ẢNH HƯỞNG của HAI DÒNG HEO đực GIỐNG (DUROC và LANDRACE) lên NĂNG SUẤT SINH sản của HEO nái tại xí NGHIỆP CHĂN NUÔI HEO PHƯỚC THỌ VĨNH LONG

Xin chân thành cám n!... Kemp, Luiting và Verstegen..

TR NG I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG

HU NH NG C NG

(DUROC VÀ LANDRACE) LÊN N NG SU T SINH

N C A HEO NÁI T I XÍ NGHI P CH N NUÔI

Lu n v n t t nghi p Ngành: CH N NUÔI - THÚ Y

n Th , 2012

TR NG I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG

Lu n v n t t nghi p Ngành: CH N NUÔI - THÚ Y

Tên tài:

(DUROC VÀ LANDRACE) LÊN N NG SU T SINH

N C A HEO NÁI T I XÍ NGHI P CH N NUÔI

TR NG I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG

(DUROC VÀ LANDRACE) LÊN N NG SU T SINH

N C A HEO NÁI T I XÍ NGHI P CH N NUÔI

Lu n v n t t nghi p Ngành: CH N NUÔI - THÚ Y

I CAM OAN

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c a b n thân Các s li u, k t qutrình bày trong lu n v n là trung th c và ch a t ng c ai công b trong b t kcông trình nghiên c u nào tr c ây

Tác gi lu n v n

Hu nh Ng c ng

I C M T

Trong su t g n 4 n m h c t p và rèn luy n tr ng HCT, c s quan tâm c aquý th y cô ã yêu th ng và d y d , truy n t nh ng ki n th c vô cùng quý báu

Và trong th i gian th c hi n tài, c s quan tâm và t o u ki n thu n l i c a

th y và t p th cán b công nhân viên Xí nghi p ch n nuôi heo Ph c Th - V nhLong, em ã h c h i c m t s kinh nghi m quý giá cho b n thân và hoàn thành tài này

Nh ng s d y d ó, nh ng s giúp ó tôi s không bao gi quên Và n áp

nh ng t m chân tình ó tôi xin chân thành cám n:

Quý th y cô B môn Ch n nuôi và B môn Thú Y ã t n tình gi ng d y, truy n tcho tôi nh ng ki n th c quý báu

Cô Nguy n Th Tuy t Nhung ã c v n và t n tình gi i áp nh ng th c m c c a tôi

su t th i gian qua

Th y Tr ng Chí S n ã t o m i u ki n, t n tình h ng d n và truy n t nh ngkinh nghi m quý báu giúp tôi hoàn thành lu n v n này

Chú Hu nh Thanh Vân cùng t p th cán b công nhân viên t i tr i heo Ph c Th

-V nh Long ã t o u ki n và t n tình giúp tôi trong su t th i gian th c hi n tài

B n Nguy n Trung Tình ã giúp , chia s tôi trong nh ng lúc khó kh n tôi

th c hi n t t tài này

Tôi xin bày t lòng bi t n sâu s c n gia ình tôi và nh t là cha m tôi, cha m ã

t o m i u ki n cho tôi hoàn thành t t công vi c h c t p c a mình

Xin chân thành cám n!

C L C

Trang

L I CAM OAN 1

L I C M T 5

M C L C 6

DANH M C CH VI T T T v

DANH M C B NG viiii

DANH M C HÌNH VÀ BI U .x

TÓM L C xi

CH NG 1: T V N .1

CH NG 2: C S LÝ LU N 2

2.1 KHÁI NI M V GI NG VÀ DÒNG 2

2.1.1 Gi ng 2

2.1.2 Dòng 2

2.1.3 Nhân gi ng thu n ch ng theo dòng 3

2.2 M T S GI NG HEO C NGO I 3

2.2.1 Heo Yorkshire 3

2.2.2 Heo Landrace 4

2.2.3 Heo Duroc 4

2.2.4 Heo Pietrain 5

2.3 M T S C TÍNH SINH LÝ C A HEO C GI NG 6

2.3.1 S thành th c 6

2.3.2 S hình thành tinh trùng 6

2.3.3 Nh ng y u t nh h ng n s hình thành tinh trùng, l ng và thành ph n tinh d ch 7

2.4 M T S NHÂN T NH H NG N S C S N XU T C A HEO C GI NG 8

2.4.1 Gi ng heo 8

2.4.2 Ch nuôi d ng 9

2.5 K THU T CH M SÓC VÀ NUÔI D NG HEO C GI NG 13

2.5.1 K thu t cho n 13

2.5.2 K thu t ch m sóc 14

2.5.3 Ch s d ng heo c gi ng 15

2.6 C M SINH LÝ SINH S N C A HEO NÁI 16

2.6.1 Tu i ng d c u tiên 16

2.6.2 Tu i l a u 16

2.6.3 Chu kì ng d c c a heo nái 16

2.6.4 T l hao mòn c a c th heo m khi nuôi con 16

2.6.5 Kh n ng sinh s n c a heo nái 17

2.6.6 Kh n ng cung c p s a c a nái cho heo con 17

2.7 M T S CH TIÊU KINH T K THU T C A HEO NÁI SINH S N .18

2.7.1 S l a /nái/n m 18

2.7.2 S con cai s a/nái/n m 18

2.7.3 T l ng u 18

2.7.4 T l nuôi s ng 18

2.4.5 T l hao h t 19

CH NG 3: PH NG TI N VÀ PH NG PHÁP THÍ NGHI M 20

3.1 PH NG TI N THÍ NGHI M 20

3.1.1 Th i gian và a m 20

3.1.2 i t ng u tra 21

3.1.3 Tình hình s d ng th c n 22

3.1.4 Quy trình ch m sóc nuôi d ng 23

3.1.5 Tình hình thú y c a tr i 23

3.2 PH NG TI N THÍ NGHI M 24

3.2.1 Ph ng pháp thu th p s li u 25

3.2.2 Ch tiêu theo dõi 25

3.2.4 Ph ng pháp x lý s li u 25

CH NG 4: K T QU VÀ TH O LU N 26

4.1 N NG SU T C A CÁC T H P LAI THEO GI NG C DUROC 26

4.1.1 Th i m s sinh 26

4.1.2 Th i m cai s a 27

4.2 N NG SU T C A CÁC T H P LAI THEO GI NG C LANDRACE .29

4.2.1 Th i m s sinh 29

4.2.2 Th i m cai s a 30

4.3 N NG SU T SINH S N C A CÁC T H P LAI THEO C GI NG DUROC VÀ LANDRACE 32

4.3.1 Th i m s sinh 32

4.3.2 Th i m cai s a 33

CH NG 5: K T LU N VÀ NGH 34

5.1 K T LU N 34

5.2 NGH 34

TÀI LI U THAM KH O 35

HH: Th c n h n h pTNHH: Trách nhi m h u h nD: Duroc

D-L:Duroc x LandraceD-LY: Duroc x (Landrace xYorkshire)

D-Y: Duroc x YorkshireD-YL: Duroc x (Yorkshire xLandrace)

L: LandraceL-L: Landrace x LandraceL-LY: Landrace x (Landrace xYorkshire)

L-Y : Landrace x YorkshireL-YL: Landrace x (Yorkshire xLandrace)

THL: T h p lai

DANH M C B NG

Trang

B ng 2.1: nh h ng c a các m c dinh d ng n m t s c m tinh d ch c a

heo c 11

B ng 2.2: nh h ng c a m c n ng l ng, protein thu nh n n sinh tr ng, tính ng và tinh d ch c a heo c gi ng (thí nghi m t 8 – 27 tu n)……… 12

B ng 2.3: Hao mòn c th heo nái theo l a 17

B ng 2.4: Th i gian ng d c tr l i sau l n Móng Cái 17

B ng 3.1: Thành ph n dinh d ng T HH cho heo nái mang thai PRO GENY 1042 22

B ng 3.2: Thành ph n dinh d ng T HH cho heo nái nuôi con PRO SOW 1052 22 B ng 3.3: Quy trình tiêm phòng heo con 23

B ng 3.4: Quy trình tiêm phòng heo cái h u b tr c khi ph i gi ng 24

B ng 3.5: Quy trình tiêm phòng cho heo nái mang thai tr c khi ph i gi ng 24

B ng 3.6: Quy trình tiêm phòng cho heo nái nuôi con 24

B ng 3.7: Tiêm phòng heo c gi ng 24

B ng 4.1: N ng su t sinh s n c a các t h p lai theo gi ng c Duroc 26

B ng 4.2: N ng su t sinh s n c a các t h p lai theo gi ng c Landrace 29

B ng 4.3: N ng su t sinh s n c a các t h p lai theo c gi ng Duroc và Landrace 32

DANH M C HÌNH, S VÀ BI U

Trang

Hình 2.1: Heo c gi ng Yorkshire 4

Hình 2.2: Heo c gi ng Landrace 4

Hình 2.3: Heo c gi ng Duroc 5

Hình 2.4: Heo c gi ng Pietrain 6

Hình 3.1: HH PRO SOW 1052-A cho heo nái nuôi con 22

Hình 3.2: HH PRO GENY 1042-A ch heo nái mang thai 22

3.1: C c u t ch c qu n lý s n xu t c a tr i heo gi ng Ph c Th - V nh Long 20

3.2: S t ng th tr i heo gi ng Ph c Th - V nh Long 21

Bi u 4.1: S con s sinh (con/ ) theo gi ng c Duroc t i tr i heo Ph c Th -V nh Long 26

Bi u 4.2: Tr ng l ng s sinh (kg/ ) theo gi ng c Duroc t i tr i heo Ph c Th - V nh Long 27

Bi u 4.3: S con cai s a (con/ ) theo gi ng c Duroc t i tr i heo Ph c Th -V nh Long 28

Bi u 4.4: Tr ng l ng cai s a (kg/ ) theo gi ng c Duroc t i tr i heo Ph c Th - V nh Long 28

Bi u 4.5: S con s sinh (con/ ) theo gi ng c Landrace t i tr i heo Ph c Th - V nh Long 29

Bi u 4.6: Tr ng l ng s sinh (kg/ ) theo gi ng c Landrace t i tr i heo Ph c Th - V nh Long 30

Bi u 4.7: S con cai s a (con/ ) theo gi ng c Landrace t i tr i heo Ph c Th - V nh Long 31

Bi u 4.8: Tr ng l ng cai s a (kg/ ) theo gi ng c Landrace t i tr i heo Ph c Th - V nh Long 31

Bi u 4.9: Tr ng l ng s sinh (kg/ ) theo hai c gi ng Duroc và Landrace t i tr i heo Ph c Th - V nh Long 33

TÓM L C

tài nh h ng c a hai dòng heo c gi ng (Duroc và Landrace) lên n ng

su t sinh s n c a heo nái t i Xí nghi p ch n nuôi heo Ph c Th - V nh Long

c ti n hành i u tra kh o t i tr i heo Ph c Th - V nh Long.

Th i gian ti n hành i u tra t tháng 01/2012 n tháng 04/2012.

N i dung tài bao g m:

i u tra thu th p s li u, x lý và ánh giá v n ng su t c a các heo c gi ng

c dùng trong các công th c lai c a tr i.

ra nh ng ph ng án s d ng các c gi ng trong các công th c lai nh m t

c n ng su t cao nh t.

Ph ng pháp i u tra s d ng s li u h i c u c ghi chép t tháng 01/2010 n tháng 11/2011.

Qua th i gian u tra, k t qu nh sau:

i v i c gi ng Duroc: S con s sinh c a t h p lai D-Y là cao nh t t 11,25 con/ và th p nh t là t h p lai D-YL t 10,50 con/ Tr ng l ng s sinh (kg/ ) dao ng t 13,90 15,48 kg/ cao nh t là t h p lai D-L và th p nh t là t h p lai D-Y S con cai s a cao nh t là c a t h p lai D-YL (9,88 con/ ) và th p nh t là t

h p lai D-Y (8,75 con/ ) Tr ng l ng cai s a (kg/ ) c a các t h p lai dao ng t 68,75 88,56 kg/ , trong ó cao nh t là t h p lai D-YL và th p nh t là t h p lai D-L.

i v i c gi ng Landrace: K t qu c a các ch tiêu l n l t là s con s sinh (10,10 11,88 con/ ), tr ng l ng s sinh (kg/ ) (13,89 18,35 kg/ ), s con cai

s a (8,96 10,06 con/ ), tr ng l ng cai s a (kg/ ) (70,08 78,16 kg/ ) Trong ó,

k t qu c a t h p lai L-YL u t k t qu cao nh t t t c các ch tiêu S con sinh, tr ng l ng s sinh (kg/ ) c a t h p lai L-Y là th p nh t, s con cai s a

và tr ng l ng cai s a (kg/ ) th p nh t là t h p lai L-LY.

i v i c hai c gi ng Duroc và Landrace: T h p lai L-YL cho k t qu cao nh t

v các ch tiêu s con s sinh (11,88 con/ ), tr ng l ng s sinh (kg/ ) (18,35 kg/ )

và s con cai s a (10,06 con/ ) Tuy nhiên v ch tiêu tr ng l ng cai s a (kg/ ) k t

qu cao nh t thu c v t h p lai D-YL v i 88,56 kg/ S con s sinh và tr ng

ng s sinh (kg/ ) th p nh t là c a t h p lai L-Y l n l t là 10,10 con/ và 13,89 kg/ V ch tiêu s con cai s a t h p lai D-Y cho k t qu th p nh t là 8,75 con/ , trong khi ó ch tiêu tr ng l ng s sinh c a t h p lai D-L cho k t qu th p nh t

v i 68,75 kg/

CH NG 1: T V N

Trong ch n nuôi heo, t l c gi ng trong àn nái là r t th p do m i heo c gi ng

có th m nhi m vi c ph i gi ng cho nhi u heo nái M t heo c gi ng t t hàng

m có th m b o ph i gi ng cho 40 n 50 heo nái n u cho ph i b ng hình th c

tr c ti p và có th lên t i 500 heo nái n u cho ph i b ng ph ng pháp th tinh nhân

t o Nh v y, m t heo c có m c nh h ng r t l n n àn heo con thông qua sheo con mà nó t o ra Có th t 800 n 8000 heo con hàng n m c s n xu t ra t

m t heo c gi ng (Nguy n Thi n, 2009)

M c nh h ng c a heo c gi ng t i heo con l n h n r t nhi u so v i m i heonái, không ch v s l ng heo con mà nó t o ra mà còn nh h ng n ch t l ngheo con Nhi u công trình nghiên c u ã ch ng minh r ng m t s tính tr ng ch u

nh h ng l n h n t heo c gi ng nh t l n c, tính cao s n, s a ch ng ch u v i

b nh t t,… Chính vì v y, trong ch n nuôi heo c n ph i có c nh ng c gi ng t t

t ó t c n ng su t cao h n

Tr c tình hình trên, chúng tôi ã th c hi n tài: nh h ng c a hai dòng heo

c gi ng (Duroc và Landrace) lên n ng su t sinh s n c a heo nái t i Xí nghi p

ch n nuôi heo Ph c Th - V nh Long

M c tiêu tài: Kh o sát n ng su t c a heo c gi ng trong các công th c lai c

s d ng t i tr i, t ó a ra h ng s d ng các c gi ng trong các công th c lai

t n ng su t cao nh t

r ng.

2.1.1.2 Phân lo i

Gi ng n n: là gi ng chính c quy ho ch tham gia vào c u trúc t p oàn gi ng c a

m t vùng, m t n c Nó là các lo i gia súc cái sinh s n i trà, ph c v cho k

ho ch s n xu t heo thu n ch ng ho c heo lai

Gi ng a ph ng: là gi ng có ngu n g c t i a ph ng, c hình thành và ti p

t c t n t i m t a bàn nh t nh Các gi ng a ph ng có kh n ng thích ngcao v i u ki n và t p quán ch n nuôi t i a ph ng, s c ch ng b nh t t, song

ng su t b h n ch , gi ng a ph ng có th ch a ph i là gi ng cao s n

Gi ng g c: là gi ng thu n ch ng tham gia vào s hình thành m t s gi ng m i

Gi ng nh p n i: là gi ng c a t n c này, vùng này sang n c khác, vùngkhác Các gi ng nh p n i th ng là nh ng gi ng có n ng su t cao ho c có nh ng

Dòng là nh ng gia súc c a cùng gi ng c ch n l c theo nh ng ch tiêu mong

mu n mang c m c a c ho c cái u dòng Dòng xu t phát t con c cao

s n g i là dòng c; xu t phát t con cái cao s n thì g i là dòng cái Ngoài nh ng

c m chung c a gi ng còn có m t ho c vài c m riêng c a dòng, ây là các

c m c tr ng cho dòng

2.1.3 Nhân gi ng thu n ch ng theo dòng

M c tiêu c a nhân gi ng thu n ch ng theo dòng là t o c m t nhóm v t nuôi màqua các th h , ngoài các c m chung c a gi ng, chúng v n c nh ng c

i m t t c a con gi ng xu t s c ó

2.2 M T S GI NG HEO C NGO I

2.2.1 Heo Yorkshire

Gi ng heo này c t o t i mi n Nam n c Anh t n m 1900, là gi ng kiêm d ng

ng n c – m Ngày nay heo Yorkshire tr thành gi ng heo qu c t , b i vì s

hi n di n c a chúng kh p n i trên th i gi i Heo Yorkshire có 3 lo i hình: kích

th c l n g i là i b ch, Trung b ch và c nh mi n Nam, ph n l n heo nhâp

n i thu c hai lo i i B ch và Trung b ch Heo i B ch có t m vóc l n, thânmình dài nh ng không n ng n , dáng i kho và linh ho t, s c lông tr ng có ánhvàng, u to, trán r ng, mõm khá r ng và qu t lên, m t lanh l i, tai to ng và cóhình tam giác, h i ng v tr c, vành tai có nhi u lông m n và dài, l ng th ng và

r ng, b ng g n, ng c r ng và sâu, ùi to và dài, b n chân dài và kho Heo nái sai và t t s a, bình quân m i l a có 10 – 11 heo con còn s ng Tr ng l ng heo con sinh và cai s a không ng u l m Kho ng cách gi a hai l a kho ng 231 –

240 ngày Trong công tác ch n gi ng ng i ta v n ch p nh n gi ng Yorkshire v imàu s c lông tr ng có vài v t en nh Heo có kh n ng thích nghi r ng rãi, nuôi

nh t ho c ch n th u c Heo nuôi th t 6 tháng tu i t 90 – 100kg, tiêu t n

th c n cho m t kg t ng tr ng kho ng 3 – 4 kg, t l th t n c 51 – 54 % (Nguy n

Ng c Tuân và Tr n Th Dân, 2000)

Hình 2.1: Heo c gi ng Yorkshire

2.2.2 Heo Landrace

Hay còn g i là heo Landrace an M ch, heo anois Heo có ngu n g c t i an

M ch, m t n c B c Âu Gi ng heo này c nuôi ph bi n kh p n i trên th

gi i và c xem nh gi ng heo h ng n c c m gi ng là: gi ng heo có s clông tr ng (có th có vài m lông en hi n di n), dài òn, mông n ng c h p, mõmdài, tai to c p v phía tr c, mình lép, b n chân h i y u, sai con, nuôi con gi itính ch u ng kém trong u ki n nóng nên d m t s a, ít s a và kém n, nh y

c m v i y u t stress N u ch n nái Landrace không k thì nhà ch n nuôi s g p

ph i nh ng con nái y u chân, au chân khi sinh (Tr n Ng c Ph ng và LêQuang Minh, 2002)

Heo Landrace nuôi th t t ng tr ng nhanh 5 – 6 tháng tu i t 100 kg, t l th t n cchi m 56 – 57 %, chi phí th c n cho m t kg t ng tr ng là 2,9 – 3,5 kg và dày

m l ng trung bình 20 – 25 mm (Nguy n Ng c Tuân và Tr n Th Dân, 2000)

nh t n s m, mõm th ng v a và nh , tai ng n c p, 1/2 phía u tai g p v phía

tr c, mông vai r t n , t l n c cao, t c t ng tr ng 660 – 770 g/ngày, tiêu t n

th c n 2,48 – 3,33 kg cho m t kg t ng tr ng (Tr n Ng c Ph ng và Lê QuangMinh 2002)

ây là lo i heo h ng n c, ph m ch t th t t t nên trong vi c lai t o heo con nuôi th t

ng i ta s d ng c Duroc lai hai máu, ba máu ho c b n máu gi a các gi ng heongo i t o ra con lai nuôi mau l n, ch u ng stress, heo cho nhi u th t n c, ph m

ch t th t t t Heo t 100 kg tr lên kho ng 6 tháng tu i, d y m l ng heo bi nthiên t 17 – 30 mm Heo Duroc ít con h n heo Yorkshire và Landrace, bìnhquân 7 – 9 con/l a Nh c m l n nh t khó và kém s a Do ó c n cho nái v n

ng nhi u trong lúc mang thai và không s d ng nái l n tu i sinh s n (Nguy n

35 – 90 kg là 770 g/ngày Tiêu t n 2,58kg th c n cho 1kg t ng tr ng

Heo Pietrain c s d ng lai kinh t nhi u n i trên th gi i Lông da có

nh ng v t và en không u Khi cho lai v i heo có màu lông tr ng thì màu

tr ng s tr i Heo Pietrain là m t n hình v v t loang en tr ng không c nhtrên lông da, nh ng n ng su t thì r t n nh (Nguy n Thi n, 2009)

o n này t bào Sertoli t ng nhanh, trong các ng sinh tinh ã có xu t hi n các tbào tinh s c p, nguyên tinh bào n ti n tinh trùng c th y rõ T bào Leydigphát tri n hoàn ch nh khi heo c kho ng 120 ngày tu i Tuy nhiên, s bi u hi n

b n n ng ph i gi ng heo c x y ra r t s m, tr c 30 ngày tu i (McGlone vàPond, 2003)

Theo Nguy n Thi n và Võ Tr ng H t (2007), heo ngo i thành th c lúc 7 – 8 tháng

tu i khi kh i l ng c th t 70 – 80 kg ngoài ra, s thành th c sinh d c còn phthu c u ki n ch m sóc nuôi d ng n u ch m sóc nuôi d ng kém s kéo dài

th i gian thành th c sinh d c và ng c l i n u ch m sóc nuôi d ng t t heo c sthành th c s m h n Th i gian s d ng heo c gi ng b t u lúc 10 tháng tu i,

th ng s d ng 3 – 4 n m tùy theo cá th và tùy theo gi ng (Nguy n Thi n và Võ

Tr ng H t, 2007)

2.3.2 S hình thành tinh trùng

Theo Hoàng Toàn Tháng và Cao V n (2006), tinh hoàn c a gia súc bao g m nh ng

ng xo n hình tr g i là ng sinh tinh, bao quanh là mô k , c u t o tinh hoàn g m:

Mô sinh tinh (g m t bào sinh tinh và t bào ph ) và t bào k ch a t bào Leydig.Tinh nguyên còn g i là t bào sinh d c nguyên th y ch a chuy n hóa Trong quátrình phát tri n phôi thai và th i k u sau khi , tinh nguyên bào phân chianguyên nhi m gia t ng s l ng

Sau khi sinh cho n khi thành th c v tính, có s thay i thành ph n c a hai lo i

mô sinh tinh và mô k khi m i sinh có 84 % mô k , 16 % mô sinh tinh, khi thành

th c v tính, có 37,8 % mô k , 62,2 % mô sinh tinh Chi u dài c a ng sinh tinh

c ng có s thay i áng k , lúc m i sinh 29 m, sau m t n m tu i 3164 m (Nguy n

Th Kim ông và Nguy n V n Thu, 2009)

2.3.3 Nh ng y u t nh h ng n s hình thành tinh trùng, l ng và thành ph n tinh d ch

Gi ng: các gi ng khác nhau do v n gen khác nhau nên s m gen cho quá trìnhsinh tinh c ng khác nhau Tuy nhiên nh ng gi ng c chon l c và c i t o thì ch t

ng tinh trùng c ng t t h n nh ng gi ng không c ch n l c và c i t o

Ch dinh d ng: v t ch t c u t o ch y u c a tinh trùng là protein, vì v y nó là

y u t dinh d ng quan tr ng, nh h ng sâu s c n s hình thành và ch t l ng

c a tinh trùng Ngoài ra các vitamin E, A và D là nh ng vitamin c n thi t cho shình thành và nâng cao ch t l ng c a tinh trùng

Tu i tinh trùng có s c s ng m nh nh t vào th i k thành th c th vóc, tu i gia súccàng già thì s c s ng c a tinh trùng c ng gi m i

Ch s d ng, ch m sóc: kho ng cách gi a các l n phóng tinh ph i h p lý Sau

m i l n phóng tinh c n ph i b sung th c n giàu protein và các vitamin A và E

Th ng xuyên t m ch i và cho gia súc v n ng

Khí h u: mùa xuân, thu mát m m áp, s hình thành và ch t l ng tinh trùng c ng

t t h n mùa hè nóng n c, oi b c và mùa ông giá rét

Th i ti t: s nóng l nh t ng t, m cao u là nh ng stress nh h ng x u nquá trình sinh tinh trùng

2.3.3.2 Nh ng y u t nh h ng n l ng và thành ph n tinh d ch

Theo Hoàng Toàn Tháng và Cao V n (2006), có nhi u y u t nh h ng n l ng

và thành ph n tinh d ch:

Loài, gi ng: l ng và thành ph n tinh d ch các loài gia súc khác nhau khá rõ, các

gi ng khác nhau c ng có s sai khác ó là nh h ng c a gen i v i quá trìnhsinh t ng h p các thành ph n tham gia vào tinh d ch, c bi t là tuy n sinh d c ph

Nh v y y u t này nh h ng ng th i n l ng và thành ph n tinh d ch

Ki u th tinh: m i quan h gi a l ng (th tích tinh d ch) và n ng (s tinhtrùng/1ml tinh d ch) thay i ph thu c vào ki u th tinh Nh ng gia súc phóng tinh

âm o nh trâu, bò, dê l ng tinh trùng trong m t l n phóng tinh ít nh ng n ng tinh trùng l i r t cao Ng c l i, nh ng gia súc phóng tinh t cung nh heo, ng a,chó thì l ng tinh dich l i l n nh ng n ng tinh trùng không cao do có m t l ng

l n tinh trùng b ch t khi ti p xúc v i môi tr ng acid ây, vì v y tinh trùng c n

có m t l n

Ch dinh d ng và m c s d ng: ch dinh d ng t t, s d ng h p lý v ikho ng cách gi a hai l n phóng tinh v a ph i, h p v i th i gian c n thi t hìnhthành tinh trùng và ch t ti t c a các tuy n sinh d c ph c m b o thì c l ng

và thành ph n tinh d ch u t t Ng c l i, ch dinh d ng th p có nh h ng

x u n c hai ch tiêu trên Ch dinh d ng và s d ng t t còn có ý ngh a kéodài tu i s d ng c a c gi ng, b i l vi c u tiên ch t dinh d ng hình thànhtinh d ch, trong u ki n dinh d ng th p, bu c c th ph i huy ng các protein

c u t o c th c a nó, do v y tu i s d ng gi m

Ngoài ra các y u t khác nh khí h u, th i ti t, m , tr ng thái sinh lý… c ng nh

ng n l ng và thành ph n tinh d ch

Trong công tác th tinh nhân t o ng i ta th ng xuyên ki m tra thành ph n, s

ng và ch t l ng tinh trùng b ng các ch tiêu: Ho t l c (A), s c kháng (R), thtích (V), t l k hình (K), n ng (C), t ng s tinh trùng ti n th ng trong m t l nphóng tinh hay trong m t li u ph i (V.A.C) Vi c ki m tra các ch tiêu này là c nthi t, ph i ti n hành th ng xuyên s m phát hi n và lo i tr nh ng c gi ng cótinh d ch kém ph m ch t ho c u ch nh kh u ph n n h p lý…

Theo Nguy n Thi n (2009), có r t nhi u nhân t làm nh h ng n s c s n xu t

c a heo c gi ng Tuy nhiên ây ch c p n nh ng nhân t quan tr ng nh t

Th tích tinh d ch heo ngo i bi n ng t 150 – 300 ml

M t tinh trùng gi ng heo n i t 50 – 80 tri u/ml

M t tinh trùng gi ng heo ngo i t 170 – 250 tri u/ml

T ó cho th y t ng s tinh trùng m t l n xu t tinh c a heo n i ch t 2,5 – 10 t ,trong khi ó heo ngo i t 16 – 90 t , nh v y ch tiêu này heo ngo i cao g p x p

x 10 l n so v i heo n i Có u này là do ph m gi ng ch không ph i do kh i

Ba gi ng g c V = 271,5 ml, gi ng gây ch n Vi t Nam V = 215,1 ml; heoYorkshire Large White Cu Ba gi ng g c V = 323,5 ml gi ng gây ch n t i Vi t Nam

ng t n ng 194,1 tri u/ml V Duy Gi ng và CS (1993) cho bi t heo i

B ch nuôi t i Thái Bình t n ng tinh trùng là 185,5 tri u/ml.185,5 tri u/ml.Các gi ng khác nhau có s c kháng và k hình c a tinh trùng c ng khác nhau.Theo T ng V n L nh và CS (1984) s c kháng c a tinh trùng heo i B ch là

3084, dao ng t 3000 – 3200 Nguy n V n Thu n và CS (1984) cho bi t s ckháng tinh trùng heo Landrace là 5290

Theo Nguy n T n Anh (1984), t l tinh trùng k hình c a heo i B ch là 5,14 %Nguy n V n Thu n và CS (1984) t l k hình c a heo Landrace là 4,94 %

Có th nói y u t nuôi d ng cho heo c gi ng có nh h ng r t quan tr ng n

s phát tri n c ng nh s c s n xu t c a heo c gi ng Song, y u t này c ng ch a

có c s quan tâm úng m c, c th là r t nhi u khuy n cáo a ra là nuôi d ngheo c gi ng d a vào tiêu chu n n c a heo nái sinh s n (WH Close, DJA Cole,2000)

2.4.2.1 nh h ng c a ch nuôi d ng n thành th c v tính c a heo c gi ng

Thông th ng heo c gi ng ngo i s thành th c trong giai n t 5 – 8 tháng

tu i, khi ó kh i l ng c th t t 80 – 120 kg.Th i gian thành th c v tính ch u

nh h ng c a tu i nhi u h n là kh i l ng c th (Einarsson, 1975)

M c n ng l ng có th làm nh h ng n tu i thành th c v tính c a heo c N uheo c c nuôi v i m c 50 %, 70 % và 100 % theo tiêu chu n ra c a NRCthì tu i thành th c c a nh ng con c nuôi v i m c 100 % theo tiêu chu n này là

203 ngày trong khi ó là 212 ngày v i nh ng con c nuôi v i m c 50 % (Beeson,Crampton, Cunha, Ellis và Luecke, 1953) Kim và CS (1977) c ng cho r ng nh ngcon c nuôi v i kh u ph n gi m 30 % m c n ng l ng s ch m thành th c vtính h n nh ng con khác 42 ngày v i c thu n và 30 ngày v i c lai u này

c ng c kh ng nh b i Etienne và CS (1983), khi nuôi heo c t 30 – 60 kg

n u cho n ít h n 33 % tiêu chu n thì tu i thành th c ch m t i 30 ngày, còn n u nuô

t 45 kg n khi thành th c th c v i m c n th p h n tiêu chu n 40 % thì tu i thành

th c ch m h n 24 ngày

Tu i khai thác tinh l n u c ng thay i khi cho heo c gi ng n kh u ph n có t

l protein khác nhau N u c gi ng ch n c kh u ph n ch a 120 g protein/kg

th c n thì tu i khai thác l n u là 193 ngày, trong khi ó nh ng con c n 180ghay 230 g protein thô/kg th c n s khai thác c l n u lúc 182 ngày và 177ngày (Uzu, 1979) (Perez, Mornet, Rerat, 1986)

Nh v y ch nuôi d ng heo c gi ng th i k sinh tr ng có th v a nh

ng n tinh h ng c a con c Ju va CS c ng cho r ng không có s khác nhau

v tính h ng c a con c khi nuôi d ng v i các m c lyzin và methionin khácnhau Kemp, Luiting và Verstegen (1988) thông báo r ng không có s khác nhau

nào v tính h ng c a con c khi c nuôi v i các kh u ph n có các m c lyzinkhác nhau.

Tuy nhiên m t s tác gi khác ã công b nh ng nh h ng c a ch nuôi d ng

n tính h ng c a c gi ng Louis và CS (1994) thông báo r ng nh ng con c

c n kh u ph n protein th p (70 so v i 160 g/kg) và ng nhiên m c lyzin nvào c ng th p (7,7 so v i 18,1 g/ngày) ã b gi m tính h ng Ánh h ng này càng

rõ r t h n khi ch nuôi d ng v i m c n ng l ng th p Khi m c n ng l ng nvào gi m t 33,6 xu ng 26,6 MJ DE/ngày và c n m c protein kh u ph n cao(356 g protein thô và 18,1 g lyzin/ngày) thì có t i 25% s con c không nh y cái.Khi chio n c m c n ng l ng và protein th p (33,6 xu ng 26,6 MJ DE/ngày; 356

xu ng 188 g protein thô và 18,1 g lyzin xu ng 7,7 g) thì có t i 63 % s con ckhông nh y cái Hi n t ng tính h ng gi m hay heo c không còn kh n ng nh ycái còn th y khi cho heo n quá nhi u n ng l ng Cho n quá nhi u d n n làm

ng t c t ng tr ng, kh i l ng c th quá l n, m trong c th quá nhi u B i

v y nên gi th tr ng c a heo v a ph i heo c có th ph i c nh ng con cái

h u b và gi m c hi n t ng chân y u (Westendort và Richter, 1977)

Kh n ng s n xu t tinh d ch

M c dinh d ng cung c p cho heo c gi ng có nh h ng n l ng tinh d ch s n

xu t ra K t qu thí nghi m c a Dutt và Barnhart (1959) ch ra r ng khi cho heo c

Khác nhau rõ r t so v i m c n 100% theo nhu c u (p<0,05)

M t s nghiên c u c ng ã cho bi t vai trò c a protein nh t là vai trò c a các axitamin lyzin và methionin + cystin n s l ng tinh trùng s n xu t ra Huhn (1969)thong báo r ng khi heo c gi ng n kh u ph n có m c protein th p h n 169 gprotein tiêu hóa/kg v t ch t khô kh u ph n thì s l ng tinh trùng s n xu t ra b

gi m rõ r t trong thí nghi m v i 3 m c protein 121, 161, 222 g protein tiêu hóa/kgVCK kh u ph n Nh ng không có nh h ng rõ r t khi cho n cao h n m c này.Poppe và CS (1974) ã ti n hành thí nghi m cho heo c gi ng khai thác tinh nhân

t o c n các kh u ph n ho c l ng protein th p (507 g/ngày) ho c l ng proteincao (744 g/ngày) không c b sung lyzin hay methionin t ng h p và nh ng c

gi ng này c khai thác v i c ng th p trong 6 – 8 tu n và sau ó c khaithác v i c ng cao K t qu cho th y khi heo c gi ng khai thác v i c ng

th p thì không có s khác nhau có ý ngh a v kh n ng s n xu t tinh d ch Song, l i

có s khác nhau rõ r t khi nh ng con c này c khai thác c ng cao

ng tinh d ch c c i thi n áng k khi kh u ph n có hàm l ng protein cao vàkhi c b sung axit amin, nh t là khi b sung methionin i u này có ý ngh a

r ng khi con c c khai thác v i c ng cao thì c n b sung các axit amin có

ch a l u hu nh Theo Yen và Yu (1985) h ng ngày c n cung c p cho heo c

gi ng làm vi c 280 g protein và 11,6 g lyzin là Donzele và CS (1998) cho r ng

ng lyzin t i u c n cung c p cho heo c gi ng ang sinh tr ng là 8,6 g/kg

th c n

ng 2.2: nh h ng c a m c n ng l ng, protein thu nh n n sinh tr ng, tính h ng và tinh d ch c a heo c gi ng (thí nghi m t 8 – 27 tu n)

ng l ng thu nh n (MJ DE/ngày) 33,6 26,6

-Th i gian nh y n xu t tinh (giây) 145 114 149

Có r t nhi u thí nghi m ti n hành nghiên c u b sung các axit amin cho heo c

gi ng và có th k t lu n r ng vi c b sung lyzin và methionin có nh h ng nh

n kh n ng s n xu t tinh d ch c a heo c gi ng làm vi c

Kh n ng s ng và th thai c a tinh trùng

Dutt và Barnhart (1959) thông báo r ng t l tinh trùng v n ng kho ng 70 % và t

l tinh trùng k hình bi n ng t 5 n 13 % Tuy nhiên h c ng cho r ng không

th y có s nh h ng c a m c dinh d ng n kh n ng s ng và t l th thai c atinh trùng khi cho heo c gi ng n v i m c dinh d ng 100 %, 70 % và 50 % so

v i nhu c u K t qu này c ng c kh ng nh b i các tác gi nh Stevermer và

CS (1961), Kemp và CS (1989)

V nh h ng c a các m c protein và các axit amin kh u ph n n ch t l ng tinh

d ch hi n t i v n ch a rõ rang và có s khác nhau t m t s nghiên c u Theo cáctác gi Zaripova và Shakirov (1978) cho th y t l tinh trùng k hình b gi m khi

kh u ph n heo c gi ng c b sung lyzin hay lyzin + methionin Trái l i các tác

gi khác nh Poppe và CS (1974), Ju và CS (1985), Van der Kerk và Willems(1985) l i cho r ng khi b sung axit amin vào kh u ph n heo c gi ng không cótác d ng gì n ch t l ng tinh d ch

T t c các nghiên c u trên ã ch ra r ng các m c n ng l ng, protein n vào ch có

nh h ng nh n ch t l ng tinh d ch và kh n ng th thai u này không nh tthi t có ngh a r ng dinh d ng không có vai trò quan tr ng i v i ch t l ng tinh

d ch mà m t s ch t kháng dinh d ng (anti-nutritional properties) trong th c n có

th gây nh h ng n vi c s n xu t tinh d ch Nh các mycotoxin trong b p b m c

có th làm gi m tính h ng (libido) heo c gi ng (Bristol và Durickovic, 1971;Berger và CS, 1981) N u heo c c a thành th c n m c zearalenon (mycotoxin)cao (>6000 ppm) thì s kéo dài th i gian thành v tính và c ch t l ng tinh d ch b

gi m (Christensen, Mirocha, Nelson và Quast, 1972) Aflatoxin B1 c ng làm nh

ng t i m t s c m c a tinh d ch và t l th thai c a con c (Picha,Cerocsky và Pichova, 1986) Nh ng c gi ng n các kh u ph n có m c aflatoxin

B1 cao s d n n n ng tinh trùng, t l tinh trùng s ng th p và t l tinh trùng

k hình cao

2.5 K THU T CH M SÓC VÀ NUÔI D NG HEO C GI NG

2.5.1 thu t cho n

Khi cho heo c gi ng n c n m b o úng gi gi c quy nh, th c n ph i c

ch bi n t t, h t nh , không pha quá loãng Cho heo c gi ng n úng tiêu chu n

và kh u ph n n ng th i m t b a không nên cho n quá no, ch nên cho n 8 9/10 no là v a (nh t là i v i l n c làm vi c) và kh u ph n có choán thích

-h p (nên t 1 n 1,2) Luôn theo dõi kh n ng n vào c a heo c gi ng Ph i choheo c u ng n c y sau khi n N u s l ng c gi ng không nhi u thì tanên nh t riêng t ng con, cho n riêng, nh v y m i phù h p v i s c kh e cho t ngcon Tùy theo m c làm vi c n ng (nh ) mà t ng c ng m c b i d ng

m b o ch t l ng tinh d ch Trong qui trình nuôi d ng heo c gi ng, ng i

ch n nuôi nên chu ý n các khâu k thu t quan tr ng có th nh h ng tr c ti p

n ch t l ng c gi ng ó là các qui trình nuôi d ng có protein trong kh u

ph n cao, k t h p qui trình v n ng b t bu c và ch s d ng l n c gi ng h plý

b trí tr c h ng gió so v i chu ng heo nái sinh s n Chu ng có th làm 1 dãy

ho c 2 dãy, Di n tích ô chu ng ph i theo úng ch tiêu quy nh 1 heo c gi nglàm vi c c n có ô chuông có di n tích là 4 - 6 m2 và 6 - 9 m2 sân ch i

V n ng r t quan tr ng i v i heo c gi ng V n ng giúp cho heo c gi ng

có thân th ch c kh e và kh n ng nh y giá t t V n ng nâng cao ph m ch t tinh

d ch t t, t ng tính h ng, t ng quá trình trao i ch t, b ng g n, chân kh e, tránh béophì C n có ch v n ng thích h p tùy theo i u ki n khí h u th i tiêt, m c

n u ng mà có s thay i, trong mùa s d ng giao ph i nên cho l n v n ng v a

ph i Tr c mùa chu n b giao ph i n ng nên cho c gi ng t ng c ng v n ng.Nhìn chung yêu c u ngày v n ng 2 l n vào sáng s m và chi u t i ( mùa hè), cònmùa ông thì có th ng c l i m b o 1 l n v n ng 1 - 2 gi v i 3 - 5 km

ng dài (có th ch n th , d t b , làm ng cho v n ng ) c gi ng có ch

v n ng b t bu c

V sinh t m ch i th ng xuyên cho c gi ng m b o cho heo c luôn s ch

s , vì nó nh h ng l n t i quá trình bài ti t, trao i ch t, t ng c ng các ho t

ng v tính d c, tính thèm n, ngoài ra còn tránh c m t s b nh ngoài da, ng

th i qua ó ta d làm quen v i heo h n, t o u ki n thu n l i trong vi c hu nluy n, s d ng chúng Th i ti t mát nh h ng l n t i ph m ch t tinh d ch, quanghiên c u th y t tháng 1 n tháng 4 nhi t thích h p (25 ºC) do v y l ng tinh

d ch cao, ph m ch t tinh d ch t t, t l th thai cao Trong mùa hè nh t là nh ngngày nóng n c c n ph i t m cho heo 1 - 2 l n trong ngày

nh k ki m tra ph m ch t tinh d ch, th tr ng và tình tr ng s c kh e c a heo c

gi ng, t ó ta có th u ch nh ch nuôi d ng ch m sóc cho h p lý Nóichung i v i heo c gi ng ã tr ng thành tr ng l ng qua các tháng không thay

i nhi u, heo c còn non yêu c u tr ng l ng t ng d n các tháng song heo c

th ph i r n ch c, kh e m nh không c quá béo, quá g y N u c nh v y

k thu t nuôi d ng m i h p lý

Ki m tra các ch tiêu sinh lý hình thái c a tinh dich hàng ngày phát hi n k p th i

nh ng thay i v th tích (V ml); màu s c, mùi v và hình d ng tinh trùng bình

th ng

nh k theo t ng tu n và ki m tra các ch tiêu ph m ch t tinh d ch, bao g m các

ch tiêu th tích m t l n xu t tinh, n ng (C, tri u/ml) hay m t tinh trùng (D,tri u/ml); ho t l c (A), s c kháng tinh trùng (R), t l tinh trùng k hình (%); t ng

s tinh trùng ti n th ng trong m t l n xu t tinh (VAC, t )

N u ta cho heo c gi ng n kh u ph n giá tr dinh d ng th p, u này s làmcho heo c gi ng có ngo i hình x u, s c s n xu t tinh d ch gi m sút Nói chungnuôi d ng và ch m sóc qu n lý heo c gi ng c n thi t ph i th c hi n liên hoàncác ch v n ng b t bu c và th ng xuyên Ch s d ng heo c gi ngúng, nghiêm ng t và h p lý N u ng i ch n nuôi coi nh m t trong 3 khâu kthu t này l n c s có ch t l ng tinh kém hay béo phì và s m b lo i th i

2.5.3 Ch s d ng heo c gi ng

2.5.3.1 Tu i s d ng

Vi c s d ng heo c gi ng ph thu c v tu i và thành th c v tính Tu i thành

th c v tính ph thu c v gi ng, u ki n nuôi d ng ch m sóc, khí h u Các gi ngheo n i n c ta có s thành th c v tính s m h n so v i các gi ng heo ngo i r tnhi u Nh ng chúng ta không có th s d ng ph i gi ng quá s m vì nó s nh

ng n ph m ch t tinh d ch Ch t ng àn con và th i gian s d ng d c

gi ng i v i heo c ngo i do tu i thành th c v tính mu n nên tu i s d ng b t

u t 9 - 10 tháng tu i khi tr ng l ng t t 90 kg tr lên

2.5.3 2 T l c/cái, th i gian và ch s d ng

T l c/cái: N u ph i gi ng tr c ti p thì 1 c có kh n ng ph i tinh cho 25 - 30cái N u th tinh nhân t o, m i m t c gi ng có th ph i gi ng cho 200 - 250 heocái

Ch s d ng: C n c n c vào tình hình phát d c, s c kh e làm ph m ch t tinh

d ch c a heo c gi ng mà ta quy nh s l n giao ph i trong m t tu n cho heo c

nh sau: heo 8 - 12 tháng tu i có th cho nh y 2 - 3 l n/tu n là v a, 4 - 5 l n là

n ng Heo12 - 24 tháng tu i ph i 5 - 6 l n là v a, 7 l n là n ng

N u TTNT thì m t tu n ch nên l y tinh 2 - 3 l n là v a

Chú ý: Sau khi ph i xong c n b i d ng thêm 1 - 2 qu tr ng gà N u s d ng heo

ph i tr c ti p ph i có n i b ng ph ng, không g gh , yên t nh Khi cho heo giao

ph i ho c l y tinh xong và cho heo ngh ng i 30 - 60 phút m i cho n Khi n nokhông cho giao ph i Nên ch l y tinh, ho c cho giao ph i lúc tr i mát (vào sáng

s m) Th i gian s d ng c n i là kho ng 3 n m, c ngo i 2 n m Không nên s

d ng c gi ng quá lâu vì nó s làm gi m kh n ng c i t o i sau là d gây nên

hi n t ng ng huy t g n i v i nh ng heo c gi ng xu t s c mu n s d nglâu h n thì chú ý c n tránh hi n t ng ng huy t Theo kinh nghi m s d ng heo

c gi ng m t s n c nh Úc, M thì vi c s d ng heo c gi ng nên trong th igian 1,5 – 2 n m, nên s d ng c gi ng tr nâng cao s c c i t o gi ng

2.6 C M SINH LÝ SINH S N C A HEO NÁI

2.6.1 Tu i ng d c u tiên

Là ch tiêu ph n ánh s thích nghi c a c th i v i u ki n th i ti t, khí h u,môi tr ng s ng c ng nh ch nuôi d ng ch m sóc N u nh kh n ng thíchnghi c a c th i v i u ki n môi tr ng s ng t t, cho n v i kh u ph n n y dinh d ng heo s có th i gian thành th c s m h n và ng c l i (Nguy n Thi n,

ào c Thà, 2007)

Heo n i : Móng Cái, có tu i ng d c r t s m 4-5 tháng tu i tr ng l ng c thkho ng 20-25 kg Heo lai F1 có tu i ng d c kho ng 6 tháng tu i, heo ngo i thu n7-8 tháng ( u K , Ph m H u Doanh, 2004)

2.6.2 Tu i l a u

Heo n i l a u vào 11-12 tháng tu i, heo lai ngo i cho l a u lúc 12 tháng

tu i là thích h p nh t (Lê H ng M n, 2002)

Nhìn chung tu i l a u t t nh t là 12 tháng tu i và không quá 18 tháng tu i khi

ó c th ã phát tri n hoàn ch nh (L u K và Ph m H u Doanh, 2004)

2.6.3 Chu kì ng d c c a heo nái

Chu kì ng d c c a heo là 21 ngày Chu kì ng d c c a heo trung bình c a heo là18-21 ngày ng d c t là 3- 6 ngày (Tr nh H u Ph c và Võ Ái Qu c, 1982-1983)

Nghiên c u v c m sinh d c c a heo nái, chu kì ng d c c a heo nái n i là18,7 ngày ( 17-23) c a heo nái lai 19,9 ngày (16-25) tùy theo cá th , nhi u tr ng

h p c ng khác th ng (Lê Xuân C ng và et al, 1971)

2.6.4 T l hao mòn c a c th heo m khi nuôi con

So v i lúc ch a là 15-20 % M c hao mòn c a c th m ph thu c vào l a ,

s con, th i gian cai s a heo con c th heo m nuôi không cai s a s m, s hao

h t kh i l ng c th t ng d n t l a 1-5 và gi m xu ng các l a sau ( L u K và

Ph m H u Doanh, 2004)

ng 2.3: Hao mòn c th heo nái theo l a

Ngu n:L u K và Ph m H u Doanh (2004)

2.6.5 Kh n ng sinh s n c a heo nái

Heo nái 1 n m có th 2 l a ( 1,8 -2,2 /l a /n m) ( L u K , Ph m H u Doanh,2004) t yêu c u này c n ph i t p cho heo con n s m, cai s a s m, vì th ngsau khi tách con 5-7 ngày, heo m ã ng d c tr l i và có th ph i gi ng mangthai

ng 2.4: Th i gian ng d c tr l i sau l n Móng Cái

n g

là 2,5.M c dù l a trên n m có th t 2,5 l a/ n m nh ng không nên cho nái

s l a cao nh th d n n r i lo n sinh s n Th i gian nuôi con càng ng n thì náisinh s n càng cao do ó có th t ng s l a /n m d n n làm t ng s con/nái/n m(Tr ng Chí S n.1999)

Tu i lo i th i con nái ph i c n c vào kh n ng sinh s n Theo m t s tác gi t

m tu i th 2 tr i hay l a th 2 – th 7 ( n m th 4) heo nái s con n nh

và sau ó s con gi m d n, nh v y th i gian s d ng heo nái cho sinh s n kinh t

nh t là 4 n m tu i (L u K , Ph m H u Doanh, 2004)

2.6.6 Kh n ng cung c p s a c a nái cho heo con

Vi c ch m sóc nái t t là m t trong nh ng bi n pháp quan tr ng góp ph n giúp heocon t ng tr ng, gi m hao h t heo con trong giai o n theo m m t cách t t nh t

Gi ng: trong 3 nhóm gi ng Yorkshire, Landrace, Duroc, thì Landrace có kh n ng

ti t s a t t nh ng ph i m b o th a mãn nhu c u dinh d ng, còn Duroc t ra kém

kh n ng ti t s a nh t (Võ V n Ninh, 2001)

L a : heo nái ti t s a t ng d n t l a 2 và gi m d n t l a 5 tr v sau (Lê H ng

M n, Bùi c L ng, 2002)

Ch t l ng s a nh t là s a u quy t nh s c kh e và sinh tr ng phát tri n c a

àn con.S a u ch a nhi u ch t mi n d ch globulin t ng s c kháng cho heocon

ng s a heo nái ti t ra khi t ng d n cho n ngày th 20 -25 thì b t u gi m

d n C n có kh u ph n m b o cho heo m có s c ti t s a, có hao mòn v a

t trên thì th i gian mang thai là không th thay i c, còn th i gian nuôi con và

th i gian ch ph i là có th thai i và rút ng n kho ng cách 2 l a t ng l a/nái/n m (Nguy n Thi n, 2008)

S l a /nái/n m = 365/(s ngày mang thai + s ngày nuôi con + s ngày lên gi ng

và ph i gi ng u thai l i sau khi cai s a ) (Lê H ng M n, 2007)

2.7.2 S con cai s a/nái/n m

Là ch tiêu quan tr ng quy t nh n ng su t trong ch n nuôi heo và nuôi heo con r tkhó trong th i k heo con theo m Th i gian cai s a s m ph thu c ch t l ng

th c n heo con t p n và nuôi d ng (Lê H ng M n, 2006)

S con cai s a/nái/n m = S con cai s a x s l a (Lê H ng M n, 2007)

Trong m t l a heo, s ng u gi a các cá th trong àn ph n ánh kh n ng nuôicon c a heo m , k thu t ch n nuôi và phòng b nh cho heo con (Nguy n Thi n,2008)

T l ng u (%) = (P con th p nh t /P con cao nh t ) x 100 (Nguy n Thi n và

Võ Tr ng H t, 2007)

2.7.4 T l nuôi s ng

Ch tiêu này ánh giá kh n ng ti t s a c a heo m , k thu t ch m sóc nuôi d ngheo con theo m c ng nh kh n ng h n ch b nh t t cho heo con (Nguy n Thi n,2008)

T l nuôi s ng (%) = (S con còn s ng n cai s a/s heo l i nuôi) x 100(Nguy n Thi n và Võ Tr ng H t, 2007)