Giá trị dinh dưỡng của một số nguyên liệu thức ăn và mức tối ưu axit amin tiêu hóa hồi tràng biểu kiến trong khẩu phần cho lợn tom tat luan an tieng viet

Những nghiên cứu về tỷ lệ tiêu hóa hồi tràng của các nguyên liệu còn khá mới mẻ và chỉ có một vài thí nghiệm trên các đối tượng lợn nội hoặc mới chỉ quan tâm tới một vài loại thức ăn cun

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

================

GIÁ TRỊ DINH DƯỠNG CỦA MỘT SỐ

NGUYÊN LIỆU THỨC ĂN VÀ MỨC

TỐI ƯU AXÍT AMIN TIÊU HOÁ

HỒI TRÀNG BIỂU KIẾN TRONG

KHẨU PHẦN CHO LỢN THỊT

Chuyên ngành: Chăn nuôi động vật

Mã số: 62 62 01 05

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Giá trị thực của thức ăn chỉ được xác định một cách đầy đủ thông qua qúa trình tiêu hóa, hấp thu của gia súc, do đó tỷ lệ tiêu hóa

là một chỉ tiêu quan trọng để đánh giá giá trị dinh dưỡng thức ăn Khi xác định giá trị tiêu hoá của nguyên liệu sẽ đánh giá chính xác hơn giá trị protein, axít amin của thức ăn được tiêu hoá cũng như xác định nhu cầu protein và axít amin ở dạng tiêu hoá sẽ cung cấp đầy đủ protein và axít amin cho vật nuôi Với hệ thống đánh giá mới này, nhu cầu của vật nuôi về axít amin thay vì trước đây vẫn được xác định và tính toán dưới dạng tổng số thì hiện nay đã được xác định và biểu thị ở dạng axít amin tiêu hóa Những nghiên cứu về tỷ lệ tiêu hóa hồi tràng của các nguyên liệu còn khá mới mẻ và chỉ có một vài thí nghiệm trên các đối tượng lợn nội hoặc mới chỉ quan tâm tới một vài loại thức ăn cung protein, hoặc cả thức ăn cung protein và thức ăn cung năng lượng nhưng rất ít loại nguyên liệu Nghiên cứu về xác định nhu cầu axít amin tiêu hóa hồi tràng biểu kiến cho lợn thịt hiện nay hầu như chưa

có công trình nào được công bố Do đó, nghiên cứu này là cần thiết để đánh giá một cách chính xác hàm lượng tối thiểu các axít amin tiêu hoá cần phải có trong khẩu phần cho lợn thịt từ đó tránh được việc bổ sung dư thừa các axít amin trong khẩu phần gây ô nhiễm môi trường

và tăng chi phí thức ăn Hướng nghiên cứu này là mới ở Việt Nam Đồng thời, nó cũng đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao của các nhà chăn nuôi trong công việc lập khẩu phần tối ưu cho vật nuôi

- Xác định được nhu cầu các axít amin tiêu hóa hồi tràng biểu kiến tối ưu trong khẩu phần ăn cho lợn thịt

3 Tính mới của đề tài

Đề tài đã cung cấp một hệ thống số liệu về thành phần hóa học, giá trị dinh dưỡng và các axít amin tiêu hóa hồi tràng biểu kiến đầy đủ và được cập nhật mới Nhu cầu của lợn thịt về axít amin thay

vì trước đây vẫn được xác định và tính toán dưới dạng tổng số thì hiện nay đã được xác định và tính toán ở dạng axít amin tiêu hóa hồi tràng biểu kiến nên sẽ đáp ứng đầy đủ cho nhu cầu sinh trưởng và phát triển của lợn

Nghiên cứu xác định nhu cầu axít amin tiêu hóa hồi tràng biểu kiến cho lợn thịt lai ba máu ở Việt Nam hiện nay mới chỉ có một số ít công trình được công bố và chỉ thực hiện trên rất ít loại nguyên liệu

Do đó nghiên cứu này là mới

4 Ý nghĩa khoa học và giá trị thực tiễn

- Đề tài đã góp phần cung cấp một bộ số liệu tương đối dầy đủ

cả về thành phần hóa học và giá trị tiêu hóa hồi tràng biểu kiến của các axít amin và protein của đa số loại nguyên liệu sử dụng phổ biến trong thức ăn chăn nuôi lợn ở Việt Nam hiện nay

- Xác định được nhu cầu axít amin tiêu hóa hồi tràng biểu kiến của lợn sẽ cho chúng ta biết chính xác lượng axít amin tiêu hóa cần có trong thức ăn từ đó tránh được sự bổ sung không đúng thừa hoặc thiếu dẫn đến gây lãng phí mà vẫn không đảm bảo cho sự sinh trưởng tốt nhất của lợn

Chương 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

1.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước

Các nhà nghiên cứu dinh dưỡng trên thế giới cho rằng để đánh giá đúng giá trị của axít amin đối với lợn thì tỷ lệ tiêu hóa phải được xác định qua đoạn cuối ruột non thay vì qua toàn bộ đường tiêu hóa vì ảnh hưởng của khu hệ vi sinh vật ở ruột già và phương pháp xác định

tỷ lệ tiêu hóa qua hồi tràng tỏ ra thích hợp hơn đối với lợn Thức ăn cung protein ảnh hưởng đến khả năng tiêu hoá axít amin hồi tràng và

có liên quan mật thiết đến các đặc tính của xơ trong khẩu phần Nhiệt

độ môi trường cao không ảnh hưởng đến tiêu hóa toàn phần biểu kiến của nitơ và vật chất khô, cũng như trên AID của nitơ và AA ở lợn Việc xây dựng khẩu phần của lợn dựa trên AA tiêu hóa thay vì AA tổng số có thể làm giảm bài tiết nitơ

1.2 Tình hình nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam nghiên cứu về tỷ lệ tiêu hóa axít amin ở hồi tràng của các nguyên liệu thức ăn cho lợn còn hạn chế trên một số ít nguyên liệu: các sản phẩm đậu tương (đậu tương ép đùn, đậu tương rang, khô dầu đậu tương Argentina và khô dầu đậu tương Ấn Độ); một số nguyên liệu thức ăn protein (bột cá, khô dầu lạc, bột đậu tương, bột đầu tôm

và bã đậu tương), bột đầu tôm tươi, bột đầu tôm ủ; một số nguyên liệu thức ăn cho lợn gồm thức ăn năng lượng: bắp, tấm, cám gạo, cám mỳ, sắn; một số thức ăn không truyền thống như khô dầu cao su, khô dầu dừa, lá sắn phơi khô, lá sắn ủ chua, dây lạc và lá bình linh Nghiên cứu

về nhu cầu axít amin tiêu hoá hồi tràng mới chỉ xác định được tỷ lệ lysine tiêu hoá/ME trong khẩu phần cho lợn lai 4 máu ngoại nuôi thịt;

và xác định được nhu cầu năng lượng, protein và axít amin tiêu hoá (lysine, methionine + cystine, threonine) ở lợn cái hậu bị thuộc 2 giống Landrace và Yorkshire

Chương 2: NỘI DUNG, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU 2.1 Nội dung nghiên cứu

- Xác định thành phần hóa học và axít amin của một số nguyên liệu phổ biến dùng cho thức ăn chăn nuôi lợn

- Xác định tỷ lệ tiêu hóa hồi tràng biểu kiến các axít amin của

một số nguyên liệu phổ biến dùng cho thức ăn chăn nuôi lợn

- Xác định mức axít amin tiêu hóa hồi tràng biểu kiến tối ưu cho lợn thịt

2.2 Đối tượng nghiên cứu

2.2.1 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Phân tích các chỉ tiêu về thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của các mẫu nguyên liệu thức ăn và dịch tiêu hóa tại phòng phân tích thức ăn thuộc Viện KHKT Nông nghiệp miền Nam (nay là Phòng Thí nghiệm và Phân tích chăn nuôi - Phân Viện Chăn nuôi Nam bộ) Thời gian từ tháng 7/2011 đến tháng 11/2011

- Thí nghiệm xác định tỷ lệ tiêu hóa hồi tràng biểu kiến các axít amin của một số nguyên liệu phổ biến dùng cho thức ăn chăn nuôi lợn được tiến hành tại Trung Tâm nghiên cứu và Phát triển chăn nuôi heo Bình Thắng Thời gian từ tháng 11/2011 đến 5/2012

- Thí nghiệm xác định mức axít amin tiêu hóa hồi tràng biểu kiến tối ưu cho lợn thịt được triển khai tại trại chăn nuôi lợn Thái Mỹ,

ấp Mỹ Khánh B, xã Thái Mỹ, Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh Thời gian từ 27/03/2013 đến 21/11/2014

2.2.2 Đối tượng nghiên cứu

- Các nguyên liệu thức ăn

Mẫu nguyên liệu thức ăn (25 mẫu) phổ biến cho lợn được thu thập trên thị trường thức ăn gia súc ở Việt Nam (từ các nhà máy, đại lý, các cơ

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Xác định thành phần hóa học và axít amin của một số nguyên liệu phổ biến dùng cho thức ăn chăn nuôi lợn

Lấy mẫu thức ăn sau đó đem về phân tích trong phòng thí nghiệm Mẫu nguyên liệu thức ăn được lấy theo tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 4325-2007), mỗi mẫu lấy 2,0 kg để phân tích các chỉ tiêu thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng Địa điểm phân tích mẫu là Phòng Thí nghiệm và Phân tích chăn nuôi - Phân Viện Chăn nuôi Nam bộ Các chỉ tiêu phân tích: Ẩm độ theo TCVN 4326-2001, protein thô theo TCVN 4328-1:2007, béo thô theo TCVN 4331-2001, xơ thô theo TCVN 4329-2007, khoáng tổng số theo TCVN 4327-2007, Canxi theo TCVN 1526-1:2007, Photpho tổng số theo TCVN 1525-2001, năng lượng trao đổi (ME) được tính theo công thức của Just và ctv (1984) Các axít amin được phân tích bằng máy sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) theo phương pháp đảo pha Water ACCQ.Tag dựa theo sổ tay phân tích của Viện Nghiên cứu Động vật, bang Queensland, Úc, có tham khảo AOAC 994.12

2.3.2 Xác định tỷ lệ tiêu hóa hồi tràng các axít amin của một số nguyên liệu dùng cho chăn nuôi lợn

(CRD) với 26 nghiệm thức (khẩu phần) bao gồm 25 loại nguyên liệu thức ăn thí nghiệm và khẩu phần cơ sở; 4 lần lặp lại (4 đợt, mỗi đợt thực hiện trên 25 loại thức ăn và 1 khẩu phần cơ sở), thời gian thí nghiệm cho 1 đợt là 14 ngày và thời gian chuẩn bị giữa các đợt là từ 4 – 5 ngày, tổng thời gian thí nghiệm là 70 ngày Lợn được nuôi cá thể trên cũi tiêu hóa chuyên biệt Khầu phần cơ sở gồm: Tinh bột ngô, casein, DCP, Muối, Premix khoáng vitamin, Khẩu phần được cân đối khóang, vitamin theo nhu cầu, tỷ lệ protein thô 18% (theo NRC, 1998) Khẩu phần thí nghiệm: KPCS + 20% nguyên liệu thí nghiệm Lợn được cho ăn 2 lần/ngày vào các thời điểm 8:00h và 15:00h, chế độ ăn bằng 90% so với lượng cho ăn tự Thức ăn được trộn đều với nước theo tỷ lệ 1:1 Nước uống được cung cấp tự do bằng nguồn nước giếng khoan với núm uống tự động Thu dịch tiêu hoá theo phương pháp của Donkoh và ctv (1994) Ở ngày thí nghiệm thứ 14, sau khi cho ăn 9 giờ lợn sẽ được giết và dịch hồi tràng sẽ được thu thập ngay lập tức ở 20

cm của đoạn cuối hồi tràng (tính từ van hồi manh tràng trở lên) và được cân khối lượng Sau đó, dịch dưỡng trấp được bảo quản lạnh ngay ở nhiệt độ -200C Cuối cùng, các mẫu được sấy khô ở 600C trong 48 giờ, nghiền mịn để phân tích các chỉ tiêu VCK, protein, các axít amin

2.3.3 Xác định mức axít amin tiêu hóa hồi tràng biểu kiến tối ưu cho lợn thịt

2.3.3.1 Nguyên vật liệu

- Nguyên liệu phối trộn khẩu phần thí nghiệm: Ngô vàng loại tốt, cám gạo loại tốt, bột sắn lát, khô đậu tương 47% CP, bột cá nhạt 50% CP, dầu thực vật, axít amin, premix khoáng, DCP,…

- Lợn ngoại lai 3 máu Duroc x (Landrace x Yorkshire) 60 ngày tuổi, khối lượng trung bình 20,1 ± 0,3 kg

2.3.3.2 Thiết kế thí nghiệm

Thí nghiệm được tiến hành trên 400 lợn thịt lai ba máu Duroc x (Yorshire x Landrace) có khối lượng bình quân 20,1 ± 0,3 kg, đồng đều về giống, tuổi và điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng được chia đều vào 4 nghiệm thức thí nghiệm (mỗi nghiệm thức 10 đực và 10 cái) và thí nghiệm được lặp lại 5 lần (4 nghiệm thức x 20 lợn/nghiệm thức x

5 lần lặp lại) Các khẩu phần thí nghiệm được tính toán xây dựng bằng phần mềm Feedlive 1.5 trên máy tính dựa trên các nguyên liệu và cơ

sở dữ liệu về dinh dưỡng đã thu được từ các nghiên cứu trước trong

đề tài này Lợn được cho ăn tự do bằng máng ăn bán tự động trong suốt quá trình thí nghiệm, uống nước bằng núm uống tự động theo nhu cầu Sơ đồ bố trí như sau:

NT 1: Mức AA THHT BK 1 (=90% mức AA THHT BK so với NRC 1998)

Dầu thực vật 11,78 11,84 11,88 11,90 Khô đậu tương 47% CP 140,72 136,92 132,66 128,57 Bột cá nhạt 50% CP 75,62 75,83 76,06 76,27 Premix Khoáng-Vita 2,50 2,50 2,50 2,50

Bảng 2.2 Các khẩu phần TĂ thí nghiệm cho lợn thịt giai đoạn 2 (50

kg – xuất chuồng)

Ngô vàng loại tốt 661,31 513,32 316,99 315,51 Cám gạo loại tốt 10,00 123,07 200,00 200,00 Bột sắn lát 137,84 157,86 250,00 250,00 Dầu thực vật 8,49 25,76 39,01 38,70 Khô đậu tương 47% CP 100,00 100,00 116,86 116,95 Bột cá nhạt 50% CP 77,47 74,00 69,86 69,88

2.3.3.3 Các chỉ tiêu theo dõi

+ Lượng thức ăn thu nhận của lợn được theo dõi và ghi chép hàng ngày, từng giai đoạn và cả thí nghiệm

+ Khối lượng bắt đầu thí nghiệm, khối lượng giữa kỳ sau 60 ngày thí nghiệm, khối lượng cơ thể lợn khoảng 50kg) và kết thúc thí nghiệm (GĐ2-sau 120 ngày thí nghiệm, khối lượng cơ thể lợn khoảng 100kg)

Mô hình thống kê

Yij = μ + i + eij

Trong đó: Yij = số liệu quan sát, μ = trung bình tổng quát

i = ảnh hưởng yếu tố thí nghiệm, i = 1…4

eij = sai số thực nghiệm j = 1…5 (lần lặp lại)

Chương 3: KẾT QUẢ 3.1 Xác định thành phần axít amin của một số nguyên liệu phổ biến dùng cho thức ăn chăn nuôi lợn

3.1.1 Thành phần dinh dưỡng của một số loại hạt

Giá trị dinh dưỡng của các loại hạt là gần như tương đương nhau, nếu có sự chênh lệch nhau thì chỉ ở một vài chỉ tiêu thông thường như xơ thô, khoáng tổng số (bảng 3.1) Hàm lượng protein thô trong khoảng từ 8,4 – 10,8%, trung bình 9,6%; béo thô từ 1,3 – 4,9%, trung bình 3,1%; xơ thô biến động khá lớn từ 0,8 – 9,1%, trung bình 3,4% Hàm lượng khoáng của các loại hạt cũng có biến động nhưng không nhiều (từ 1,0 – 3,3%) trừ lúa mì (0,5%), trung bình hàm lượng khoáng của các loại hạt đạt 1,5% Giá trị năng lượng trao đổi của các loại hạt

có sự thay đổi, dao động trong khoảng từ 2.739,5 Kcal/kg ở bột lúa mạch đến 3.318,5 Kcal/kg ở tấm gạo

Bảng 3.1 Thành phần dinh dưỡng của một số loại hạt (kết quả ở trạng

thái mẫu)

Chỉ tiêu Ngô vàng loại tốt

(n=3)

Ngô vàng loại thường (n=3)

Tấm gạo (n=3)

Bột lúa mạch (n=3)

Bột lúa

mì (n=3)

hơn Điều này hoàn toàn phù hợp với quy luật do các hạt có chất lượng tốt sẽ có ít các tạp chất và các chất dinh dưỡng chưa bị biến chất (do oxy hoá, do sự hô hấp của hạt trong quá trình bảo quản, nấm mốc,…) Các kết quả này cũng phù hợp với các kết quả của các tác giả NRC (1998), Viện Chăn nuôi (2001), Lã Văn Kính (2003), Sauvant và ctv (2004) mặc dù có một số chỉ tiêu có sự chênh lệch nhưng không nhiều

Bảng 3.2 Hàm lượng các axít amin của một số loại hạt (kết quả ở trạng

thái mẫu)(g/kg)

Chỉ tiêu Ngô vàng loại tốt

(n=3)

Ngô vàng loại thường (n=3)

Tấm gạo (n=3)

Bột lúa mạch (n=3)

Bột lúa mì (n=3)

so với protein thô giữa các loại hạt trên là tương đương nhau (lysine dao động trong khoảng 2,6 - 3,4 g/kg, threonine từ 2,9 – 3,4 g/kg) nhưng tỷ lệ của các axít amin methionine và tryptophan so với protein lại có sự chênh lệch nhau đáng kể, tỷ lệ methionine của ngô và tấm cao hơn của bột lúa mạch và bột lúa mì (của ngô là 1,8% - 2,0%, của tấm là 2,8% so với của bột lúa mạch và bột lúa mỳ là 1,6%) ngược lại

tỷ lệ tryptophan của ngô và tấm gạo lại thấp hơn của bột lúa mạch và bột lúa mì (của ngô là 0,4% - 0,5%, của tấm là 1,0% so với của bột lúa mạch và bột lúa mỳ là 1,2%)

Bảng 3.3 Tỷ lệ các axít amin so với protein thô của một số loại hạt (%)

Chỉ tiêu Ngô vàng loại tốt

(n=3)

Ngô vàng loại thường (n=3)

Tấm gạo (n=3)

Bột lúa mạch (n=3)

Bột lúa mì (n=3)

Trong cùng một loại hạt thì tỷ lệ của tryptophan so với protein thô là thấp nhất (0,4 – 1,2%)

3.1.2 Thành phần dinh dưỡng của một số loại nguyên liệu phụ phẩm nông nghiệp cung năng lượng

a) Thành phần dinh dưỡng của một số loại cám

Không có sự chênh lệch nhau nhiều về thành phần dinh dưỡng giữa các loại cám, ngoại trừ chỉ tiêu về hàm lượng béo thô và khoáng tổng số (bảng 3.4) Có sự chênh lệch khá lớn về hàm lượng béo thô và khoáng tổng số, béo thô giữa các nguyên liệu dao động từ 2,7 – 11,7%

và khoáng tổng số dao động từ 3,7 – 10,4% Điều này phụ thuộc vào nguyên liệu và quá trình chế biến các sản phẩm nông nghiệp Giá trị năng lượng trao đổi của các loại cám là tương đương nhau dao động

từ 2.486,9 – 2.885,1 Kcal/kg và thấp hơn các loại hạt

Bảng 3.4 Thành phần dinh dưỡng của một số loại cám (ở trạng thái mẫu)

Tên mẫu CG trích

ly (n=3)

CG loại tốt (n=3)

CG loại thường (n=3)

Cám mỳ loại tốt (n=3)

Cám mỳ loại thường (n=3)

ME

(Kcal/kg)

2.705,7 2.721,3 2.486,9 2.885,1 2.880,1 Protein thô

Bảng 3.5 Hàm lượng các axít amin của một số loại cám (kết quả ở trạng

thái mẫu)(g/kg)

trích ly (n=3)

CG loại tốt (n=3)

CG loại thường (n=3)

Cám mỳ loại tốt (n=3)

Cám mỳ loại thường (n=3)

Bảng 3.6 Tỷ lệ các axít amin so với protein thô của một số loại cám (%)

Tên mẫu CG trích ly

(n=3)

CG loại tốt (n=3)

CG loại thường (n=3)

Cám mỳ loại tốt (n=3)

Cám mỳ loại thường (n=3)

b) Thành phần dinh dưỡng của sắn lát và bã sắn

Thành phần dinh dưỡng của sắn lát và bã sắn thấp hơn thành phần dinh dưỡng của các loại cám và các loại hạt rất nhiều (bảng 3.7) Protein thô của sắn lát chỉ đạt 3,0% và của bã sắn chỉ đạt 1,9% trong khi đó protein thô của các loại cám là 13,7% của các loại hạt là 9,6% Béo thô của sắn lát là 0,6% và của bã sắn là 1,1% so với của các loại cám là 6,5% và của các loại hạt là 3,1% Các chỉ tiêu dinh dưỡng khác của sắn lát và bã sắn cũng thấp hơn của các loại cám và các loại hạt Giá trị năng lượng trao đổi của bột sắn lát cao hơn bã sắn (3.172,5 Kcal/kg so với 2.717,6 Kcal/kg) Kết quả này là do tỷ lệ protein của

bã sắn thấp hơn nhiều so với bột sắn lát (1,9% so với 3,0%) nhưng tỷ

lệ xơ thô lại rất cao (8,1% so với 2,1%) Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cũng tương đương với kết quả của Lã Văn Kính (2003)

Bảng 3.7 Thành phần dinh dưỡng của bột sắn lát và bã sắn (kết quả

Bảng 3.8 Hàm lượng các axít amin của bột sắn lát và bã sắn (kết quả