Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện tại thành phố hồ chí minh hiện nay

Về mặt khách quan, đội ngũ kỹ thuật viên, nhân viên phòng xét nghiệm các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay được đào tạo từ nhiềunguồn khác nhau: trường công, trường tư… theo c

TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người Hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN HỌC TỪ

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ



TỐNG PHI KHANH

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NHÂN LỰC PHÒNG XÉT NGHIỆM Ở CÁC BỆNH VIỆN

TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2013

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ



TỐNG PHI KHANH

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NHÂN LỰC PHÒNG XÉT NGHIỆM Ở CÁC BỆNH VIỆN

TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

Chuyên ngành : QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN HỌC TỪ

HÀ NỘI - 2013

Các khái niệm cơ bảnNội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xétnghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòngxét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

1515

Yêu cầu xây dựng biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡngnhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện tại Thành phố HồChí Minh

Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòngxét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí MinhKhảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp

52

52

5673

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Theo số liệu của Cục Thống kê, tình hình dân số Việt Nam hiện nay đãtăng lên ở mức khá cao (năm 2012, khoảng 88 triệu người và riêng ở Thànhphố Hồ Chí Minh là 7,2 triệu) Điều này đã dẫn đến tình trạng nhu cầu khám

và chữa bệnh tăng cao, nhu cầu xét nghiệm hỗ trợ cho chẩn đoán và điều trị

vì vậy cũng tăng lên rất cao; tổng chi phí cho các xét nghiệm Y học tính ra sẽ

là rất lớn Và, nếu như chất lượng các xét nghiệm không đảm bảo yêu cầu nhưmong đợi, thì điều đó không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng chẩn đoán, khám,chữa bệnh, lòng tin vào ngành Y, mà còn gây lãng phí lớn cho bệnh nhân, xãhội

Chất lượng các xét nghiệm phụ thuộc vào nhiều yếu tố; trong đó, tay nghềcủa những con người làm ra các kết quả xét nghiệm đó giữ vai trò quyết định;nói cách khác là, phụ thuộc vào chất lượng nguồn nhân lực phòng xét nghiệmcác bệnh viện Ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, đang tồn tại một thực trạng,bên cạnh một đội ngũ kỹ thuật viên, nhân viên phòng xét nghiệm các bệnh viện

có năng lực và phẩm chất chuyên môn nghề nghiệp vững, vẫn tồn tại một sốtrình độ tay nghề yếu, chưa đạt chuẩn về nghề nghiệp và thiếu tâm huyết vớicông việc Điều đó có nhiều nguyên nhân cả khách quan và chủ quan

Về mặt khách quan, đội ngũ kỹ thuật viên, nhân viên phòng xét nghiệm

các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay được đào tạo từ nhiềunguồn khác nhau: trường công, trường tư… theo các chương trình đào tạokhông giống nhau (Trường Đại học Y dược, Đại học Khoa học tự nhiên, Đạihọc Nông lâm, Đại học Bách khoa ở Thành phố Hồ Chí Minh, Huế, HàNội ), nên chất lượng tay nghề của họ cũng rất khác nhau Mặt khác, việccác bệnh viện hiện nay được trang bị ngày càng nhiều máy móc, trang thiết bịhiện đại,… đã dẫn đến xu hướng, hoặc là ỷ lại vào kỹ thuật, phương tiện; nhà

quản lý thì không đề cao trách nhiệm trong việc bồi dưỡng nhân lực; cán bộ,

kỹ thuật viên, nhân viên các phòng xét nghiệm cũng không có ý thức tự vươnlên làm chủ kỹ thuật, phương tiện; hoặc là, không chịu cập nhật kiến thức,trang bị những hiểu biết mới về tính năng, tác dụng, cách vận hành,… các loại

kỹ thuật, phương tiện đó, nên bị lạc hậu với thực tiễn,v.v

Về mặt chủ quan, việc bồi dưỡng nguồn nhân lực phòng xét nghiệm các

bệnh viện cũng chưa được các cấp, các ngành, trực tiếp là ngành Y tế, trong

đó có các bệnh viện quan tâm đúng mức Những năm qua, dưới sự chỉ đạotrực tiếp của Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, hoạt động bồi dưỡng nguồnnhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện trên địa bàn Thành phố cũng đã cómột số chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo ở cả tầm vĩ mô và vi mô Bảnthân các bệnh viện cũng đã có những nỗ lực tìm kiếm các giải pháp để bồidưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ kỹ thuật viên, nhân viên xét nghiệm,như: tổ chức cho cán bộ đi đào tạo, học việc, tự bồi dưỡng lẫn nhau trongcông việc,… Tuy nhiên, so với yêu cầu, vấn đề này còn rất khiêm tốn Nổi lên

là, việc quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm các bệnhviện còn có những hạn chế từ nhận thức đến tổ chức thực hiện

Trước thực trạng đó, việc nghiên cứu, đề xuất những biện pháp có tínhkhả thi, nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động bồi dưỡng nhân lựcphòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh là một vấn đềvừa mang tính cơ bản, lâu dài, vừa đáp ứng yêu cầu cấp bách, trước mắt

Với ý nghĩa đó, tác giả chọn đề tài: “Biện pháp quản lý hoạt động bồi

dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp cao học của mình; với mong mỏi

góp một phần nhỏ bé vào việc nâng cao chất lượng hệ thống xét nghiệm Yhọc tại Thành phố, giúp cho hệ thống xét nghiệm Y học Thành phố cùng với

hệ thống xét nghiệm chung của cả nước phát triển tốt hơn, tiến lên ngang tầmkhu vực và thế giới

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Tình hình ngoài nước

Phát triển nghề nghiệp là một vấn đề lớn mà các nhà quản lý nhân sựcủa các cơ quan, công ty ở các nước phát triển luôn được đặc biệt quan tâm.Thông thường, không riêng gì nhân viên của một phòng xét nghiệm, trong hồ

sơ hợp đồng lao động ở mọi ngành nghề kỹ thuật của các cơ quan, doanhnghiệp, đều có lưu một bản mô tả vị trí việc làm, có cam kết thỏa thuận thốngnhất giữa người lao động và chủ thể quản lý Hồ sơ đó thường kèm theo mộtbản ghi nhớ về kế hoạch học tập nâng cao trình độ và nguyện vọng thăng tiếncủa người lao động Căn cứ vào nội dung công việc đã được mô tả cụ thểtrong hợp đồng, người lao động phải tự phấn đấu nâng cao trình độ để hoànthành nhiệm vụ như đã cam kết Về phía người quản lý, nếu đó là một ngườiquản lý tốt, trong quá trình làm việc của nhân viên, họ sẽ xem xét, đối chiếunăng lực thật sự của người lao động với nhiệm vụ được giao trong hợp đồng;

từ đó, đề ra kế hoạch bồi dưỡng hay đào tạo nâng cao năng lực cho phù hợp.Quy trình quản lý và bồi dưỡng nhân sự như thế được thực hiện thành nền nếp

và luôn được cập nhật trước yêu cầu mới Công tác giáo dục, đào tạo và bồidưỡng mỗi cán bộ, nhân viên được xem là việc làm thường ngày, không baogiờ bị lãng quên, để nhằm xây dựng một lực lượng công chức có đủ trình độ,năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng nghề nghiệp và bản lĩnh để hoànthành xuất sắc nhiệm vụ được giao

Các trường dạy nghề xét nghiệm, nơi đào tạo chính cho nhân lực phòngxét nghiệm ở các nước phát triển đều có chương trình đào tạo nghề xétnghiệm khá hoàn chỉnh và ổn định Các chương trình này thường đã đượckiểm định chất lượng, mang tính quốc tế và được áp dụng rộng rãi, nhất quáncho tất cả các trường Cơ sở vật chất, máy móc, trang thiết bị phòng thínghiệm, tài liệu, sách vở đầy đủ và hiện đại Một số nước ở châu Á, như:

Thái Lan, Xin-ga-po, Ma-lai-xi-a, Hàn Quốc,… có hệ thống đào tạo xétnghiệm khá hoàn chỉnh, kể cả đào tạo đến bậc học tiến sĩ và sau tiến sĩ.Trường đào tạo xét nghiệm ở các nước này, ngoài công tác đào tạo nhân lựctrong nước, họ còn mở rộng chiêu sinh đào tạo cấp bằng hoặc cấp chứng chỉbồi dưỡng đủ mọi trình độ, cho các sinh viên, học viên quốc tế Việc quản lýchất lượng nhân lực phòng xét nghiệm bệnh viện chủ yếu là dựa vào hệ thốngquản lý chất lượng phòng xét nghiệm theo chuẩn quốc tế ISO 15189 [15] Cáchoạt động bồi dưỡng nhân lực được lồng ghép khéo léo và thực hiện nghiêmngặt trong quá trình phấn đấu đạt chuẩn ISO của các phòng xét nghiệm

Do quy trình quản lý, vận hành hệ thống phòng xét nghiệm như đã nêu

ở trên khá hoàn hảo, nên các hoạt động bồi dưỡng ở các nước ngoài thườngdiễn ra suôn sẻ; vì vậy, hiếm thấy các đề tài nghiên cứu riêng biệt về quản lýhoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện

Tình hình trong nước

Ở Việt Nam, chưa có một mô hình tổng thể hoàn chỉnh về đào tạo nhânlực phòng xét nghiệm Y học; chưa có mã ngành đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ xétnghiệm như các nước khác Do vậy, hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xétnghiệm là một vấn đề cấp bách, cần phải đầu tư lớn Hoạt động bồi dưỡngnhân lực phòng xét nghiệm là một lĩnh vực của hoạt động giáo dục và đàotạo Đầu tư cho hoạt động đó là đầu tư về giáo dục Quản lý hoạt động bồidưỡng nhân lực phòng xét nghiệm cũng chính là công tác quản lý giáo dục,nhắm tới đối tượng là chuyên viên, kỹ thuật viên làm việc trong các phòng xétnghiệm của các bệnh viện

Để có được một đội ngũ chuyên viên, kỹ thuật viên xét nghiệm lànhnghề, phát triển theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa

và hội nhập quốc tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, việc nângcao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng, cũng như quản lý các hoạt động đào tạo,

bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm Y học tại các bệnh viện rất được Bộ Y

tế, Bộ Giáo dục - Đào tạo quan tâm và coi trọng Trong thời gian qua, Bộ Y tế

đã ban hành các chỉ thị, thông tư và Chương trình hành động quốc gia về nângcao năng lực quản lý phòng xét nghiệm Y học; đã phân quyền, giao quyền tổchức các hoạt động bồi dưỡng cho nhiều bệnh viện lớn, để các nơi này cùnghợp sức với hệ thống nhà trường đẩy mạnh công tác bồi dưỡng Tuy nhiên, sựphối hợp giữa các bộ phận có quyền hạn tổ chức còn hạn chế; sản phẩm đàotạo - bồi dưỡng chưa được nâng cấp theo từng thang bậc đồng bộ, đồng nhất

về chuyên môn; công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xétnghiệm Y học vẫn chưa được thực hiện chặt chẽ, mỗi nơi triển khai mỗi kiểu;

có nơi, các hoạt động xét nghiệm đã vượt ngoài tầm kiểm soát và đã gây ranhiều tiếng xấu cho nghề Xét nghiệm

Trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp Xét nghiệm Y học, muốn nângcao chất lượng kiến thức và kỹ năng nghề, tiếp theo sau những kiến thức và

kỹ năng cơ bản đã được học tại trường, người kỹ thuật viên xét nghiệm cũngrất cần được cung cấp bổ sung những kiến thức và kỹ năng còn khiếm khuyếtkhi bắt đầu hành nghề tại các phòng xét nghiệm bệnh viện Việc đầu tư giáodục, đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ kỹ thuật viên xét nghiệm cũng thật cầnthiết, không thua kém gì so với đầu tư cho giáo dục phổ thông Trong hoàncảnh đất nước sau chiến tranh, chúng ta đã đưa vào hoạt động khá nhiềutrường dạy nghề xét nghiệm từ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng và đại học, cảcông lập lẫn tư thục Chính vì có nhiều trường, trong khi chưa có bộ máy đủmạnh để kiểm định chất lượng các trường về cơ sở, trang thiết bị, chươngtrình học, chất lượng giáo viên, nên chất lượng học sinh tốt nghiệp từ cáctrường khác nhau sẽ là không giống nhau Từ đây, một vấn đề mới đã phátsinh, đó là nhu cầu bồi dưỡng, và yêu cầu chuẩn hóa nâng cao tay nghề xétnghiệm Nói cách khác, cần phải tiến hành hoạt động bồi dưỡng nghề Xét

nghiệm thật rộng khắp cho tất cả các phòng xét nghiệm Đây là một hoạt độngtương đối mới, nên rất cần có nhiều đề tài nghiên cứu về chuyên đề hoạt độngbồi dưỡng này để tham mưu, đóng góp ý kiến, dẫn đường xây dựng và pháttriển nghề Xét nghiệm Tuy nhiên, hiện nay, mới chỉ có các công trình nghiêncứu khảo sát thực trạng chất lượng phòng xét nghiệm, để chỉ ra rằng công tácđào tạo, bồi dưỡng là yêu cầu cấp bách cần triển khai thực hiện Các đề tàinghiên cứu nhằm xây dựng một hệ thống quản lý các cấp độ bồi dưỡng hoànchỉnh, là nỗi trăn trở về quản lý nghề Xét nghiệm vẫn còn đang bỏ ngỏ

Xin đơn cử các công trình nghiên cứu có liên quan sau:

+ Tại Thành phố Hồ Chí Minh, được sự giúp đỡ của Tổ chức Y tế thế

giới (WHO) do TS David Browning hướng dẫn, từ ngày 09 đến 20-7-2007,Trung tâm Kiểm chuẩn Xét nghiệm Thành phố đã tiến hành khảo sát toàndiện các phòng xét nghiệm trên địa bàn Thành phố Sau khi phát phiếu trả lời

và kiểm tra thực tế trên 30 phòng xét nghiệm, Đoàn khảo sát đã tổng kết, đánhgiá và chỉ ra rất nhiều vấn đề còn tồn tại cần khắc phục; trong đó, phải kể đến

là sự cách biệt khá lớn về chuyên môn, kỹ thuật, trình độ, chất lượng,… giữacác phòng xét nghiệm và theo Kết luận của Đoàn khảo sát, cần phải được

những nhà quản lý quan tâm khắc phục thông qua đào tạo [32].

+ Ở phía Bắc, có Đề tài nghiên cứu cấp Bộ: “Đánh giá thực trạng đào

tạo và sử dụng nguồn nhân lực kỹ thuật viên Y tế (trong đó có xét nghiệm) tạicác bệnh viện thuộc 28 tỉnh phía Bắc” của Thầy thuốc nhân dân, PGS, TS VũĐình Chính (2005) Nội dung đề tài cũng đã được PGS, TS Vũ Đình Chính

và TS.Trần Thị Minh Tâm báo cáo tại “Hội thảo Quốc gia về đào tạo nguồnnhân lực Y Dược” vào ngày 27-12-2008 tại Thành phố Hồ Chí Minh Báo cáocho biết, một số đơn vị Y tế đã cử nhân viên điều dưỡng đi đào tạo thêm theohình thức kèm cặp, bổ túc ngắn hạn, rồi phân công làm công việc của kỹ thuậtviên Cách làm này theo PGS, TS Chính là điều bất cập lớn, vì vẫn chưa đủ

lực để đảm bảo chuẩn chất lượng chuyên môn của một kỹ thuật viên Để đápứng nhanh với sự phát triển của các trang thiết bị hiện đại về chẩn đoán, xétnghiệm cũng theo PGS, TS Chính, đội ngũ kỹ thuật viên Y tế rất cần phảiđược đào tạo lại, đào tạo liên tục về kiến thức chuyên ngành; vấn đề cập nhậtnhững thông tin kỹ thuật mới là vô cùng quan trọng

+ Về các nghiên cứu thực trạng chung các phòng xét nghiệm trong cả nước, ngày 19-12-2010, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế)

Lương Ngọc Khuê cho hay: cơ quan này đang thực hiện cuộc khảo sát thực

trạng phòng xét nghiệm quy mô toàn quốc đầu tiên ở Việt Nam Theo ông,

trước đây, Bộ Y tế từng triển khai một khảo sát tương tự, nhưng chưa có kếtquả cuối cùng [27]

+ Về Chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nhân lực quản lý phòng xét nghiệm

theo kết quả nghiên cứu của Bộ Y tế đã nêu trong: “Chương trình hành độngquốc gia về nâng cao năng lực quản lý phòng xét nghiệm Y học từ nay đếnnăm 2020”, mục 1 có ghi rõ: Chuyên ngành về quản lý phòng xét nghiệm Yhọc là một chuyên ngành sâu Tuy nhiên, công tác đào tạo cho chuyên ngànhnày chưa được chú trọng và phát triển tại các cơ sở đào tạo đội ngũ cán bộ y

tế [6- tr.14] Nhận định này xác nhận 1 hệ quả kèm theo, đó là hoạt động bồidưỡng còn yếu kém

+ Các nghiên cứu khác liên quan đến bồi dưỡng nhân lực xét nghiệm:

có các đề tài: “ Nghiên cứu thực trạng nguồn nhân lực, trang thiết bị, nhu cầu

đào tạo sau đại học của các phòng xét nghiệm tuyến tỉnh Việt Nam” của

Nguyễn Thị Hà và cộng sự (2006) [18] Đề tài cấp Bộ Y tế (2004 – 2006).Cho thấy, những nơi nhân lực yếu kém, càng cần có cán bộ có trình độ cao để

xây dựng và phát triển Đề tài: “Thực trạng qua nghiên cứu đặc điểm phát hiện khi đánh giá phòng xét nghiệm y khoa đăng ký công nhận đạt tiêu chuẩn ISO 15189” của Vũ Quang Huy (2010) [25], đã chỉ ra rằng: đặc điểm được

phát hiện không trùng khớp với chuẩn duyệt xét, ở mức độ khá nặng (khôngđạt chuẩn) thường gặp, là chuẩn về yêu cầu nhân sự.

Như vậy, vấn đề rút ra ở đây là: Công tác quản lý, thu thập thông tin sốliệu về thực trạng (đặc biệt là hoạt động bồi dưỡng) từ tất cả các phòng xétnghiệm trên diện rộng là rất khó khăn, số đề tài nghiên cứu có liên quan trựctiếp về hoạt động bồi dưỡng là rất ít vì đây là một hoạt động còn yếu kém; vànhận định về sự chênh lệch năng lực khá lớn trong đội ngũ kỹ thuật viên xétnghiệm, sự yếu kém thuộc khâu đào tạo ở cả phía Nam lẫn phía Bắc là cóthật Do vậy, yêu cầu cần tăng cường quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lựcphòng xét nghiệm là một việc làm cấp bách, cần phải tiến hành thực hiện càngsớm càng tốt

Trong thời gian qua, Bộ Y tế Việt Nam cũng đã ban hành các văn bảnpháp lý để chỉ đạo chấn chỉnh Tuy nhiên, để có thể biến các chủ trương trênthành hiện thực, cần phải có thêm nhiều công trình nghiên cứu khoa học thiếtthực về biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng Các dữ liệu nghiên cứu tổnghợp được sẽ giúp Bộ có cơ sở chỉ đạo triển khai các bước đi thật cụ thể vềhoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng, nhằm nâng cao nănglực cho nhân viên các phòng xét nghiệm bệnh viện

Luận văn tốt nghiệp: “Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay”

của tác giả hy vọng đem đến một cách nhìn mới, với mong mỏi kế thừa đượcnhững kết quả nghiên cứu trước đó; đồng thời, được góp phần của mình vàoviệc nâng cao chất lượng hoạt động của các phòng xét nghiệm bệnh viện,trước mắt là tại Thành phố Hồ Chí Minh

Hiện nay, chưa có công trình nghiên cứu cụ thể nào về công tác quản

lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện Đề tài củatác giả là hoàn toàn mới

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về công tác quản lý hoạtđộng bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm, đề xuất hệ thống biện pháp nhằmnâng cao chất lượng quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm

ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng nhânlực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

- Đánh giá đúng thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lựcphòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòngxét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

4 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tạiThành phố Hồ Chí Minh

Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm ởcác bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

Phạm vi nghiên cứu

- Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu hoạt động quản lý nguồn nhân lựccông tác tại các khoa, phòng xét nghiệm ở một số bệnh viện nhà nước và tưnhân tiêu biểu tại Thành phố Hồ Chí Minh; bao gồm các bệnh viện thuộcquyền quản lý của Bộ Y tế và Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh

- Các số liệu điều tra, khảo sát được tính từ năm 2007 đến nay

5 Giả thuyết khoa học

Hiệu quả quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm ởcác bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh phụ thuộc vào nhiều yếu tố Nếuchúng ta coi trọng: Nâng cao nhận thức cho cán bộ các cấp và nhân viênphòng xét nghiệm; thành lập hệ thống chuyên trách công tác quản lý hoạtđộng bồi dưỡng; xây dựng và triển khai thực hiện các kế hoạch bồi dưỡng bảođảm tính khoa học, khả thi; chăm lo bồi dưỡng nâng cao trình độ, năng lựcchuyên môn, phẩm chất nghề nghiệp và khả năng sư phạm cho đội ngũ cán bộlãnh đạo phòng xét nghiệm; đẩy mạnh liên kết, phối hợp bệnh viện – nhàtrường với các tổ chức, hiệp hội chuyên ngành cùng thực hiện kế hoạch bồidưỡng; khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để đội ngũ cán bộ, kỹ thuật viên,nhân viên phòng xét nghiệm nỗ lực phấn đấu tự học tập, tự bồi dưỡng, tự pháttriển nghề nghiệp tại chỗ, tại chức; thực hiện có nền nếp công tác kiểm tra,đánh giá, nhận ý kiến phản hồi về hiệu quả các hoạt động bồi dưỡng nhân lực

và rút kinh nghiệm, thì chất lượng nhân lực phòng xét nghiệm của các bệnhviện tại Thành phố Hồ Chí Minh sẽ được nâng cao

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận nghiên cứu

- Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biệnchứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh

và đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục, quản lýgiáo dục; trong đó, trực tiếp là những quan điểm, phương pháp luận về côngtác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực

- Cách tiếp cận nghiên cứu của đề tài: theo quan điểm hệ thống – cấutrúc – hoạt động; kết hợp giữa lịch sử và lô-gic

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết :

Phân tích các tài liệu, văn bản để tìm hiểu các khái niệm, thuật ngữ, cácvấn đề lý luận có liên quan đến việc quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lựcphòng xét nghiệm; tìm hiểu các văn bản pháp luật, chỉ thị, nghị quyết củaĐảng, Nhà nước, Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Y tế về chủ trương nâng cao

chất lượng nguồn nhân lực; trong đó có Chương trình hành động quốc gia về

nâng cao năng lực quản lý phòng xét nghiệm Y học do Bộ Y tế ban hành

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Phương pháp điều tra: Điều tra bằng phiếu nhằm khảo sát chất lượng

nguồn nhân lực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ ChíMinh và việc quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm cácbệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh, làm căn cứ để đánh giá thực trạng, tìm

ra những ưu, nhược điểm, khó khăn cần khắc phục; trên cơ sở đó đề xuất cácgiải pháp phù hợp

+ Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động của các phòng xét

nghiệm, từ khâu tổ chức phân công, quy trình làm việc, phương thức tươngtác giữa phòng xét nghiệm, nhân viên phòng xét nghiệm với bệnh nhân, với y,bác sĩ điều trị và các phòng chức năng có liên quan trong bệnh viện; thu nhậncác ý kiến phản hồi về chất lượng của cán bộ lãnh đạo, quản lý, kỹ thuật viên,nhân viên phòng xét nghiệm, từ đó rút ra các kết luận về nội dung nghiên cứu

+ Phương pháp tọa đàm: Trao đổi với các nhân viên phòng xét nghiệm,các cán bộ quản lý phòng xét nghiệm, học sinh, sinh viên để tìm hiểu sâu sáthơn tâm tư, nguyện vọng các nguồn nhân lực xét nghiệm, để rút ra những kếtluận cho nhiệm vụ nghiên cứu

+ Phương pháp tổng kết thực tiễn: Nghiên cứu từ những vấn đề đã vàđang diễn ra nhằm đúc kết thành những kinh nghiệm trong công tác quản lýhoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại Thànhphố Hồ Chí Minh

+ Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến của một số nhà khoahọc, nhà sư phạm, nhà quản lý, các chuyên viên trong và ngoài nước về lĩnhvực xét nghiệm, để thu thập các thông tin cần thiết có liên quan đến đề tài.

+ Phương pháp xử lý số liệu bằng toán thống kê để tổng hợp các kếtquả điều tra

7 Ý nghĩa của đề tài

- Đề tài sẽ góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn vềquản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện;

- Đề xuất những biện pháp khả thi để quản lý tốt hoạt động bồi dưỡngnhân lực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

8 Kết cấu của luận văn

Luận văn gồm: Mở đầu; 2 chương (6 tiết); Kết luận và kiến nghị; Danhmục tài liệu tham khảo và Phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ

HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NHÂN LỰC PHÒNG XÉT NGHIỆM

Ở CÁC BỆNH VIỆN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Nhân lực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

Để hiểu rõ khái niệm về nhân lực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại

Thành phố Hồ Chí Minh, cần làm rõ khái niệm về nguồn nhân lực

Nguồn nhân lực (Human Resource) là một khái niệm ra đời muộn hơn sovới khái niệm “Vốn con người” hay “Tư bản người” (Human Capital) Kháiniệm nguồn nhân lực bổ sung cho khái niệm Vốn con người để giúp nhà quản lýđiều hành quá trình tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội theo hướng bền vững

Hiện nay, tùy theo mục đích nghiên cứu, có rất nhiều quan niệm khônghoàn toàn giống nhau về nguồn nhân lực Có ý kiến cho rằng, nguồn nhân lực

là toàn bộ khả năng về sức lực, trí tuệ của mọi cá nhân trong tổ chức (không

kể đó là ai), được biểu hiện ra ở sức óc, sức bắp thịt, thần kinh của cá nhân đó(trạng thái tĩnh) Có ý kiến quan niệm, nguồn nhân lực là tổng hợp các cánhân những con người cụ thể (bao gồm cả các yếu tố về vật chất và tinh thần)tham gia vào quá trình lao động (trạng thái động) Ngoài ra, cũng có ý kiếnnhấn mạnh về khía cạnh trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp khi nói

về nguồn nhân lực hoặc tiếp cận ở tầm vĩ mô như Giáo sư Phạm Minh Hạc:

“Nguồn nhân lực là tổng thể các tiềm năng lao động của một nước, một địaphương sẵn sàng tham gia một công việc nào đó” [20] Tác giả Văn Đình Tấn,quan niệm: “Nguồn nhân lực là tổng hòa thể lực và trí lực tồn tại trong toàn

bộ lực lượng lao động xã hội của một quốc gia, trong đó kết tinh truyền thống

và kinh nghiệm lao động sáng tạo của một dân tộc trong lịch sử được vậndụng để sản xuất ra của cải vật chất và tinh thần phục vụ cho nhu cầu hiện tại

và tương lai của đất nước” [34] Còn tác giả Vũ Xuân Tiến đưa ra khái niệm:

“Nguồn nhân lực là tổng thể những tiềm năng của con người (trước hết và cơbản nhất là tiềm năng lao động), gồm: thể lực, trí lực, nhân cách của conngười nhằm đáp ứng yêu cầu của một tổ chức hoặc một cơ cấu kinh tế - xãhội nhất định [35]

Qua các khái niệm trên cho thấy, nói đến nguồn nhân lực là phải thỏamãn các điều kiện:

Nguồn nhân lực là nguồn lực con người;

Nguồn nhân lực bao giờ cũng đặt trong một tổ chức xã hội nhất định.Mỗi một tổ chức muốn tồn tại và phát triển đều phải có sự chi phối của rấtnhiều yếu tố; trong đó, yếu tố quan trọng nhất là con người; con người là nhân

tố giữ vị trí trung tâm đối với các nhân tố khác trong sự phát triển của tổ chức.Nói cách khác, nguồn nhân lực của một tổ chức là tất cả người lao động làmviệc trong tổ chức đó;

Nói đến nguồn nhân lực là đề cập đến số lượng, chất lượng con người,bao gồm: thể chất, tinh thần, sức khỏe, trí tuệ, năng lực và phẩm chất củangười lao động

Theo đó, có thể hiểu, nguồn nhân lực là tổng thể tiềm năng của tất cả những con người hoạt động trong một tổ chức, một cơ cấu xã hội nhất định, được biểu hiện thông qua sức khỏe, tinh thần, trí tuệ, phẩm chất, năng lực hoạt động của họ

Từ khái niệm về nguồn nhân lực, xem xét nhân lực phòng xét nghiệm

ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh, có thể thấy:

Đó là tất cả những người có trong biên chế hoặc không trong biên chế,làm việc tại các phòng xét nghiệm các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

Đó là những người được đào tạo ở các trình độ chuyên môn khác nhau,

từ sơ cấp đến sau đại học; có sức khỏe bảo đảm để làm việc theo yêu cầucông việc; có phẩm chất phù hợp với công việc được phân công và nhữngkinh nghiệm được tích lũy theo năm, tháng công tác

Theo sự phân công của tổ chức, mỗi người (hoặc nhóm người) đảmnhiệm một công việc khác nhau trong guồng máy hoạt động của phòng xétnghiệm bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh Nhân lực làm việc tại phòngxét nghiệm các bệnh viện bao gồm lực lượng làm công tác chuyên môn kỹthuật xét nghiệm Y học (chiếm đa số) và lực lượng phục vụ cho công tácchuyên môn (bảo trì, sửa chữa máy móc, trang thiết bị, hấp khử khuẩn, rửasấy dụng cụ…)

Có 3 đối tượng chính làm việc chuyên môn trong phòng xét nghiệm:

Lãnh đạo phòng xét nghiệm: Là nhân sự có ảnh hưởng lớn lao đến sinh

mệnh của phòng xét nghiệm Hoạt động của phòng xét nghiệm đòi hỏi ngườilãnh đạo phải có kiến thức, sâu, rộng về chuyên ngành xét nghiệm và có tấmlòng yêu nghề, hết lòng vì nghề Xét nghiệm; đồng thời, phải là người có nănglực lãnh đạo, quản lý, quán xuyến mọi công việc của phòng và thật sự côngtâm, dân chủ,… trong đánh giá, sử dụng con người

Kỹ thuật viên xét nghiệm: Là lực lượng làm việc chiếm đa số trong

phòng xét nghiệm Kỹ thuật viên xét nghiệm là những người được đào tạo ởcác trình độ khác nhau: đại học, cao đẳng hay trung cấp về xét nghiệm; họlàm việc tại các khoa, phòng xét nghiệm của bệnh viện từ tuyến trung ươngtới các cơ sở khám chữa bệnh hoặc trong các cơ sở đào tạo Y tế của Thànhphố Công việc của kỹ thuật viên xét nghiệm được thể hiện với nhiều nhiệm

vụ đặc thù của chuyên ngành như:

Tổ chức, đón tiếp, trực tiếp lấy bệnh phẩm (máu, dịch tiết) của bệnhnhân hay giúp đỡ, hướng dẫn bệnh nhân tự lấy bệnh phẩm sao cho đúng cách(phân, đờm, nước tiểu ) để làm xét nghiệm Tại một số bệnh viện, trung tâm,điều dưỡng, y tá được tuyển dụng rồi bồi dưỡng thêm để đảm nhiệm chuyênnghiệp công việc này

Pha hóa chất, thuốc thử và chuẩn bị các phương tiện, dụng cụ, để thựchiện các kỹ thuật xét nghiệm

Thực hiện rất nhiều kỹ thuật xét nghiệm khác nhau như: xác định visinh vật, ký sinh trùng gây bệnh, phân tích các chất trong máu, dịch sinh vật,thực hiện công tác an toàn truyền máu và kiểm tra hiệu quả điều trị củathuốc… Có những xét nghiệm phải thao tác bằng tay, có xét nghiệm phải thaotác thành thạo trên những trang thiết bị tự động hoá hiện đại để cung cấpnhững kết quả xét nghiệm trợ giúp cho các bác sĩ lâm sàng.

Thiết lập, điều chỉnh và kiểm tra các quy trình kỹ thuật để đảm bảo chấtlượng các xét nghiệm

Tham gia nghiên cứu khoa học, tham gia đào tạo và tự đào tạo, hỗ trợchuyên môn cho tuyến dưới

Bác sĩ, dược sĩ, kỹ sư, cử nhân khác làm nhiệm vụ xét nghiệm: Đây là

lực lượng có chức danh khoa học và học vị, cùng làm việc chung với kỹ thuậtviên Nếu số này có tâm huyết với nghề xét nghiệm, chịu khó học tập và bồidưỡng thêm kinh nghiệm thực tế về nghề này, thì đây là một lực lượng vôcùng quý báu, làm cầu nối giữa lâm sàng và cận lâm sàng, giữa kỹ thuật viên

và các máy móc, trang thiết bị; đó là sự phối hợp tuyệt vời để mang đếnnhững kết quả xét nghiệm tốt nhất cho bệnh nhân Nhưng, nếu rơi vào tìnhhuống ngược lại, họ sẽ là một gánh nặng cho các phòng xét nghiệm

Như vậy, nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện tại Thành phố Hồ

Chí Minh là tổng thể tiềm năng của đội ngũ cán bộ, kỹ thuật viên, nhân viên chuyên môn kỹ thuật xét nghiệm và lực lượng làm công tác phục vụ trong cơ cấu tổ chức của phòng xét nghiệm các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh, được biểu hiện thông qua sức khỏe, tinh thần, trí tuệ, phẩm chất, năng lực công tác,… của họ

1.1.2 Hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

Theo nghĩa rộng, hoạt động bồi dưỡng được hiểu là quá trình giáo dục,

đào tạo nhằm hình thành nhân cách và những phẩm chất riêng biệt của nhân

cách theo mục đích đã chọn Còn theo nghĩa hẹp, đó là trang bị thêm kiếnthức, nhằm nâng cao, hoàn thiện năng lực hoạt động trong các lĩnh vực cụ thể.

Để hiểu rõ khái niệm về hoạt động bồi dưỡng, cần có sự phân biệt vớihoạt động đào tạo Xét về nội dung kiến thức truyền tải, đào tạo là quá trìnhtruyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo theo quyđịnh của từng cấp học, bậc học Thông thường, đào tạo được cho là “quá trìnhtác động đến con người làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững những trithức, kỹ năng, kỹ xảo, một cách có hệ thống, nhằm chuẩn bị cho người đóthích nghi với cuộc sống và khả năng nhận một sự phân công lao động nhấtđịnh” [9] Đào tạo được xem như một quá trình làm cho người ta “trở thànhngười có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định” Trong khi đó, bồi dưỡngđược hiểu là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làmviệc Bồi dưỡng được xác định là quá trình làm cho người ta “tăng thêm nănglực hoặc phẩm chất”

Xét về mặt thời gian, đào tạo có thời gian dài hơn bồi dưỡng (thường

là từ một năm học trở lên) Xét về bằng cấp, đào tạo có bằng cấp chứngnhận trình độ được đào tạo; còn bồi dưỡng nếu được học theo chươngtrình, kế họach sẽ được cấp chứng chỉ, chứng nhận đã học qua khóa (lớpngắn hạn) bồi dưỡng

Theo Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, các từ

ngữ “đào tạo” và “bồi dưỡng” được hiểu như sau: Đào tạo là quá trình truyền

thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng theo quy định của từng cấp

học, bậc học, gắn với việc cấp văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc Bồi dưỡng dài hạn là hoạt động bồi dưỡng có thời gian từ đủ 03 tháng trở lên Bồi dưỡng ngắn hạn là hoạt động bồi dưỡng có thời gian dưới 03 tháng.

Đối với nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện tại Thành phố HồChí Minh, hoạt động bồi dưỡng hướng vào những cán bộ, nhân viên phòng

xét nghiệm đã và đang công tác Mục đích bồi dưỡng đội ngũ này là nhằmnâng cao phẩm chất và năng lực chuyên môn để họ có cơ hội củng cố, mởmang, nâng cao hệ thống kiến thức, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ có sẵn;trên cơ sở đó góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc đang làm.Trên cơ sở bồi dưỡng, mỗi người có điều kiện để thăng tiến về nghề nghiệpchuyên môn từ bậc ngạch sơ cấp lên đến cao cấp Với nội dung như thế nênhoạt động bồi dưỡng sẽ bao hàm luôn 2 công việc là: vừa bồi dưỡng và vừađào tạo nâng ngạch Do vậy, thực chất hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòngxét nghiệm các bệnh viện ở đây bao hàm cả 2 nghĩa liền nhau là “đào tạo,bồi dưỡng”.

Từ những phân tích trên đây, có thể quan niệm: hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh là tác động có mục đích, có tổ chức của các bệnh viện nhằm bổ sung, cập nhật mới kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ, nhân viên các phòng xét nghiệm; trên cơ sở đó, nâng cao trình độ, năng lực, phẩm chất chuyên môn nghề nghiệp của họ, góp phần đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác xét nghiệm.

Khái niệm trên chỉ rõ:

Hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm là những tác động cómục đích, có chủ đích của các cấp lãnh đạo, quản lý các bệnh viện Trên cơ sởxem xét, đánh giá đúng thực trạng chất lượng nguồn nhân lực phòng xétnghiệm của bệnh viện, từ đó có chủ trương, giải pháp, kế hoạch tổ chức hoạtđộng bồi dưỡng nhân lực, nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên phòngxét nghiệm của bệnh viện ngày càng tiến tới “chuẩn” về chất lượng theo yêucầu chung của bệnh viện và Thành phố cũng như cả nước

Mục đích của hoạt động bồi dưỡng là bổ sung, cập nhật những kiếnthức, kỹ năng, kỹ xảo mới, nhất là những phát triển mới về khoa học xétnghiệm, việc làm chủ những trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật mới tiên tiến,

hiện đại; bồi dưỡng về phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, phương pháp, tácphong công tác, hướng tới một đội ngũ cán bộ, nhân viên phòng xét nghiệmvừa “hồng”, vừa “chuyên”.

Hoạt động bồi dưỡng nhân lực về thực chất là thực hiện nhiệm vụ lấpđầy khoảng trống giữa một bên là những điều đã đạt được, đã có trong hiệntại với một bên là những yêu cầu cho những thứ cần ở tương lai, những thứ

mà nhân lực phòng xét nghiệm cần phải có theo chuẩn mực

Có thể hình dung điều đó theo sơ đồ sau:

↔

Các hoạt động này giúp cập nhật mới, nâng cao chất lượng nguồn nhânlực phòng xét nghiệm và tất nhiên sẽ giúp cho phòng xét nghiệm nhanh chóngtiến tới đạt chuẩn quốc tế ISO 15189 [15] trong tương lai, hoàn thành xuất sắc

sứ mạng phục vụ sức khỏe người dân

1.1.3 Quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

Quản lý là sự tác động có mục đích, có ý thức, hợp quy luật của chủ thể

quản lý lên đối tượng quản lý; gián tiếp hay trực tiếp tới từng mắt xích củaquá trình hay hoạt động nào đó, nhằm thu được những diễn biến, thay đổi tíchcực theo ý định của nhà quản lý

Những thứ hiện có

- Những kết quả đạt được

- Những kiến thức và kỹ năng có được

- Thực hiện công việc thực tế của các

- Những kiến thức và kỹ năng yêu cầu

- Những chuẩn mực cho thực hiện công việc

Với tính chất là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức, nhằm đạthiệu quả cao, hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm tại các bệnhviện Thành phố Hồ Chí Minh vì thế cũng phải được quản lý chặt chẽ vàkhoa học

Theo lý luận về quản lý, có thể quan niệm: Quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

là cách thức, biện pháp của các cấp lãnh đạo bệnh viện, trực tiếp là phòng xét nghiệm các bệnh viện, thông qua sử dụng tổng hợp các chức năng quản

lý, tác động đến các khâu, các bước của hoạt động bồi dưỡng nhân lực, nhằm làm cho hoạt động này đạt hiệu quả như mong muốn.

Theo đó, quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm cácbệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh có một số dấu hiệu chính sau:

Về mục đích của quản lý: là làm cho hoạt động bồi dưỡng nhân lực

phòng xét nghiệm các bệnh viện diễn ra hợp quy luật quản lý, có hiệu quảcao; thiết thực đáp ứng yêu cầu bổ sung, cập nhật kiến thức, kỹ năng, kỹ xảomới, bồi dưỡng về phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, phương pháp, tác phongcông tác,… cho đội ngũ cán bộ, nhân viên phòng xét nghiệm các bệnh việntrước yêu cầu mới

Về chủ thể quản lý: là lãnh đạo, Ban Giám đốc các bệnh viện; cán bộ

các phòng xét nghiệm và cơ quan chức năng có liên quan; bản thân mỗi cán

bộ, kỹ thuật viên, nhân viên,… phòng xét nghiệm các bệnh viện

Về khách thể quản lý: là đội ngũ cán bộ, kỹ thuật viên, nhân viên

chuyên môn kỹ thuật xét nghiệm và nhân viên phục vụ (bao gồm cả trongbiên chế và lao động hợp đồng) thuộc phòng xét nghiệm các bệnh viện Nhưvậy, họ vừa là khách thể, vừa là chủ thể tự quản lý mình một cách tự giác

Về nội dung quản lý, bao gồm các yếu tố sau:

Quản lý mục đích hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm cácbệnh viện, bảo đảm đúng với quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng,Nhà nước, ngành Y tế về đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực của đất nước nói

chung, ngành Y tế nói riêng trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa và hội nhập quốc tế.

Quản lý kế hoạch hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm cácbệnh viện, bảo đảm phù hợp với kế hoạch, chỉ tiêu, biện pháp xây dựng ngành

Y tế; kế hoạch, chỉ tiêu, biện pháp xây dựng các bệnh viện trong thời kỳ mới

Quản lý chương trình, nội dung bồi dưỡng nhân lực phòng xétnghiệm các bệnh viện, bảo đảm phù hợp với mục tiêu xây dựng con ngườimới phát triển toàn diện, hài hòa các tố chất cần thiết (kiến thức, kỹ xảo, kỹnăng chuyên môn; năng lực xét nghiệm; năng lực làm chủ phương tiện kỹthuật xét nghiệm hiện đại; những phẩm chất của người thầy thuốc “lương ynhư từ mẫu”,…)

Quản lý phương pháp, phương tiện sử dụng trong hoạt động bồi dưỡngnhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện

Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng nâng cao trình độ, tự rèn luyện củamỗi cán bộ, nhân viên phòng xét nghiệm các bệnh viện

Ngoài ra, còn có quản lý số lượng, chất lượng; công tác kiểm định,đánh giá đầu vào, đầu ra; quản lý nền nếp công tác kiểm tra, đánh giá kết quảhoạt động bồi dưỡng,v.v

1.1.4 Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

Biện pháp và biện pháp quản lý

Theo Từ điển Tiếng Việt, 1997 (Hoàng Phê chủ biên): Biện pháp là

cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể [41] Có thể hiểu đó là cáchthức để tiến hành một hoạt động nào đó, nhằm đạt đến một mục tiêu xácđịnh; mỗi biện pháp có thể được thực hiện thông qua nhiều cách thức, thủthuật khác nhau

Từ khái niệm biện pháp, có thể hiểu: Biện pháp quản lý là cách thức sử

dụng công cụ quản lý của chủ thể quản lý, tác động vào đối tượng quản lý vàcác khâu trong quá trình quản lý để đạt đến mục tiêu quản lý

Vì các đối tượng quản lý thường phức tạp nên đòi hỏi các biện phápquản lý phải đa dạng, phong phú, linh hoạt, phù hợp với đối tượng quản lý.Các biện pháp quản lý có liên quan chặt chẽ với nhau tạo thành một hệ thốngcác biện pháp Các biện pháp quản lý này sẽ giúp cho nhà quản lý thực hiệntốt các phương thức quản lý của mình, mang lại hiệu quả tối ưu của bộ máy.Cách chọn lựa biện pháp quản lý thể hiện tính sáng tạo của chủ thể quản lý;hiệu quả của công tác quản lý phụ thuộc một phần quan trọng vào việc lựachọn và áp dụng đúng đắn các biện pháp quản lý

Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

Từ các khái niệm về biện pháp, biện pháp quản lý, có thể hiểu: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh là tổng hợp các cách thức tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý của hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm các bệnh viện, nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động đó.

Khái niệm trên chỉ rõ:

Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệmcác bệnh viện được cụ thể hóa thông qua các cách thức, thủ thuật tác động củachủ thể quản lý đối với khách thể quản lý;

Mỗi biện pháp đều nhằm hướng tới một mục đích, kết quả dự tính cụ thể;Các biện pháp đều nằm trong một hệ thống, có sự liên quan, tác độngqua lại lẫn nhau; trong đó, có biện pháp giữ vai trò then chốt, có biện phápgiữ vị trí quan trọng thứ yếu

1.2 Nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

1.2.1 Quản lý mục đích, mục tiêu hoạt động bồi dưỡng

Mục đích hoạt động bồi dưỡng

Để thực hiện mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thànhmột nước công nghiệp, xây dựng con người phát triển toàn diện, nângcao chất lượng cuộc sống, đào tạo đủ nguồn nhân lực chất lượng caonhằm đáp ứng nhu cầu phát triển nền kinh tế Việt Nam Việc bảo vệ,chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân rất được Đảng và Nhà nước coitrọng Công tác quản lý cũng như kiểm soát chất lượng phòng xét nghiệm Yhọc là một phần việc quan trọng của ngành Y, vì đây là hoạt động trực tiếp

để bảo đảm nguồn nhân lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Mục đích chính của các hoạt động bồi dưỡng là Y đức và nâng cao taynghề Nhà nước cần quản lý quá trình đào tạo bồi dưỡng tại các trường đạihọc, cao đẳng, trung cấp nghề Y, dân lập, tư thục; hay các khóa học bồidưỡng tại các cơ sở nhà nước nhưng có thu phí Xem xét và đánh giá thựcchất các hoạt động bồi dưỡng này, nếu cơ sở nào tổ chức các khóa học bồidưỡng chủ yếu vì kinh doanh lợi nhuận kết quả học tập không đạt yêu cầu thìphải thu hồi giấy phép và đình chỉ hoạt động

Mục tiêu hoạt động bồi dưỡng

Mục tiêu gần nhất của các hoạt động bồi dưỡng là giúp các phòng xétnghiệm bệnh viện tự nâng cao kiến thức, kỹ năng về chuyên ngành kỹ thuậtxét nghiệm cũng như nâng cấp về trình độ tổ chức quản lý phòng xét nghiệmnhằm hướng các phòng xét nghiệm đến mục tiêu được công nhận đạt chấtlượng theo chuẩn quốc tế ISO 15189-2012 theo lộ trình “Chương trình hànhđộng quốc gia về nâng cao chất lượng phòng xét nghiệm Y học tầm nhìn đến2020” của Bộ y tế Nếu các hoạt động bồi dưỡng chỉ nhằm đến hình thức thi

đua hay mở lớp chỉ vì lợi nhuận, phải bị phê bình và rút lại quyền được mởlớp đào tạo.

1.2.2 Quản lý việc xây dựng chương trình, chủ đề bồi dưỡng, và kế họach tổ chức hoạt động bồi dưỡng

Xây dựng chương trình, chủ đề bồi dưỡng

Các trường có truyền thống giảng dạy nghề Y, các bệnh viện, trung tâmđược Bộ Y tế cấp phép, cấp mã số chứng chỉ đào tạo, phải tích cực tìm hiểuthực trạng nhu cầu học tập của nguồn nhân lực các phòng xét nghiệm trongthành phố Thông qua điều tra khảo sát bằng bảng hỏi, tọa đàm, ý kiến chuyêngia và các văn bản chỉ thị của Chính phủ, của Bộ y tế để xác định chủ đề vàchương trình đào tạo cho các hoạt động bồi dưỡng Các đơn vị có chức năngđào tạo như vừa nêu ở trên, phải phối hợp liên kết với nhau, căn cứ vào nănglực đội ngũ giảng viên, báo cáo viên, vào cơ sở vật chất đơn vị, điều kiệngiảng dạy hiện có của đơn vị mà xác định khối lượng và chủ đề các hoạt độngbồi dưỡng phù hợp với từng đơn vị

Các đề tài bồi dưỡng có thể tổ hợp theo nhiều hướng:

- Theo trình độ chuyên môn: sơ cấp, trung cấp, đại học, sau đại học

- Theo lĩnh vực công việc: khối hành chính tổ chức quản lý chất lượng;khối chuyên ngành kỹ thuật

- Theo chuyên đề thời sự các phòng xét nghiệm cần cấp bách giảiquyết

Kế họach tổ chức họat động bồi dưỡng

Tùy theo lĩnh vực, nhiệm vụ đặc thù, thực trạng năng lực của nhânviên, mục tiêu trước mắt, mục tiêu lâu dài…các đơn vị lập kế họach phân bổcác đề tài theo trình tự thời gian, dự kiến cụ thể ngày, tuần, tháng, quý, năm.Hiện nay, vì chưa có đầu mối để điều phối các hoạt động bồi dưỡng, các đơn

vị có chức năng mở lớp nên tự ý thức tìm kiếm thông tin, tự thiết kế lịch họccho các hoạt động bồi dưỡng, sao cho phù hợp hài hòa với thực tế thông tin

mình biết được, tránh trùng lắp với cơ sở đào tạo khác, tạo điều kiện thuậntiện cho phòng xét nghiệm các bệnh viện cử người đi học Trong quá trìnhtriển khai hoạt động bồi dưỡng, phải thường xuyên kiểm tra, điều chỉnh kếhoạch; kịp thời bổ sung những nội dung bồi dưỡng mới; tích cực chỉ đạo đổimới hình thức, phương pháp bồi dưỡng cho phù hợp với yêu cầu xây dựngnguồn nhân lực của bệnh viện.

Hiện nay, tại các bệnh viện của Thành phố, vẫn chưa có Chuyên trách mảng quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực xét nghiệm Chúng ta chỉ mới có chuyên trách Công tác đảm bảo và kiểm tra chất lượng xét nghiệm Nội dung

các hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm thường do tự đơn vịđược giao thẩm quyền xác định và ra thông báo chiêu sinh, rồi tự tiến hànhcác hoạt động đào tạo Đây là vấn đề về đường lối tổ chức, cần nghiên cứu cảitiến để nâng cao chất lượng hoạt động bồi dưỡng về sau

1.2.3 Quản lý bồi dưỡng đội ngũ thực hiện hoạt động bồi dưỡng

Đội ngũ thực hiện hoạt động bồi dưỡng bao gồm các vị lãnh đạo cáccấp và lực lượng giảng dạy

Trong mỗi bệnh viện, có 3 vị trí quyền lực ảnh hưởng lớn đến chấtlượng nhân sự làm việc tại phòng xét nghiệm bệnh viện, có khả năng tác độngtrực tiếp đến hoạt động bồi dưỡng, tạo ra những hiệu ứng, hệ lụy tốt hay xấuảnh hưởng đến từng cá nhân, đến tập thể khoa, phòng xét nghiệm và sự annguy của tính mạng bệnh nhân Đó là, Giám đốc bệnh viện, Trưởng Phòng Tổchức nhân sự bệnh viện và Lãnh đạo phòng xét nghiệm Các bệnh viện tùytheo sự phân hạng của Nhà nước, có thể có qui mô lớn nhỏ, chuyên môn đakhoa tổng quát, hay chuyên sâu đặc thù khác nhau Tuy nhiên, đã là lãnh đạotất cả đều phải đạt được các yêu cầu chung là phải có kiến thức rộng, phải có

“tâm”, “tầm”, và có “tài”

Giám đốc Bệnh viện và Trưởng Phòng Tổ chức nhân sự bệnh viện làngười biết rõ lý lịch khoa học, năng lực thể hiện trên giấy tờ của nhân viênqua hồ sơ xin việc của họ Lãnh đạo phòng xét nghiệm là người sâu sát nhất

về năng lực thực chất của từng nhân viên, thông qua những cảm nhận trựctiếp của mình hoặc thông tin khách quan từ kỹ thuật viên trưởng hay nhữngnhân viên có tính trung thực Ba đối tượng này, ngoài những tố chất và vốnsống sẵn có, cấp trên cũng cần phải thường xuyên bồi dưỡng đầy đủ cho họ

về nghiệp vụ chuyên môn, nghiệp vụ quản lý nhân sự, quản lý hoạt động bồidưỡng, phương pháp làm việc có kế hoạch khoa học, tinh thần đề cao dânchủ, trách nhiệm và biết coi trọng kiểm tra, đôn đốc, nhắc nhở, uốn nắn Phẩmchất hoàn hảo của những nhân vật đầu tàu này sẽ giúp triển khai thành côngcác hoạt động bồi dưỡng

Cùng song hành với cán bộ quản lý bệnh viện và khoa phòng xétnghiệm, cần phải quan tâm tìm kiếm những chuyên viên có tay nghề cao, tạichỗ hay mời bên ngoài, có năng lực sư phạm, mời gọi họ tham gia hợp tácgiảng dạy để hình thành nên đội ngũ thực hiện hoạt động bồi dưỡng

Cần phải quản lý bồi dưỡng tốt cho đội ngũ thực hiện hoạt động bồidưỡng này, vì đây là lực lượng trực tiếp thiết kế và tổ chức thực hiện các hoạtđộng bồi dưỡng Chất lượng đáng tin cậy của đội ngũ thực hiện hoạt động bồidưỡng kết hợp với sự quản lý tốt việc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, sẽ giúpnâng cao chất lượng cho toàn bộ nhân lực phòng xét nghiệm bệnh viện

1.2.4 Quản lý về cơ sở vật chất và các điều kiện để thực hiện hoạt động bồi dưỡng

Trang thiết bị, máy móc, hoá chất vật tư tiêu hao, sách vở tài liệu họctập; kinh phí bối dưỡng cho các giảng viên, báo cáo viên thỉnh giảng là nhữngyếu tố không thể thiếu để tổ chức thành công các hoạt động bồi dưỡng

Để giảm tải khối lượng nội dung bồi dưỡng, nhưng vẫn tăng hiệu quảhoạt động bồi dưỡng, vấn đề tuyển dụng nhân sự phải rất được quan tâm coitrọng Chỉ nên tuyển nhân sự đầu vào đúng với nhu cầu và yêu cầu của phòngxét nghiệm các bệnh viện Ban Giám đốc và Phòng Tổ chức các bệnh việnnên tham vấn và tôn trọng ý kiến về chuyên môn của các phòng xét nghiệm

Nhân viên mới tuyển, nhất thiết phải trải qua thời gian tập sự thật nghiêm túc,trước khi quyết định tuyển dụng chính thức.

1.2.5 Quản lý việc phối hợp các lực lượng giáo dục và xã hội, liên quan đến hoạt động bồi dưỡng

Hệ thống quản lý các cấp từ trung ương đến địa phương là khung sườn

để triển khai và giữ vững mọi hoạt động nhằm đạt được những mục tiêu pháttriển mà xã hội mong đợi Bồi dưỡng chất lượng nhân lực phòng xét nghiệm

về thực chất là hoạt động giáo dục và đào tạo trong lĩnh vực Y tế Do đó, rấtcần có sự phối hợp thật tốt giữa 2 bộ (Bộ Y tế và Bộ Giáo dục - Đào tạo) Cáccấp lãnh đạo phải quan tâm quản lý việc phối hợp này trong các chỉ đạochung về hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tạiThành phố

Mối quan hệ giữa bệnh viện với các đối tác trong việc quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm bệnh viện

Yêu cầu về nội dung hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệmcác bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh rất phong phú, liên quan rất nhiềuđến kiến thức chuyên ngành sâu của xét nghiệm Do đó, nếu chỉ dựa vào độingũ cán bộ lãnh đạo phòng xét nghiệm (dù có chức danh, học vị khoa học),vẫn khó có thể cáng đáng hết mọi chương trình, nội dung bồi dưỡng Vì vậy,các bệnh viện phải chủ động liên hệ, liên kết với các chuyên viên các nơi khác

để mời giảng, thỉnh giảng

Một số công ty kinh doanh máy, trang thiết bị và hóa chất cũng thườngmuốn tiếp thị, quảng cáo sản phẩm của mình để mong có được một thị phần

và bán được sản phẩm, nên họ cũng rất sẵn lòng tài trợ cho các hoạt động bồidưỡng Do vậy, tranh thủ các nguồn tài trợ từ các đối tác này giúp phòng xétnghiệm có thêm kinh phí và nhân viên phòng xét nghiệm cũng có thêm cơ hộitiếp xúc với các kỹ thuật mới trên thế giới

Nhằm tiến đến việc chuẩn hóa phòng xét nghiệm theo chuẩn quốc tếISO 15189 của khối các phòng xét nghiệm Y học, khi tập huấn các nội dungtrong hoạt động bồi dưỡng, nên tham khảo các quy trình chuyên môn với cáctrung tâm kiểm chuẩn và các phòng xét nghiệm tham chiếu, cũng như nêntham khảo các chuẩn kỹ thuật đang được giảng dạy tại các trường đào tạo kỹthuật xét nghiệm quốc gia Chủ trương kết hợp viện - trường (bệnh viện - nhàtrường) cần phải được coi trọng Các mối quan hệ này giúp hoạt động phòngxét nghiệm được cải tiến chuẩn hơn và chắc chắn sẽ đạt yêu cầu trong quátrình được xem xét công nhận phòng xét nghiệm đạt chuẩn ISO sau này.

Vấn đề huy động, quản lý các nguồn lực, xã hội hóa hoạt động bồi dưỡng để phát triển đào tạo.

Nhằm các mục tiêu là: huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực đểphát triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo, Nhà nước đã cấp phép cho một sốhiệp hội khoa học hoạt động, như: Hội Hóa sinh lâm sàng, Hội Kỹ thuật xétnghiệm, Hội Sốt rét và Côn trùng, Hội Tế bào - Giải phẫu bệnh… Các hội nàycũng đã liên kết với các công ty kinh doanh máy thiết bị phòng xét nghiệmlớn như Abott, Roche, Siemens… Thông qua các công ty này tài trợ cho cáchội thảo, hội nghị chuyên ngành Xét nghiệm; mời các chuyên gia từ Anh,Pháp, Úc… ; các tổ chức quốc tế như CDC Hoa kỳ… sang Việt Nam báo cáo,huấn luyện Các hoạt động này đã thu hút một số lượng khá đông đảo nhânlực phòng xét nghiệm bệnh viện tham dự

Ngoài lực lượng đào tạo, bồi dưỡng chủ lực là các nhà trường, Bộ Y tếcũng đã ra quyết định giao quyền cho Phòng Đào tạo và chỉ đạo tuyến củamột số bệnh viện lớn như Chợ Rẫy, Nhi Đồng 1, Từ Dũ…; một số viện, trungtâm như Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh, các trung tâm kiểm chuẩn xétnghiệm phía Nam… được phép tổ chức các lớp tập huấn đào tạo lại (CME) cócấp chứng chỉ, nhằm bồi dưỡng, cập nhật kiến thức và tay nghề cho đội ngũnhân lực phòng xét nghiệm Các đơn vị được giao quyền này, cần phải phối

hợp với nhau để chất lượng của hoạt động bồi dưỡng đạt được sự đồng nhấttrên cả nước và tiến đến khả năng hội nhập với thế giới.

Xây dựng cách nhìn nhận giá trị nghề nghiệp trong xã hội Có chínhsách, đường hướng bồi dưỡng thăng tiến nghề nghiệp xét nghiệm rõ ràng:

Cần tạo 1 dư luận tốt trong xã hội, không xem nhẹ lực lượng kỹ thuật

viên xét nghiệm trung cấp, sơ cấp; xóa bỏ tư tưởng chuộng bằng cấp, khôngquý trọng thực chất Các cấp Bộ có liên quan đến việc hành nghề xét nghiệm,nên nghiên cứu ban hành các chính sách, chế độ hợp lý, hợp tình, các chủtrương về học tập bồi dưỡng nâng bậc, nâng ngạch trong khung nghề xétnghiệm, để khích lệ những kỹ thuật viên có tay nghề cao, kinh nghiệm lâunăm, mọi người sẽ an tâm làm việc, cống hiến và phấn đấu vươn lên, đảm bảogiữ vững cơ cấu lao động phù hợp với hoạt động của xã hội

Vấn đề liên kết thông tin về đào tạo và tuyển dụng giữa các trường có liên quan đến việc cung cấp nguồn nhân lực phòng xét nghiệm bệnh viện Bằng cách tổng kết chính xác số lượng đào tạo, đầu vào, đầu ra tại các

trường, biến động nhân lực nghỉ ốm, nghỉ hưu, chuyển công tác tại các bệnhviện; xác định chỉ tiêu tuyển sinh hợp lý hằng năm giao cho các trường có tiềmnăng cung cấp nguồn nhân lực phòng xét nghiệm Ưu tiên quan tâm đến khảnăng có việc làm sau tốt nghiệp của nguồn sinh viên– học sinh trường xétnghiệm Hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng chuyển dịch lực lượng lao động

từ các ngành học xa với chuyên ngành Y tế, Xét nghiệm, chỉ vì lý do thấtnghiệp ở các ngành nghề mà các sinh viên - học sinh đó đã tốt nghiệp Điềuphối chỉ tiêu tuyển sinh vào các trường, làm giảm bớt sự chuyển dịch lực lượnglao động nói trên sẽ làm giảm nhẹ gánh nặng cho hoạt động bồi dưỡng, việcnâng cao chất lượng xét nghiệm sẽ đơn giản và dễ dàng hơn nhiều

1.2.6 Quản lý hoạt động tự bồi dưỡng

Hiệu quả của quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệmcác bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh phụ thuộc rất quan trọng bởi đội

ngũ cán bộ, nhân viên phòng xét nghiệm các bệnh viện, với tư cách vừa làkhách thể, vừa là chủ thể tự bồi dưỡng, tự học tập, rèn luyện trau dồi kiếnthức, kinh nghiệm, kỹ xảo, kỹ năng chuyên môn xét nghiệm và những phẩmchất nghề nghiệp của mình Chỉ khi nào đạt được điều đó, hoạt động bồidưỡng mới đạt đến hiệu quả thực sự.

Chính vì lẽ đó, trong công tác quản lý, lãnh đạo các bệnh viện và phòngxét nghiệm, bằng tấm lòng, sự tin cậy ở nhân viên và cái tâm với nghề nghiệp,hãy khơi dậy nơi từng cán bộ, nhân viên phòng xét nghiệm niềm đam mênghề nghiệp, lòng thương yêu người bệnh, tinh thần trách nhiệm trong côngviệc, niềm tin vào sự nghiệp ở tương lai, có ý thức tự giác, nỗ lực học tập, tựbồi dưỡng nâng cao kiến thức, kỹ năng để thành thạo nghề xét nghiệm, giúptập thể phòng xét nghiệm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phục vụ người bệnh

Ngoài việc khơi dậy ý thức tự giác, nhằm phát huy nội lực, hình thànhmột động cơ tự học, tự đào tạo mạnh mẽ, các chính sách khen thưởng, coitrọng nhân tài, trân trọng sự cống hiến, hỗ trợ, tư vấn kịp thời,… tuy là nhữngyếu tố bên ngoài, nhưng cũng tác động không nhỏ đến nỗ lực tự học của từng

cá nhân Lãnh đạo bệnh viện và lãnh đạo các phòng xét nghiệm cần giáo dục

để nâng cao ý thức tự giác học tập cho nhân viên của mình Trong đó, cầnnhắc nhở họ:

Phát huy tính tích cực tự quản lý việc tự học của bản thân, tích cực họctập và rèn luyện mọi lúc, mọi nơi Luôn ôn luyện kiến thức căn bản về chuyênmôn, tin học, ngoại ngữ và những kỹ năng thao tác cơ bản của nghề Biếtcách khai thác thông tin chuyên ngành qua sách vở, mạng internet

Biết quý trọng những điều “tai nghe, mắt thấy”, biết học kinh nghiệmcủa người đi trước, sàng lọc thông tin, ghi chép có hệ thống và sở hữu nó

Có tinh thần “Giỏi không kiêu, bại không nản”, biết rút kinh nghiệm,học ngay trong thất bại, trong sơ sót

Giữ tinh thần lạc quan, có phản ứng tâm lý tích cực khi gặp khó khăntrong nghề nghiệp; biết phấn đấu vượt lên chính mình

Giữ phẩm chất đạo đức, không tiếm công, khi sử dụng thành quả củađồng nghiệp, khi học tập từ đồng nghiệp.

Coi trọng học thực chất, không đối phó; biết tự trang bị một phươngpháp làm việc khoa học; biết cách quan sát, suy luận, phân tích và tổng hợp

Coi trọng các ý kiến phản biện, có tư duy phản biện khoa học để tìm rađúng sự thật vấn đề cần học tập, tránh học vẹt, bắt chước mà không hiểu cănnguyên vấn đề

Từng cán bộ, nhân viên làm việc trong phòng xét nghiệm, nếu có đượcmột ý thức tốt về vấn đề tự học, song song với việc bệnh viện làm tốt công tác

tổ chức các hoạt động bồi dưỡng, chắc chắn phẩm chất, năng lực, trình độchuyên môn của họ sẽ nhanh chóng phát triển, ngày một đi lên và đồng nhất

1.2.7 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả tổ chức hoạt động bồi dưỡng

Việc đánh giá các cơ sở đào tạo, liên kết đào tạo, các trường dân lập tưthục dạy nghề xét nghiệm; đánh giá học viên sau khi tham gia các hoạt độngbồi dưỡng là cơ sở để chấn chỉnh và phát triển hoạt động bồi dưỡng Tiếp thu

ý kiến, đóng góp tích cực của nhân dân, các cấp quản lý Bộ, Sở cần làm tốthơn nữa các hoạt động thẩm định các chương trình đào tạo: chính khóa, liênthông, đào tạo lại, đào tạo liên tục; cấp phép mở trường, mở mã ngành đàotạo… Công tác kiểm định chất lượng giáo dục - đào tạo cán bộ Y tế tại cáctrường, vấn đề chuẩn hóa các nội dung trong HĐBD về Xét nghiệm, vẫn đangcòn ở phía trước Ngành Y, ngành giáo dục phải nổ lực nhiều hơn nữa đểkhông những chỉ đào tạo được những nhân viên xét nghiệm đạt yêu cầu màcòn đào tạo ra được những đội ngũ nhân lực PXN chất lượng cao

1.3 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm ở các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

1.3.1 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm tại các bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh

Tiến hành khảo sát bằng cách phát phiếu hỏi, điều tra đối với 48 cán bộquản lý và 200 nhân viên phòng xét nghiệm, bằng cách thể hiện mức độ đánh

giá: rất cần, cần, không cần đối với một số vấn đề của hoạt động bồi dưỡngnhân lực phòng xét nghiệm bệnh viện, kết quả như sau:

Về thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và nhân viên phòng xét nghiệm đối với hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm bệnh viện

Qua tổng kết các phiếu điều tra, có thể thấy:

Gần như tất cả 100% các cán bộ quản lý và nhân viên phòng xétnghiệm đều nhận thức được hoạt động bồi dưỡng là một nhu cầu không thểthiếu trong hệ thống xét nghiệm Y học Không chỉ riêng nhân viên phòng xétnghiệm mà tất cả cán bộ quản lý phòng xét nghiệm cũng rất cần được bồidưỡng để hoàn thành nhiệm vụ tốt hơn

Nhu cầu bồi dưỡng hiện nay là cấp bách vì còn quá nhiều bất cập thiếusót trong hệ thống cần phải bổ sung và chấn chỉnh gấp

Nội dung cần bồi dưỡng khá đa dạng, bao gồm:

+ Các kiến thức về luật pháp, chế độ chính sách áp dụng cho Bệnhnhân và cho chính bản thân cán bộ, công nhân viên phòng xét nghiệm

+ Các kiến thức về quản lý chung, quản lý chất lượng phòng xétnghiệm theo tiêu chuẩn ISO 15189 để hội nhập quốc tế

+ Các kiến thức về chuyên ngành xét nghiệm từ cơ bản đến nâng caorất cần được bổ sung và chuẩn hóa

+ Các kiến thức về văn - thể - mỹ, ngoại ngữ, tin học nhằm giúp nhânviên phòng xét nghiệm phát triển toàn diện

Bảng 1: Suy nghĩ của nhân viên phòng xét nghiệm về sự cần thiết

của việc tiến hành các hoạt động bồi dưỡng

TT Lý do cần tiến hành các hoạt động bồi dưỡng %

1 Chưa đủ khả năng xử lý một số trở ngại trong chuyên môn 97,5

2 Còn nhiều lỗ hổng kiến thức trong quá trình tiếp thu ở trường 70,0

3 Trường học trước chưa đủ điều kiện giảng dạy, cần học bổ sung 63,5

4 Ngành học trước nhận việc là ngành xa, hoặc ngành gần với xét

từng làm

7 Nhân viên học từ nhiều trường đào tạo, không thống nhất khi làm 84,5

10 Học để được cấp Giấy chứng nhận Đào tạo lại (CME) theo quy định 70,5

11 Học để xây dựng phòng xét nghiệm đạt chuẩn ISO 15189 theo yêu

cầu phát triển

75,5

12 Các chủ đề về, ngoại ngữ, tin học, văn - thể - mỹ nằm trong hoạt

động bồi dưỡng chung của đơn vị sẽ dễ đạt kết quả cao hơn tự học

riêng lẻ

51,5

13 Có khả năng tự học, tự bồi dưỡng, không có các khóa bồi dưỡng

Bảng 2: Nhận thức của cán bộ quản lý về hoạt động bồi dưỡng

TT Xác định nhu cầu và các chủ đề

cần bồi dưỡng

Mức độ (%) Rất

Không cần

2 Bàn thân người quản lý cũng cần được bồi dưỡng 97.9 2.1 0

3 Chủ đề Chế độ, chính sách bảo hiểm y tế cho bệnh

4 Chủ đề về Chế độ, chính sách quyền lợi đối với cán

5 Ứng dụng công nghệ thông tin trong xử lý số liệu,

6 Quản lý phòng xét nghiệm theo chuẩn quốc tế ISO

15189

Bảng 3: Nhận thức của nhân viên phòng xét nghiệm

về hoạt động bồi dưỡng

TT Xác định nhu cầu và các chủ đề cần bồi dưỡng

Mức độ (%) Rất cần Cần Không cần

1 Nhu cầu tổ chức hoạt động bồi dưỡng nói

2 Chủ đề bồi dưỡng về kỹ năng giao tiếp, quản lý 71,5 27,0 1,5

3 Chế độ, chính sách bảo hiểm y tế cho bệnh

4 Chế độ, chính sách về độc hại hóa chất và lây

nhiễm bệnh đối với cán bộ y tế xét nghiệm

5 Chế độ chính sách học tập nâng cao trình độ

6 Ứng dụng công nghệ thông tin trong xử lý số

liệu, nhập và trả kết quả xét nghiệm qua mạng 100 00,0 0,0

7 Quản lý phòng xét nghiệm theo chuẩn quốc tế

ISO 15189

8 Tiến bộ Y học xét nghiệm trong thời đại mới 90.0 10,0 0,0

9 Kỹ thuật cơ bản trong các chuyên ngành xét

10 Kỹ thuật nâng cao và kỹ thuật mới các chuyên

Phân tích các yếu tố làm tăng gánh nặng hoặc làm giảm hiệu quả hoạt động bồi dưỡng

Qua khảo sát cho thấy, có 2 yếu tố chính có thể gây ảnh hưởng rất lớnđến hoạt động bồi dưỡng

Một là, thực trạng đa dạng của nhân lực phòng xét nghiệm cần phải bồi

dưỡng sao cho hòa hợp thống nhất;

Hai là, tầm bao quát chuyên môn xét nghiệm và lòng yêu nghề của chủ

thể quản lý là Trưởng, Phó phòng xét nghiệm (Bảng 4)

Bảng 4: Các yếu tố làm tăng gánh nặng và làm giảm hiệu quả hoạt động

bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm

TT Các yếu tố làm tăng gánh nặng và làm giảm

1 Thực trạng năng lực đa dạng của nhân lực phòng xét nghiệm bệnh

viện

- Nhiều nguồn đào tạo nhân lực kỹ thuật viên xét nghiệm

- Sự dịch chuyển nhân lực ngành xa và gần xét nghiệm về làm

xét nghiệm

100

100

2 Tiến sĩ, Thạc sĩ, Bác sĩ được bổ nhiệm làm trưởng, phó phòng xét

nghiệm, nhưng không quan tâm đến chiều sâu của nghề xét nghiệm 93.5

Về yếu tố 1, ta đã phân tích rõ trong phần đầu của tiết; đối với yếu tố 2,học vị của trưởng, phó phòng xét nghiệm cũng rất cần thiết để giao dịch làmviệc với các khoa, phòng khác Tuy nhiên, do không quan tâm đến việc chia

sẻ công việc của 1 kỹ thuật viên, nên nhân viên sẽ cô độc trong quá trình phấnđấu vươn lên Đó là mặt hạn chế mà yếu tố 2 muốn nói đến

Thực trạng các phương cách tiến hành hoạt động bồi dưỡng nhân lực phòng xét nghiệm tại các bệnh viện ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

Hiện nay, việc bồi dưỡng chuyên môn kỹ thuật cho cán bộ, nhân viênphòng xét nghiệm đã và đang được các bệnh viện tại Thành phố tiến hànhtheo 7 phương án sau:

Học từ đồng nghiệp trong thời gian tập sự theo kiểu “cầm tay chỉ việc” Tất cả nhân viên mới đều phải trải qua thời gian này Người tập sự sẽ

được làm quen với những công việc cụ thể, thực tế họ sẽ phải làm hằng ngày.Nếu nhân viên này có trình độ khá, giỏi khi tốt nghiệp, tính tình hòa nhã,được mọi người tin yêu giúp đỡ, việc bồi dưỡng sẽ thành công nhanh chóng

và mĩ mãn Bằng ngược lại, chẳng những bản thân người học sẽ không thuthập được gì nhiều, mà còn gây khó khăn cho tập thể

Cử đi học việc thực tế tại một bệnh viện lớn khác Hình thức bồi dưỡng

này tương tự như cách trên, nhưng thuận lợi hơn cho người đi học; họ sẽ được

mở rộng tầm mắt và ít bị áp lực hơn, vì sau khi kết thúc đợt thực tế trở về, quátrình học của họ tiến bộ nhiều hay ít như thế nào chỉ có mình họ mới biết rõ.Nếu năng lực khởi đầu thấp, quan hệ quần chúng kém, quá trình bồi dưỡngnhư thế sẽ chẳng mang lại lợi ích gì nhiều như trường hợp trên

Bệnh viện Chợ Rẫy là nơi tiếp nhận nhiều học viên học bồi dưỡng theophương án này Bệnh viện có Phòng đào tạo - Nghiên cứu khoa học và Chỉđạo tuyến, có thẩm quyền cấp chứng chỉ cho học viên sau khóa học Học viênphải đóng một khoản học phí tương xứng

Cử đi học các khóa đào tạo lại ngắn hạn do các đơn vị có thẩm quyền

tổ chức (trường, trung tâm, viện, bệnh viện lớn…) Cách bồi dưỡng này

thường được dành cho đối tượng ưu tiên của khoa, phòng xét nghiệm Lợi ích

từ các khóa học này tùy thuộc nội dung chủ đề khóa học, về quản lý phòngxét nghiệm hay chuyên môn kỹ thuật, có đáp ứng đúng nhu cầu của khoa,phòng xét nghiệm hay không và hiệu quả cách bồi dưỡng này tùy thuộc nhiềuvào tính năng động, nhiệt tình cống hiến của người đi học

Đại học Y Dược, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh,Trung tâm Kiểm chuẩn Thành phố Hồ Chí Minh, Viện Pasteur Thành phố HồChí Minh, Bệnh viện Nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Đồng, Bệnh viện Phụ sản TừDũ,… là những cơ sở được Bộ Y tế giao quyền đào tạo và cấp chứng chỉ chođối tượng này

Cử đi thi tuyển học liên thông hay tại chức lên bậc ngạch cao hơn.

Người được cử đi học đúng thứ tự sắp xếp theo kế hoạch của đơn vị Đây làphương cách bồi dưỡng nâng cao năng lực toàn diện nhất cho người học, đòihỏi sự cố gắng cao của bản thân người học và sự hỗ trợ, chia sẻ gánh vác côngviệc của tập thể đơn vị Số người đi học thường ít và việc được trúng tuyển đihọc là niềm khao khát mong đợi của rất nhiều người Người muốn đi học phải

tự ôn luyện để thi đầu vào đúng theo Quy chế tuyển sinh quốc gia

Động viên việc tự học, tự nghiên cứu, tự vượt lên chính mình Đây là

cách nâng cao năng lực dựa vào nội lực, nghị lực phấn đấu của bản thân Nếu

có phương pháp tư duy khoa học đúng đắn, hiệu quả học tập của cá nhân sẽrất cao, rộng và có chiều sâu Người có tâm huyết, yêu ngành, nghề sẽ rấtthành công trong cách học này Tuy nhiên, tự học tốt, năng lực nghề nghiệpcao nhưng không có bằng cấp gì theo pháp lý, cũng chẳng làm được gì, nhất

là trong bối cảnh xã hội vẫn có thói quen chuộng bằng cấp như hiện nay

Cử đi tham quan, tham dự hội nghị, hội thảo Nhằm tiếp thu những

kiến thức mới để về truyền đạt và ứng dụng cho đơn vị mình Đây là cơ hộitốt để giao lưu trao đổi kinh nghiệm nghề nghiệp với đơn vị bạn, giúp mọingười bắt kịp theo sự tiến bộ chung của xã hội

Tổ chức Hội thi tay nghề giỏi nội bộ hay liên kết với các đơn vị khác.

Đây là cách bồi dưỡng dựa vào động lực là bảo vệ danh dự cá nhân và tập thể.Qua đợt Hội thi, tinh hoa của chuyên môn sẽ được truyền đạt nhân rộng ranhiều người, tay nghề của cá nhân và tập thể đơn vị chắc chắn sẽ được nângcao Tuy nhiên, phải phòng tránh trường hợp ganh đua cực đoan và đối phóhình thức, ảnh hưởng xấu đến hoạt động của cơ quan

Thực trạng nội dung các chủ đề được giảng dạy trong hoạt động bồi dưỡng có cấp giấy chứng nhận đào tạo

Nội dung chủ đề các khóa tập huấn của hoạt động bồi dưỡng, đa số tậptrung vào chuyên đề về hệ thống quản lý bảo đảm chất lượng chất lượng,