Giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa từ thực tiễn xét xử của tòa án nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố đà nẵng (Luận văn thạc sĩ)

Giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa từ thực tiễn xét xử của tòa án nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố đà nẵng (Luận văn thạc sĩ)Giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa từ thực tiễn xét xử của tòa án nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố đà nẵng (Luận văn thạc sĩ)Giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa từ thực tiễn xét xử của tòa án nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố đà nẵng (Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ THỊ DIỆU LINH

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG

MUA BÁN HÀNG HÓA TỪ THỰC TIỄN XÉT XỬ CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN VÀ CẤP TỈNH Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ THỊ DIỆU LINH

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG

MUA BÁN HÀNG HÓA TỪ THỰC TIỄN XÉT XỬ CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN VÀ CẤP TỈNH Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Chuyên ngành: Luật Kinh tế

Mã số: 838.01.07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người Hướng Dẫn Khoa Học PGS.TS NGUYỄN THỊ VÂN ANH

HÀ NỘI, năm 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình do tôi tự nghiên cứu; các số liệu trong Luận văn có cơ sở rõ ràng và trung thực Kết luận của Luận văn chưa từng được công bố trong các công trình khác,

Hà Nội, ngày tháng 3 năm 2018

Tác giả luận văn

Lê Thị Diệu Linh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA BẰNG TÒA ÁN 8

1.1 Khái quát về hợp đồng mua bán hàng hóa 81.2 Khái quát về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa 121.3 Khái quát pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa bằng tòa án ở Việt Nam 19

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA BẰNG TÒA ÁN Ở VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN VÀ CẤP TỈNH Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 28

2.1 Thực trạng pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa bằng Tòa án 282.2 Thực tiễn giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa tại Tòa án nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố Đà Nẵng 44

Chương 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HOÁ BẰNG TOÀ ÁN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI TẠI TOÀ ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN

VÀ CẤP TỈNH Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 62

3.1 Phương hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa bằng Toà án 623.2 Các giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa từ thực tiễn xét xử của Toà án nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố Đà Nẵng 633.3 Các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa của Toà án nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố Đà Nẵng 68

KẾT LUẬN 71 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BLTTDS : Bộ luật Tố tụng dân sự

HĐMBHH : Hợp đồng mua bán hàng hóa

TAND : Tòa án nhân dân

WTO : Tổ chức Thương mại Thế giới (World Trade Organization)

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu và mở rộng tự do hóa thương mại, Việt Nam trong những năm qua đã rất nỗ lực, tích cực tham gia ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do, mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế - xã hội Nền kinh tế Việt Nam sau 10 năm gia nhập WTO (2007-2017) mặc dù bị ảnh hưởng do tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, khủng hoảng nợ công nhưng vẫn đạt được những thành tựu hết sức quan trọng Bên cạnh những kết quả nổi bật về cải thiện môi trường kinh doanh, phát triển doanh nghiệp, là những tín hiệu khả quan về xuất nhập khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài Theo đó, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các ngành dịch vụ, kinh doanh thương mại nói chung, hoạt động mua bán hàng hóa nói riêng cũng có một bước ngoặt cụ thể

Có thể nói, trao đổi mua bán hàng hóa là hoạt động chính trong hoạt động thương mại, là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng Quan hệ mua bán hàng hóa được xác lập và thực hiện thông qua hình thức pháp lý là hợp đồng mua bán hàng hóa Việc nắm bắt, hiểu rõ và thực hiện hiệu quả các quy định của pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa là điều kiện tất yếu giúp các chủ thể kinh doanh ký kết và thực hiện hoạt động kinh doanh thuận lợi, tránh được những hậu quả không mong muốn Tuy nhiên, cùng với sự chuyển mình lớn mạnh của nền kinh tế, các quan hệ thương mại ngày càng phát triển mạnh mẽ, đa dạng và phức tạp, tranh chấp xảy ra là điều không thể tránh khỏi Để giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại mà cụ thể là tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa, các bên cần phải lựa chọn một phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp, có thể là Thương lượng, Hòa giải, hay Tòa án hoặc Trọng tài tùy vào mục đích, nhu cầu của các chủ thể và hiệu quả của từng giải pháp Thực tế cho thấy, giải quyết tranh chấp bằng Tòa án thường được các chủ thể lựa chọn khi các phương thức Thương lượng, Hòa giải, Trọng tài không mang lại hiệu quả Bởi ngoài những ưu điểm là cơ quan tài phán quốc gia, phán quyết mang tính cưỡng chế nghiêm ngặt thì phương thức này tồn tại một số bất cập khiến các doanh

2

nghiệp băn khoăn trong việc lựa chọn như: thủ tục rườm rà, thiếu linh hoạt, thời gian giải quyết kéo dài, nguyên tắc xét xử công khai có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khi bí mật kinh doanh bị tiết lộ… Ở vấn đề này, pháp luật Việt Nam quy định khá đầy đủ về nguyên tắc, thẩm quyền, trình tự thủ tục thụ lý và xét xử đối với tranh chấp liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa Tuy nhiên, trong quá trình áp dụng, các quy định dần bộc lộ những hạn chế của mình Điều này thể hiện rõ trong thực tiễn xét xử của một số Tòa án ở các trung tâm kinh tế của nước ta, trong đó có thành phố Đà Nẵng

Thành phố Đà Nẵng là một trong năm thành phố trực thuộc Trung ương, đây cũng là một trong những trung tâm kinh tế lớn của nước ta Với điều kiện giao thông thuận lợi, là cầu nối giữa nền kinh tế miền Bắc và miền Nam, hoạt động mua bán hàng hóa tại đây vô cùng phát triển, kéo theo đó là các tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa diễn ra nhiều hơn Nghiên cứu các quy định về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa từ thực tiễn xét xử ở Tòa án nhân dân hai cấp thành phố Đà Nẵng để có cái nhìn tổng thể về việc giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa nơi đây, đồng thời thấy được những hạn chế, bất cập của các quy định pháp luật cũng như những bất cập của quá trình áp dụng pháp luật của lĩnh vực này, để từ đó

có thể đề ra những giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế ở thành phố Đà Nẵng nói riêng và nước ta nói chung

Từ những lý do trên, tác giả đã chọn: “Giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán

hàng hóa từ thực tiễn xét xử của Tòa án nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố

Đà Nẵng” là đề tài cho Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Luật của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Giải quyết tranh chấp thương mại từ lâu đã là vấn đề được sự quan tâm rất lớn của các nhà nghiên cứu và các học giả Điều này được thể hiện qua rất nhiều công

trình nghiên cứu có giá trị Có thể kể ra một số công trình tiêu biểu như: Giáo trình

Luật Thương mại (Tập 2) của Trường Đại Học Luật Hà Nội, năm 2017; Giáo trình Luật Kinh tế Việt Nam của Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2001; Giáo trình Pháp

3

luật về cạnh tranh và giải quyết tranh chấp thương mại của Trường Đại học Luật

thành phố Hồ Chí Minh, năm 2012; Thủ tục rút gọn giải quyết tranh chấp kinh doanh,

thương mại trong pháp luật Tố tụng dân sự Việt Nam, Luận án tiến sĩ của Đặng Thanh

Hoa, Trường Đại học Luật TP.HCM, năm 2015; và một số luận văn như: Xây dựng

pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng hòa giải ở Việt Nam của tác giả

Ngô Thị Thanh Tuyền, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2015; Giải quyết

tranh chấp kinh doanh thương mại bằng con đường Tòa án từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam của tác giả Đỗ Thị Thương, Học viện Khoa học xã hội, năm 2014; Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án nhân dân cấp huyện của tác giả Vũ Đức Hoàng, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà

Nội, năm 2009; Thẩm quyền giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại của

Tòa án nhân dân theo quy định của BLTTDS 2004 của tác giả Lê Hồng Phước, Khoa

Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2012; Pháp luật về giải quyết tranh chấp kinh

doanh, thương mại theo thủ tục tố tụng Tòa án ở Việt Nam hiện nay của tác giả Đinh

Thị Trang, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2013; Thẩm quyền của Tòa án

trong việc giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại ở Việt Nam hiện nay của tác

giả Hoàng Tố Quyên, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2013; Thẩm quyền

dân sự theo loại việc của Tòa án về giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại của

tác giả Nguyễn Thị Hiên, Khoa Luật – Đại học quốc gia Hà Nội, năm 2014; …

Bên cạnh đó, còn có một số bài viết trên tạp chí như: Hoàn thiện quy định về

thẩm quyền giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại của tòa án của tác giả

Nguyễn Duy Phương, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, (số 1), năm 2015; Những vướng

mắc khi giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại tòa án của tác giả Vũ Gia

Trường, Tạp chí Luật sư Việt Nam, (số 3), năm 2016…

Riêng đối với vấn đề giải quyết tranh chấp về HĐMBHH, cũng đã có một số

công trình nghiên cứu như:

- Dương Phạm Thanh Trúc (2004), Pháp luật Việt Nam về việc giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng mua bán hàng hóa với thương nhân nước ngoài, Khóa

luận tốt nghiệp, Trường Đại học Luật TP.HCM;

4

- Nguyễn Trâm Anh (2015), Giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa giữa doanh nghiệp Việt Nam và đối tác nước ngoài bằng tòa án tại Việt Nam - vướng mắc và hướng hoàn thiện, Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Luật TP.HCM;

- Lê Nữ Thu Thúy (2015), Giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng mua bán hàng hóa giữa các doanh nghiệp Việt Nam và đối tác nước ngoài - những vướng mắc và hướng giải quyết, Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Luật TP.HCM;

- Đặng Thùy Dương (2016), Giải quyết tranh chấp về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế bằng trọng tài Việt Nam - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Khóa luận

tốt nghiệp, Trường Đại học Luật Hà Nội;

- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường: Phan Huy Hồng (2011), Các vấn đề pháp lý của hợp đồng mua bán hàng hóa qua thực tiễn xét xử của tòa án và trọng tài tại Việt Nam, Trường Đại học Luật TP.HCM; …

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu về vấn đề giải quyết tranh chấp HĐMBHH khá nhiều Mỗi công trình đều có những giá trị riêng, đóng góp vào quá trình hoàn thiện pháp luật Việt Nam về giải quyết tranh chấp HĐMBHH Tuy nhiên,

ở mỗi thời kỳ phát triển của nền kinh tế đất nước, đặt ra những thách thức khác nhau

và ở mỗi địa phương khi thực hiện pháp luật lại bộc lộ những vướng mắc cụ thể Do

đó, một công trình nghiên cứu chuyên sâu, đánh giá các quy định pháp luật hiện hành

về giải quyết tranh chấp HĐMBHH từ thực tiễn xét xử của Tòa án nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố Đà Nẵng và từ đó đưa ra được giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp HĐMBHH tại Việt Nam là một đề tài cấp thiết và có tính ứng dụng

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

5

cấp ở thành phố Đà Nẵng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, tìm hiểu và phân tích các khái niệm, đặc điểm của HĐMBHH và tranh

chấp HĐMBHH Làm rõ những vấn đề lý luận của các phương thức giải quyết tranh chấp HĐMBHH Từ đó, rút ra ý nghĩa của việc giải quyết hiệu quả những tranh chấp đó

Thứ hai, phân tích các quy định pháp luật của Việt Nam về giải quyết tranh chấp

HĐMBHH, đánh giá hiệu quả của những quy định này từ thực tiễn xét xử tại TAND cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố Đà Nẵng

Cuối cùng, đưa ra giải pháp để xây dựng và hoàn thiện pháp luật Việt Nam về

giải quyết tranh chấp HĐMBHH và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp tại TAND cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố Đà Nẵng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu những quy định của pháp luật Việt Nam về giải quyết tranh chấp HĐMBHH và thực tiễn giải quyết các tranh chấp HĐMBHH tại TAND cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố Đà Nẵng

nước trong việc thực hiện những quy định của pháp luật

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Bên cạnh phương pháp luận, tác giả cũng sử dụng các phương pháp nghiên cứu

6

luật học truyền thống như: phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh các

quy phạm pháp luật, các vụ việc trong thực tiễn giải quyết tranh chấp

Phương pháp phân tích, tổng hợp được tác giả sử dụng chủ yếu trong chương một Qua việc thu thập các tài liệu, tác giả tiến hành so sánh, tổng hợp các quan điểm,

ý kiến khác nhau để hệ thống hóa các vấn đề lý luận về giải quyết tranh chấp HĐMBHH

Phương pháp phân tích, thống kê được sử dụng chủ yếu ở chương hai luận văn

để từ đó đánh giá thực trạng các quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp HĐMBHH bằng Tòa án và thực tiễn giải quyết tranh chấp HĐMBHH tại Tòa án nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố Đà Nẵng

Chương ba của luận văn được tác giả sử dụng phương pháp diễn giải, quy nạp để đưa ra các yêu cầu, phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp HĐMBHH, nâng cao hiệu quả xét xử, thực thi pháp luật về giải quyết tranh chấp HĐMBHH tại tòa án nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố Đà Nẵng

Ngoài ra, luận văn còn sử dụng một số vụ án trên thực tế phát sinh để phân tích, bình luận dưới góc độ khoa học

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Kết quả của luận văn góp phần làm sáng tỏ các vấn đề lý luận về HĐMBHH,

về tranh chấp và giải quyết tranh chấp HĐMBHH theo những quy định của pháp luật

Việt Nam hiện hành trong thời kỳ hội nhập kinh tế mới

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn góp phần hoàn thiện những quy định của pháp luật về giải quyết tranh chấp HĐMBHH, nâng cao hiệu quả công tác trong ngành Tòa án nói chung và TAND

cấp huyện và cấp tỉnh ở thành phố Đà Nẵng nói riêng

7 Cơ cấu của luận văn:

Ngoài Mục lục, Danh mục từ viết tắt, Lời mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề chung về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán

Luận văn đầy đủ ở file:Luận văn Full