Việc xác định tội danh giết người đối với hành vi phạm tội của H dựa trên cơ sở những tình tiết của hành vi phạm tội mà H đã thực hiện trong thực tế phù hợp, thỏa mãn các dấu hiệu pháp l
Trang 1ĐỀ BÀI 3
K và P có mâu thuẫn gay gắt Ngày 04 tháng 05 năm 2008, K và P cãi nhau, xông vào vật lộn, đấm đá nhau Thấy bố mình bị đánh, con của K là H đã
sử dụng chiếc đục của thợ mộc xông vào nhằm P đâm một phát trúng sườn phải
P Nhát đâm sâu tới 9cm làm thủng gan, chảy máu trong P được đưa tới bệnh viện tỉnh cấp cứu nhưng do vết thương quá nặng nên P đã chết
Có hai ý kiến khác nhau về vấn đề tội danh của H :
(1) H phạm tội giết người (Điều 93) và (2) H phạm tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người (Khoản 3 Điều 104 BLHS)
Anh (chị) hãy:
a) Định tội danh đối với hành vi phạm tội của H (3 điểm)
b) Phản bác ý kiến (các ý kiến) nêu trên mà mình cho là không đúng (2 điểm)
c) Giả sử P chết là do sự lơ là, tắc trách của bác sĩ thì tội danh của H có thay đổi không? Tại sao? (2điểm)
Trang 2BÀI LÀM
a) Định tội danh đối với hành vi phạm tội của H
Định tội là cơ sở cần thiết đầu tiên để truy cứu trách nhiệm hình sự (TNHS) của người phạm tội Chỉ trên cơ sở đã xác định tội danh quy định ở Bộ luật hình
sự (BLHS) thì mới quyết định được biện pháp TNHS Muốn định tội cho hành
vi cụ thể, phải căn cứ vào cấu thành tội phạm (CTTP) được quy định trong BLHS Việc xác định tội danh chính là quá trình xác định xem hành vi thỏa mãn các dấu hiệu của CTTP nào trong BLHS
Trong trường hợp trên, khi tiến hành định tội danh đối với hành vi phạm tội
của H, ta khẳng định: H phạm tội giết người (Khoản 2, Điều 93 BLHS) Việc
xác định tội danh giết người đối với hành vi phạm tội của H dựa trên cơ sở những tình tiết của hành vi phạm tội mà H đã thực hiện trong thực tế phù hợp, thỏa mãn các dấu hiệu pháp lý của CTTP tội giết người được quy định trong BLHS
*) Dấu hiệu pháp lý của CTTP
Mặt khách quan của hành vi phạm tội
_ Là dấu hiệu bắt buộc trong mặt khách quan của tất cả các tội phạm, hành vi phạm tội có ý nghĩa quan trọng trong việc định tội danh Hành vi khách quan của tội giết người là hành vi tước đoạt trái pháp luật tính mạng của người khác – được hiểu là hành vi có khả năng gây ra cái chết cho con người, chấm dứt sự sống của họ Hành vi khách quan của tội giết người có thể được thực hiện qua hành động (bắn, đâm, chém…) hoặc không hành động Trong trường hợp trên,
hành vi khách quan của tội giết người được thể hiện dưới dạng hành động: “H
đã sử dụng chiếc đục của thợ mộc xông vào nhằm P đâm bừa một nhát trúng sườn phải của P” Như vậy, H đã có hành vi dùng chiếc đục đâm vào sườn phải
của P
Trang 3_ Hậu quả được quy định là dấu hiệu bắt buộc trong CTTP tội giết người
(Điều 93) là hậu quả chết người Sau khi bị đâm, “P được đưa tới bệnh viện
tỉnh cấp cứu nhưng do vết thương quá nặng nên P đã chết” Như vậy, hậu quả
chết người đã xảy ra ( tội phạm hoàn thành )
_ Việc định tội theo cấu thành tội giết người không chỉ đòi hỏi xác định hậu quả nguy hiểm cho xã hội mà còn đòi hỏi phải xác định cả mối quan hệ nhân quả giữa hành vi khách quan của tội giết người và hậu quả nguy hiểm cho xã hội H chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội danh giết người khi mà hậu quả
P chết do chính hành vi khách quan của H gây ra Ở đây, hành vi sử dụng chiếc đục thợ mộc của H đâm một nhát vào sườn phải của P chính là khả năng thực tế
trực tiếp làm biến đổi tình trạng bình thường ( con người đang sống ) của P dẫn
đến hậu quả P chết Điều này đã được chứng minh qua giám định pháp y khi
xác định rõ nguyên nhân cái chết của P: “Nhát đâm sâu tới 9 cm làm thủng gan,
chảy máu trong P được đưa tới bệnh viện tỉnh cấp cứu những do vết thương quá nặng nên P đã chết”.
Mặt chủ quan của hành vi phạm tội
_ Lỗi là dấu hiệu bắt buộc phải có trong mặt chủ quan của cấu thành tội giết
người Lỗi của người phạm tội giết người là lỗi cố ý Lỗi cố ý ở đây có thể là cố
ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp Trong trường hợp trên, khẳng định lỗi của H là
lỗi cố ý gián tiếp, bởi lẽ: H nhận thức được hành vi của mình có khả năng gây
nguy hiểm đến tính mạng của P, thấy trước hậu quả chết người nhưng có ý thức chấp nhận hậu quả chết người xảy ra Điều này thể hiện ở việc khi thấy bố mình
bị P đánh, H đã có hành vi “ dùng chiếc đục của thợ mộc xông vào nhằm P đâm
bừa một nhát…” Có nghĩa là H không quan tâm đến công cụ, phương tiện,
phương pháp phạm tội cũng như cách thức sử dụng có nguy hiểm hay không mà chỉ quan tâm những thứ đó có khả năng giúp H đạt được mục đích hay không
Mà mục đích của H ở đây chính là ngăn cản P không đánh bố của H (là K).
Trang 4b) Phản bác ý kiến (các ý kiến) nêu trên mà mình cho là không đúng
Trong trường hợp trên khi tiến hành định tội danh có ý kiến cho rằng H
phạm tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người (Khoản 3, Điều 104 BLHS).
Xác định tội danh như vậy đối với hành vi của H là hoàn toàn không đúng Bởi
lẽ, người đưa ra ý kiến trên đã nhận thức không chính xác về dấu hiệu lỗi trong
cấu thành tội giết người cũng như dấu hiệu lỗi trong cấu thành tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người dẫn đến việc nhầm lẫn yếu tố lỗi, định không
đúng tội Cần phải xác định rõ rằng: Nếu trong tội giết người lỗi của người phạm tội đối với hành vi gây ra cái chết của người khác và đối với hậu quả nạn
nhân chết đều là cố ý (mong muốn hoặc chấp nhận hậu quả chết người) thì
trong tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người lỗi của người phạm tội chỉ là lỗi cố ý với hành vi gây thương tích còn với hậu quả chết người thì lỗi của họ
chỉ là vô ý (không thấy trước hậu quả chết người hoặc tuy thấy trước hậu quả
chết người, nhưng có ý thức loại trừ hậu quả xảy ra) Đồng thời, kết hợp cùng
với các dấu hiệu thuộc mặt khách quan như: tính chất của công cụ, phương tiện
cũng như cách thức sử dụng, vị trí thân thể bị tấn công…có thể đưa ra khẳng
định về tội danh của H: H không phạm tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết
người (Khoản 3, Điều 104 BLHS) mà là phạm tội giết người (Điều 93 BLHS).
Dựa vào hành vi khách quan trong thực tế của H “H đã sử dụng chiếc đục
của thợ mộc xông vào nhằm P đâm bừa một nhát trúng sườn phải của P” có thể
xác định được yếu tố lỗi trong trường hợp trên là cố ý gián tiếp Bởi lẽ, H nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm, có thể làm P chết, tuy không mong muốn nhưng vẫn có ý thức để mặc cho hậu quả đó xảy ra Điều này thể hiện ở
việc H không quan tâm đến công cụ, phương tiện (chiếc đục của thợ mộc) phương pháp phạm tội (đâm vào sườn phải sâu đến 9 cm) cũng như cách thức
sử dụng có nguy hiểm hay không mà chỉ quan tâm những thứ đó có khả năng giúp mình đạt được mục đích hay không Cho nên, H chấp nhận mọi cách thức
sử dụng công cụ, phương tiện hay phương pháp phạm tội, cũng như có ý thức
Trang 5chấp nhận (để mặc) cả hậu quả xảy ra Trong khi đó, nếu là cố ý gây thương tích
dẫn đến hậu quả chết người, người phạm tội có thể là mong muốn hoặc là chấp nhận hậu quả thương tích hay hậu quả gây tổn hại cho sức khỏe, nhưng sẽ có ý thức loại trừ khả năng hậu quả chết người xảy ra Biểu hiện ở việc người phạm tội sẽ lựa chọn công cụ, phương tiện, phương pháp cũng như cách thức sử dụng làm sao vừa có thể đạt được mục đích lại vừa tránh được ở mức cao nhất hậu
quả chết người (như tác động vào những vị trí không gây nguy hiểm đến tính
mạng trên cơ thể) Việc dẫn đến hậu quả chết người chỉ là lỗi vô ý của người
phạm tội (người phạm tội không mong muốn, không có ý thức chấp nhận hậu
quả chết người ).
c) Giả sử P chết là do sự lơ là, tắc trách của bác sĩ thì tội danh của H có thay đổi không? Tại sao?
Nếu P chết là do sự lơ là, tắc trách của bác sĩ thì tội danh giết người của H vẫn không thay đổi Bởi lẽ, xét trong mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái
pháp luật và hậu quả nguy hiểm cho xã hội thì hành vi mà H thực hiện “đâm
bừa một nhát trúng sườn phải của P” chính là khả năng thực tế làm phát sinh
hậu quả P chết Ngay cả khi có hành vi trái pháp luật khác xen vào, mà cụ thể ở đây là sự lơ là, tắc trách của bác sĩ nhưng hành vi này không làm phá vỡ khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả chết người của hành vi mà H thực hiện trước
đó ( trong thực tế cũng có trường hợp hành vi trái pháp luật mới xen vào phá
vỡ khả năng phát sinh hậu quả của hành vi trái pháp luật trước đó và tạo ra mối quan mới ) mà chỉ góp phần thúc đẩy khả năng đó phát triển làm phát sinh
hậu quả chết người Hơn nữa, hậu quả chết người đã xảy ra, chỉ khi nào hậu quả chết người chưa xảy ra và lỗi của H là lỗi cố ý gián tiếp như trong trường hợp
trên thì tội danh của H mới thay đổi thành tội cố ý gây thương tích (nếu thương
tích xảy ra thỏa mãn đòi hỏi CTTP tội này).