Đề tài vũ trụ trong thể loại phim khoa học viễn tưởng của phim truyện điện ảnh mỹ (khảo sát qua trường hợp star wars (tập 1), avatar và gravity)

Nói như vậy không có nghĩa chúng ta hoàn toàn phủ nhận sự thú vị mà một vũ trụ điện ảnhkhoa học viễn tưởng mang lại.Đánh vào nhu cầu giải trí của công chúng, cuộc chơi tạo lập vũ trụ điệ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN

-

PHẠM NGUYỄN BẢO HOÀNG

ĐỀ TÀI VŨ TRỤ TRONG THỂ LOẠI PHIM KHOA HỌC VIỄN

TƯỞNG CỦA PHIM TRUYỆN ĐIỆN ẢNH MỸ (KHẢO SÁT QUA TRƯỜNG HỢP: STAR WARS I, AVATAR VÀ

GRAVITY)

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành Lý luận, Lịch sử và phê bình Điện ảnh - Truyền hình

HÀ NỘI – 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI &NHÂN VĂN

-

PHẠM NGUYỄN BẢO HOÀNG

Đề tài vũ trụ trong thể loại phim khoa học viễn tưởng

của phim truyện điện ảnh Mỹ (Khảo sát qua trường hợp: Star Wars (tập 1), Avatar và Gravity)

Luận văn Thạc sĩ

Chuyên ngành Lý luận, Lịch sử và phê bình Điện ảnh - Truyền hình

Mã số: 60210231

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS Vũ Ngọc Thanh

HÀ NỘI – 2020

LỜI CÁM ƠN

Để hoàn thành luận văn Thạc sĩ với đề tàiVũ trụ trong thể loại phim khoa học

viễn tưởng của phim truyện điện ảnh Mỹ (Khảo sát qua trường hợp: Star Wars (tập 1), Avatar và Gravity), tôi xin chân thành cám ơn:

- Các Thầy, Cô trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn Hà Nội

- Các Thầy, Cô trường Đại học Sân khấu Điện ảnh TP Hồ Chí Minh

- Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới PGS.TS Vũ NgọcThanh,là giảng viên đã trực tiếp hướng dẫn và đã cho tôi những góp ý chân tình và quý báu Xin chân thành cám ơn!

Học viên Phạm nguyễn Bảo Hoàng

MỤC LỤC

Phần mở đầu ……… 5

Chương 1: Tổng quan sự phát triển điện ảnh Hollywood 1.1 Lược khảo sự phát triển điện ảnh Hollywood ………11

1.1.1 Khái quát việc hình thành điện ảnh và phát triển nền điện ảnh Hollywood ……… 12

1.1.2 Các giai đoạn Lịch sử của điện ảnh Hollywood ……… 15

1.2 Khái lược về đề tài vũ trụ ……… 21

1.2.1 Khái niệm vũ trụ……….21

1.2.2 Đề tài vũ trụ trong điện ảnh thế giới và Hollywood…… ……… 22

1.3 Khái lược về thể loại phim khoa học viễn tưởng………27

1.3.1 Khái niệm về thể loại phim khoa học viễn tưởng ……… 27

1.3.2 Vài nét về sự phát triển thể loại phim khoa học viễn tưởng……… 28

Tiểu kết chương 1 ……… 31

Chương 2: Đề tài vũ trụ thể hiện trong thể loại phim khoa học viễn tưởng 2.1 Một số đặc điểm của đề tài vũ trụ qua thể loại phim khoa học viễn tưởng………33

2.1.1 Thoát ly thực tế ……… 33

2.1.2 Hiện thực hóa những ước mơ dang dỡ………35

2.1.3 Thông điệp ý nghĩa……… 38

2.1.4 Kỹ xảo hình ảnh hoành tráng ……….40

2.2 Đề tài vũ trụ thể hiện qua ba bộ phim Star Wars, Avatar, Gravity……… 42

2.2.1 Star Wars 1 – Phantom Menace……… 43

2.2.2 Avatar ……… ,……….45

2.2.3 Gravity ……… 50

Tiểu kết chương 2 ……….53

Chương 3: Ý nghĩa và tác động của đề tài vũ trụ và thể loại phim khoa học viễn tưởng 3.1 Một số ý nghĩa ……… 55

3.1.1.Ý nghĩa văn hóa và xã hội ………55

3.1.2 Ý nghĩa nghệ thuật……….63

3.2 Những tác động của đề tài vũ trụ và thể loại khoa học viễn tưởng của điện ảnh Hollywood……….71

3.2.1 Những tác động tích cực ……… 72

3.2.2 Những tác động tiêu cực ……… 74

Tiểu kết chương 3 ……… 78

Phần kết luận ……… 79

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

Danh mục các chữ viết tắt

ABU: Asia - Pacific Broadcasting Union (Hiệp hội Phát thanh Truyền hình châu Á

Thái Bình Dương)

BHD:Tên thường gọi của Công ty TNHH Bình Hạnh Đan, được thành lập năm 1996

Đây là một trong những công ty tư nhân đầu tiên tại Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực truyền thông, phân phối, và hợp tác sản xuất các chương trình truyền hình và điện ảnh

BAFTA:The British Academy of Film and Television Arts

CGI: Computer Generated Imaginary (Phần mềm giúp chỉnh sửa, thay đổi và mô

phỏng hình ảnh)

DCEU:DC Extended Universe (Vũ trụ mở rộng DC)

ISS: International Space Station (Trạm Không gian Quốc tế)

LED: Light Emitting Diode (Đèn phát quang siêu sáng)

MCU:Marvel Cinematic Universe (Vũ trụ điện ảnh Marvel)

MPPC: Motion Picture Patents Company (Công ty bằng sáng chế hình ảnh chuyển

động)

NASA: National Aeronautics and Space Administration (Cục quản tri không gian và

Hàng không quốc gia)

RDA: Rebuildable Dripping Atomizer (buồng đốt nhỏ giọt có thể tái tạo)

Sci – fi: Science – fiction (khoa học viễn tưởng/giả tưởng)

VN: Việt Nam

VR: Virtual Reality (Công nghệ kính thực tế ảo)

Danh mục các bảng biểu

Biểu đồ 3.1 Khảo sát việc thanh niên TP HCM có xem phim khoa học viễn tưởng Mỹ

Biểu đồ 3.2 Việc chọn lựa loại hình giải trí

Biểu đồ 3.3 Phim khoa học viễn tưởng Mỹ có tác động đến người xem

Biểu đồ 3.4 Sự chọn lựa xem phim

Biểu đồ 3.5 Mức độ tác động của phim khoa học viễn tưởng Mỹ đối với công chúng

Việt Nam

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngay từ những năm 50 của thế kỷ trước, điện ảnh đã bắt đầu tập trung khai thác những đề tài về vũ trụ, không gian,trong thể loại phim khoa học viển tưởng và những

câu chuyện về sự sống ngoài trái đất Khởi nguồn là The War of the Worlds (1953) đã

làm dậy sóng các rạp chiếu phim vào thời bấy giờ,… thì đến những năm 70, hàng loạt

cái tên nổi tiếng như series phim bom tấn Star Wars, Star Trek và những năm 80 là The Terminator, rồi sau này khi nền công nghệ làm phim phát triển chúng ta có những cái tên như là siêu phẩm nổi tiếng Avatar, Gravity, Interstellar, Battleship, Transformers,

Tuy nhiên, sự khủng hoảng ở thị trường điện ảnh lớn nhất thế giới sẽ sớm diễn ra một khi khán giả bắt đầu bội thực trước hàng tá vũ trụ cần phải nhớ, phải liên kết, thay

vì thưởng thức trọn vẹn một tác phẩm đơn lẻ Nói như vậy không có nghĩa chúng ta hoàn toàn phủ nhận sự thú vị mà một vũ trụ điện ảnhkhoa học viễn tưởng mang lại.Đánh vào nhu cầu giải trí của công chúng, cuộc chơi tạo lập vũ trụ điện ảnh chắc chắn vẫn sẽ là xu thế lớn trong thời gian tới, khi không chỉ những đại gia “nhà giàu” tham gia, mà nhiều hãng phim lớn khác cũng sẽ tham gia xây dựng những “vũ trụ” đầy rủi ro và tốn kém của riêng mình.Hollywood là nơi sản sinh, phát triển các thể loại điện ảnh lớn trên thế giới, đề tài vũ trụ trong nền điện ảnhkhoa học viễn tưởng Mỹ đã trở thành món ăn tinh thần mới lạ, hấp dẫn, thu hút trên khắp thế giới vào thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21, đặc biệt đối với giới trẻ bởi những hình tượng thẩm mỹ, kỹ xảo điện ảnh, ngôn ngữ điện ảnh,…mang tính đặc thù, tạo nên sự kỳ bí, gợi nên sự tò mò, thu hút.Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có công trình, luận văn, luận án nào đề cập đến đề tài

vũ trụ trong thể loại phim khoa học viễn tưởng của điện ảnh Mỹmột cách có hệ thống

về cơ sở lý luận và thực tiễn

Từ những nhận định trên, tôi mạnh dạn chọn đề tàì “Đề tài vũ trụ trong thể loại phim khoa học viễn tưởng của phim truyện điệnảnh Mỹ (Khảo sát qua trường hợp: Star Wars (tập 1), Avatar và Gravity)” làm luận văn Cao học của mình với mong

muốn tìm hiểu thêm về lịch sử hình thành và phát triển của dòng phim này, đồng thời,

góp một phần những hiểu biết trong quá trình nghiên cứucủa bản thân vào công tác nghiên cứu và những hoạt động điện ảnh hiện nay ở thành phố Hồ Chí Minh nói chung, cũng như bổ trợ cho những sinh viên đang theo học ngành sân khấu điện ảnh nói riêng

- Vũ trụ điện ảnh, vũ trụ kết nối, vũ trụ chia sẻ dù cho chúng ta có gọi nó là gì

đi nữa, đây thực sự là một trào lưu gây sốt nhất của Hollywood từ thế kỷ XX cho đến thời điểm hiện tại Hàng loạt hãng phim đang cố tạo ra một “vũ trụ” riêng và tất cả đều đang nổ lực để đạt được sự thành công

- Hình thành một vũ trụ điện ảnh cho loạt phim riêng của mình là tham vọng của nhiều nhà sản xuất lớn Tuy nhiên, xây dựng thành công một chuỗi phim liên quan với nhau, nói cách khác là xây dựng một thương hiệu điện ảnh không hề là việc đơn giản

- Chúng ta hẳn đã quen thuộc với nhiều cuốn sách nổi tiếng về thiên văn học

được mua bản quyền và xuất bản ở Việt Nam như Lược sử thời gian, Vũ trụ trong vỏ hạt dẻ của Stephen Hawking, Vũ trụ của Carl Sagan, Các thế giới song song của Michio Kaku, Vũ trụ song song của Brian Greene hay series Chìa khóa vũ trụ của George của cha con Lucy & Stephen Hawking…

- Vũ trụ trong vỏ hạt dẻ của Stephen Hawking là quyển sách phù hợp cho những

người muốn tìm hiểu những bí ẩn của vũ trụ Ông đưa chúng ta đến biên giới hoang dã của khoa học, nơi lý thuyết và thực tế vẫn chưa được chứng minh, ẩn chứa nhiều điều

bí ẩn

- Người về từ sao Hỏa của tác giả Andy Weir là một kỹ sư phần mềm, một lập

trình viên,đã giúp cho độc giả khám phá một hành tinh đầy khô cằn, và thiếu thốn sự sống, cùng khối kiến thức khổng lồ về vũ trụ mà Andy Weir đã dày công thu

thập.Người về từ sao Hỏa đã được chuyển thể thành phim vào năm 2015 với sự tham

gia của nhiều diễn viên nổi tiếng như Matt Damon, Jessica Chastain, Kristin Wiig Bộ phim đã nhanh chóng trở thành một trong mười tác phẩm ăn khách nhất trong năm đó

- Tiên phong lên Mặt trăng của H.G Wells là nhà văn người Anh nổi tiếng nhất với các tiểu thuyết khoa học viễn tưởng như Cỗ máy thời gian, Chiến tranh giữa các thế giới, Người vô hình,…trong tác phẩm kể về chuyến du hành lên Mặt trăng của một

doanh nhân vừa khuynh gia bại sản và một nhà khoa học lập dị nghiên cứu về một loại vật chất chống lại trọng lực.Sau khi đặt chân lên mảnh đất khác thường ấy, hai con người đã nhận ra Mặt trăng vốn không giống như loài người đã từng nghĩ, họ sớm đụng độ với một giống loài sống ngầm dưới vệ tinh nhỏ bé này

- Tiên phong lên Mặt trăng ban đầu được đăng tải thành nhiều kỳ trên tờ The

Strand Magazine trong khoảng gần một năm từ 12/1900 đến 8/1901 Cuốn sách đã bốn lần được chuyển thể thành phim, bản phim đầu tiên ra mắt vào năm 1902 đã được kết

hợp với hai cuốn tiểu thuyết khác của Verne là From the Earth to the Moon và Around the Moon để kể lại một cuộc phiêu lưu kỳ thú trên Mặt trăng

- Douglas Adams là nhà văn, nhà biên kịch người Anh nổi tiếng với nhiều tác

phẩm hài hước Với tác phẩm Bí kíp quá giang vào Ngân Hà được lấy cảm hứng từ

ước muốn được đi lang thang giữa các vì sao sau những chặng đi nhờ mệt mỏi của

Adams từ Anh sang Thổ Nhĩ Kì.Bí kíp quá giang vào Ngân Hà là tập đầu tiên trong 5 cuốn của series hài hước về vũ trụ, các tập tiếp theo bao gồm The Restaurant at the End of the Universe; Life, the Universe and Everything; So Long, and Thanks for All the Fish và Mostly Harmless

- Trạm tín hiệu số 23 củaHugh Howey là nhà văn người Mỹ nổi tiếng, tác phẩm xoay quanh câu chuyện của Digger - một người anh hùng chiến tranh vô danh

giờ đây nhận nhiệm vụ trông coi một trạm tín hiệu vũ trụ.Ngày ngày, anh làm nhiệm

vụ chỉ đường cho các con tàu vũ trụ di chuyển một cách an toàn trên dải ngân hà một cách cô độc và nhàm chán Nhưng khi chiến tranh vũ trụ bắt đầu nổ ra, anh dần dần bị cuốn theo cao trào của cuộc chiến mà nhớ lại những quá khứ đau khổ của chính mình

- Với Vũ trụ của Carl Sagan, độc giả sẽ có dịp du hành trong vũ trụ, khám phá thế giới từ vĩ mô của những thiên hà to lớn đến thế giới vi mô của những con vi khuẩn nhỏ

bé trên Trái Đất, đi từ những nền văn minh xa xưa đến tương lai của thế giới, cho ta thấy mối gắn bó hữu cơ của từng sự việc nhỏ nhặt với vũ trụ bao la

- Vũ trụ song song của Brian Greene, là tác giả hai cuốn sách bán chạy nhất The

Elegant Universe và The Fabric of the Cosmos, cho ra đời cuốn sách xử lý vấn đề bao quát nhất: Vũ trụ của chúng ta có phải là vũ trụ duy nhất?

- Warren Buckland, với tác phẩm Nghiên cứu phim, cuốn sách được xây dựng như một giáo trình điện ảnh học Vốn là những người nghiên cứu, giảng dạy điện ảnh lâu năm, W.Buckland qua hiểu biết, kinh nghiệm bản thân đều lấy mục tiêu cung cấp công cụ và kỹ năng phân tích phim làm điểm xuất phát cho việc biên soạn Sinh viên điện ảnh, khán giả - những người nghiện phim là đối tượng chủ yếu mà hai tác giả này hướng tới nên dày công gợi dẫn, tham mưu các cách thức nghiên cứu, phê bình phim

- Hay quyển Nghệ thuật học của tác giả Đỗ Văn Khang, cho là không thể đi quá

chi tiết vào thành tựu nghệ thuật của các thời đại nghệ thuật Nó chỉ có thể chọn lọc các

“chất liệu” cần thiết, tiêu biểu và điển hình để rút ra những đường nét lớn của quy luật

mà toàn bộ nghệ thuật chịu ảnh hưởng, qua đó cung cấp cho công chúng yêu nghệ thuật cơ sở cần thiết nhất để hiểu và vận dụng trong sáng tạo khoa học cũng như trong thưởng thức và đánh giá của tác giả, tác phẩm và thời đại nghệ thuật

Nhìn chung, một số công trình nghiên cứu nêu trên, trong một chừng mực nhất định, đã có những đóng góp quý báu vào kho tàng tư liệu khoa học Tuy nhiên những công trình này chưa có những chuyên luận sâu về một lĩnh vực, đặc biệt lĩnh vực điện ảnh, cũng như đối với một quốc gia cụ thể Như vậy, có thể nói rằng, nguồn tài liệu về điện ảnh, cũng như dòng phim khoa học viễn tưởng với đề tài vũ trụ còn rất hạn chế

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Ngoài việc kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình nghiên cứu khoa học

đã có, luận văn sẽ tập trung giải quyết một số nhiệm vụ quan trọng sau:

- Tổng thuật các tài liệu, các bài viết đi trước có đề cập đến đề tài vũ trụ trong phim ảnh nói chung và trong phim truyện điện ảnh Mỹ

- Miêu tả một số nội dung phim đề tài vũ trụ từ ba phim Avatar, Gravity, Star Wars

- Khái quát những đặc điểm, giá trị của các phim đề tài vũ trụ trong phim truyện điện ảnh Mỹ

- Nội dung và hình thức của thể loại vũ trụ trong phim truyện điện ảnh Mỹ còn khá mới mẽ, sẽ có ý nghĩa và tác động ra sao đối với xã hội nói chung

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi đề tài

.1 Đối tượng nghiên cứu

- Nghiên cứu những vấn đề về vũ trụ trong phim truyện điện ảnh Mỹ, là một thể loại thường đi chung với những pha hành động gây cấn, hấp dẫn ở cái sự huyền bí nhưng thực tế, ở những kỹ xảo – công nghệ đẹp mắt, ở những điều tưởng chừng như viễn vông nhưng ta luôn cảm nhận rằng đó chính là thực tế trong tương lai

- Những ý tưởng độc đáo, kỹ xảo đa dạng cùng với kỹ thuật hiện đại kết hợp tạo nên trường phái điện ảnh mới lạ, hấp dẫn và thu hút

.2 Phạm vi đề tài

- Trong luận văn này, chúng tôi chọn khảo sát từ ba bộ phim cụ thể: Avatar, Gravity, Star Wars (một tập trong nhiều tập phim) Đây là những tác phẩm nổi tiếng trên thế giới, đạt được lượng lớn khán giả yêu thích, nằm trong top 10 tác phẩm mà giới phê bình điện ảnh đánh giá cao

Phương pháp nghiên cứu

Thực hiện luận văn này, chúng tôi chủ yếu chọn

Hướng tiếp cận chung từ góc độ Văn hóa học, Xã hội học, và tiếp cận liên ngành

- Về các phương pháp cụ thể: phương pháp hệ thống, phương pháp ký hiệu học, phương pháp liên văn bản, phương pháp tiếp cận văn hóa học, phương pháp

so sánh…

- Về các thao tác khoa học, chúng tôi vận dụng các thao tác thông thường: quan

sát, tham dự, xem phim, đối chiếu; thống kê, phân loại; mô hình hóa, khảo sát

văn bản…

- Ngoài ra, tác giả còn thực hiện phương pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp Đối tượng chúng tôi sẽ phỏng vấn được chọn phần lớn là thanh niên,

giới trẻ sống và hoạt động tại thành phố Hồ Chí Minh Trao đổi chia sẻ giữa chúng tôi với những người lớn tuổi, với những người hiện đang làm quản lý văn hóa Trong quá trình phỏng vấn chúng tôi không dựa hoàn toàn vào các câu hỏi định sẵn,

mà chủ yếu là các câu hỏi mở và được phát triển tự nhiên trong quá trình đối thoại

Vì thế, trong quá trình phỏng vấn, người phỏng vấn và người được phỏng vấn ít còn khoảng cách mà giống như một buổi trò chuyện, trao đổi thân tình cởi mở Chính sự thoải mái trong quá trình phỏng vấn đã tạo điều kiện thuận lợi cho người được phỏng vấn dễ dàng trình bày các quan điểm, ý kiến của mình

- Bên cạnh đó, luận văn còn sử dụng các phương pháp như hệ thống và phân tích nguồn tài liệu thứ cấp, các phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê và bước đầu so

sánh Trong đó, Phương pháp hệ thống và phân tích nguồn tài liệu thứ cấp được chúng

tôi thực hiện nghiêm túc với công việc thu thập và phân tích các tài liệu

o Bố cục của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Tổng quan sự phát triển điện ảnh Hollywood

Trong chương 1 giới thiệu khái quát việc hình thành, phát triển, và các giai đoạn lịch sử của điện ảnh Hollywood, cũng như khái lược về sự phát triển đề tài vũ trụ trong thể loại phim khoa học viễn tưởng của điện ảnh Mỹ

Chương 2: Đề tài vũ trụ thể hiện trong thể loại khoa học viễn tưởng

Trong chương 2, giới thiệu đề tài vũ trụ trong ba bộ phim Star Wars I, Avatar, Gravity, cùng một số đặc điểm của đề tài vũ trụ qua thể loại phim khoa học viễn tưởng của điện ảnh Mỹ

Chương 3: Ý nghĩa, sự tác động của đề tài vũ trụ và thể loại phim khoa học viễn tưởng

Trong chương này, tác giả nêu lên một số ý nghĩa về văn hóa, xã hội, nghệ thuật

và những tác động tích cực cũng như tiêu cực đến đời sống xã hội nói chung, xã hội Việt Nam nói riêng

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN SỰ PHÁT TRIỂN ĐIỆN ẢNH HOLLYWOOD

Chương này gồm ba mục, trình bày lược khảo sự phát triển điện ảnh Hollywood, khái lược về đề tài vũ trụ và giới thiệu thể loại phim khoa học viễn tưởng

1.1 Lược khảo sự phát triển điện ảnh Hollywood

1.1.1 Khái quát việc hình thành và phát triển nền điện ảnh Hollywood

Điện ảnh xuất phát từ tiếng Pháp, thường gọi “cinema” Điện ảnh là một khái niệm rất lớn bao trùm các bộ phim được tạo nên từ những khung hình chuyển động (phim), kỹ thuật ghi lại hình ảnh, âm thanh và ánh sáng để tạo thành một bộ phim (kỹ thuật điện ảnh), các hình thức nghệ thuật xoay quanh việc hình thành bộ phim Điện ảnh còn được hiểu là công nghệ điện ảnh như một ngành công nghiệp và thương mại, dịch vụ bao gồm các quy trình làm phim, quảng bá hình ảnh và hoạt động phân phối phim ảnh trên sóng truyền hình đến với khán giả

Kể từ khi xuất hiện đến nay, điện ảnh vẫn luôn đóng một vai trò quan trọng, có thể khẳng định là không thể thay thế trong đời sống tinh thần của con người Tuy là một ngành giải trí nhưng những giá trị mà ngành công nghiệp điện ảnh truyền tải đến con người luôn mang những giá trị nhân văn to lớn Điển hình thể hiện qua những tác phẩm điện ảnh kinh điển trong và ngoài nước vẫn luôn ăn sâu trong tiềm thức con người dù cho có trải qua hàng thập kỷ, thế kỷ

Điện ảnh Hoa Kỳ là điển hình với tên gọi ngành công nghiệp điện ảnh của Mỹ Được ra đời ngay từ cuối thế kỷ 19, điện ảnh Hoa Kỳ đã nhanh chóng trở thành một trong những nền điện ảnh hàng đầu thế giới cả về số lượng phim và chất lượng nghệ

thuật.Đôi khi người ta thường gọi điện ảnh Hoa Kỳ đơn giản là Hollywood (gọi theo

địa danh Hollywood, nơi tập trung các hãng phim và trường quay lớn nhất của Mỹ), tuy vậy, cần chú ý rằng rất nhiều bộ phim của điện ảnh nước này được sản xuất bởi các hãng phim độc lập nằm ngoài Hollywood

Những hình ảnh "chuyển động đầu tiên", tiền thân của kỹ thuật điện ảnh Mỹ là loạt hình chụp ngựa đang phi nước đại của Eadweard Muybridge thực hiện ở Palo Alto, California, ông này đã dùng một máy ảnh thường chụp liên tục để tạo nên một chuỗi hình ảnh mô tả lại chuyển động của con ngựa Phương pháp của Muybridge đã nhanh chóng được các nhà phát minh Mỹ phát triển để cố gắng ghi lại những hình ảnh chuyển

động thực sự, trong đó phải kể tới phát minh kinetoscope của Thomas Alva Edison, tuy

vậy do không nhìn thấy được tầm quan trọng của phát minh này mà Edison đã để rơi vị trí cha đẻ của điện ảnh thế giới vào tay anh em Lumière người Pháp

Sau khi điện ảnh ra đời ở châu Âu, việc trình chiếu các đoạn phim cũng nhanh chóng đến với chương trình tạp kĩ trong các hội chợ ở Mỹ Các nhà kinh doanh Hoa Kỳ nổi tiếng nhanh nhạy bắt đầu tìm cách làm các bộ phim này trở nên đặc sắc hơn bằng cách đưa vào các cảnh quay có kịch bản và diễn viên thay cho những cảnh quay đời sống thường nhật Thành công lớn nhất của xu hướng này là bộ phim thực hiện

năm 1903, The Great Train Robbery của đạo diễn Edwin S Porter

Đầu năm 1910, đạo diễn huyền thoại D.W.Griffith được Công ty Biograph Company cử đến bờ biển miền Tây nước Mỹ cùng với đội ngũ diễn viên nổi tiếng của ông như Blanche Sweet, Lillian Gish, Mary Pickford và Lionel Barrymore với nhiệm

vụ xây dựng cơ sở điện ảnh mới ở đây Họ bắt đầu thực hiện các bộ phim ở một khu

đất trống gần phố Georgia Street thuộc Los Angeles Để mở rộng xưởng phim, công ty

đã quyết định chuyển về một làng nhỏ cách Los Angeles vài dặm về phía Bắc, họ gọi

khu đất mới này bằng cái tên "Hollywood" Cùng năm 1910, bộ phim đầu tiên trong lịch sử Hollywood, In Old California, đã được đạo diễn Griffith thực hiện Đến

năm 1913, sau khi được nghe về vùng đất mới tuyệt vời này, rất nhiều nhà làm phim đã rời bờ biển phía Đông đến đây để tránh phải trả khoản phí khổng lồ khi quay phim cho công ty của Edison, vốn nắm giữ hầu hết các bằng phát minh quan trọng của kỹ thuật điện ảnh lúc này Trước Chiến tranh thế giới thứ nhất, tuy cũng có một vài thành phố

có các xưởng phim nhưng vùng phía nam California đã nhanh chóng chiếm ưu thế với nhiều cảnh đẹp, khí hậu ôn hòa, nhiều nắng quanh năm thuận lợi cho việc quay các ngoại cảnh và thay đổi bối cảnh phim Năm 1915, Hollywood bắt đầu khẳng định được

vị trí đầu đàn của điện ảnh Mỹ với bộ phim nổi tiếng Birth of a Nation của Griffith

Sự hình thành và phát triển của Hollywood gắn liền với những nhà kinh doanh và điện ảnh gốc Do Thái Chính họ là những người nhận ra mối lợi to lớn từ điện ảnh và

đi tiên phong trong việc xây dựng các rạp chuyên dụng để chiếu phim,

các "nickelodeon" (lấy theo từ nickel - 5 xu, tiền vé thông dụng thời đó) Chính những

người gốc Do Thái này đã thành lập các hãng phim lớn đầu tiên của Hollywood, đó

là Samuel Goldwyn và Louis B Mayer (hai đồng sáng lập của hãng phim nổi tiếng Metro-Goldwyn-Mayer), Carl Laemmle (một trong những người khai sinh hãng Universal Studios), Adolph Zukor (đồng sáng lập Paramount Pictures), và Anh

em Warner (Harry, Albert, Samuel và Jack, những người thành lập hãng Warner Bros.) Cũng chính vì được thành lập bởi những người Do Thái, trong đó có nhiều người là dân nhập cư, vì vậy ngay từ đầu Hollywood đã thể hiện tính quốc tế hóa rất cao và thu hút nhiều tài năng điện ảnh nước ngoài như ngôi sao điện ảnh người Thụy Điển Greta Garbo, đạo diễn gốc Hungary Michael Curtiz ở thời kì đầu hay nữ diễn viên đoạt giải Oscar người Úc Nicole Kidman, đạo diễn gốc México Alfonso Cuarón ở thời điểm hiện tại Đây chính là một trong các điểm mạnh nhất của Hollywood khi tính quốc tế cao tạo cho các bộ phim nhiều phong cách nghệ thuật và diễn xuất đa dạng cũng như dễ dàng thu hút được khán giả ở nhiều khu vực khác nhau trên thế giới Thời kì phát triển và có ảnh hưởng đến xã hội nhất của Hollywood là từ cuối thập niên 1920 đến cuối thập niên 1950 Thời kì này bắt đầu với sự ra đời của phim có tiếng

vào cuối thập niên 1920 với bộ phim The Jazz Singer sản xuất năm 1927 Với bước

tiến về kỹ thuật này, các bộ phim đã thu hút ngày càng nhiều khán giả và thực sự trở thành hiện tượng văn hóa của xã hội Mỹ Các bộ phim Hollywood thời kì này thường thuộc thể loại phim miền Tây, phim hài, phim ca nhạc, phim hoạt hình vốn là những đề tài ưa thích của dân Mỹ Để đáp ứng nhu cầu của công chúng, hàng loạt rạp chiếu phim quy mô được xây dựng Để cạnh tranh nhau, các hãng phim lớn thường tạo dựng phong cách riêng cho các bộ phim của mình (điều không còn thấy rõ trong thời điểm hiện tại) với các đạo diễn và các ngôi sao được ký hợp đồng độc quyền Ví dụ, đạo diễn nổi

tiếng Cedric Gibbons luôn làm việc cho Metro-Goldwyn-Mayer (MGM), nhà soạn

nhạc Alfred Newman trong suốt 20 năm chỉ làm việc cho Twentieth Century Fox, các

bộ phim của Cecil B De Mille luôn được thực hiện tại Paramount Pictures Hãng

MGM thậm chí còn từng tuyên bố số ngôi sao đã ký hợp đồng độc quyền với hãng còn

"nhiều hơn cả số sao trên trời"

Nhiều nhà lịch sử điện ảnh cho rằng đây là thời kì hoàng kim về chất lượng nghệ thuật của Hollywood khi rất nhiều bộ phim kinh điển được ra đời, rất có thể vì do thời

kì này có rất nhiều phim được sản xuất nên đôi khi các hãng phim cho phép các bộ phim có diễn viên không nổi tiếng, triển vọng doanh thu không cao nhưng có kịch bản tốt, chất lượng nghệ thuật cao ra đời Năm 1941, hãng RKO Pictures đầu tư cho đạo

diễn 26 tuổi Orson Welles thực hiện bộ phim đầu tiên của ông này là Công dân Kane (Citizen Kane), bộ phim không đạt doanh thu cao, không giành nhiều Giải

Oscar nhưng sau này được coi là một trong những bộ phim xuất sắc nhất trong lịch sử điện ảnh Hoa Kỳ Chỉ trong một năm 1939, hàng loạt bộ phim sau này được coi là kinh

điển đã ra mắt, đó là The Wizard of Oz, Cuốn theo chiều gió (Gone with the Wind), Mr Smith Goes to Washington, Đồi gió hú (Wuthering Heights) và Ninotchka Các bộ phim kinh điển khác của thời kì hoàng kim này có thể kể tới Casablanca (1941), It's a Wonderful Life (1946) hay bộ phim hoạt hình xuất sắc Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn (Snow White and the Seven Dwarfs, 1937) Vì vậy thời kì hoàng kim của Hollywood còn có cái tên khác là thời kì Hollywood kinh điển (Classical Hollywood cinema)

Với 50 phim trường, Hollywood lúc nào cũng nhộn nhịp các đoàn làm phim Nếu

chưa tận mắt “mục sở thị”, khó mà tưởng tượng nổi sự hoành tráng, đa dạng, sáng tạo

và tính chuyên nghịêp của người Mỹ Dù đã có trên tay bản đồ chi tiết, nếu đến lần đầu

ai cũng ngạc nhiên và thú vị vô cùng, vì như lạc vào một “bát quái trận đồ” của thế

giới thu nhỏ Từ các khu phố cổ kính Châu Âu đến các làng mạc chân quê Châu Á Từ các bộ lạc hoang dã Châu Phi hay Nam Mỹ đến các đường phố hiện đại trên thế giới

Có cả núi - rừng - biển – sông - hồ và cây trái đặc trưng từng vùng Nhà cửa, phố xá y như thật chỉ khác là không có người ở bởi chỉ dùng làm bối cảnh phim Tất cả đều làm bằng vật liệu nhẹ, bên trong chủ yếu chứa đạo cụ Hollywood là đại phim trường khổng

lồ, thứ gì ở đây cũng có

1.1.2 Các giai đoạn lịch sử của điện ảnh Hollywood

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất và trong giai đoạn Chiến tranh thế giới thứ hai, Hollywood đón nhận một làn sóng các nhà điện ảnh tài năng của châu Âu đến định cư

và làm việc ở Mỹ để tránh chiến tranh và các giai đoạn khủng hoảng kinh tế triền miên Trong số này phải kể tới các đạo diễn Đức nổi tiếng như Ernst Lubitsch, Fritz Lang, đạo diễn huyền thoại người Anh Alfred Hitchcock, nhà điện ảnh Pháp Jean Renoir Một số diễn viên người nước ngoài cũng gia nhập Hollywood như Rudolph Valentino, Marlene Dietrich, Ronald Colman, Charles Boyer, họ cùng các diễn viên kịch nổi tiếng ở thành phố New York bị thu hút vì sự ra đời của các bộ phim có tiếng

đã tạo nên một trong những thời kì phát triển mạnh mẽ nhất của công nghiệp điện ảnh Vào thời cao điểm giữa thập niên 1940, các xưởng phim ở Hollywood mỗi năm cho ra đời tới khoảng 400 bộ phim với lượng khán giả mỗi tuần khoảng 90 triệu người

Cuối thập niên 1940, các hãng phim lớn của Hollywood gặp phải hai sự kiện lớn dẫn đến sự suy thoái của công nghiệp điện ảnh, sự kiện đầu tiên là vụ kiện chống độc quyền đối với hãng Paramount Pictures dẫn đến việc các hãng phim không còn được phép sở hữu các rạp chiếu bóng hoặc ký hợp đồng độc quyền với các ngôi sao điện ảnh hay các thành phần khác của việc làm phim, sự kiện thứ hai là sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của truyền hình Các diễn viên, đạo diễn được giải phóng khỏi hợp đồng độc quyền đã có thể tự chọn lựa bộ phim yêu thích của bất cứ hãng nào, việc này đã làm mất đi bản sắc riêng của các hãng lớn như MGM, Paramount, Universal, Columbia, RKO và Twentieth-Century Fox Công chúng thay vì đến rạp xem phim đã chọn lựa cách giải trí rẻ tiền và tiện lợi hơn nhiều, đó là ngồi nhà xem truyền hình, hệ quả tất yếu là số phim sản xuất và ngân sách làm phim giảm sút nhanh chóng Để đối phó với suy thoái, các hãng phim buộc phải thay đổi phong cách thực hiện các tác phẩm của mình, nhấn mạnh đến các yếu tố tạo sự khác biệt với truyền hình như chất lượng hình (dẫn đến việc phát triển các bộ phim màu và các bộ phim khổ rộng), chất lượng tiếng

và đặc biệt là chất lượng nghệ thuật Chính nhờ giai đoạn này mà điện ảnh Mỹ mới được định hình như một môn nghệ thuật thực sự chứ không còn đơn thuần chỉ là một lĩnh vực giải trí

Nếu như giai đoạn từ giữa thập niên 1930 cho tới cuối thập niên 1950 được coi là giai đoạn hoàng kim (Golden Age) của Hollywood, thì điện ảnh Mỹ bước sang thập

niên 1960 với những dấu hiệu chững lại Cộng thêm vào những khó khăn nội tại của Hollywood là sự biến động dữ dội của xã hội Mỹ nói chung với sự kiện chiến tranh Việt Nam, trong hoàn cảnh biến động ấy, các hãng phim của Hollywood, vốn nằm trong tay những người lãnh đạo già còn sót lại, đã không kịp thời thích ứng để cho ra đời những tác phẩm phản ánh bộ mặt và suy nghĩ của xã hội nước Mỹ Thất bại bên trong và ảnh hưởng từ bên ngoài cuối cùng đã dẫn tới quyết định thay đổi mang tính cơ bản của Hollywood, đó là trao quyền kiểm soát các bộ phim cho thế hệ đạo diễn và nhà sản xuất phim trẻ vốn giàu sức sáng tạo và khát vọng hơn

Hollywood mới(New Hollywood) hay Làn sóng mới Mỹ(American New Wave)

là khái niệm được dùng để chỉ giai đoạn lịch sử của điện ảnh Hoa Kỳ từ giữa thập niên

1960 đến đầu thập niên 1980 Được coi là giai đoạn "Hollywood hậu cổ điển", đây là quãng thời gian điện ảnh Mỹ chứng kiến sự ra đời của một loạt nhà làm phim trẻ tài năng, những người đã thổi một luồng gió mới vào ngành công nghiệp điện ảnh nước này bằng các bộ phim mang tính đột phá cả về nội dung, phong cách thực hiện và chất lượng nghệ thuật Tuy không phải là những nhà làm phim độc lập, một khái niệm chỉ

nở rộ từ thập niên 1980, nhưng các nhà điện ảnh trẻ Hoa Kỳ thuộc thế hệ New Hollywood đã vượt ra khỏi sự kiểm soát truyềnthống của những hãng phim Hollywood, để cho ra đời những tác phẩm có phong cách mới và mang đậm dấu ấn cá nhân đạo diễn, từ đó ảnh hưởng ngược trở lại tới quy trình làm phim của cả ngành công nghiệp điện ảnh Vì thế, New Hollywood thường được coi là giai đoạn đánh dấu sự phục hưng của nền điện ảnh Mỹ ("Hollywood renaissance")[59]

Quyền tự do sáng tạo của các nghệ sĩ Mỹ còn được ủng hộ bởi một sự kiện mới,

đó là sự bãi bỏ Production Code, hệ thống kiểm duyệt phân loại phim cũ vốn rất ngặt nghèo, vào năm 1966 để thay thế bằng một hệ thống phân loại phim mới nới tay hơn

của MPAA(Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ - Motion Picture Association of America (MPAA) đưa ra Hệ thống phân loại phim của MPAA)

Đặc điểm chung của thế hệ các đạo diễn trẻ của New Hollywood phần lớn đều xuất thân từ các trường điện ảnh, họ vừa có kiến thức làm phim vững chắc, vừa hiểu biết văn hóa đương đại cùng những vấn đề của nó để có thể cho ra đời những tác phẩm gần gũi hơn với tầng lớp khán giả ngày càng trẻ hóa Những nhà làm phim trẻ này đã

đem lại cho các tác phẩm Hollywood màu sắc thực sự của chủ nghĩa hiện thực, đồng thời họ cũng dám thể nghiệm những kĩ thuật làm phim, đề tài điện ảnh mới phản ánh được những biến động và suy nghĩ của người dân Mỹ lúc này Đa số các bộ phim của thế hệ New Hollywood mang tính phản kháng xã hội rất cao và mang đậm màu sắc của văn hóa đương đại như nhạc rock, pop art.[59]

Những thành công đầu tiêncủa New Hollywood được báo hiệu bằng bộ

phim Bonnie & Clyde của đạo diễn Arthur Penn vào năm 1967 Trong phim, hai tài

năng điện ảnh trẻ là Warren Beatty và Faye Dunaway thủ vai cặp tình nhân Bonnie và Clyde, một băng cướp ngân hàng và chống chính phủ nổi tiếng ở Mỹ thời Đại khủng

hoảng Bonnie and Clyde đã làm khán giả kinh ngạc vì nội dung và hình ảnh mang đầy

tính bạo lực, tình dục, châm biếm nhưng cũng thể hiện được những suy nghĩ nông nổi của tuổi trẻ trong một xã hội đầy biến động Sự ủng hộ của khán giả trẻ với bộ phim thậm chí đã khiến các nhà phê bình phải thay đổi lại bài bình luận vốn rất tiêu cực của

họ về tác phẩm này Thành công của bộ phim đã giúp Hollywood nhận ra sự thay đổi

về gu thưởng thức của khán giả Cũng trong năm này, Mike Nichols cho ra đời The Graduate, một bộ phim tâm lý có nhân vật chính là anh thanh niên vừa tốt nghiệp đại

học (Dustin Hoffman) đang phải đứng trước rất nhiều sự lựa chọn của cuộc sống

Tiếp nối Bonnie & Clyde là một bộ phim mang tính phản kháng tiêu biểu nữa của Hollywood, Easy Rider (1969) do Dennis Hopper đạo diễn và đóng vai chính bên

cạnh Peter Fonda và Jack Nicholson Bộ phim mang đầy chất hippie này đã tấn công thẳng vào chủ nghĩa bảo thủ và phân biệt chủng tộc vốn ăn sâu trong xã hội nước Mỹ, nội dung đó của phim đã khiến nó được thế hệ Woodstock đón nhận nhiệt liệt Dòng phim chiến tranh truyền thống của Hollywood cũng được Robert Altman đem tới một

hơi thở mới bằng tác phẩm hài hước châm biếm MASH (1970) Tuy lấy bối cảnh Chiến

tranh Triều Tiên, nhưng bộ phim đã phản ánh những suy nghĩ thực sự về chiến tranh của người Mỹ trong bối cảnh Chiến tranh Việt Nam đang ở đỉnh điểm về sự khốc liệt, thay vì các diễn viên mang dáng vẻ anh hùng kiểu cũ như John Wayne, Altman đã chọn Donald Sutherland để thể hiện sự vô nghĩa của chiến tranh cùng sự tuyệt vọng của những con người bị cuốn vào vòng xoáy chiến tranh đó bằng một con mắt hết sức hài hước

Nước Mỹ bước vào thập niên 1970 là thời kì đỉnh cao thông qua hai sự kiện lớn, Vụ Watergate khiến tổng thống Richard Nixon phải từ chức và việc Mỹ rút quân khỏi Việt Nam năm 1972 Tiếp tục với truyền thống phản ánh hiện thực xã hội, thế hệ New Hollywood đã lập tức cho ra đời những tác phẩm đề cập tới biến động của nước

Mỹ Đạo diễn gốc Ý Francis Ford Coppola vào năm 1974 đã cho ra đời bộ phim xuất

sắc The Conversation, một tác phẩm mô tả một người chuyên nghe lén, phim được công chiếu vào đúng thời điểm vụ nghe lén ở khách sạn Watergate bị vỡ lở The Conversation được Coppola đạo diễn xen giữa hai bộ phim hình sự cực kì xuất sắc khác, đó là Bố già (The Godfather, 1972) và Bố già phần II (The Godfather Part

II, 1974), hai tác phẩm kinh điển của lịch sử điện ảnh Mỹ này đã thay đổi hoàn toàn

dòng phim hình sự cũng như mang lại một bộ mặt mới đa dạng và có chiều sâu hơn về các băng đảng tội ác

Dòng phim hành động - hình sự kiểu mới mà Bonnie and Clyde đã khai phá cũng

tiếp tục được thế hệ New Hollywood phát triển bằng các bộ phim mang phong cách rất

riêng như Paper Moon (1973) của Peter Bogdanovich, Serpico (1973) và Dog Day Afternoon (1975) của Sidney Lumet hay Taxi Driver (1976) của ông vua phim hình sự

sau này là Martin Scorsese Đạo diễn gốc Ba Lan Roman Polanski cũng cho ra đời bộ

phim hình sự xuất sắc của dòng phim đen Chinatown (1974)

Dòng phim miền Tây kiểu truyền thống tưởng chừng đã lụi tàn cùng với đại diện của nó là đạo diễn John Ford thì nay lại có sức sống mới nhờ Sam Peckinpah và Arthur Penn Nếu như Peckinpah cho ra đời những bộ phim miền Tây có những pha hành

động hết sức hấp dẫn nhưng vẫn có chiều sâu triết lý như Pat Garrett and Billy the Kid (1973) thì Arthur Penn lại có Little Big Man (1970), tác phẩm mang tính đột phá

trong cách nhìn về những người da đỏ, vốn trước đó luôn bị xếp vào phe ác trong phim

miền Tây Một loạt bộ phim miền Tây kiểu mới khác cũng ra đời như Butch Cassidy and the Sundance Kid (1969) của George Roy Hill hay McCabe & Mrs Miller (1971)

của Robert Altman

Tuy New Hollywood tiêu biểu bởi tinh thần phản kháng xã hội nhưng không vì thế

mà thế hệ đạo diễn trẻ thiếu đi chất hài hước Đại diện xuất sắc nhất của dòng phim hài kiểu mới có lẽ là Woody Allen, một đạo diễn, biên kịch và diễn viên cực kì dồi dào sức

sáng tạo, ông cho ra đời liên tiếp các bộ phim có phần thoại hài hước, thông minh được pha trộn trong các mối quan hệ, những suy nghĩ và tình cảm hết sức hiện đại của xã hội

Mỹ Hai tác phẩm tiêu biểu nhất của Allen trong thập niên 1970 là Annie Hall (1977)

và Manhattan (1979) Bên cạnh Allen, thế hệ New Hollywood còn có một Mel Brooks, tác giả của những bộ phim hài châm biếm nhẹ nhàng như Young Frankenstein (1974) hay Silent Movie (1976)

George A Romero là một đạo diễn đặc biệt của thế hệ New Hollywood khi bộ

phim quay với kinh phí cực thấp của ông, Night of the Living Dead (1968) đã làm thay

đổi hoàn toàn quan niệm của Hollywood về một phim kinh dị thành công Bộ phim nói

về những thây ma zombie đã khiến khán giả yêu thích không chỉ vì nội dung kinh dị rất độc đáo mà còn vì sự phản chiếu tới những vấn đề của xã hội thực tại như chủ nghĩa phân biệt chủng tộc hay chủ nghĩa tiêu thụ Bên cạnh Romero, dòng phim kinh dị còn

có những đại diện tiêu biểu khác như John Carpenter với Halloween (1978) hay Tobe Hooper với The Texas Chain Saw Massacre (1974) Dòng phim rùng rợn đánh vào tâm

lý cũng có những bộ phim xuất sắc như Rosemary's Baby (1968) của Roman Polansky hay The Exorcist của William Friedkin

Không khí phản kháng bi quan của New Hollywood còn ảnh hưởng tới cả dòng phim khoa học giả tưởng Một loạt những phim khoa học giả tưởng đề cập tới sự hủy

diệt của Trái Đất và loài người ra đời như Planet of the Apes (1968 của Franklin J Schaffner, The Omega Man (1971) của Boris Sagal) hay Silent Running (1972)

của Douglas Trumbull Hai đại diện xuất sắc trong thập niên 1980 của dòng phim khoa học giả tưởng là Ridley Scott và George Lucas cũng có những tác phẩm đầu tay được

đánh giá cao trong giai đoạn này, đó là THX 1138 (1971) của Lucas và Alien (1979)

của Scott

Vốn thiên về giá trị nghệ thuật, các tác phẩm của thế hệ New Hollywood dần mất

đi vị trí trong hệ thống sản xuất của Hollywood sau khi các hãng phim tìm lại được

thành công thương mại từ các bộ phim bom tấn như Hàm cá mập (Jaws, 1975) của Steven Spielberg và Star Wars (1977) của Georges Lucas Nếu như Hàm cá mập đánh dấu sự khai sinh của mùa phim hè với rất nhiều phim bom tấn thì Star Wars lại mở ra cho Hollywood một hướng khai thác khán giả hiệu quả hơn bằng những

bộ phim có kĩ xảo độc đáo cùng các mặt hàng ăn theo, phần phim ăn theo Thành công thương mại quay trở lại với Hollywood đã gây được sự chú ý của các tập đoàn truyền thông khổng lồ của Mỹ, các hãng phim lần lượt bị những công ty đa quốc gia này thâu tóm và quyền lực tuyệt đối của những nhà làm phim nay chuyển dần qua tay của các doanh nhân ngoại đạo

Bản thân thế hệ New Hollywood bước vào thập niên 1980 với không khí ảm đạm,thế hệ New Hollywood chấm dứt vào đầu thập niên 1980, sự nghiệp của một số đạo diễn gần như lụi tàn, một số khác rất khó khăn để thích nghi nhưng cũng không bao giờ đạt được thành công như trước và chỉ có cá biệt một vài đạo diễn kịp thay đổi phong cách để thích nghi và tiếp tục thành công

Bắt đầu từ thập niên 1970, các bộ phim Hollywood được phân chia thành hai hướng khá riêng biệt Một phía là các bộ phim bom tấn được đầu tư cực lớn với dàn diễn viên nhiều sao, phim nhiều đại cảnh và kỹ xảo đặc biệt, quảng cáo rộng rãi nhằm thu hút thật nhiều khán giả Các bộ phim bom tấn đôi khi là những canh bạc của các hãng phim vì nó có thể mang loại doanh thu lớn nhưng đôi khi cũng lại thất bại trong việc thu hút khán giả Phía kia của Hollywood là các bộ phim độc lập kinh phí thấp, mang nhiều thử nghiệm nghệ thuật mới Những bộ phim này thường được đánh giá cao

về mặt nghệ thuật như đạo diễn, diễn xuất và tỉ lệ rủi ro cũng thấp hơn các bộ phim bom tấn vì ngân sách đầu tư nhỏ hơn rất nhiều.Sau sự thành công của MCU và DCEU, các hãng làm phim đã bắt đầu thấy được tiềm năng cực kỳ lớn của thứ gọi là “Vũ trụ điện ảnh”, và gần như tất cả đều bắt tay xây dựng những vũ trụ riêng của mình

1.2 Khái lược về đề tài vũ trụ

1.2.1 Khái niệm vũ trụ

Vũ Trụ là khoảng không gian vô tận chứa các thiên hà Mỗi thiên hà là một tập hợp của rất nhiều thiên thể (như các ngôi sao hành tinh, vệ tinh, sao chổi, ) cùng với khí, bụi và bức xạ điện từ Nói cụ thể vũ trụ là toàn bộ hệ thống không gian, thời gian trong đó chúng ta đang sống, chứa toàn bộ vật chất và năng lượng Ở thang vĩ mô vũ trụ bao gồm tất cả các Thiên hà, tức là những tập hợp của những thiên thể Ở thang vi

mô vũ trụ bao gồm tất cả các nguyên tử và các hạt cơ bản cấu thành nên mọi dạng tồn tại của thế giới vật chấttừ 1.500 đến 300.000 năm ánh sáng Khu vực gần tâm của thiên

hà có kích thước khoảng 1.000 n.a.s và mật độ sao lớn nhất, kích thước các ngôi sao cũng lớn nhất.[59]

Hệ Mặt Trời là một tập hợp các thiên thể nằm trong Dải Ngân Hà Hệ Mặt Trời gồm có Mặt Trời ở trung tâm cùng với các thiên thể chuyển động xung quanh (đó là các hành tinh, tiểu hành tinh, vệ tinh, sao chổi, thiên thạch) và các đám bụi khí Hệ Mặt Trời có tám hành tinh là : Thủy tinh, Kim tinh, Trái Đất, Hỏa tinh, Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên Vương tinh và Hải Vương tinh.Trái Đất là một hành tinh trong Hệ Mặt Trời Khoảng cách trung bình từ Trái Đất đến Mặt Trời là 149.6 triệu km Khoảng cách đó cùng với sự tự quay làm cho Trái Đất nhận được lượng nhiệt và ánh sáng phù hợp để sự sống có thể phát sinh và phát triển Cũng như các hành tinh khác, Trái Đất vừa tự quay quanh trục, vừa chuyến động tịnh tiến xung quanh Mặt Trời Các chuyển động này đã tạo ra nhiều hệ quả địa lí quan trọng trên Trái Đất

Vũ trụ học là một nhánh của thiên văn học liên quan đến nguồn gốc và sự tiến hóa của vũ trụ, từ Vụ Nổ Lớn (Big Bang) đến ngày nay và tương lai của vũ trụ Theo NASA, định nghĩa của vũ trụ học là "ngành khoa học nghiên cứu các tính chất quy mô lớn của toàn thể vũ trụ" Trong khi các nhánh thiên văn học khác giải quyết với các đối tượng đơn lẻ và các hiện tượng hoặc các tập hợp của các vật thể, thì vũ trụ học lại trải rộng đến hầu hết vũ trụ từ lúc sinh ra cho đến lúc kết thúc, với một chiếc thuyền chở đầy những bí ẩn ở mọi giai đoạn của vũ trụ

Thuyết Big Bang (Thuyết Vụ Nổ Lớn), đây là một lý thuyết khoa học về nguồn gốc của vũ trụ Lý thuyết đó xác định rằng vũ trụ được bắt đầu từ một điểm kỳ dị có mật độ vật chất và nhiệt độ lớn vô hạn tại một thời điểm hữu hạn trong quá khứ Từ đó, không gian đã mở rộng cùng với thời gian và làm cho các thiên hà di chuyển xa nhau hơn, tạo ra một vũ trụ giãn nở như chúng ta thấy ngày nay.Theo thuyết Big Bang, vũ trụ bắt nguồn từ một trạng thái vô cùng đặc và vô cùng nóng (điểm dưới cùng) Từ đó, không gian đã mở rộng cùng với thời gian và làm cho các thiên hà di chuyển xa nhau hơn.Ý tưởng trung tâm của lý thuyết này là quá trình vũ trụ đang giãn nở Nó được minh chứng bằng các thí nghiệm về dịch chuyển đỏ của các thiên hà (định luật Hubble)

1.2.2 Đề tài vũ trụ trong điện ảnh thế giới và Hollywood

Sau chiến tranh, mọi thứ đã thay đổi với các nhà làm phim ở châu Âu, bị vượt mặt bởi người Mỹ trên khắp mọi nơi, sức mạnh điện ảnh ở Ý và Đan Mạch sụp đổ, trong khi đó các nhà làm phim Đức và Liên bang Xô Viết mới thành lập lại nổi lên, Pháp dẫu không còn thống trị nhưng vần là trung tâm lý luận điện ảnh, về sản xuất phim và về kinh nghiệm sản xuất phim.

Mười năm sau chiến tranh, công nghiệp điện ảnh Đức phát triển mạnh mẽ nhất ở châu Âu ngay cả khi phải chịu sự xâm nhập thị trường của phim Mỹ và sự ảnh hưởng của những tài năng nổi tiếng đến từ Hollywood Mặc dù phim ở Đức mang tính thương mại phục vụ cho nhu cầu giải trí nhưng nó vẫn nhấn mạnh điện ảnh là một loại hình nghệ thuật, phải mang lại một sự chú ý đặc biệt trong không gian nghe nhìn, truyền đạt nội dung tới người xem thông qua nghệ thuật quay phim, ánh sáng, dựng cảnh Mới trải qua chiến tranh, buộc những nhà làm phim Đức phải cố gắng làm sao để những bộ phim thật đặc biệt, vượt qua sự thù địch chiến tranh trên thị trường phim thế giới Chủ nghĩa biểu hiện (Expressionism), một trào lưu nghệ thuật sử dụng những hình tượng bóp méo có chủ định để diễn tả cảm xúc, đã ảnh hưởng đến những tác phẩm nổi tiếng sau chiến tranh của điện ảnh Đức

Năm 1917, nền quân chủ Nga (Russia, thời Sa Hoàng) sụp đổ sau cuộc cách mạng tháng mười Nga vĩ đại do những người Bôn-sê-vít lãnh đạo, nước Nga từ đây lấy tên thành Cộng hòa xã hội chủ nghĩa liên bang Xô Viết (Union of Soviet Socialist Republics), với những sự kiện như vậy, các nhà làm phim trẻ ở Xô Viết hăng hái thiết lập một loại hình nghệ thuật điện ảnh mới dựa trên lý tưởng cách mạng Phim câm ở Nga trở nên đáng chú ý vì sự kết hợp giữa chính trị với những tiên phong về mỹ học Những tác phẩm của các nhà làm phim như Sergey Eisenstein và Dziga Vertov tiếp tục đặt ra câu hỏi đầy thách thức về mối quan hệ giữa nghệ thuật và chính trị, trước hết là những tranh cãi gay gắt trong nước

Điện ảnh Pháp không còn độc tôn trên thế giới sau chiến tranh, giờ đây nó phải đang tồn tại chật vật Các nhà lý luận điện ảnh Pháp đặt ra các hạn định như photogenie

và cinegraphie để diển tả cách nhìn của họ về điện ảnh, rằng điện ảnh phải làm nổi bật những hình ảnh hơn là sử dụng các rạp chiếu phim để truyền đạt những hành động kịch tính Những lý luận nhanh chóng được áp dụng cho hầu hết các bộ phim ngắn, đáng

chú ý là La souriante Madame Beudet (The Smiling Madame Beudet, 1923) của nhà lý

luận và làm phim, bà Germaine Dulac, được chú ý qua những bài viết phê bình

Các nhà làm phim đến từ các quốc gia khác cũng có những tác phẩm đáng chú ý ở

Pháp như đạo diễn người Đan Mạch Carl-Theodor Dreyer of Denmark với phim La

passion de Jeanne d’Arc (The Passion of Joan of Arc, 1928), được xem là kinh điển về

chú ý chưa từng có về hiện thực tâm lý Luis Buñuel, người Tây Ban Nha, là đạo diễn

của bộ phim siêu hiện thực Un chien Andalou (An Andalusian Dog, 1929), phim nhanh

chóng nổi tiếng bởi những hình tượng xáo động và bình thường

Đến năm 1925, Mỹ đã có một nền công nghiệp phim rộng lớn và phim Mỹ vẫn độc tôn trên thị trường thế giới, bên cạnh đó còn kể đến phim của Đức và Nhật, dù phim Nhật phần lớn được sản xuất trước tiên dành cho thị trường trong nước Có nhiều quốc gia theo đuổi, ấp ủ việc làm phim như một nét văn hóa vật thể quan trọng Trong suốt thời gian này, điện ảnh đã trở thành phương diện quốc tế, người của nước này có thể sang nước khác để làm phim Khi Hollywood và khắp nơi trên thế giới làm ra hàng trăm bộ phim mỗi năm, phim cần được phân thành các thể loại (genres) Những thể loại đầu tiên là hài kịch (comedy), Viễn đông (the Western), thần thoại (mystery), kinh

dị (horror), lãng mạn (romance), kịch melo (melodrama - melody), và chiến tranh (the war story), những thể loại này có thể được biến thể hoặc kết hợp với thể loại khác

Từ thập niên 1970 trở đi, thì vũ trụ điện ảnh đầu tiên, lâu đời nhất, và cũng có thể

là cái nôi khai sinh ra ý tưởng về “vũ trụ điện ảnh”, đó là Star Wars Lucas Film tốn

gần 30 năm (1977-2007) chỉ để làm một việc, đó là từng bước thêm vào những sự kiện, những biến cố, những nhân vật ở khắp nơi trong vũ trụ phim của họ, rồi bằng một cách thức nào đó, ở một tập phim nào đó, tất cả đều sẽ quy tụ chung lại với nhau Và rồi họ lại tiếp tục mở rộng nó ra bằng các nhân vật, biến cố mới, rồi lại ở tập nào đó cũ

và mới lại gặp nhau để tạo ra một vũ trụ lớn hơn Và cứ thế Chúng ta có 1 vũ trụ Star Wars vĩ đại của ngày hôm nay

Quả thật, vũ trụ lúc này luôn là một đề tài nóng bỏng và thu hút hơn bao giờ hết Hay nói cách khác thì du hành trong không gian cùng chiếc phi thuyền, đến với những hành tinh có những sinh vật kỳ lạ luôn là một chủ đề vô cùng hấp dẫn của điện ảnh Hollywood Cùng với sự phát triển của kỹ xảo điện ảnh và trí tưởng tượng phong phú,

các nhà làm phim đã tái hiện lại không gian vũ trụ trên màn ảnh khiến người xem phải ngất ngây và trầm trồ thán phục Phim khoa học viễn tưởng với đề tài vũ trụ không chỉ khai thác nội dung về các hành tinh, các nhà du hành vũ trụ, hành trình khám phá của

họ mà còn tập trung vào việc thể hiện bối cảnh phong phú cùng nhiều góc cạnh cuộc sống và những giá trị nhân văn

Phiêu lưu vũ trụ (Space opera) là một trong nhiều thể loại của dòng phim khoa học viễn tưởng, bao gồm các tác phẩm với bối cảnh chủ yếu hoặc hoàn toàn ở ngoài không gian, hoặc ở trên các hành tinh khác Xung đột trong truyện thường mang sắc thái anh hùng ca, và thường mang quy mô rất lớn Các tác phẩm phiêu lưu vũ trụ hiện đại đôi khi tìm cách khơi dậy tâm lý đam mê khám phá trong thời hoàng kim của khoa học viễn tưởng cách đây vài thập kỷ Một trong những series nổi tiếng nhất thuộc dòng này

là Star Wars của George Lucas

Phim khoa học vũ trụ không chỉ khai thác nội dung về các hành tinh, các nhà du hành vũ trụ, hành trình khám phá của họ mà còn tập trung vào cuộc sống và những giá trị nhân văn Hay nói cách khác thì du hành trong không gian cùng chiếc phi thuyền, đến với những hành tinh có những sinh vật kỳ lạ luôn là một chủ đề vô cùng hấp dẫn của điện ảnh Hollywood.Nhưng khoa học vũ trụ không chỉ khai thác nội dung về các hành tinh, các nhà du học vũ trụ, hành trình khám phá của họ mà còn tập trung vào việc thể hiện bối cảnh phong phú cùng nhiều góc cạnh cuộc sống và những giá trị nhân văn Lúc này, cũng đã có một số quốc gia cùng đồng hành tham gia vào lĩnh vực điện ảnh vũ trụ, tuy chưa phải là nhiều và thành công như Hollywood, bởi những rào cản về chính kiến, nhận thức,v.v… nhưng cũng đã thể hiện được tài năng của các đạo diễn đầy tâm huyết, điển hình như Pháp, với bộ phim đầy tham vọng Valerian and the City of a Thousand Planets của đạo diễn Luc Besson ra mắt khán giả, sẽ mang đến một thế giới 'Avatar' mới bằng sự hoành tráng và mãn nhãn của kĩ xảo và câu chuyện Luc Besson là

một đạo diễn giỏi trong việc tạo ra những sản phẩm điện ảnh mang tính thương mại điều

mà giới hàn lâm Pháp rất không ưa,bởi điện ảnh Pháp vốn giàu truyền thống với những nghệ sĩ như những trí thức cao cấp “bảo thủ” Còn đối với người Mỹ thì Besson với

những tác phẩm như La Femma Nikita, Leon: The Professional, The Fifth Element là

một người có phong cách, có khả năng và có tầm nhìn cho phim của mình

Hay Bí mật vũ trụ (The Sparticle Mystery) là loạt phim truyền hình khoa học viễn

tưởng của Anh dành cho thiếu niên được sáng tạo bời nhà biên kịch Alison Hume và sản xuất bởi Sparticles Productions cho kênh CBBC (một kênh truyền hình cho trẻ em) Bộ phim kể về câu chuyện một nhóm 10 đứa trẻ trong bối cảnh nước Anh hiện đại, nơi mà một thí nghiện của Large Hadron Collider, có tên là Sparticle Project đã bị lỗi, nó dịch chuyển tất cả nhửng người trên 15 tuổi vào thế giới song song vào đúng 11:11 sáng Những đứa trẻ còn lại dưới 15 tuổi tìm đến Sparticle Project với mục đích đưa người lớn trở lại và sắp xếp lại hai chiều không gian.Bộ phim nầy đã được Công ty Tri Viet Media Corporation (TVM Corp.) mua bản quyền và phát sóng tại Việt Nam trên kênh HTV3 hồi tháng 11 năm 2012.[58]

Ở Hàn Quốc, bộ phimSnowpiercer của đạo diễn Bong Joon Ho với sự tham gia

của các sao Hollywood mang đến nhiều trải nghiệm hấp dẫn cho người xem Phim thuộc thể loại khoa học viễn tưởng, nằm trong top phim doanh thu cao nhất Hàn Quốc sau khi ra rạp và cũng tham gia cạnh tranh giải thưởng tại Liên hoan phim

Cannes.Được chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết truyện tranh Le Transperceneige của ba tác giả người Pháp Snowpiercer lấy bối cảnh thế giới năm 2031, sau thất bại trong nỗ

lực khắc phục sự nóng lên toàn cầu, Trái Đất trở về Kỷ Băng Hà và khắp nơi bao phủ tuyết trắng, loài người đứng trước nguy cơ bị xóa sổ Những người may mắn sống sót

cùng ở trên con tàu mang tên Snowpiercer với động cơ vĩnh cửu Con tàu giống như

một xã hội thu nhỏ, phân biệt rõ toa trên của người giàu còn những người nghèo ở toa dưới cùng

Phim đem tới nhiều thông điệp về cuộc sống với những sự chua chát, châm biếm

mà mỗi người có thể tự nhận thấy qua từng cảnh phim nhưng nổi cộm lên vẫn là câu chuyện về sự thay đổi, về sự hủy diệt những cái cũ để cái mới lên ngôi Mọi thứ trong cuộc sống này đến một lúc nào đó cũng sẽ lụi tàn, nhường chỗ cho sự hồi sinh và đó cũng là lẽ cân bằng của tự nhiên

Mặc dù đoạn kết hơi mang tính kể lể dài dòng, nhưng về tổng thể Snowpiercer

vẫn là một tác phẩm xuất sắc của đạo diễn Bong Joon Ho Không chỉ có câu chuyện kịch tính, nghẹt thở, đạo diễn tài ba này cùng đoàn phim của mình còn đem tới cho khán giả những trải nghiệm thật sự mãn nhãn Khung cảnh Trái Đất nhìn từ ô cửa sổ

của toa tàu được dàn dựng rất huy hoàng, hùng tráng với hiệu ứng đẹp Mang dáng dấp

của một phim Hollywood nhưng cái “hồn” của Snowpiercer vẫn đậm nét văn hóa châu

Á khi khai thác mạnh vào yếu tố cảm xúc con người [53]

Điện ảnh Trung Quốc trước đây vốn không mặn mà với dòng phim khoa học giả

tưởng Bằng chứng là Star Wars là hiện tượng văn hóa ở phương Tây nhưng luôn thất

bại khi chiếu tại Trung Quốc Tuy nhiên, trong vài năm sau đó, khi chính phủ nước này bắt đầu đổ tiền cho tham vọng chinh phục không gian để cạnh tranh với các siêu cường trên thế giới với thành tựu mới nhất là tàu thăm dò của Trung Quốc hạ cánh thành công xuống nửa tối của Mặt Trăng - điện ảnh cũng đã bắt kịp xu thế thời đại để kích thích lòng tự hào của khán giả Đại lục.Và cuộc đua đặt chân vào không gian vũ trụ của điện ảnh Trung Quốc đã có được thành công khởi đầu

The Wandering Earth (Lưu lạc địa cầu) - bộ phim bom tấn khoa học giả tưởng

đầu tiên của điện ảnh Trung Quốc đã lập nên kỷ lục mới Đồng thời, với thành công lớn này, điện ảnh Trung Quốc cũng chính thức thách thức với Hollywood, thể loại phim mà Hollywood đã thống trị từ lâu.The Hollywood Reporter cũng gọi đây là “bộ phim khoa học giả tưởng ngoạn mục đầu tiên của Trung Quốc về không gian”.The Guardian thì cho rằng bộ phim này là một sự giao thoa giữa hai bộ phim sci-fi nổi tiếng

của Hollywood là Amageddon và Aspace Odyssey, đồng thời xem đây là “bình minh”

của dòng phim khoa học viễn tưởng Trung Quốc, thể loại mà Hollywood đã có những kiệt tác từ thập niên 60 của thế kỷ 20 và thống trị toàn cầu từ lâu

The Wandering Earth được đánh giá cao về nội dung ly kỳ (dù có một vài lỗ hổng

về cốt truyện và nhân vật một chiều), thiết kế bối cảnh hoành tráng, tạo dựng được không khí thời hậu tận thế cùng kỹ xảo tân tiến không thua kém bom tấn Hollywood.Đối với phần đông khán giả đại chúng nước này, họ vẫn quen thưởng thức

các tác phẩm khoa học viễn tưởng đến từ Hollywood như Gravity, Interstellar hay The Martian và thường chọn những bộ phim có tính truyền thống trong các mùa lễ Tết như phim hài, phim gia đình hay các bộ phim cải biên từ Tây Du Ký; tuy nhiên, gu thưởng thức của khán giả đại chúng năm nay đã thay đổi khi họ đổ xô vào rạp thưởng thức Lưu lạc địa cầu, một bộ phim khoa học viễn tưởng của Trung Quốc, giúp cho bộ phim này

chiến thắng các đối thủ tầm cỡ khác

1.3 Khái lược về thể loại phim khoa học viễn tưởng

1.3.1 Khái niệm về thể loại phim khoa học viễn tưởng

“Viễn tưởng” là tính từ, có tính chất tưởng tượng về một tương lai xa xôi

Khoa học viễn tưởng là một chi của dòng “speculative fiction” (giả tưởng tự biện), bao gồm những tác phẩm văn học, phim, tranh ảnh,… chứa các mô típ giả tưởng dựa trên khoa học như công nghệ tương lai, du hành vũ trụ, du hành thời gian, các vũ trụ song song, người ngoài hành tinh,

Hugo Gernsback, một trong những người đầu tiên sử dụng thuật ngữ "khoa học viễn tưởng," đã phát biểu rằng: "Khi nói khoa học viễn tưởng, tôi muốn nhắc đến các truyện mang phong cách Jules Verne, H G Wells và Edgar Allan Poe - một tác phẩm giả tưởng quyến rũ pha trộn với các kiến thức khoa học thực tế và tầm nhìn mang tính đoán định."

Năm 1970 William Atheling Jr đã viết một bài định nghĩa về thuật ngữ "khoa học viễn tưởng" là: "Ban đầu Wells dùng từ này để tả những tác phẩm ngày nay ta gọi

là khoa học viễn tưởng cứng (hard science fiction), trong đó cố gắng bám sát những kiến thức đã biết (tại thời điểm sáng tác) trở thành nền tảng xây dựng câu chuyện, và nếu trong câu chuyện xuất hiện yếu tố phép màu, chí ít phép màu không xuất hiện quá nhiều."

Theo lời cây bút khoa học viễn tưởng gạo cội Robert A Heinlein, "Định nghĩa ngắn cho hầu hết các tác phẩm khoa học viễn tưởng chắc sẽ như sau: những phỏng đoán thực tiễn về các sự kiện có thể sẽ xảy ra trong tương lai, dựa trên cơ sở kiến thức thực tế trong quá khứ và cả hiện tại, và căn cứ vào sự nắm bắt kỹ lưỡng bản chất cũng như tầm quan trọng của phương pháp nghiên cứu khoa học." Trong khi đó, định nghĩa của Rod Serling là "Kỳ ảo (fantasy) là hợp lý hoá những điều không bao giờ khả thi Khoa học viễn tưởng là khả thi hoá những điều khó xảy ra." Lester del Rey cũng đã viết rằng, "Đến ngay cả những người tôn sùng nó nhất - nói cách khác là các fan - cũng ngắc ngứ khi phải giải thích về khoa học viễn tưởng," và chính vì vậy mà tới nay không có một định nghĩa chính thức nào về khoa học viễn tưởng, đơn giản vì "khoa học viễn tưởng không có một ranh giới nhất định nào hết." [54]

1.3.2 Vài nét về sự phát triển thể loại phim khoa học viễn tưởng

Thể loại phim khoa học viễn tưởng xuất hiện ngay từ những năm cuối thế kỷ 19 Khoa học viễn tưởng là một đề tài khó định nghĩa bởi vì nó bao quát quá nhiều chủ đề

và thể loại Damon Knight, nhà văn viết truyện ngắn khoa học viễn tưởng nổi tiếng, đã hài hước đùa rằng, "Chỉ vào cái gì xong bảo nó là khoa học viễn tưởng thì nó trở thành khoa học viễn tưởng." Nhà văn Mark C Glassy cũng đồng tình với Knight, và ông đưa quan điểm rằng công việc định nghĩa khoa học viễn tưởng cũng như định nghĩa phim khiêu dâm, không ai nói được cụ thể nó là cái gì, nhưng cứ xem là nhận ra ngay Khoa học viễn tưởng thường đi vào khám phá những hệ lụy, ảnh hưởng tiềm tàng của các phát kiến khoa học Bởi vậy nó được gọi là “dòng văn của các ý tưởng” Khoa học viễn tưởng rất ít khi chứa các yếu tố siêu nhiên, luôn phải phát triển dựa trên những kiến thức hoặc học thuyết khoa học đã được chấp nhận tại thời điểm tác phẩm ra đời Ban đầu, chúng thường có thời lượng từ một đến hai phút với hình ảnh đen trắng

và nội dung hài hước Năm 1902, phim đầu tiên do đạo diễn Georges Méliès cho ra đời

Le Voyage dans La Lune (Hành trình tới Mặt Trăng), bộ phim khoa học viễn tưởng

đầu tiên dựa trên một cuốn tiểu thuyết Nó mô tả Hành trình tới Mặt Trăng của một tàu

vũ trụ dựa trên sức đẩy của một khẩu súng cực lớn Ngoài nội dung mới lạ, Le Voyage dans La Lune còn cho khán giả thấy những kỹ xảo hình ảnh đầy sáng tạo, trở thành

chuẩn mực cho những phim khoa học viễn tưởng ra đời sau

Năm 1910, tiểu thuyết Frankenstein nổi tiếng của nhà văn Mary Shelley được đưa lên màn ảnh rộng Đây là bộ phim đầu tiên kết hợp yếu tố viễn tưởng với yếu tố kinh

dị Măc dù chỉ dài mười sáu phút, phim vẫn khiến khán giả cảm thấy thót tim suốt thời gian chiếu Trong những năm sau, bô phim tiếp tục được làm lại nhiều lần Mãi tới năm

1916, khán giả mới được xem bộ phim khoa học viễn tưởng có thời lượng lớn hơn mười sáu phút

Những năm hai mươi chứng kiến sự khác biệt rõ rệt giữa tiểu thuyết khoa học của

Mỹ và Châu Âu Các nhà làm phim Châu Âu có xu hướng sử dụng thể loại này để dự đoán và bình luận về những vấn đề xã hội Ngược lại, các nhà làm phim Mỹ thường sử dụng thể loại này để tạo ra những anh hùng, thiết bị và hành động siêu tưởng Xu hướng đó vẫn ảnh hưởng tới Hollywood cho đến tận ngày nay, thể hiện ở sự ra dời của

series phim vềĐiệp viên 007, Người Nhện và Người Dơi

Thập niên ba mươi trong thời kỳ Đại suy thoái, xem phim là cách để người dân quên đi thực trạng kinh tế tồi tệ Đây cũng là giai đoạn mà các nhà làm phim chứng kiến thời kỳ hoàng kim của ngành công nghiệp điện ảnh Thay vì ưu tiên kỹ xảo ảnh tĩnh, các phim khoa học viễn tưởng tập trung vào diễn viên Nội dung phim cũng tập trung vào con người, chứ không phải là sinh vật lạ, thảm họa hay thám hiểm không gian như ở thập niên hai mươi Thập niên ba mưoi cũng chứng kiến sự trỗi dậy của thể loại phim khoa học viễn tưởng nhiều tập Được sản xuất với chi phí thấp, nội dung của chúng thường tập trung vào những nhà khoa học điên khùng, thiết bị khoa học tối tân

và âm mưu thống trị thế giới Phim kinh dị có yếu tố viễn tưởng cũng xuất hiện như

nấm sau mưa, chẳng hạn như The Invisible Man (1933)

Thập niên bốn mươi trong bối cảnh Đại chiến thế giới lần thứ hai phủ bóng đen khắp thế giới, số lượng phim được phát hành giảm đi rõ rệt Ở thời kỳ này, phần lớn phim được sản xuất để phục vụ mục đích tuyên truyền cho chiến tranh Những tác

phẩm khoa học viễn tưởng đáng chú ý ở thời kỳ này gồm Dr Cyclops – bộ phim màu đầu tiên, và Superman của xưởng phim Fleischer

Thập niên năm mươi, phim khoa học viễn tưởng cuối cùng cũng đã được coi là một thể loại độc lập Sự trỗi dậy của thể loại tiểu thuyết khoa học viễn tưởng trong thời

kỳ này khiến chất lượng phim tăng lên rõ rệt Tuy nhiên, xu hướng làm phim khoa học viễn tưởng với kinh phí thấp vẫn phổ biến Sau khi nước Mỹ chế tạo thành công bom nguyên tử, loại vũ khí hủy diệt này trở thành đề tài mới trong phim khoa học viễn

tưởng Với Destination Moon (1950), lần đầu tiên công chúng Mỹ được chứng kiến

một chuyến du hành vũ trụ lên Mặt Trăng Bộ phim thành công vang dội trên cả hai phương diện nghệ thuật và doanh thu Ngoài ra, thập niên này cũng chứng kiến sự xuất hiện của những phim về quái vật, được phát hành vào những năm giữa thập niên này được coi là kinh điển

Các tác phẩm khoa học viễn tưởng chủ yếu vận dụng phương thức lo-gic để mô tả các viễn cảnh tương lai hoặc các bối cảnh thế giới có thể xảy ra Bối cảnh của khoa học viễn tưởng thường khác biệt so với thế giới thực, nhưng lại được người xem chấp nhận,

là khả dĩ xảy ra nhờ các phương thức lý giải các yếu tố hư cấu bằng khoa học Các yếu

tố thường gặp trong khoa học viễn tưởng bao gồm

 Khung thời gian tương lai, dòng thời gian đã bị biến đổi, hoặc một thời gian quá khứ khác hẳn những gì đã có trong sách sử và các tư liệu khảo cổ

 Không gian ngoài vũ trụ, các hành tinh khác, hoặc không gian ngầm dưới bề mặt Trái Đất

 Các nhân vật như người ngoài hành tinh, người đột biến, máy móc, rô-bốt mang nhân dạng, các dạng nhân vật đại diện cho hướng tiến hóa tương lai của con người

 Các công nghệ tương lai sẽ có hoặc có khả năng như súng laze, máy dịch chuyển tức thời, trí tuệ nhân tạo

 Các nguyên lý khoa học mới hoặc trái ngược với các định luật đã được chấp nhận hiện thời, chẳng hạn như du hành thời gian, hố giun, di chuyển nhanh hơn ánh sáng

 Hệ thống xã hội và chính trị mới và khác biệt hẳn hiện tại, ví dụ: địa đàng (utopia), phản địa đàng (dystopia), hậu khan hiếm, hoặc hậu tận thế

 Các khả năng điều khiển trí não, thần giao cách cảm, dịch chuyển đồ vật bằng trí óc, ví dụ như "Thần lực" trong Star Wars

 Các vũ trụ hoặc chiều không gian khác và việc du hành giữa các vũ trụ, chiều không gian đó

Đã hơn một thế kỷ trôi qua kể từ khi phim khoa học viễn tưởng đầu tiên ra đời -

Le Voyage Dans La Lune (1902), tuy nhiên sức hút của dòng phim này đối với các tín

đồ điện ảnh vẫn chưa bao giờ hạ nhiệt Dòng phim giả tưởng vẫn hấp dẫn bởicuộc sống hiện đại ngày càng gấp gáp, con người càng cảm thấy ngột ngạt và cô đơn trong xã hội mình đang sống Phim khoa học viễn tưởng mở ra cánh cổng đưa bạn tới những thế giới khác, lên rừng xuống biển hay thậm chí bay ra ngoài vũ trụ Tuy nhiên, nếu xây dựng trên các tình tiết hư cấu 100%, đôi khi làm người xem sẽ cảm thấy bất ngờ, ngỡ ngàng vì những trải nghiệm khác xa thực tế

Với mong muốn khắc phục những điểm hạn chế của dòng phim ăn khách này, đồng thời truyền cảm hứng khác biệt đến người xem, Hollywood cùng nhà đồng sản

xuất Pepsico đã quyết định hợp tác để cho ra đời bộ phim mới mang tên Black Knight Decoded Nội dung phim xoay quanh việc phát hiện ra vệ tinh Black Knight (kỵ sỹ

đen) đã xoay quanh Trái đất khoảng 13,000 năm Tuy nhiên, Black Knight Decoded

không phải là phim khoa học viễn tưởng đơn thuần mà dựa trên câu chuyện có thực về

vệ tinh Black Knight đã được một người có tên Nikola Tesla khám phá vào năm 1899 Con người luôn bị thu hút bởi kỹ thuật công nghệ mới mẻ và hơn bất kỳ thể loại nào, dòng phim khoa học viễn tưởng luôn đón đầu các xu thế công nghệ.Những đại

diện ưu tú của dòng phim này như Avatar, Interstellar, The Hunger Games, The Matrix đều được thực hiện bởi những kỹ xảo điện ảnh hoành tráng và hiện đại Không gian vũ trụ trong Black Knight Decoded được thực hiện bởi kỹ xảo hiện đại,

ngoài việc mang đến những khung cảnh hoành tráng của vũ trụ bao la, kỹ thuật quay còn khơi dậy nguồn cảm hứng để các bạn trẻ dám bước ra vùng an toàn, thực hiện những ý tưởng khác biệt để tận hưởng những khoảnh khắc năng động và đầy sức sống Con người thông thường hay có tính tò mò về thế giới vũ trụ bao la, huyền bí đồng thời đam mê chinh phục Thế nhưng, hiện thực cuộc sống với quá nhiều nỗi lo đã khiến đam mê khám phá vũ trụ phải tạm gác lại.Đến với phim khoa học viễn tưởng, con người sẽ được lái xe chạy trốn khỏi những chú khủng long trên đồng cỏ (Jurassic

Park) Bước vào thế giới trong mơ của người khác (Inception) Đặc biệt, đến với Black Knight Decoded, khán giả sẽ có cơ hội đồng hành cùng hai cha con (diễn viên trong

phim) trong cuộc hành trình đầy phiêu lưu giải mã sự tồn tại của vệ tinh bí ẩn Xem phim, khán giả vừa thỏa sức sáng tạo về thế giới mới, đồng thời thực hiện hóa những ước mơ dang dở của ngày thơ bé Không có giới hạn nào cho trí tưởng tượng và cũng không có điểm dừng cho phim khoa học viễn tưởng Tất cả những giấc mơ điên rồ và liều lĩnh nhất đều có thể tái hiện trên màn ảnh, để cho hàng triệu người thưởng lãm và bồi đắp nên khả năng sáng tạo vô hạn

Thông điệp ý nghĩa về tình yêu thương con người qua District 9 hay Avatar, bảo vệ

sự sống của “Mẹ trái đất” trong Interstellar hay Wall-E chỉ là một vài trong rất nhiều bài học thấm thía mà phim khoa học viễn tưởng gửi tới công chúng Riêng với Black Knight Decoded, phim mang đến thông điệp ý nghĩa về Hòa bình - Hy vọng - Hữu

nghị Thông điệp này được truyền tải mạnh mẽ qua chi tiết cộng đồng trên toàn thế giới đoàn kết lại, giúp đỡ hai cha con nhân vật chính trong cuộc hành trình cam go nhằm giải đáp bí ẩn xung quanh vệ tinh Black Knight Đặc biệt, hình ảnh biểu tượng hòa

bình đại diện cho nhiều quốc gia khác nhau trên bốn châu lục xuất hiện hoành tráng trong phim cũng là một trong những cách thức độc đáo, góp phần truyền tải thông điệp

gắn kết, hy vọng về một thế giới hòa bình, nhân ái mà phim Black Knight Decoded

muốn gửi đến khán giả trên toàn thế giới

Tiểu kết chương 1

Vũ trụ điện ảnh, vũ trụ kết nối, vũ trụ chia sẻ dù có gọi nó là gì đi nữa, đây thực

sự là một trào lưu gây sốt nhất của Hollywood trong thời điểm hiện tại Hàng loạt hãng phim đang cố tạo ra một vũ trụ riêng cho mìnhvà tất cả đều đang nổ lực cạnh tranh để đạt được sự thành công.Theo tính toán, hiện tại có ít nhất bảy vũ trụ điện ảnh đang trong giai đoạn phát triển Trong đó, mỗi loại lại có một danh sách phim khác nhau, kinh phí lớn nhỏ khác nhau nếu việc kết nối được thực hiện suôn sẻ

Vấn đề lớn nhất của vũ trụ điện ảnh là việc các công thức luôn bị lặp đi lặp lại Với rất nhiều câu chuyện đang được phát triển cùng nhau, việc gặp khó khăn trong việc sắp xếp trật tự cho những nhân vật có những điểm nổi bật tương đồng hoặc đã trải qua những thay đổi giống nhau là hoàn toàn có thể xảy ra Tất nhiên, lợi thế là một thế giới

đủ lớn có thể mang đến những nền văn hóa và tính cách khác nhau, do đó với rất nhiều nguồn tài nguyên khác nhau đang chờ được chuyển thể, chỉ là vấn đề thời gian trước khi các tình tiết quan trọng được đưa lên màn ảnh

Ngay từ những năm năm mươi của thế kỷ trước, điện ảnh đã bắt đầu tập trung khai thác những đề tài về vũ trụ, không gian và những câu chuyện về sự sống ngoài trái đất Chính chủ để này đã xây dựng nên một mỏ vàng với trữ lượng bất tận, nếu khởi nguồn

là The War of the Worlds (1953) đã làm dậy sóng các rạp chiếu phim vào thời bấy

giờ…Thì đến những năm bảy mươi, hàng loạt cái tên nổi tiếng như Series phim bom

tấn Star Wars, Star Trek và những năm tám mươi là The Terminator,rồi sau này khi

nền công nghệ làm phim phát triển chúng ta có những cái tên như là siêu phẩm nổi

tiếng Avatar, Gravity, Interstellar, Battleship, Transformers, Pacific Rim, X-Men, The Avengers, Jurassic Park… Và trong những tên tuổi thành danh nhất trong làng đạo

diễn của thế giới ngày nay, đều là những thuyền trưởng gạo cội trong thể loại phim khoa học viễn tưởng như Geoger Lucas, Steven Spielberg, Christopher Nolan, Michael

Bay, James Cameron, JJ Abrams….Và rất nhiều người trong số đó đã thăng hoa sự nghiệp của mình, nhờ vào sự thành công của những tác phẩm điện ảnh thuộc thể loại Sci- fi (Science fiction: khoa học viễn tưởng/ giả tưởng) này

CHƯƠNG 2: ĐỀ TÀI VŨ TRỤ THỂ HIỆN TRONG THỂ LOẠI KHOA HỌC VIỄN TƯỞNG

Trong chương này gồm hai mục, nghiên cứumột số đặc điểm của đề tài vũ trụ qua thể loại phim khoa học viễn tưởng và đề tài vũ trụ được thể hiện cụ thể qua

ba bộ phim Star Wars I, Avatar, Gravity

2.1.Một số đặc điểm của đề tài vũ trụ qua thể loại phim khoa học viễn tưởng

Ước mơ được chinh phục vũ trụ là ước mơ từ bao đời nay của loài người Ngày nay, các nhà khoa học đang từng bước khám phá để biến ước mơ đó gần hơn bao giờ hết Để trải nghiệm cảm giác bay bổng trong vũ trụ hãy thử một lần thưởng thức những

bộ phim khoa học viễn tưởng về vũ trụ để có thể thỏa mãn ước mơ Đề tài vũ trụ trong

thể loại phim khoa học viễn tưởng luôn luôn mới và thu hút với khán giả Điện ảnh Hollywood luôn có những bộ phim xoay quanh việc các nhà khoa học du hành trong không gian cùng với phi thuyền Nội dung không chỉ gói gọn chỉ để khám phá các hành tinh mà còn thể hiện phong phú về cuộc sống và giá trị nhân văn Chúng ta sẽ điểm qua một số đặc điểm của đề tài này

2.1.1 Thoát ly thực tế

Nhà khoa học tâm lý học John Mayer, nhà nghiên cứu tâm lý học khoa học, cũng

là một nhà văn và nhà biên kịch tại Mỹ, nói: "Phim giả tưởng là một cơ chế đối phó đưa chúng ta ra khỏi thế giới hằng ngày Nó giúp chúng ta về những vấn đề tâm lý quan trọng khác trong cuộc sống Đến với một thế giới hư cấu, nó có thể tạo cảm hứng

vì nó cho chúng ta cơ hội để sống trong thực tế một cách khác biệt Ngoài ra, việc xem phim giả tưởng có thể khuyến khích chúng ta chiến đấu chống lại những nỗi sợ hãi, có thể làm cho chúng ta muốn yêu, có thể nâng cao năng lực trí não của chúng ta, và giúp nắm vững thế giới thực của chúng ta" [53].

Người xưa không có phim Marvel, nhưng những chuyện thần thoại và chuyện kể

về những sinh vật và người anh hùng vĩ đại mãi mãi tồn tại Tiến sĩ Jared Miracle, nhà nghiên cứu nhân học, học giả văn học dân gian và là người hâm mộ thể loại giả tưởng,

hư cấu, cho biết: "Con người là một loài động vật kể chuyện rất nhiều Toàn bộ cuộc đời của chúng ta được xây dựng xung quanh những ý tưởng hư cấu, thần thoại từ thời

xa xưa đã được truyền lại cho đến hiện tại bởi vì chúng phục vụ các nhu cầu tâm linh -

xã hội của chúng ta."nhằm tạo nên ý nghĩa cho cuộc sống

Tiến sĩ Barna W Donovan cho biết các nhân vật nữ hư cấu mạnh mẽ, nhưng phải đối phó với những áp lực và gánh nặng của cuộc sống lãng mạn, gia đình và nghề nghiệp, có thể làm cho chúng ta có động lực để phấn đấu và dũng cảm hơn trong cuộc sống thực Tiến sĩ là giáo sư tại Khoa Truyền thông, Đại học Saint Peter ở Jersey City (Mỹ) cho biết: "Giải trí giả tưởng truyền cảm hứng cho phụ nữ phải kiên trì vượt qua những thăng trầm và những thách thức trong cuộc sống hằng ngày thông qua các nhân vật nữ chính trên màn ảnh, những người chiến thắng trong những thời điểm khó khăn hoặc cố gắng đạt được ước mơ của mình"[53].

Chúng ta có thể bật TV hoặc xem phim hoặc ngay lập tức nhập vào một tiểu bang, quốc gia hoặc thậm chí cả thiên hà Nội dung viễn tưởng vẫn là một trong những hình thức giải trí thư giãn được tôn sùng nhất Người ta phát triển mạnh mẽ trong sự biến mất trong một thế giới khác Tất cả chúng ta đều cần một thời gian để rút phích cắm ra khỏi cuộc sống và tái tạo năng lượng Alexis Conason, nhà tâm lý học và nhà nghiên cứu tại Mỹ, cho biết: "Việc xem một bộ phim hoặc chương trình truyền hình hay có thể giúp tâm trí của chúng ta vì nó cho chúng ta cơ hội thoát khỏi những căng thẳng hằng ngày Khi chúng ta đắm mình trong một bộ phim hay chương trình truyền hình, chúng ta thường "đánh mất" bản thân và không bị phân tâm bởi những lo lắng và căng thẳng thường làm tràn ngập tâm trí của chúng ta "Nghỉ giải lao" từ những nỗi lo lắng của chúng ta là điều hết sức quan trọng” [40]

Thể loại khoa học viễn tưởng thường được miêu tả, và thậm chí định nghĩa là một phương pháp ngoại suy và phỏng đoán tương lai Những tác phẩm viễn tưởng thường

sẽ lấy những xu hướng hoặc hiện tượng đương đại rồi cường điệu hóa nó lên trong một bối cảnh tưởng tượng.Những người không thích thể loại này thường nói: họ không thích sự “thoát ly thực tế” của khoa học viễn tưởng Tuy nhiên khi phải giải thích thêm,

họ lại thừa nhận: họ không thích khoa học viễn tưởng bởi thể loại này quá bi quan Như các tế bào khi phân chia vô tổ chức rồi sẽ gây ra ung thư, những ngoại suy phóng đại này thường sẽ rút ra một trong hai kết luận: loài người rồi sẽ mất hết tự do hoặc, loài người rồi sẽ hoàn toàn tuyệt chủng May mắn thay, dù ngoại suy là một phần của khoa học viễn tưởng, nó không phải là tất cả Cách nhìn nhận trên quá đơn giản và đánh giá quá thấp trí tưởng tượng của cả người nghệ sĩ lẫn khán giả Dòng nghệ thuật này thực tế mang nhiều sắc thái hơn thế rất nhiều

2.1.2 Hiện thực hóa những ước mơ dang dỡ

Ngày bé, chúng ta thường có niềm đam mê chinh phục và tò mò về thế giới vũ trụ bao la, huyền bí Kể từ khi nhà thiên văn học người Ý Galileo Galilei khám phá các bí

ẩn của bầu trời bằng kính thiên văn, thì con người đã biết ước mơ tìm hiểu cũng như muốn đến đó Và họ đã làm được Những người ra đi từ trái đất và trở về từ bầu trời thành công đều trở thành anh hùng Vì thế, phim về những chuyến du hành trước hết chứa đựng yếu tố ước mơ thành hiện thực

Loài người lần đầu đặt chân lên Mặt trăng, bằng chân trái của Neil A Amstrong, vào tháng 7 năm 1969 từ tàu Apollo 11 Trong khi ngay ở tuổi điện ảnh chưa biết nói, năm 1902, Georges Méliès đã cho khán giả giật mình khi thấy con người chinh phục Mặt trăng với phương tiện là một vỏ đạn khổng lồ do một khẩu đại bác ở Trái đất bắn

ra trong bộ phim dài mười ba phút có tên “Voyage dans la Lune” (Du hành đến Mặt trăng), lấy cảm hứng từ hai tác phẩm của nhà văn Jules Verne là “De la terre à la lune” (Từ Trái đất đến Mặt trăng, 1865) và “Autour de la Lune” (Vòng quanh Mặt trăng, 1870) Như vậy, khát khao tiệm cận vũ trụ cùng trí tưởng tượng đã mang con người đặt xuống Mặt trăng, sao Mộc, sao Hỏa hay một hành tinh bí ẩn chưa từng được chứng minh sự hiện hữu trước khi khoa học hiện thực hóa nó Điều kì diệu này có ý nghĩa:

“Điều ngày nay không thể thực hiện được thì ngày mai sẽ trở thành hiện thực”, là tên một chương trong cuốn sách nhỏ “Tàu vũ trụ trên quỹ đạo” do Nhà xuất bản Mir Moscow và Nhà xuất bản Kim Đồng thực hiện năm 1986.Thể loại phim khoa học viễn tưởng có nội dung dựa trên những phát hiện khoa học, hoặc những tưởng tượng về cuộc sống của người ngoài Trái đất, thế giới người máy, những cuộc chinh phục vũ trụ…

Mặt khác, những bộ phim du hành vũ trụ bao giờ cũng phản ánh cách ứng xứ của con người với khoa học và công nghệ như trong thực tế, không gian ngoài Trái đất luôn

là “đấu trường” cho cuộc chạy đua khoa học và công nghệ giữa các cường quốc Chúng sử dụng khoa học viễn tưởng như một điểm tham chiếu để khám phá chính Trái đất, thậm chí chủ đề thường hướng đến các vấn đề chính trị, xã hội và đạo đức con người Nói cách khác, con người vươn đến vị trí cao nhất có thể để nhìn về ngôi nhà Trái đất và khán giả sẽ ngạc nghiên khi nhận ra sự phức tạp bí ẩn lại nằm chính nơi thế giới mình đang được dính chặt

Lịch sử ngành hàng không vũ trụ đã phải viết nhiều trang đen khi các vệ tinh, tàu

vũ trụ gặp rủi ro, nhiều phi hành gia bỏ mạng Trong môi trường mà cái im lặng thăm thẳm và rộng lớn vô biên hoàn toàn thắng thế, các nhà làm phim dễ dàng bắt lấy lằn ranh mỏng manh giữa sống và chết để xây dựng một câu chuyện kịch tính, cuốn hút Một thủ pháp mà các nhà làm phim dạng này thường sử dụng là “bắt nhốt sự mong đợi” (lock the expect) trong sự tương phản Sự tương phản giữa không gian chật hẹp

bên trong khoang tàu với khoảng không bao la bên ngoài, sự tương phản giữa một hay một nhóm người trên vũ trụ và sự chờ đợi, dõi theo của nhân loại ở Trái đất, đôi khi còn là sự tương phản mạnh mẽ mang tính đối kháng giữa con người và công nghệ kĩ thuật mà họ sử dụng Mức độ thuyết phục khán giả tin vào chuyện đang xảy ra ở ngoài Trái đất nằm ở các điểm: Câu chuyện của họ có dựa trên thành tựu khoa học có thực hay hoàn toàn là sản phẩn tưởng tượng? Câu chuyện của ngày hôm nay, hôm qua hay được đẩy vào một tương lai xa xôi mang tính dự báo?

Môi trường nguy hiểm dễ xây dựng yếu tố câu chuyện cho phim bao nhiêu thì lại càng thách thức việc thực hiện mặt hình ảnh bấy nhiêu Xem một bộ phim du hành vũ trụ nghĩa là khi khoảng cách cả trăm nghìn km giờ chỉ còn là khoảng cách từ vị trí tay với bắp rang bơ đến màn hình, chính vì vậy yếu tố chiêm ngưỡng, thỏa mãn thị giác vốn quan trọng giờ còn tăng thêm sự nghiêm trọng Vì thế, các nhà làm phim du hành

vũ trụ hầu như sử dụng tối ưu những thành tựu kĩ xảo điện ảnh mà thời đại mình có được để mang xa xôi kéo về gần gũi cho khán giả, để họ được thấy những ước mơ bằng nét nguệch ngoạc của con cháu họ, của họ khi ấu thơ thực ra có thể là như vậy

Gravity” (2013) được thực hiện theo phác đồ tâm lý người xem Yếu tố cốt lõi

của phim chính là làm khán giả đồng cảm, vui buồn, sướng khổ, hồi hộp, lo lắng cho nhân vật, một kiểu “dắt mũi” hay đóng đinh khán giả trong rạp Để làm thế, trước hết, phải giúp khán giả dễ dàng nắm bắt được câu chuyện.Theo truyền thống Hollywood, nhà làm phim tìm sự phức tạp trong đơn giản: một nữ phi hành gia mắc kẹt ngoài không gian và tìm mọi cách để trở về Trái đất Trong trường hợp này, cái chết không phải là điều tồi tệ nhất mà chính là cách người ta nhìn thấy cái chết của chính mình Đó

là cái chết được khâm liệm bởi sự cô độc trong không gian tối tăm vô cùng tận, đè nặng lên nữ phi hành gia và cũng bằng cách đó, nó đè nặng lên khán giả Khoái cảm xem của khán giả ở chỗ họ vừa đau đớn, hoảng sợ cùng nhân vật, mặt khác vẫn đủ tỉnh táo để nhận ra tài diễn xuất của Sandra Bullock

Về phần đạo diễn, Alfonso Cuarón đã thành công ở chỗ chỉ tạo ra một nhân vật dở sống dở chết nhưng làm cho hàng triệu khán giả ngột ngạt, khó thở bằng dàn dựng, sử dụng kĩ xảo điện ảnh hoàn hảo để tạo ra các hiệu ứng nghe nhìn Trong vũ trụ rộng lớn

mà ta lại thấy ngột ngạt, chúng ta thấy thiếu dưỡng khí để rồi nhận ra, không gian này