về hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng tại
Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam Error! Bookmark not defined.
1.5.1 Quá trình thành lập và phát triển Ngân hàng TMCP Ngoại Thương
Việt Nam Error! Bookmark not defined.
1.5.2 Hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP
Ngoại thương Việt Nam Error! Bookmark not defined.
1.6 Thực trạng tín áp dụng hệ thống phát hiện và cánh báo sớm rủi ro tín
dụng tại NH TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Sở Giao Dịch.Error! Bookmark not defined.
1.6.1 Kết quả hoạt động kinh doanh của Sở Giao DịchError! Bookmark not defined.
1.6.2 Thực trạng áp dụng hệ thống phát hiện và cánh báo sớm rủi ro tín dụng
tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Sở Giao DịchError! Bookmark not defined.
1.6.3 Đánh giá mức độ hoàn thiện hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro
tín dụng tại NH TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Sở Giao DịchError! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG PHÁT HIỆN VÀ
CẢNH BÁO SỚM RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NH TMCP NGOẠI THƯƠNG
VIỆT NAM – CHI NHÁNH SỞ GIAO DỊCH Error! Bookmark not defined
3.1 Định hướng phát triển tín dụng tại NH TMCP Ngoại thương Việt Nam –
Chi nhánh Sở Giao Dịch Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Định hướng phát triển chung Error! Bookmark not defined.
3.1.2 Định hướng phát triển chất lượng tín dụng tại Sở Giao Dịch.Error! Bookmark not defined.
3.2 Giải pháp hoàn thiện hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín
dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam.Error! Bookmark not defined.
Trang 33.2.1 Nhóm giải pháp hoàn thiện bộ máy tổ chứcError! Bookmark not defined.
3.2.2 Nhóm giải pháp về quy trình, quy định Error! Bookmark not defined.
3.3 Kiến nghị Error! Bookmark not defined.
3.3.1 Kiến nghị với NH TMCP Ngoại thương Việt NamError! Bookmark not defined 3.3.2 Kiến nghị với cơ quan quản lý Nhà nước Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
Trang 4DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT
NH : Ngân hàng
TMCP : Thương mại cổ phần
Vietcombank : Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
KH : Khách hàng
SGD : Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam -
Chi nhánh Sở Giao Dịch
CN : Chi nhánh
TSC : Trụ sở chính
RRTD : Rủi ro tín dụng
NHNN : Ngân hàng nhà nước
CBTD : Cán bộ tín dụng
CBKH : Cán bộ khách hàng
PH&CBS RRTD : Phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng
PKH : Phòng khách hàng
PQLN : Quản lý nợ
Trang 5DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1: Hệ thống xếp hạng nội bộ của Citibank Error! Bookmark not defined
Bảng 1.2: Chỉ tiêu phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng của European
Central Bank Error! Bookmark not defined
Bảng 1.3: Các chỉ tiêu cảnh báo sớm rủi ro tín dụng của NH TMCP Công Thương
Việt Nam Error! Bookmark not defined
Bảng 2.1: Trọng số chấm điểm đối với doanh nghiệp thông thường, doanh nghiệp
tiềm năng Error! Bookmark not defined
Bảng 2.2: Trọng số chấm điểm đối với doanh nghiệp siêu nhỏError! Bookmark not defined Bảng 2.3: Xếp hạng tín dụng tại Vietcombank Error! Bookmark not defined
Bảng 2.4: Kết quả huy động vốn của SGD từ 2013-2016Error! Bookmark not defined
Bảng 2.5: Cơ cấu nguồn vốn huy động tại SGD Error! Bookmark not defined
Bảng 2.6: Tình hình hoạt động bảo lãnh tại SGD Error! Bookmark not defined
Bảng 2.7: Hoạt động thanh toán xuất khẩu tại SGD Error! Bookmark not defined
Bảng 2.8: Hoạt động thanh toán nhập khẩu tại SGD Error! Bookmark not defined
Bảng 2.9: Kết quả kinh doanh từ năm 2013-2016 của SGDError! Bookmark not defined Bảng 2.10: Cơ cấu dư nợ tại SGD theo loại hình khách hàngError! Bookmark not defined Bảng 2.11: Cơ cấu dư nợ theo thời hạn tại SGD Error! Bookmark not defined
Bảng 2.12: Cơ cấu dư nợ theo tỷ lệ tài sản bảo đảm tại SGDError! Bookmark not defined Bảng 2.13: Cơ cấu dư nợ theo loại hình khách hàng tại SGDError! Bookmark not defined
Bảng 3.1: Trọng số tính điểm tài chính theo loại báo cáo tài chính đối với
kháchhàng doanh nghiệp thông thường doanh nghiệp tiềm năngError! Bookmark not defined
Bảng 3.2: Trọng số tính điểm tài chính theo loại báo cáo tài chính đối với
kháchhàngdoanh nghiệp vừa và nhỏ Error! Bookmark not defined
Trang 6DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Kết quả huy động vốn của SGD từ 2019-2016Error! Bookmark not defined
Trang 7TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
-o0o -
LƯU XUÂN TRƯỜNG
HOÀN THIỆN HỆ THỐNG PHÁT HIỆN VÀ CẢNH BÁO SỚM RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM QUA NGHIÊN CỨU ĐIỂN HÌNH
TẠI CHI NHÁNH SỞ GIAO DỊCH
Chuyên ngành: KINH TẾ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH DOANH VÀ QUẢN LÝ
Người hướng dẫn khoa học: TS HOÀNG THỊ LAN HƯƠNG
Hà Nội - 2017
Trang 8TÓM TẮT LUẬN VĂN
Nguồn vốn tín dụng Ngân hàng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế phát triển Nền kinh tế càng phát triển, tốc độ tăng trưởng càng cao thì nhu cầu vồn của nền kinh tế càng lớn Khi nhu cầu vốn của nền kinh tế tăng lên và thành phần tham gia sản xuất kinh doanh đa dạng hơn cũng đồng nghĩa với rủi ro của NH tăng theo, tạo nên áp lực không nhỏ với hoạt động quản lý rủi ro tín dụng Với danh mục khách hàng đa dạng đòi hỏi NH phải tiến hành sàng lọc và phân loại thông tin đầu vào để
có được bức tranh tổng quan hơn về danh mục khách hàng, nhận diện sớm những khách hàng tiềm ẩn rủi ro từ đó đưa ra định hướng đối với những khách hàng Việc xây dựng không ngừng nghiên cứu, cải tiến, mở rộng hệ thống cảnh báo sớm là rất cần thiết để NH phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng để có được những đánh giá chính xác nhất về khách hàng, do đó cải thiện chất lượng tín dụng trong NH là điều hết sức quan trọng
Đánh giá được tầm quan trọng của Hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng, Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam đang dần hoàn thiện hệ thống nhằm đạt được mục đích tăng trưởng tín dụng an toàn và hiệu quả
Chính vì vậy tôi chọn đề tài “Hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam qua nghiên cứu điển hình tại chi nhánh Sở Giao Dịch” làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn Thạc sĩ của mình
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục, bảng biểu, tài liệu tham khảo, luận văn được chia thành 3 chương:
Chương 1: Tổng quan về rủi ro tín dụng, hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi
ro tín dụng
Chương 2: Thực trạng về hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – nghiên cứu điển hình tại Chi nhánh Sở Giao Dịch
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Sở Giao Dịch
Trang 9Chương 1: Tổng quan về rủi ro tín dụng, hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro
tín dụng
Trong chương này, tác giả trình bày khái quát về tín dụng, rủi ro và hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng
Tín dụng ngân hàng: Tín dụng ngân hàng được hiểu là Ngân hàng chuyển nhượng
hoặc cam kết chuyển nhượng cho khách hàng quyền sử dụng vốn của ngân hàng
Đặc trưng của tín dụng ngân hàng:Đặc trưng của tín dụng ngân hàng bao gồm
4 đặc trưng: Thứ nhất, có hoàn trả và trong thời gian xác định; thứ hai: giá trị hoàn trả phải lớn hơn giá trị lúc vay; thứ ba hoạt động tín dụng ngân hàng luôn chứa đựng rủi ro;
thứ tư: hoạt động tín dụng dựa trên nguyên tắc có bảo đảm
Vai trò của tín dụng ngân hàng: Tín dụng NH đáp ứng nhu cầu về vốn cho nền kinh tế, tín dụng ngân hàng tạo ra nguồn vốn hỗ trợ cho quá trình sản xuất, tín dụng ngân hàng tích tụ và thúc đẩy việc sử dụng vốn có hiệu quả, tín dụng ngân hàng góp phần giải quyết mâu thuẫn giữa chu kỳ thu nhập và chu kỳ tiêu dùng, tín dụng ngân hàng tạo điều
kiện mở rộng và phát triển quan hệ kinh tế đối ngoại
Phân loại tín dụng ngân hàng: Các hình thức cấp tín dụng cho khách hàng rất
đa dạng, Ngân hàng thường phân loại tín dụng theo một số tiêu chí sau:
- Căn cứ vào thời gian: tín dụng chia làm 03 loại: tín dụng ngắn hạn, tín dụng trung hạn, tín dụng dài hạn
- Căn cứ vào biện pháp bảo đảm: Tín dụng có bảo đảm bằng tài sản và cấp tín dụng không bảo đảm bằng tài sản
- Căn cứ vào đối tượng khác hàng: Tín dụng đối với khách hàng pháp nhân và tín dụng đối với khách hàng thể nhân
- Căn cứ vào quy mô của khách hàng: Tín dụng đối với DN lớn, Tín dụng đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, tín dụng ñối với các cá nhân và hộ gia đình
Rủi ro tín dụng
Trang 10 Khái niệm về rủi ro tín dụng: Có nhiều cách định nghĩa, tựu chung lại: Rủi ro tín
dụng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với NH khi khách hàng không có khả năng thực hiện
hoặc không có khả năng thực hiện đẩy đủ đúng thời hạn nghĩa vụ của mình
Nguyên nhân rủi ro tín dụng:Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng,
thông thường, người ta phân rủi ro tín dụng dựa trên các yếu tố từ các thành phần tham
gia vào quá trình cấp tín dụng
- Nguyên nhân từ phía ngân hàng: Thứ nhất: hững thông tin phục vụ quá trình ra quyết định cấp tín dụng không đầy đủ, thứ hai: cán bộ thiếu đạo đức và/hoặc chuyên môn nghiệp vụ kém, thứ ba: công tác kiểm tra kiểm tra nội bộ thiếu chặt chẽ, thứ tư: thiếu sự giám sát và quản lý sau cho vay
- Nguyên nhân từ phía khách hàng: Khách hàng sủ dụng vốn sai mục đích, khả năng quản lý kinh doanh kém, tình hình tài chính của doanh nghiệp yếu kém, thiếu minh bạch, khách hàng thiếu thiện chí trong việc trả nợ vay
- Nguyên nhân từ môi trường bên ngoài: Môi trường kinh tế không ổn định, môi trường pháp lý thay đổi
Phân loại rủi ro tín dụng:Dựa trên các tiêu chí khác nhau sẽ có những phương
thức phân loại rủi ro tín dụng khác nhau, cách thức phân loại RRTD sẽ phụ thuộc vào
mục đích nghiên cứu
- Căn cứ vào mức độ tổn thất: rủi ro ứ động vốn và rủi ro mất vốn
- Căn cứ theo đối tượng sử dụng vốn, rủi ro chia làm 03 loại: Rủi ro khách hàng
cá thể, rủi ro khách hàng công ty, tổ chức kinh tế, định chế tài chính, rủi ro quốc gia hay khu vực địa lý
- Căn cứ vào tính tổng thể của rủi ro, rủi ro được chia làm 02 loại: Rủi ro giao dịch và rủi ro danh mục
- Căn cứ vào giai đoạn phát sinh rủi ro:Rủi ro trước khi cho vay, rủi ro trong khi cho vay, rủi ro sau khi cho vay
Nhận dạng rủi ro tín dụng: Nhận dạng rủi ro tín dụng đối với một khách hàng
cụ thểvà nhận dạng rủi ro đối với danh mục khách hàng
Trang 11 Tác động của rủi ro tín dụng: Rủi ro tín dụng ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động
kinh doanh cũng như sự ổn định của ngân hàng thông qua: Giảm lợi nhuận của ngân
hàng, giảm khả năng thanh khoản của ngân hàng, giảm độ tín nhiệm của ngân hàng
Hệ thống phát hiện và cảnh báo báo sớm rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại
Khái niệm: Hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng là một hệ thống
được các Tổ chức tín dụng xây dựng để phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro đối với khoản tín dụng, áp dụng cho từng khách hàng cụ thể
Vai trò của hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng: Hệ thống cảnh
báo sớm rủi ro tín dụng được áp dụng với mục đích khác nhau đối với từng đối tượng
khác nhau
- Đối với khách hàng chưa có quan hệ tín dụng: sàng lọc khách hàng có rủi ro cao trước khi tiến hành các bước tiếp theo trong quá trình thẩm định cấp tín dụng
- Đối với khác hàng đang có quan hệ tín dụng: phát hiện rủi ro để có biện pháp điều chỉnh tín dụng
Cấu trúc hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng: mỗi ngân hàng sẽ
xây dựng một hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro dựa trên đặc trưng của NH cũng như đặc thù của các KH của mình Tuy nhiên, hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng thường bao gồm 4 cấu phần: cấu phần thứ nhất là bộ máy tổ chức hệ thống, cấu phân thứ hai là các quy trình thực hiện và giám sát tuân thủ của hệ thống, cấu phần thứ ba
là hệ thống chỉ tiêu phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng và cấu phần thứ tư là các
bộ phận hỗ trợ hệ thống
Quy trình, quy định thực hiện và giám sát tuân thủ của hệ thống
- Quy định hướng dẫn thực hiện: là các văn bản nhằm hướng dẫn phương thức thực hiện, chức năng nhiệm vụ và trách nhiệm của các phòng ban qua trình vận hành
- Quy trình thực hiện: Là trình tự các công việc thực hiện quá trình rà soát đánh giá nhằm phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụn Quá trình được thực hiện thường
Trang 12xuyên và liên tục trước, trong và sau khi giải ngân để kịp thời phát hiện những rủi ro tiềm
ẩn
Hệ thống chỉ tiêu phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng: là một tập hợp các
chỉ tiêu để xác định rủi ro ở giai đoạn tiềm ẩn hoặc mới phát sinh NH sẽ cập nhật những thông tin liên quan đến khách hàng trên hệ thống chỉ tiêu (các thông tin cần cập sẽ được xây dựng cho từng nhóm khách hàng để phù hợp với đặc điểm của khách hàng) từ đó sẽ xác định được các rủi ro tiềm ẩn của khách hàng
Các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng
Mức độ hoàn thiện của một hệ thống phát hiện và cảnh báo rủi ro tín dụng được đánh giá qua các tiêu chí sau:
- Mức độ hoàn thiện của bộ máy tổ chức thực hiện: Được đánh giá qua hai tiêu chỉ là chất lượng cán bộ tham gia hệ thống và mức độ tinh gọn của hệ thống
- Mức độ cụ thể và chặt chẽ của quy trình vận hành hệ thống: Hệ thống có thể
vận hành ổn định, đạt yêu cầu về mặt thời gian hay không phụ thuộc rất lớn vào sự liên hệ giữa các bộ phận, các bộ phận thực hiện đúng chức năng của mình và có thể hỗ trợ các bộ
phận khác sẽ là điều kiện cần để hệ thống phát huy tác dụng
- Chất lượng hệ thống chỉ tiêu phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng: Hiệu quả của
hệ thống phụ thuộc rất lớn vào chất lượng của hệ thống các chỉ tiêu: Các chỉ tiêu càng chi tiết
thì chất lượng cảnh báo càng sát với thực tế của khách hàng
- Mức độ hỗ trợ của các bộ phận hỗ trợ: Hệ thống CNTT hiện đại, thuận tiện với
người dùng , kho dữ liệu khách hàng đầy đủ là tiền để để quá trình cập nhật và phân tích
thông tin nhánh chóng và chính xác
Hiệu quả của hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng: Để đánh giá
hiệu quả của hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng cần so sánh giữa chi phí vận hành hệ thống để đưa ra các cảnh báo và kết quả hệ thống mang lại đối với NH Chi phí hoạt động gồm chi phí xây dựng hệ thống, chi phí vận hành hệ thống và chi phí khác Kết quả của hệ thống được đánh giá qua tăng trưởng tín dụng, nâng cao chất lượng tín
dụng
Kinh nghiệm xây dựng hệ thống phát hiện và cảnh báo sớm rủi ro tín dụng