Giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ việt nam với xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn hiện nay tt

Thực trạng đó đòi hỏi phải có sựnghiên cứu tìm hiểu giá trị đạo đức truyền thống trong quan hệ với lối sốngcủa người phụ nữ Việt Nam, tìm kiếm các giải pháp để kết nối giữa truyềnthống v

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Phụ nữ Việt Nam nói chung và phụ nữ nông thôn Việt Nam nóiriêng là lực lượng xã hội có vai trò hết sức quan trọng trong sự pháttriển của gia đình và xã hội Trải qua mấy ngàn năm lịch sử, phụ nữViệt Nam đã tạo nên những nét đẹp, những phẩm chất và giá trị đạo đứctruyền thống riêng có của mình Những giá trị đó là tài sản vô giá đểphụ nữ Việt Nam hôm nay tiếp tục kế thừa, phát huy trong giai đoạnmới của sự nghiệp cách mạng Đây là cơ sở nền tảng để xây dựng lốisống mới, là động lực, ngọn nguồn phát triển, tạo nên sức mạnh tinhthần và bản lĩnh; đồng thời, giúp người phụ nữ đứng vững trước tácđộng tiêu cực của kinh tế thị trường và xu thế toàn cầu hóa hiện nay.Những năm gần đây, cùng với những thành tựu to lớn trên cáclĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước, trong bối cảnh toàn cầuhóa, giao lưu và hội nhập quốc tế về mọi mặt trong đời sống xã hội, đặcbiệt là quá trình đô thị hóa, đời sống đạo đức cũng có những thay đổi tolớn, nhiều phẩm chất đạo đức tốt đẹp được hình thành và phát triển Tuynhiên, trước những tác động tiêu cực của mặt trái nền kinh tế thị trường

“nhiều biểu hiện xuống cấp về đạo đức, lối sống gây bức xúc trong xãhội Tệ nạn xã hội còn diễn biến phức tạp”, “hiện nay phụ nữ gặp nhiềukhó khăn thách thức khi thực hiện vai trò người mẹ, người thầy đầu tiêncủa con người trong điều kiện xã hội và gia đình Việt Nam có nhiềuthay đổi Phẩm chất đạo đức và một số giá trị truyền thống tốt đẹp cóphần bị mai một, lối sống thực dụng có xu hướng phát triển trong một

bộ phận phụ nữ” Điều đó có liên quan mật thiết đến việc giữ gìn, pháthuy hệ giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam với xây dựnglối sống của người phụ nữ nông thôn hiện nay

Phụ nữ nông thôn là lực lượng đông đảo nhất trong cơ cấu dân cư, cơcấu lao động ở nông thôn; một bộ phận phụ nữ nông thôn hiện nay là nạnnhân của những hủ tục, tập quán truyền thống lạc hậu, của tệ phân biệt đối

xử trọng nam, khinh nữ; vừa là người sản xuất, kinh doanh nuôi sống giađình, người nội trợ, vừa là người tham gia các hoạt động quản lý, hoạt độngcộng đồng; chăm sóc con cái, người già, người ốm trong gia đình; trình độhọc vấn thấp, sự hiểu biết về kinh tế - xã hội hạn chế Trong quá trình hộinhập, mở cửa hiện nay, đặc biệt là quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng,không chỉ có những tác động thuận chiều, tích cực mà còn có cả những tácđộng tiêu cực ảnh hưởng đến lối sống người phụ nữ nông thôn Hiện tượngsuy thoái về đạo đức, lối sống trong xã hội và trong người phụ nữ nông thôn

đã và đang diễn ra phức tạp Lối sống thực dụng, cá nhân, vị kỷ có xu hướnggia tăng, gây nhức nhối đời sống xã hội Thực trạng đó đòi hỏi phải có sựnghiên cứu tìm hiểu giá trị đạo đức truyền thống trong quan hệ với lối sốngcủa người phụ nữ Việt Nam, tìm kiếm các giải pháp để kết nối giữa truyềnthống và hiện đại, góp phần gìn giữ, kế thừa và phát huy những giá trị đạođức truyền thống trong thời kỳ mới cũng như xây dựng lối sống của người

phụ nữ nông thôn hiện nay Chính vì vậy, tác giả lựa chọn vấn đề "Giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam với xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của mình.

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích: Làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò

của giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam với xây dựng lối sốngcủa người phụ nữ nông thôn; trên cơ sở đó, đề xuất giải pháp cơ bảnphát huy vai trò giá trị đạo đức truyền thống nhằm xây dựng lối sốngcủa người phụ nữ nông thôn hiện nay

* Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

- Làm rõ quan niệm về giá trị đạo đức truyền thống, quan niệm vềlối sống; vai trò và nhân tố quy định vai trò giá trị đạo đức truyền thốngphụ nữ Việt Nam trong việc xây dựng lối sống của người phụ nữ nôngthôn hiện nay

- Phân tích, đánh giá thực trạng vai trò giá trị đạo đức truyềnthống phụ nữ Việt Nam trong xây dựng lối sống của người phụ nữ nôngthôn hiện nay và những vấn đề đặt ra

- Đề xuất giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò giá trị đạo đứctruyền thống phụ nữ Việt Nam trong xây dựng lối sống của người phụ

nữ nông thôn hiện nay

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

Vai trò giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam trongxây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn Việt Nam

* Phạm vi nghiên cứu:

Luận án tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn vaitrò giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam trong xây dựng lốisống của người phụ nữ nông thôn hiện nay Đối tượng khảo sát tập trung vàolực lượng phụ nữ ở nông thôn các tỉnh đồng bằng sông Hồng; các số liệu, tưliệu nghiên cứu, khảo sát tập trung từ năm 2007 đến nay

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận:

Luận án được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản ViệtNam về con người, nhân tố con người, văn hóa, về phát huy vai trò giátrị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnhcông nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

-* Cơ sở thực tiễn:

Luận án dựa vào tình hình đạo đức và lối sống của phụ nữ nôngthôn hiện nay; các báo cáo đánh giá, tổng kết của Hội liên hiệp phụ nữViệt Nam; các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, lãnh đạo,quản lý về phát huy giá trị đạo đức truyền thống của người phụ nữ ViệtNam Ngoài ra, luận án dựa vào kết quả điều tra xã hội học, khảo sát thực

tế của tác giả ở một số địa phương thuộc khu vực đồng bằng sông Hồng

* Phương pháp nghiên cứu:

Luận án được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủnghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Đồng thời, sử dụng cácphương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phân tích và tổng hợp, lịch sử vàlôgíc, hệ thống và cấu trúc, tổng kết thực tiễn, điều tra xã hội học… đểthực hiện mục đích, nhiệm vụ của đề tài

5 Những đóng góp mới của luận án

- Góp phần làm rõ vai trò của giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ ViệtNam trong xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thônhiện nay

- Luận chứng nhân tố cơ bản quy định vai trò giá trị đạo đứctruyền thống phụ nữ Việt Nam trong xây dựng lối sống của người phụ

nữ nông thôn hiện nay

- Đánh giá thực trạng, luận chứng những vấn đề đặt ra và đề xuất cácgiải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò giá trị đạo đức truyền thống phụ nữViệt Nam trong xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

* Ý nghĩa lý luận:

Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần làm sâu sắc thêm cơ sở

lý luận và thực tiễn vấn đề vai trò giá trị đạo đức truyền thống phụ nữViệt Nam trong xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn hiện nay

* Ý nghĩa thực tiễn:

Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo, phục vụ công táclãnh đạo, chỉ đạo, hoạch định chính sách về phụ nữ nói chung và phụ nữnông thôn ở nước ta hiện nay; đồng thời, làm tài liệu tham khảo, phục

vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy, học tập trong các viện nghiên cứu,các trường Đại học, Cao đẳng về những nội dung liên quan đến vấn đềvai trò giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam trong xây dựng lốisống của người phụ nữ nông thôn hiện nay

7 Kết cấu của tóm tắt luận án

Kết cấu của tóm tắt luận án gồm: Mở đầu, 4 chương (12 tiết), kếtluận, danh mục các công trình khoa học đã công bố liên quan đến đề tàiluận án

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về phụ nữ Việt Nam, phụ nữ nông thôn Việt Nam và giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam

1.1.1 Các công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về phụ nữ Việt Nam

Nghiên cứu về phụ nữ Việt Nam có các công trình tiêu biểu như: "Phụ

nữ Việt Nam qua các thời đại" của tác giả Lê Thị Nhâm Tuyết, "Truyền thống phụ nữ Việt Nam" của tác giả Trần Quốc Vượng; “Phụ nữ, giới và phát triển” của tác giả Trần Thị Vân Anh - Lê Ngọc Hùng; “Vấn đề phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam hiện nay - thực trạng và giải pháp” của tác giả Đặng Thị Linh, “Gia đình Việt Nam và vai trò của người phụ nữ trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Dương Thị Minh; “Gia đình Việt Nam và người phụ

nữ trong gia đình thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” của nhóm tác giả Đỗ Thị Bình - Lê Ngọc Văn - Nguyễn Linh Khiếu; “Tuyên truyền, giáo dục phẩm chất, đạo đức phụ nữ Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước (giai đoạn 2010 - 2015)” Đặc biệt,

nghiên cứu về phụ nữ, tác giả Lê Thi đã có rất nhiều công trình khoa học,

trong đó có 6 công trình khoa học nổi bật đó là: "Về chuẩn mực người phụ

nữ mới thời hiện đại"; "Phụ nữ Việt Nam bước vào thế kỷ XXI"; “Phụ nữ và bình đẳng giới trong đổi mới ở Việt Nam”; “Truyền thống trung hậu, đảm đang, giỏi việc nước, đảm việc nhà của phụ nữ Việt Nam” và "Làm thế nào

để phụ nữ trở thành chủ thể của quá trình đổi mới đất nước hiện nay" Nhìn

chung, các công trình đó đã cung cấp một hệ thống những khái niệm cơ bảncác vấn đề về phụ nữ, làm rõ vị trí, vai trò người phụ nữ trong trong gia đìnhcũng như sự nghiệp đổi mới kinh tế - xã hội nước ta hiện nay

1.1.2 Các công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về phụ nữ nông thôn Việt Nam

Đề cập đến vấn đề về phụ nữ nông thôn nhiều công trình khoa

học đã nghiên cứu như: "Vai trò của phụ nữ nông thôn trong phát triển kinh

tế ở đồng bằng sông Hồng" (1996 - 1997) và "Phụ nữ nông thôn và việc phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp ở một số xã vùng đồng bằng sông Hồng" (1995 - 1996); “Vai trò của phụ nữ nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng trong xây dựng gia đình văn hóa hiện nay” của tác giả Nguyễn Thị Hảo; “Bảo đảm quyền của phụ nữ nông thôn trong chiến lược xây dựng nông thôn mới” của tác giả Nguyễn Thị Báo; “Phụ nữ nông thôn trong điều kiện đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, của tác giả Nguyễn Linh Khiếu; “Hình ảnh người phụ nữ Việt Nam trước thềm thế kỷ 21” của tác giả Lê Thị Nhâm Tuyết; “Phụ nữ nông thôn với việc hưởng thụ văn hóa qua các phương tiện thông tin đại chúng” của tác giả Mai Văn Hai; “Người phụ nữ Việt Nam trong gia đình nông thôn” của tác giả Mai Kim Châu; “Phụ nữ nông thôn lao động xuất khẩu ở nước ngoài: Một số đặc điểm và hệ quả xã hội” tác giả Nguyễn Thị Thanh Tâm; “Chính sách đối với phụ nữ nông thôn trong thời kỳ đô thị hóa, công nghiệp hóa” của

tác giả Hoàng Bá Thịnh Các công trình đã có sự phân tích và những luậnchứng về vai trò của người phụ nữ nông thôn trong phát triển kinh tế xãhội, phân tích xu hướng biến đổi của phụ nữ nông thôn, chỉ ra đặc điểm,vai trò, vị trí của phụ nữ nông thôn, từ đó các tác giả đã chỉ ra những tháchthức và giải pháp cho phụ nữ nông thôn hiện nay

1.1.3 Các công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam

Tiêu biểu có các công trình: "Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại" của tác giả Lê Thị Nhâm Tuyết; "Truyền thống phụ nữ Việt Nam" và

“Phụ nữ Việt Nam từ góc nhìn văn hóa” của tác giả Trần Quốc Vượng;

“Truyền thống trung hậu, đảm đang, giỏi việc nước, đảm việc nhà của phụ nữ Việt Nam” của tác giả Lê Thi; “Công, dung, ngôn, hạnh thời nay” của tác giả Lê Thị Bừng và Nguyễn Thị Vân Hương Các giả đã

phân tích những phẩm chất tiêu biểu của phụ nữ Việt Nam, cho rằngcần phát huy truyền thống trung hậu, đảm đang, giỏi việc nước, đảmviệc nhà của phụ nữ Việt Nam từ ngàn xưa đến nay

1.2 Các công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu

về quan hệ giữa đạo đức và lối sống, giá trị đạo đức truyền thống với xây dựng lối sống

1.2.1 Các công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về quan hệ giữa đạo đức và lối sống

Về quan hệ giữa đạo đức và lối sống, có nhiều tác giả đã quan tâm

nghiên cứu vấn đề này như: công trình: “Vấn đề kế thừa và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống trong nền kinh tế thị trường ở nước ta” của tác giả Dương Thị Liễu; “Triết học với đổi mới và đổi mới nghiên cứu giảng dạy triết học” của tác giả Trần Thành; Công trình khoa học công nghệ cấp Nhà nước: "Con người Việt Nam - mục tiêu và động lực của sự phát triển kinh tế -

xã hội" (KX-07) trong đó có kết quả của đề tài "Các giá trị truyền thống và con người Việt Nam hiện nay" (KX-07-02); "Giá trị truyền thống - nhân lõi và sức sống bên trong của sự phát triển đất nước, dân tộc" của tác giả Nguyễn Văn Huyên; “Quan hệ giữa các giá trị đạo đức truyền thống và hiện đại trong xây dựng đạo đức” của tác giả Lê Thị Lan; “Kế thừa và đổi mới các giá trị đạo đức truyền thống trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay” tác giả Nguyễn Văn Lý; “Giá trị đạo đức truyền thống Việt Nam và cái phổ biến toàn nhân loại của đạo đức trong nền kinh tế thị trường” cuả tác giả Trần Nguyên Việt; “Văn hóa và con người” của tác giả Nguyễn Trần Bạt; “Lối sống là gì” của tác giả Vũ Khiêu “Lối sống người Việt Nam dưới tác động của toàn cầu hóa hiện nay” của tác giả Nguyễn Văn Huyên; “Đặc điểm tư duy và lối sống của con người Việt Nam hiện nay và những vấn đề đặt ra trước yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế”

do tác giả Nguyễn Ngọc Hà làm chủ nhiệm, đề tài nghiên cứu KHXH 04

-03: "Xây dựng lối sống, đạo đức và chuẩn mực giá trị xã hội mới trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa" do Huỳnh Khái Vinh làm chủ nhiệm Nhìn chung,

các công trình khẳng định giữa đạo đức và lối sống luôn có quan hệ chặt chẽvới nhau, đạo đức luôn được bộc lộ ra thông qua lối sống Ngược lại, lốisống là sự biểu hiện bên ngoài của đạo đức Do vậy, nếu chúng ta biết hướng

về cội nguồn, biết giữ gìn và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống thìchúng sẽ trở thành nội lực cho sự phát triển lâu bền của xã hội

1.2.2 Các công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về giá trị đạo đức truyền thống với xây dựng lối sống của người Việt Nam

Bàn về vấn đề này có các công trình khoa học tiêu biểu như: “Giá trị đạo đức truyền thống với việc xây dựng đạo đức mới cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay” của tác giả Ngô Thị Thu Ngà; “Phát huy giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay” của tác giả Lương Gia Ban và Nguyễn Thế Kiệt (đồng chủ biên);“Giá trị đạo đức truyền thống dân tộc với việc xây dựng lối sống mới cho sinh viên Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Hà; “Kế thừa và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống dân tộc trong việc xây dựng lối sống ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Võ Văn Thắng; “Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay” của tác giả Mai Thị Dung với; “Xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống và đời sống văn hóa ở thủ đô Hà Nội trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” của tác giả Nguyễn Viết Chức; “Bản sắc văn hóa trong lối sống hiện đại” của tác giả Lê Như; “Về một số lý thuyết nữ quyền” của tác giả Trần Hàn Giang; “Ba cuộc cách mạng với vấn đề giải phóng phụ nữ” của tác giả Dương Hoa; “Lối sống văn hóa và tầm quan trọng của việc xây dựng lối sống văn hóa cho phụ nữ ở nước ta hiện nay” của tác giả Nguyễn Đức Khiêm; “Thuyết tam tòng, tứ đức trong Nho giáo và ảnh hưởng của

nó đối với người phụ nữ Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Thị Vân;

“Phụ nữ trong đổi mới: Thành tựu và thách thức” của tác giả Lê Thị Quý;

“Những vấn đề giới - từ lịch sử đến hiện đại” của tác giả Phan Thanh Khôi

- Đỗ Thị Thạch Nhìn chung, các công trình đã phân tích và luận giải mộtcách khoa học về việc kế thừa, phát huy các giá trị đạo đức truyền thốngdân tộc, khảo sát thực trạng ảnh hưởng của giá trị đạo đức truyền thống đốivới việc xây dựng xây dựng lối sống, đề xuất một số giải pháp cơ bảnnhằm phát huy vai trò các giá trị đạo đức truyền thống…

1.3 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công bố và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

1.3.1 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công bố liên quan đến đề tài

Qua nghiên cứu các công trình khoa học tiêu biểu có liên quan đếnluận án, có thể khái quát một số nét chính về kết quả nghiên cứu của cáccông trình khoa học đó như sau:

Một là, các công trình nghiên cứu về giá trị đạo đức, giá trị đạo đức truyềnthống và giá trị đạo đức truyền thống của người phụ nữ Việt Nam hiện nay dướicác góc độ khác nhau Các giá trị truyền thống được làm sáng tỏ từ sự hình thành,phát triển và tiếp biến trong điều kiện mới Nhiều công trình phân tích những giá trịđạo đức truyền thống tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam, khẳng định giá trị đạođức truyền thống của dân tộc là tài sản vô giá và sự cần thiết phải kế thừa giá trị đạođức truyền thống tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong tình hình hiện nay.Đồng thời, cũng chỉ ra sự cần thiết phải xóa bỏ những tư tưởng đạo đức cũ, lỗi thời,không còn phù hợp với xu thế phát triển của thời đại

Hai là, về vấn đề lối sống, nhìn chung các tác giả đã đề cập đến những vấn

đề cơ bản của lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội Có nhiều công trình đi sâu lýgiải bản chất của khái niệm "lối sống", chỉ ra những lĩnh vực biểu hiện của nó; cócông trình còn phân tích lối sống của những nhóm xã hội cụ thể, lối sống trongđiều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa; phân tích sự tác động của các nhân tốkinh tế, chính trị, xã hội và xu hướng chuyển đổi lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xãhội Tuy chưa bàn đến nội dung xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thônnhưng những công trình trên đã có nhiều gợi ý cho đề tài, nhiều số liệu mà luận án

có thể vận dụng, so sánh làm sâu sắc thêm những vấn đề liên quan

Như vậy, vấn đề giá trị đạo đức, giá trị đạo đức truyền thống củangười phụ nữ Việt Nam, vấn đề về phụ nữ nông thôn và xây dựng lối sốngcủa người Việt Nam đã được nhiều nhà khoa học quan tâm tìm hiểu và luậngiải khá rõ theo đối tượng, nhiệm vụ nghiên cứu của từng công trình Nhữngvấn đề này sẽ được tác giả luận án kế thừa, sử dụng, vận dụng và phát triểntrong công trình nghiên cứu của mình, nó giúp cho tác giả có thêm cơ sởkhoa học, các căn cứ lý luận - thực tiễn để luận giải và làm sáng tỏ các nộidung nghiên cứu của đề tài luận án

1.3.2 Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

Thứ nhất, vấn đề đặt ra cho luận án là tiếp tục kế thừa, bổ sung,

làm sâu sắc hơn khái niệm lối sống, xây dựng lối sống người phụ nữnông thôn; xác định rõ vai trò của giá trị đạo đức truyền thống trongviệc xây dựng lối sống người phụ nữ nông thôn hiện nay

Thứ hai, luận án cần làm rõ thực trạng vai trò giá trị đạo đức

truyền thống phụ nữ Việt Nam với xây dựng lối sống của người phụ nữnông thôn hiện nay và những vấn đề đặt ra trong phát huy vai trò giá trịđạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam với xây dựng lối sống của ngườiphụ nữ nông thôn hiện nay

Thứ ba, luận án cần nghiên cứu đề xuất các giải pháp cơ bản

nhằm phát huy vai trò giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam vớixây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn hiện nay

Kết luận chương 1

Các công trình đã có nhiều đóng góp trong việc làm sáng tỏ nhữngvấn đề đạo đức truyền thống và vai trò của nó trong việc xây dựng bản lĩnhcon người Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế hiện nay; xây dựng lốisống của người phụ nữ Các công trình khoa học nói trên có cách tiếp cậnnghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau và đề cập đến một số nội dung cơ bảnliên quan đến đề tài luận án Những kết quả nghiên cứu đó đã giúp đề tài kếthừa, phát triển và mở ra hướng tiếp cận mới, không trùng lắp với các côngtrình khoa học đã được công bố

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG PHỤ NỮ VIỆT NAM VỚI XÂY DỰNG LỐI SỐNG CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ NÔNG THÔN

2.1 Đặc trưng giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam

và quan niệm lối sống của người phụ nữ nông thôn

2.1.1 Đặc trưng giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam

* Quan niệm về giá trị đạo đức

Giá trị là một khái niệm được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngànhkhoa học khác nhau Theo nghĩa triết học: “Nói đến giá trị tức là muốnkhẳng định mặt tích cực, mặt chính diện, nghĩa là đã bao hàm quan điểmcoi giá trị gắn liền với cái đúng, cái tốt, cái hay, cái đẹp, là nói đến cái cókhả năng thôi thúc con người hành động và nỗ lực vươn tới” Theo đó, tiếpcận nội hàm của giá trị trên một số điểm căn bản:

Thứ nhất, nói đến giá trị là nói đến mặt tích cực, mặt tốt đẹp của

sự vật, hiện tượng, ý nghĩa của những sự vật, hiện tượng liên quan đến

lợi ích của con người; Thứ hai, giá trị có chức năng cơ bản là định

hướng, đánh giá và điều chỉnh các hoạt động của con người, thể hiện

vai trò giữa chủ thể và khách thể; Thứ ba, giá trị vừa mang tính chủ quan vừa mang tính khách quan; Thứ tư, giá trị không tồn tại một cách

vĩnh viễn, cùng với sự biến đổi của thời gian, hoàn cảnh, của nhu cầucon người… giá trị cũng phải thay đổi theo

Như vậy, giá trị đạo đức là những chuẩn mực, những khuôn mẫu, quy tắc ứng xử được con người chắt lọc, lựa chọn nhằm điều chỉnh và đánh giá hành vi ứng xử giữa con người với con người, con người với xã hội và giới tự nhiên.

* Quan niệm về giá trị đạo đức truyền thống

Giá trị đạo đức truyền thống là những phẩm chất đạo đức tốt đẹp, đặctrưng cho bản sắc dân tộc trong truyền thống có tác động tích cực tới cộngđồng, điều chỉnh hành vi cá nhân cũng như mọi mối quan hệ trong xã hội màmỗi con người Việt Nam hôm nay cần kế thừa và phát triển, được đông đảothừa nhận, mang tính ổn định tương đối và ăn sâu vào tâm lý, tập quán xã hội

từ thế hệ này sang thế hệ khác

Giá trị đạo đức truyền thống là những chuẩn mực đạo đức phổ

biến, có tác động tích cực tới cộng đồng, điều chỉnh hành vi cá nhân cũng như mọi mối quan hệ trong xã hội, được đông đảo thừa nhận, mang tính ổn định tương đối và ăn sâu vào tâm lý, tập quán xã hội từ thế hệ này nối tiếp thế hệ khác của dân tộc.

* Quan niệm về giá trị đạo đức truyền thống phụ

nữ Việt Nam

Giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam là toàn

bộ tư tưởng, tình cảm, chuẩn mực, quy tắc đạo đức, hành

vi ứng xử phù hợp với những chuẩn mực của con người Việt Nam, được phụ nữ Việt Nam xây dựng, giữ gìn, bổ sung và phát triển từ thế hệ này nối tiếp thế hệ khác Các đặc trưng cơ bản giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam: Một là, tình yêu quê hương đất nước; Hai là, lòng nhân hậu,

vị tha; Ba là, truyền thống cần cù lao động, đảm đang; Bốn là, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng.

2.1.2 Quan niệm lối sống của người phụ nữ nông thôn

* Quan niệm về lối sống

Theo quan niệm duy vật lịch sử, lối sống của con người chịu sựquy định của phương thức sản xuất và những điều kiện sinh sống củacon người, của địa vị kinh tế, xã hội nên lối sống vừa mang tính giai

cấp, tính dân tộc, vừa mang tính cá nhân và tính xã hội Theo đó, lối

sống là toàn bộ hoạt động sống của con người trong một chế độ xã hội nhất định được biểu hiện trong hành vi của con người trên các lĩnh vực của đời sống như lao động sản xuất, hoạt động chính trị, hoạt động văn hóa tinh thần và hoạt động giao tiếp hằng ngày.

Lối sống được biểu hiện ở các đặc trưng cơ bản sau:

Thứ nhất, lối sống không phải là hoạt động đơn lẻ mà là tổng hợp các

phương thức hoạt động sống căn bản của các dân tộc, giai cấp, tầng lớp xã hội

và các cá nhân ở mỗi quốc gia dân tộc trong một giai đoạn lịch sử nhất định

Thứ hai, lối sống được thể hiện trong toàn bộ các hoạt động căn bản của con

người, trên các lĩnh vực đời sống xã hội, được biểu hiện thông qua hoạt độngsống của họ và bị quy định bởi phương thức sản xuất của xã hội, nên conngười trong các xã hội khác nhau, có lối sống khác nhau Do đó, tương ứng với

mỗi phương thức sản xuất sẽ có một lối sống đặc trưng Thứ ba, con người và

lối sống không bao giờ tách rời khỏi sự quy định của các nhân tố xã hội Nên ởcác thời đại lịch sử khác nhau, chế độ xã hội, dân tộc, giai cấp, tầng lớp xã hội,

cơ cấu xã hội khác nhau thì lối sống của họ có sự khác biệt

* Quan niệm về lối sống của phụ nữ Việt Nam

Với đặc điểm của thời đại và của thiên chức người phụ nữ, lốisống của phụ nữ Việt Nam có những nét đặc thù riêng, biểu hiện ởnhững đặc điểm như: Luôn có lối sống tiết kiệm, cần cù, chịu khó, yêulao động; trong các mối quan hệ với mọi người, phụ nữ Việt Nam luôncởi mở, chân tình, giàu lòng thương yêu, chung thủy, bao dung, biết quýtrọng và quan tâm đến mọi người

Như vậy, lối sống của phụ nữ Việt Nam là tổng hòa các cách thức

hoạt động sống căn bản của phụ nữ Việt Nam, được quy định bởi điều kiện kinh tế - xã hội và biểu hiện trong hành vi của họ trên các lĩnh vực của đời sống xã hội như lao động, sản xuất, hoạt động chính trị, hoạt động văn hóa tinh thần và hoạt động giao tiếp hàng ngày.

* Quan niệm về lối sống của người phụ nữ nông thôn

Phụ nữ nông thôn là lực lượng đông đảo nhất trong cơ cấu dân cư,

cơ cấu lao động ở nông thôn, chiếm 50,3% tổng dân số, gồm nhiều sắc tộc,tôn giáo, lứa tuổi, trình độ học vấn khác nhau và sinh sống ở những vùngnông thôn khác nhau Phụ nữ nông thôn có những với những đặc trưng về lối sống sau: Thứ nhất, tính đoàn kết và cộng đồng cao; Thứ hai, lối sống trọng tình nghĩa được đề cao; Thứ ba, lối sống cần cù, chịu khó, giản dị và sáng tạo trong lao động; Thứ tư, lối sống của phụ nữ nông thôn thường an phận, khép kín, ngại thay đổi; Thứ năm, một bộ phận phụ nữ nông thôn hiện

nay chạy theo lối sống thực dụng, đề cao chủ nghĩa cá nhân

Như vậy, lối sống của phụ nữ nông thôn là toàn bộ hoạt động sống căn bản của phụ nữ nông thôn, được quy định bởi điều kiện kinh

tế - xã hội và biểu hiện trong hành vi của họ trên các lĩnh vực của đời sống như lao động, sản xuất, hoạt động chính trị, hoạt động văn hóa tinh thần và hoạt động giao tiếp hàng ngày ở địa bàn nông thôn

2.2 Quan niệm xây dựng lối sống người phụ nữ nông thôn và vai trò của giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam đối với xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn

2.2.1 Quan niệm về xây dựng lối sống người phụ

nữ nông thôn

Xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn là quá trình tác động có mục đích, hợp quy luật của các chủ thể đến phụ nữ nông thôn và

sự tự giác, nỗ lực của phụ nữ nông thôn nhằm hình thành và hoàn thiện ở

họ những nguyên tắc, chuẩn mực đúng đắn trong lối sống phù hợp với các giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam và yêu cầu xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay.

Mục đích của việc xây dựng lối sống người phụ nữ nông thôn

mà Đảng và nhân dân ta hướng đến là xây dựng lối sống phải kế thừađược các giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam kết hợpvới những giá trị đạo đức mới Đó là lối sống có tính: Dân tộc - hiệnđại - nhân văn

Chủ thể xây dựng là cả hệ thống chính trị và mọi người dân, trong đó

chủ thể giữ vai trò quyết định chính là người phụ nữ nông thôn

Những yếu tố phục vụ cho xây dựng lối sống phụ nữ nông thôn ViệtNam rất đa dạng và phong phú, bao gồm các giá trị trong truyền thống cũngnhư các giá trị được sáng tạo ra trong hiện tại Trong đó, giá trị đạo đức truyềnthống của phụ nữ Việt Nam có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng

Nội dung xây dựng lối sống người phụ nữ nông thôn: Xây dựng lối

sống người phụ nữ nông thôn có tình yêu quê hương đất nước, tích cực xâydựng nông thôn mới, vươn lên thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu Xây dựng lốisống năng động, có kỹ năng nghề nghiệp, lao động cần cù, sáng tạo, đảmđang Xây dựng lối sống vì cộng đồng, có lòng nhân ái, bao dung

Phương thức xây dựng lối sống của phụ nữ nông thôn: Thông

qua hoạt động tuyên truyền, giáo dục, tự giáo dục đạo đức, con ngườinói chung, phụ nữ nông thôn nói riêng có khả năng biến đổi, hoàn thiệnlối sống của mình một cách có ý thức

Ý nghĩa của việc xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn: Xây

dựng lối sống cho phụ nữ nông thôn nhằm hướng tới sự hoàn thiện ngườiphụ nữ nông thôn, góp phần thúc đẩy sự phát triển xã hội; việc xây dựng lốisống của người phụ nữ nông thôn xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ của chínhbản thân người phụ nữ nông thôn trong giai đoạn hiện nay; xây dựng lốisống của người phụ nữ nông thôn góp phần quan trọng giúp phụ nữ nôngthôn hạn chế được những tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường vàtoàn cầu hóa, cũng như âm mưu của các thế lực thù địch

2.2.2 Quan niệm vai trò của giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam đối với xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn

Vai trò của giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam trong xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn là tác dụng, sự ảnh hưởng, lan tỏa, thẩm thấu những giá trị đạo đức của phụ nữ Việt Nam trong lịch sử vào nhân cách, lối sống, cách ứng xử của người phụ nữ nông thôn cho phù hợp với chuẩn mực của người phụ nữ Việt Nam ở nông thôn trong thời kỳ mới

Chủ thể thực hiện vai trò giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt

Nam trong xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn là cả hệthống chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội và bản thân người phụ nữnông thôn Trong đó, Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội cáccấp mà trực tiếp là Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam từ Trung ương đếnđịa phương đóng vai trò quan trọng, chủ thể người phụ nữ nông thônđóng vai trò quyết định trong tiếp nhận và chuyển hóa các giá trị đạođức truyền thống của người phụ nữ Việt Nam

Nội dung thể hiện vai trò: Thứ nhất, giá trị đạo đức truyền thống

phụ nữ Việt Nam là cơ sở, nền tảng cho xây dựng lối sống phụ nữ nông

thôn; Thứ hai, giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam có vai trò định hướng, quy định lối sống phụ nữ nông thôn; Thứ ba, giá trị đạo

đức truyền thống phụ nữ Việt Nam là động lực tinh thần cho xây dựng

lối sống của phụ nữ nông thôn; Thứ tư, giá trị đạo đức truyền thống phụ

nữ Việt Nam là sức mạnh nội sinh góp phần khắc phục các tác độngtiêu cực nảy sinh từ mặt trái nền kinh tế thị trường và toàn cầu hóa trongxây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn

Phương thức thực hiện vai trò giá trị đạo đức truyền thống phụ

nữ Việt Nam trong xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn.Được thông qua hoạt động tuyên truyền, giáo dục, tự giáo dục đạo đức,con người nói chung, phụ nữ nông thôn nói riêng

2.3 Nhân tố cơ bản quy định vai trò giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam trong xây dựng lối sống của phụ nữ nông thôn

2.3.1 Nhân tố quy định từ các chủ thể phát huy vai trò giá trị đạo đức truyền thống để xây dựng lối sống của phụ nữ nông thôn