Ấu trùng da di chuyển (cutaneous larva migrans-CLM) là bệnh khá thường gặp, do nhiễm ấu trùng của giun móc của động vật như chó, mèo,...Chẩn đoán sớm và điều trị đúng bệnh cải thiện nhanh, tránh biến chứng và lo lắng cho bệnh nhân. Bài viết tiến hành mô tả triệu chứng lâm sàng và nhận xét kết quả điều trị bệnh CLM bằng ni tơ lỏng, đề xuất những vấn đề về chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa.
Trang 1Bệnh viện Trung ương Huế
NHẬN XÉT KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ NHÂN 4 TRƯỜNG HỢP
ẤU TRÙNG DI CHUYỂN DA (CUTANEOUS LARVA MIGRANS) BẰNG NITƠ LỎNG TẠI KHOA DA LIỄU BỆNH VIỆN TW HUẾ
Hoàng Thị Ngọc Diễn1
DOI: 10.38103/jcmhch.2019.58.17
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Ấu trùng da di chuyển (cutaneous larva migrans-CLM) là bệnh khá thường gặp, do nhiễm
ấu trùng của giun móc của động vật như chó, mèo, Chẩn đoán sớm và điều trị đúng bệnh cải thiện nhanh, tránh biến chứng và lo lắng cho bệnh nhân.
Mục đích: Mô tả triệu chứng lâm sàng và nhận xét kết quả điều trị bệnh CLM bằng ni tơ lỏng, đề xuất
những vấn đề về chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Gồm 4 trường hợp điều trị tại Khoa Da liễu –Bệnh viện TW
Huế, mô tả biểu hiện lâm sàng và nhận xét kết quả điều trị
Kết quả: Cả 4 trường hợp đều có lâm sàng điển hình và kết quả điều trị rất tốt.
Kết luận: Khi có tổn thương trên da hình ngoằn ngoèo , viêm đỏ, bọng nước,dài 5-8cm, rộng 3-5mm, di
chuyển 1-1,5cm mỗi ngày thì nên hướng chẩn đoán đến ấu trùng da di chuyển và đến khám chuyên khoa
Da liễu Khi xác định chẩn đoán nên điều trị bằng Nitơ lỏng.
ABSTRACT
REMARK ABOUT THERAPEUTIC RESULTS FOUR CASES CUTANEOUS LARVA MIGRANS AT DERMATOLOGICAL AND VENEREAL
DEPARTMENT OF HUE CENTRAL HOSPITAL
Hoang Thi Ngoc Dien 1
Introduction: Cutaneous larva migrans is the disease that often happen, cause by nematode larvae
that penetrate the skin and migrate Diagnose and treat are correct to reduce complication and sequela.
Objective: Describe clinical symptoms and remark on treatment results by cryosurgery with liquid
nitrogen, propose about diagnosis, therapy and precaution.
Results: Typically clinical symptoms appeared in all of these four cases and treatment results of these
ones were very good.
Conclusion: When at patient’s skin appears these typically clinical symptoms should thinks to CLM
When diagnosis is correct, should treat by cryotherapy with liquid nitrogen.
1 Bệnh viện TW Huế - Ngày nhận bài (Received): 03/11/2019; Ngày phản biện (Revised): 19/11/2019
- Ngày đăng bài (Accepted): 10/12/2019
- Người phản hồi (Corresponding author): Hoàng Thị Ngọc Diễn
- Email: hoangngocdien2017@gmail.com
Trang 2Bệnh viện Trung ương Huế
Nhận xét kết quả điều trị nhân 4 trường hợp ấu trùng di chuyển da
Họ và tên: Lê Thị K – nữ – 6 tuổi Địa chỉ: Phú Vang – Thừa Thiên Huế Nhập viện: 04/10/2018
Lâm sàng: thương tổn ở long bàn chân (T) là một đường ngoằn ngoèo, hơi gồ, viêm đỏ, có mụn nước, mụn mủ, dài 5 cm, rộng 4 mm Tổn thương giới hạn
rõ, ngứa, đau rát dọc đường thương tổn Thương tổn phát triển khoảng 1- 2cm mỗi ngày
Trẻ hay nghịch đất cát ẩm ướt ở vùng biển Điều trị: Áp nitơ lỏng dọc theo thương tổn 10-20 s/ lần duy nhất
Kết quả: sau 5 ngày bệnh hết viêm đỏ, hết ngứa rát
Bệnh án số 3.
Họ và tên: Nguyễn H – nam - 29 tuổi Địa chỉ: Hương Trà – Thừa Thiên Huế Nghề nghiệp: Thợ điện
Nhập viện: 22/01/2019 Lâm sàng: thương tổn ở kẽ ngón 2 bàn tay (P)
là một đường ngoằn ngoèo,dài 7cm, rộng 4mm lan lên phía mu bàn tay, hơi gồ, viêm đỏ, có mụn nước, mụn mủ Tổn thương giới hạn rõ, ngứa, đau rát dọc đường thương tổn Thương tổn phát triển khoảng 1cm mỗi ngày
Điều trị: Áp nitơ lỏng dọc theo thương tổn 10-20 s/ lần duy nhất két hợp kháng sinh toàn thân chống bội nhiễm
Kết quả: sau 7 ngày bệnh hết viêm đỏ, hết ngứa rát
Bệnh án số 4.
Họ và tên: Trần Văn L – nam – 45 tuổi Địa chỉ: Phong Điền – Thừa Thiên Huế Nghề nghiệp: làm vườn
Nhập viện: 12/03/2019 Lâm sàng: thương tổn ở mông (P) , ở mu bàn tay (T) là một đường ngoằn ngoèo, hơi gồ, viêm
đỏ, có mụn nước, dài 6cm, rộng 5mm Tổn thương giới hạn rõ, ngứa, đau rát dọc đường thương tổn Thương tổn phát triển khoảng 1-1,5cm mỗi ngày Điều trị: Áp nitơ lỏng dọc theo thương tổn 10-20s/ lần duy nhất
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Bệnh Ấu trùng da di chuyển (CLM) là bệnh nhiễm
trùng da do ấu trùng giun móc từ mèo, chó và động
vật khác Tất cả giới tính, lứa tuổi và chủng tộc có thể
bị ảnh hưởng nếu họ tiếp xúc với ấu trùng Về dịch
tễ học, bệnh thường xuất hiện ở trẻ em có thói quen
đi chân trần, hay nghịch đất, cát hoặc người có ngành
nghề liên quan đến cơ hội tiếp xúc với đất cát ẩm
ướt Lâm sàng hay gặp là hình ảnh đường hầm ngoằn
ngoèo, hơi gồ, viêm đỏ, mụn nước rất đặc trưng
Nhiều trường hợp do chẩn đoán và điều trị chưa
đúng dẫn đến sự lo lắng cho người bệnh, và biến
chứng nhiễm trùng dẫn đến tọa thành sẹo xấu Do
vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu với mục tiêu:
1 Mô tả những đặc điểm lâm sàng đặc trưng cho
chẩn đoán
2 Điều trị bằng nitơ lỏng 4 trường hợp tại Khoa
Da liễu BV TW Huế và kiến nghị một số vấn đề liên
quan đến điều trị, các biện pháp phòng ngừa
II GIỚI THIỆU CÁC TRƯỜNG HỢP LÂM
SÀNG
Gồm 4 trường hợp ấu trùng da di chuyển điều
trị tại Khoa Da liễu-Bệnh viện TW Huế Mô tả triệu
chứng lâm sàng khi bệnh nhập viện, phương pháp
điều trị, nhận định kết quả
Bệnh án số 1.
Họ và tên: Nguyễn Văn L – nam – 8 tuổi
Địa chỉ: Hương Thủy – Thừa Thiên Huế
Nhập viện: 14/08/2018
Lâm sàng: thương tổn ở má (P) là một đường
ngoằn ngoèo, hơi gồ, viêm đỏ, có mụn nước, mụn
mủ, dài 8cm, rộng 5mm Tổn thương giới hạn rõ,
ngứa, đau rát dọc đường thương tổn Thương tổn
phát triển khoảng 1cm mỗi ngày
Trẻ hay nghịch đất cát ẩm ướt
Điều trị: Áp nitơ lỏng dọc theo thương tổn 10-20
s/ lần duy nhất
Kết quả: sau 5 ngày bệnh hết viêm đỏ, hết ngứa
rát
Bệnh án số 2.
Trang 3Bệnh viện Trung ương Huế
Kết quả: sau 5 ngày bệnh hết viêm đỏ, hết ngứa rát
Kết quả điều trị bằng hình ảnh :
Trước điều trị Sau điều trị
III BÀN LUẬN
Qua nghiên cứu 4 trường hợp bệnh Ấu trùng da
di chuyển điều trị tại Khoa Da liễu-Bệnh viện TW
Huế chúng tôi nhận thấy:
Tất cả các dữ kiện về tuổi mắc bệnh, dịch tễ, lâm
sàng đều phù hợp với mô tả của bệnh:
- Bệnh gặp ở hầu hết các lứa tuổi, từ trẻ nhỏ cho
đến thanh niên, người già
- Cả 4 trường hợp đều là đối tượng nghề tiếp xúc
với đất cát ẩm ướt, phân gia súc, gia cầm như làm
vườn, thợ điện, trẻ nhỏ ở nông thôn đi chân trần, hay
nghịch đất, cát
- Vị trí thương tổn: bàn chân, cẳng chân, bàn tay,
mông, cả 4 trường hợp đều có vị trí thương tổn
phù hợp
- Tổn thương lâm sàng điển hình: ban đầu là
chấm đỏ nơi ấu trùng xâm nhập, sau đó lan ra thành
đường ngoằn ngoèo kèm sinh ra phản ứng viêm ở da
niêm theo thướng ấu trùng di chuyển Triệu chứng
biểu hiện như một ban đỏ (erythematous), hình dạng
vằn vèo (serpiginous), ngứa (pruritic), phát ban dưới
da (cutaneous eruption) Tốc độ di chuyển khoảng
1-2cm mỗi ngày, đường kính thương tổn 3-5mmm
- Về mặt điều trị, chúng tôi áp dụng phương pháp
lạnh bằng dung dịch nitơ lỏng (cryotherapy by
liq-uid nitrogen) Cách làm áp một lần duy nhất khoảng
10-20s dọc theo đường thương tổn Đây là phương
pháp dễ thực hiện, không gây đau, không xâm nhập nên rất an toàn, nhanh chóng mà lại cho hiệu quả rất cao
Tóm lại, Bệnh Ấu trùng da di chuyển là bệnh
có lâm sàng điển hình không khó khăn trong việc chẩn đoán, việc điều trị có nhiều phương pháp như dùng thuốc xổ giun, kháng sinh, đốt điện, Laser, … nhưng theo chúng tôi phẫu thuật lạnh bằng dung dịch nitơ lỏng vừa an toàn, nhanh chóng, một lần duy nhất, không xâm nhập, giá thành thấp nên ưu tiên lựa chọn
IV KẾT LUẬN
Qua nhận xét 4 trường hợp bệnh nhân Ấu trùng
da di chuyển điều trị bằng nitơ lỏng tại Khoa Da liễu
- Bệnh viện TW Huế chúng tôi nhận thấy có những đặc điểm chung như sau:
- Tuổi: Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi, 2 trẻ em, một thanh niên, một trung niên
- Tiền sử:
+ Hay tiếp xúc với đất cát ẩm ướt, phân gia súc, là nơi chứa nhiều ấu trùng giun móc của chó, mèo + Không đáp ứng với thuốc kháng viêm, kháng sinh đơn thuần
- Vị trí thương tổn là những nơi hay tiếp xúc với nguồn lây: tay, chân, mông,
- Lâm sàng:
Trang 4Bệnh viện Trung ương Huế
+ Có 1 hay nhiều thương tổn
+ Thương tổn có hình ngoằn ngoèo đa dạng,
rộng 3-5mm, tốc độ lan 1-2cm/ngày
+ Dọc thương tổn phát ban đỏ, mụn nước, ngứa
rát, có thể có mụn mủ thứ phát
- Cả 4 bệnh nhân đều được điều trị bằng nitơ
lỏng cho kết quả rất tốt trong vòng 5-7 ngày
Như vậy tất cả những vấn đề về tuổi, dịch tễ,
bệnh sử, lâm sàng đều rất đặc trưng cho chẩn đoán
Về mặt điều trị chúng tôi đề nghị nên ưu tiên phương
pháp phẫu thuật lạnh bằng nitơ lỏng vừa cho hiệu
quả cao, nhanh chóng, dễ làm, an toàn, tiết kiệm
chi phí
V KIẾN NGHỊ
- Những trường hợp bệnh nhân có thương tổn ở
trên da hình đường ngoằn ngoèo, dài 5-8cm, đường
kính 3-5mm, tốc độ kéo dài khoảng 1-2cm mỗi
ngày kèm theo triệu chứng phát ban đỏ, mụn nước,
ngứa rát, tiền sử tiếp xúc với đát cát ẩm ướt, phân
súc vật, … thì nên hướng chẩn đoán bệnh Ấu trùng
da di chuyển và điều trị theo phác đồ Tránh sử dụng thuốc bôi dạng kem kháng sinh, kháng viêm chứa corticoid
- Việc điều trị phải được tiến hành sớm tránh tổn thương lan rộng, kéo dài, nhiễm trùng thứ phát dẫn đến biến chứng tạo sẹo xấu Chúng tôi đề nghị nên
ưu tiên phương pháp phẫu thuật lạnh bằng nitơ lỏng vừa cho hiệu quả cao, nhanh chóng, dễ làm, an toàn, tiết kiệm chi phí
- Bệnh Ấu trùng da di chuyển là bệnh nhiễm trùng da do nhiễm ấu trùng giun móc của động vật thải ra trong môi trường đất cát ẩm ướt, phân gia súc,…do vậy cần vệ sinh sạch sẽ sau khi tiếp xúc, tránh cho trẻ nghịch đất, cát bẩn, ô nhiễm người làm nghề có nguy cơ tiếp xúc với ấu trùng như làm vườn, thợ mộc, thợ điện, người nuôi thú, thợ săn, người đi chân trần, người hay nằm phơi nắng ở biển, cần có phương tiện bảo vệ như đeo găng tay, đi bốt, hay tránh nằm trực tiếp trên cát…
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ môn Da Liễu- Đại học Quân Y Hà Nội
“Bệnh Ấu trùng da di chuyển”
2 Thomas B Fitzpatrick’s Color Atlas and
Synopsis of Clinical Dermatology: “Cutaneous
larva migrans”
3 Viện Sốt rét Ký sinh trùng Quy Nhơn: “Hội
chứng ấu trùng di chuyển hoặc ban trường do ký
sinh trùng gây ra tại vị trí hiếm gặp”
4.BeaverPC.Larvamigrans:areview.Exp Parasitol 1956;5:587–621
5 JelineckT, MaiwaldH, NorthdurftHD, Loscher T Cutaneouslar vamigrans intravelers: synopsisofhistories, symptoms and treatment of 98 patients Clin Infect Dis 1994;19:1062–6
Nhận xét kết quả điều trị nhân 4 trường hợp ấu trùng di chuyển da