Tây Bắc - mảnh đất xa xôi đã khiến cho rất nhiều thi sĩ phải hạ bút viết về nó. Có lẽ, mảnh đất miền Bắc địa đầu Tổ quốc ấy có một sức hút kì lạ cho nên bài thơ “Tây Tiến” của nhà thơ Quang Dũng và “Tiếng hát con tàu” của Chế Lan Viên đã ra đời. Cùng bộc lộ nỗi nhớ về Tây Bắc nhưng mỗi nhà thơ lại có những cách thể hiện khác nhau. Chính sự khác nhau ấy đã tạo nên sự độc đáo khác lạ giữa hai bài thơ.
Trang 1Đ bài: Cùng b c l n i nh v Tây B c, trong bài "Sông Mã xa r i Tây Ti n i! ề ộ ộ ỗ ớ ề ắ ồ ế ơ Khi ta đi, đ t đã hóa tâm h n”. C m nh n c a anh (ch ) v hai đo n th trênấ ồ ả ậ ủ ị ề ạ ơ
Bài làm Tây B c m nh đ t xa xôi đã khi n cho r t nhi u thi sĩ ph i h bút vi t v nó. Có l ,ấ ả ấ ế ấ ề ả ạ ế ề ẽ
m nh đ t mi n B c đ a đ u T qu c y có m t s c hút kì l cho nên bài th “Tây Ti n”ả ấ ề ắ ị ầ ổ ố ấ ộ ứ ạ ơ ế
c a nhà th Quang Dũng và “Ti ng hát con tàu” c a Ch Lan Viên đã ra đ i. Cùng b c lủ ơ ế ủ ế ờ ộ ộ
n i nh v Tây B c nh ng m i nhà th l i có nh ng cách th hi n khác nhau. Chính sỗ ớ ề ắ ư ỗ ơ ạ ữ ể ệ ự khác nhau y đã t o nên s đ c đáo khác l gi a hai bài th ấ ạ ự ộ ạ ữ ơ
Kh i ngu n c m h ng t m t th i gian kh và oanh li t c a l ch s đ t nở ồ ả ứ ừ ộ ờ ổ ệ ủ ị ự ấ ước nh ng Tâyư
ti n đã đế ược th hi n theo m t cách r t riêng qua ngòi bút Quang Dũng, v i m t tâm tr ngể ệ ộ ấ ớ ộ ạ
c th n i nh đ ng đ i trong đoàn quân Tây Ti n và r ng h n là n i nh Tây B c. Đ cụ ể ỗ ớ ồ ộ ế ộ ơ ỗ ớ ắ ặ
bi t là kh thệ ổ ơ
“Sông Mã xa r i Tây ti n i! ồ ế ơ
Nh v r ng núi, nh ch i v i ớ ề ừ ớ ơ ơ Sài Khao s ượ ng l p đoàn quân m i ấ ỏ
M ườ ng Lát hoa v trong đêm kh i” ề ơ
Kh th n m đ u bài th , là n i nh da di t, bâng khuâng khó t :ổ ơ ằ ở ầ ơ ỗ ớ ế ả
“Sông Mã xa r i Tây Ti n i! ồ ế ơ
Nh v r ng núi, nh ch i v i”' ớ ề ừ ớ ơ ơ
Văn th Vi t Nam có không ít nh ng câu hay nói v n i nh , nh ng n i nh “ch i v i” thìơ ệ ữ ề ỗ ớ ư ỗ ớ ơ ơ
r t có th Quang Dũng là ngấ ể ườ ầi đ u tiên. N i nh y nh có dáng hình, b ng b nh, b ngỗ ớ ấ ư ồ ề ồ
b nh trong không gian, trong th i gian, bâng khuâng, không d t ề ờ ễ ả
Ngườ ọi đ c nh l c vào ch n Tây B c hi m tr và hùng tráng đư ạ ố ắ ể ở ược dàn tr i trong khôngả
Trang 2gian nh mênh mông. R i c th , n i nh đ ng đ i d n d n lan t a, th m đớ ồ ứ ế ỗ ớ ồ ộ ầ ầ ỏ ấ ượm trong
t ng câu th , kh th Có th th y, bài th đừ ơ ổ ơ ể ấ ơ ược xây d ng trên c m h ng thự ả ứ ương nhớ tri n miên, v i bao c m giáo ào t xô t i:ề ớ ả ạ ớ
“Sài Khao s ươ ng l p đoàn quân m i ấ ỏ
M ườ ng Lát hoa v trong đêm kh i” ề ơ
N i nh c a Quang Dũng c thu h p d n, h p d n. Nh ng đ a danh mi n Tây, Sài Khao,ỗ ớ ủ ứ ẹ ầ ẹ ầ ữ ị ề
Mường Lát và nh ng đ a danh khác có th t khác g i lên cái âm u, m t mù c a mi n đ t l ,ữ ị ậ ợ ị ủ ề ấ ạ
n i y có đoàn quân m t m i đang đi trong sơ ấ ệ ỏ ương, l i v a có v lãng m n, huy n tho i.ạ ừ ẻ ạ ề ạ
“M ườ ng Lát hoa v trong đêm h i” ề ơ
Câu th qu là đ c đáo, “hoa v ” mà không ph i “hoa n ”, “đêm h i” mà không ph i làơ ả ộ ề ả ở ơ ả
“đêm sương”. Hoa hi n ra m m o o trong màn sệ ờ ờ ả ả ương, câu th đ p, lung linh, huy nơ ẹ ề
o. Đ c đ n đây, cái m i c a đoàn quân d ng nh tan bi n h t. Quang Dũng đã vi t v
n i nh r t đ c bi t đó là n i nh v m nh đ t Tây B c, nh v nh ng đ a danh c thỗ ớ ấ ặ ệ ỗ ớ ề ả ấ ắ ớ ề ữ ị ụ ể
n i mà binh đoàn Tây Ti n đi qua.ơ ế
N u n i nh Tây B c là n i nh v Sài Khao, Mế ỗ ớ ắ ỗ ớ ề ường Lát, nh sông Mã mà Quang Dũngớ
đã vi t thì n i nh c a Ch Lan Viên l i khác hoàn toàn. Đó là n i nh quê hế ỗ ớ ủ ế ạ ỗ ớ ương, n iỗ
nh c a m t ngớ ủ ộ ười con trai dành cho m t ngộ ười con gái. Ch Lan Viên đã nh Tây B cế ớ ắ
nh v y:ư ậ
“Nh b n s ớ ả ươ ng giăng, nh đèo mây ph ớ ủ
N i nao qua lòng l i ch ng yêu th ơ ạ ẳ ươ ng”
Câu th nh m t chân lí. Nh ng b n làng, nh ng núi đèo n hi n qua sơ ư ộ ữ ả ữ ẩ ệ ương m và mâyờ
ph đã g i lên trong lòng b n đ c bi t bao mi n đ t trong đ i đã t ng đi qua làm s ng d yủ ợ ạ ọ ế ề ấ ờ ừ ố ậ
vô vàn k ni m. Và chính nh ng mi n đ t, nh ng k ni m y đã nuôi dỷ ệ ữ ề ấ ữ ỷ ệ ấ ưỡng, b i đ p vàồ ắ làm phong phú lòng yêu quê hương đ t nấ ước Vi t Nam.ệ
Trang 3Nói đ n tình yêu trong n i nh , câu th Ch Lan Viên l p lánh, r c r nh ng s c màu, b iế ỗ ớ ơ ế ấ ự ỡ ữ ắ ồ
h i, xôn xao nh ng xúc đ ng. Ch Lan Viên đã di n t th t hóm h nh, đ c đáo và sâu s cồ ữ ộ ế ễ ả ậ ỉ ộ ắ
m i quan h khăng khít, s g n bó ch t ch gi a nh ng k đang yêu:ố ệ ự ắ ặ ẽ ữ ữ ẻ
“Anh b ng nh em nh đông v nh rét ỗ ớ ư ề ớ Tình yêu ta nh cánh ki n hoa vàng ư ế
Nh xuân đ n chim r ng lông tr bi c ư ế ừ ở ế Tình yêu làm đ t l hóa quê h ấ ạ ươ ng”
Tình yêu đây không ch gi i h n tình yêu đôi l a c a anh và em mà còn là s k t tinhở ỉ ớ ạ ở ứ ủ ự ế
c a nh ng tình c m sâu n ng đ i v i quê hủ ữ ả ặ ố ớ ương, đ t nấ ước v i m nh đ t mi n Tây. Nhàớ ả ấ ề
th đã kh ng đ nh s c m nh c a tình yêu, chính tình quê hơ ẳ ị ứ ạ ủ ương ta đã hóa thành máu th tị tâm h n ta. “Khi ta ch là n i đ t / Khi ta đi đ t đã hóa tâm h n”. “Tình yêu làm đ t lồ ở ỉ ơ ấ ở ấ ồ ấ ạ hóa quê hương”. Nh ng câu th cô đúc nh m t châm ngôn ch a đ ng nh ng phát hi nữ ơ ư ộ ứ ự ữ ệ sâu s c v quy lu t c a tình c m này không xu t phát, không l y đi m t a t trí tu s cẩ ề ậ ủ ả ấ ấ ể ự ừ ệ ắ
s o mà ch y u đả ủ ế ược Ch Lan Viên bi n t o trên cái n n c a nh ng xúc đ ng c a chínhế ế ạ ề ủ ữ ộ ủ tâm h n mình, l ng nghe ti ng lòng c a chính mình mà châm nghi m ra m t chân lí phồ ắ ế ủ ệ ộ ổ quát c a đ i s ng tình c m con ngủ ờ ố ả ười
Hai đo n th trên cùng b c l n i nh v Tây B c, cùng b c l tình yêu quê hạ ơ ộ ộ ỗ ớ ề ắ ộ ộ ương, đ tấ
nước. Nh ng đi u đ c bi t không n m n i nh mà là tr ng thái c m xúc c a t ng tácư ề ặ ệ ằ ở ỗ ớ ạ ả ủ ừ
gi , là đ i tả ố ượng mà hai tác gi nh đ n. Hai đo n th đã m ra trả ớ ế ạ ơ ở ước m t ngắ ườ ọi đ c m tộ
m nh đ t Tây B c, m t m nh đ t mi n Tây xa xôi nh ng tình c m gi a ngả ấ ắ ộ ả ấ ề ư ả ữ ườ ới v i ngườ i thì sâu n ng vô cùng. ặ