Hoàn thiện tổ chức và hoạt động Ban Dân nguyện thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong bối cảnh Việt Nam hiện nay

Cụ thể, theo nội dung quy định của Nghị quyết trên và Nghị quyết số 695/2008/UBTVQH khoá XII về việc sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 370/UBTVQH11 thì Ban Dân nguyện đảm nhiệm 05 nhóm nhiệm v

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

TRẦN HỒNG CẨN

HOÀN THIỆN TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG BAN DÂN NGUYỆN THUỘC UỶ BAN THƯỜNG VỤ QUỐC HỘI

TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 60380102

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: Tiến sỹ Tô Văn Hoà

HÀ NỘI - 2015

Trước hết tác giả đề tài xin bày tỏ lời cảm ơn tới Ban giám hiệu, các giáo sư, tiến sỹ cùng toàn thể các giảng viên, các bộ công nhân viên Trường Đại học Luật Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành tốt khóa học Cao học Luật 21 (2013-2015)

Là cán công chức đang công tác được tạo điều kiện của cơ quan cử đi học tập nâng cao trình độ cũng như được các thầy, các cô cùng bạn bè tận tình giúp đỡ, trao đổi những kiến thức lý luận, pháp luật, xã hội cũng như những bài học thực tiễn cuộc sống, tôi luôn tiếp thu và cố gắng áp dụng những điều mình học hỏi vào thực tiễn công tác

Qua đây tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy, các cô, cán bộ Khoa Sau đại học, Khoa Hành chính nhà nước, các phòng, ban của Trường Đại học Luật

Hà Nội Đặc biệt tôi xin cảm ơn thầy giáo Tô Văn Hòa, Tiến sỹ - Trưởng khoa Hành chính - Nhà nước, Trường Đại học Luật Hà Nội cùng các thầy, các

cô cộng tác viên của Trường đã giúp đỡ tôi hoàn thành Luận văn này

Hà Nội,ngày 15 tháng 4 năm 2015

Tác giả Luận văn

Trần Hồng Cẩn

Luận văn đề tài “Hoàn thiện tổ chức và hoạt động Ban Dân nguyện thuộc Uỷ ban thường vụ Quốc hội trong bối cảnh Việt Nam hiện nay” Cùng với người hướng dẫn là Tiến sỹ Tô Văn Hoà, Công tác tại Trường Đại học Luật Hà Nội, theo Quyết định số 39/QĐ-ĐHLHN ngày 06/01/2015 của Trường Đại học Luật Hà Nội Do tác giả nghiên cứu cùng tham khảo một số tài liệu

Tác giả xin cam đoan về sự trung thực của luận văn Nếu có gì sai, tác giả xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Tác giả luận văn

Trần Hồng Cẩn

PHẦN MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC DÂN NGUYỆN VÀ BAN DÂN NGUYỆN THUỘC ỦY BAN THƯỜNG VỤ QUỐC HỘI 7

1.1 Khái niệm công tác dân nguyện 7 1.2 Quan điểm của Đảng về công tác dân nguyện 13 1.3 Cơ sở pháp lý về công tác dân nguyện và tổ chức, hoạt động của Ban Dân nguyện 16

1.3.1 Cơ sở pháp lý về công tác dân nguyện 16 1.3.2 Cơ sở pháp lý về tổ chức và hoạt động của Ban Dân nguyện 18

1.4 Lịch sử hình thành và phát triển của Ban Dân nguyện qua các khoá Quốc hội 20 1.5 Mô hình thực hiện công tác dân nguyện của Quốc hội một số nước trên thế giới 22

1.5.1 Mô hình thành lập cơ quan thực hiện công tác dân nguyện tập trung 23 1.5.2 Một số vấn đề rút ra từ các mô hình cơ quan dân nguyện trên thế giới 34

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA BAN DÂN NGUYỆN VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN 36

nguyện 36

2.2 Về tổ chức 38

2.2.1 Thực trạng 38

2.2.2 Giải pháp 41

2.3 Về hoạt động 45

2.3.1 Tiếp công dân, tổ chức công tác tiếp công dân 45

2.3.2 Tiếp nhận; tập hợp, tổng hợp; chuyển đơn, thư của cử tri đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết 50

2.3.3 Theo dõi, đôn đốc và giám sát việc giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri 54

2.3.4 Tiếp nhận, tổng hợp ý kiến đóng góp của nhân dân về các dự án Luật, Nghị quyết của Quốc hội; Pháp lệnh, Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội 63

KẾT LUẬN 67

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 69

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quốc hội nước ta giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống chính trị Quốc hội không chỉ là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân mà còn là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn

đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước

Ngày 28 tháng 11 năm 2013, tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khoá XIII đã thông qua bản Hiến pháp năm 2013 Bản hiến pháp năm 2013 đã kế thừa và phát triển những giá trị to lớn của các bản Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980,

1992 về những quan điểm, phương hướng phát triển đất nước của các thời kỳ xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam được khẳng định trong Cương lĩnh của Đảng Cộng sản Việt Nam Hiến pháp năm 2013 tiếp tục khẳng định

“quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân” thể hiện ở chương II, xếp ngay sau chương I Chế độ chính trị Điều 16 chương II: “Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật”, Điều 19 “Mọi người có quyền sống” và Điều 30 “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân

có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền phải tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật”

Để đảm bảo các quyền của công dân, trên cơ sở Hiến định, Quốc hội ban hành Luật tổ chức Quốc hội, Luật hoạt động giám sát, Luật khiếu nại, Luật tố cáo, Luật tiếp công dân…Về công tác dân nguyện, Quốc hội từ khoá X đến

nay Quốc hội đã bố trí một Uỷ viên Uỷ ban thường vụ Quốc hội đảm trách công tác dân nguyện Ban Dân nguyện thuộc Uỷ ban thường vụ Quốc hội được thành lập theo Nghị quyết số 370/2003/QH11 ngày 17 tháng 03 năm

2003 Cụ thể, theo nội dung quy định của Nghị quyết trên và Nghị quyết số 695/2008/UBTVQH khoá XII về việc sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 370/UBTVQH11 thì Ban Dân nguyện đảm nhiệm 05 nhóm nhiệm vụ cơ bản:

“Tiếp công dân và tổ chức tiếp công dân; tiếp nhận, phân loại đơn và xử lý thư của công dân để chuyển đến các Uỷ ban của Quốc hội theo thẩm quyền để

xử lý; tổng hợp các ý kiến kiến nghị của cử tri; giám sát việc giải quyết các khiếu nại, tố cáo và công tác tổng hợp, đối ngoại, thông tin dân nguyện…” Trong những năm qua với nhiệm vụ nêu trên, Ban Dân nguyện cơ bản hoàn thành nhiệm vụ, đạt được nhiều kết quả tốt Tuy nhiên với tình hình khiếu nại,

tố cáo hiện nay diễn biến rất phức tạp Việc giám sát ý kiến nghị cử tri làm chưa được nhiều Theo báo cáo tổng kết công tác dân nguyện năm 2014, Ban Dân nguyện nhận được 17.768 đơn, thư của công dân để chuyển đến các cơ quan của Quốc hội, của Uỷ ban thường vụ Quốc hội và Uỷ ban sửa đổi Hiến pháp năm 1992 Tiếp 7.742 lượt người về 1.376 vụ việc khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, với 51 lượt đoàn đông người Cũng trong năm 2014, Ban Dân nguyện đã tập hợp, tổng hợp 3.940 ý kiến, kiến nghị của cử tri gửi đến kỳ họp thứ 7, 8 Quốc hội khoá XIII Với một khối lượng lớn công việc nêu trên, hiện nay chủ yếu mới dừng lại ở việc chuyển đơn, thư đến cơ quan có thẩm quyền

để giải quyết và nhận được báo cáo kết quả giải quyết của các cơ quan chỉ dừng lại khoảng 30% Kết quả đúng, sai trong các vụ việc chưa được kiểm tra, giám sát nhiều

Như vậy, việc kiểm tra và giám sát về công tác trên chưa được nhiều và chưa được quan tâm đúng mức Chưa có quy định pháp lý đầy đủ và đ ng bộ

để điều chỉnh về lĩnh vực này Đây cũng là lĩnh vực nhạy cảm, chịu nhiều sức

p về thời gian, khối lượng công việc, dư luận xã hội Nhìn chung hoạt động giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và ý kiến kiến nghị của cử tri của Quốc hội chưa đạt được kết quả như mong muốn

Chính vì vậy, việc nghiên cứu về tổ chức và hoạt động Ban Dân nguyện thuộc Uỷ ban thường vụ Quốc hội trong bối cảnh Việt Nam hiện nay để đạt được hiệu quả và củng cố niềm tin của người dân trong lĩnh vực khiếu nại, tố cáo, ý kiến kiến nghị cử tri và giám sát hoạt động này là việc làm hết sức cần thiết Vấn

đề này có ý nghĩa lý luận, cơ sở pháp lý cũng như thực tiễn để áp dụng trong giai đoạn hiện nay ở nước ta

2 Tình hình nghiên cứu

Ban Dân nguyện thuộc Uỷ ban thường vụ Quốc hội từ khi được thành lập theo Nghị quyết số 370/2003/QH11 ngày 17 tháng 03 năm 2003 cho đến nay chưa có đề tài luận văn nào được công bố với nội dung về tổ chức và hoạt động của Ban Dân nguyện thuộc Uỷ ban thường vụ Quốc hội Trong thời gian qua Uỷ ban thường vụ Quốc hội cũng đề nghị Ban Dân nguyện xây dựng Đề

án hoàn thiện về công tác dân nguyện của Quốc hội, hiện nay đề án này đang tiếp tục được nghiên cứu và hoàn thiện Trong công tác dân nguyện, hàng năm có báo cáo về kết quả công tác dân nguyện, báo cáo tổng kết nhiệm kỳ Quốc hội về công tác dân nguyện, báo cáo về tổng kết nghị quyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội về công tác dân nguyện Có luận văn thạc sĩ Luật học năm 2008 của tác giả Nguyễn Ngọc Hùng về đề tài: Nâng cao hiệu quả hoạt động xử lý đơn khiếu nại, tố cáo của công dân tại các cơ quan của Quốc hội, tại Đại học Quốc gia Hà Nội Một số bài viết liên quan đến công tác dân nguyện được đăng trên: Báo Đại biểu Nhân dân; Tạp chí Nghiên cứu lập

pháp, Thông tin Dân nguyện Ví dụ như bài viết của tác giả Nguyễn Thị Hoài Thu về một số điều suy ngẫm về công tác dân nguyện Quốc hội và bài viết Một số ý kiến về việc thành lập cơ quan dân nguyện của Quốc hội, Thông tin Dân nguyện số 17,18/2013; bài viết của tác giả Nguyễn Thị Kim Thoa về công tác dân nguyện; bài viết của tác giả Phùng Văn Huyên về việc cần thành lập Uỷ ban Dân nguyện của Quốc hội, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 4/2013; bài viết của tác giả Trương Thị H ng Hà về tăng cường hoạt động giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân với việc xây dựng mô hình Uỷ ban Dân nguyện của Quốc hội hiện nay, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp năm 2010; bài viết của tác giả Kim Hà về thực tốt công tác tiếp công dân phục vụ kỳ họp Quốc hội, Thông tin Dân nguyện số 17,18/2013; bài viết của tác giả Thanh Bình về một số vấn đề về cơ quan thanh tra Quốc hội Vương quốc Na Uy, Thông tin Dân nguyện số 28 tháng 10/2014… Ngoài ra, còn một số bài viết khác để tham gia hội nghị, hội thảo về công tác dân nguyện

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác dân nguyện nói trên nh m củng cố niềm tin của người dân với đường lối chính sách, pháp luật của Đảng

và Nhà nước ta, cũng như mong muốn đóng góp một phần nhỏ kiến nghị của bản thân một công chức của Văn phòng Quốc hội vào việc củng cố, hoàn

thiện bộ máy của Quốc hội, tác giả chọn đề tài: "Hoàn thiện tổ chức và hoạt

động Ban Dân nguyện thuộc Uỷ ban thường vụ Quốc hội trong bối cảnh Việt Nam hiện nay" làm Luận văn tốt nghiệp Cao học Luật chuyên ngành Luật

Hiến pháp và Luật Hành chính

3 Phạm vi, đối tượng nghiên cứu

Đề tài có nội dung xoay quanh về bộ máy giúp việc của Quốc hội, cụ thể

là Ban Dân nguyện thuộc Uỷ ban thường vụ Quốc hội từ khi thành lập cho đến nay, thực trạng hoạt động và hiệu quả của bộ máy này qua các khoá của Quốc hội, cũng như để tìm ra những nguyên nhân của kết quả đã đạt được và những nguyên nhân chủ quan, khách quan của những hạn chế, yếu k m, t n tại Trên cơ sở đó, tác giả đề tài đưa ra những kiến nghị hữu ích đối với việc hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Ban Dân nguyện thuộc Uỷ ban thường

vụ Quốc hội trong bối cảnh Việt Nam hiện nay

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng H Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Bên cạnh đó đề tài còn dựa trên những nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy vật lịch sử; lý luận về nhà nước và pháp luật

Phương pháp lịch sử; phương pháp thống kê, tập hợp dữ liệu, báo cáo, phân tích so sánh và đối chiếu, tham chiếu cũng được đề tài sử dụng

5 Bố cục đề tài:

Đề tài g m ba phần

Phần mở đầu: Khái quát một số vấn đề chung liên quan đến đề tài như

tính cấp thiết, nội dung và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu

Phần nội dung g m hai chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về công tác dân nguyện và Ban Dân nguyện thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội

Chương này giải quyết những vấn đề mang tính lý luận về công tác dân nguyện nói chung cũng như bộ máy, hoạt động của Ban Dân nguyện nói riêng, đ ng thời trình bày một số điểm rút ra từ những kinh nghiệm quốc tế để làm cơ sở cho việc giải quyết một số nội dung ở chương tiếp theo

Chương 2: Thực trạng tổ chức và hoạt động của Ban Dân nguyện và giải pháp hoàn thiện

Chương này cung cấp một số đánh giá cơ bản về thực trạng công tác dân nguyện trên hai khía cạnh: tổ chức và hoạt động của Ban Dân nguyện và đưa

ra một số giải pháp cụ thể nh m hoàn thiện các quy định của pháp luật liên quan đến những vấn đề trên

Phần kết luận: Tổng kết và nhấn mạnh lại một số nội dung cơ bản của

kết quả nghiên cứu

Ngoài ra còn có phần Mục lục và Danh mục tài liệu tham khảo

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC DÂN NGUYỆN VÀ BAN DÂN NGUYỆN THUỘC ỦY BAN THƯỜNG VỤ QUỐC HỘI

Dân nguyện là một trong những công tác quan trọng mà bất kỳ quốc gia nào trên thế giới cũng phải quan tâm Chỉ khi công tác này được thực hiện tốt thì những nguyện vọng, mong muốn của người dân mới được phản ánh và giải quyết nhanh chóng Hiện nay ở Việt Nam, bộ máy thực hiện công tác dân nguyện, mà trọng tâm là Ban Dân nguyện thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội đang đóng những vai trò quan trọng giúp Đảng và Nhà nước ta kịp thời nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của người dân, để từ đó có những chính sách đúng đắn nh m đáp ứng lòng mong mỏi của người dân đối với Đảng và Nhà nước Phần này đề cập tới những vấn đề mang tính chất lý luận liên quan đến công tác dân nguyện để thấy được công tác này đang đóng những vai trò quan trọng như thế nào

1.1 Khái niệm công tác dân nguyện

Ở nước ta, chưa có quy định nào trong pháp luật giải thích về khái niệm dân nguyện và công tác dân nguyện Công tác dân nguyện là một nội dung hoạt động quan trọng của bộ máy nhà nước, mà trọng tâm là thuộc về các cơ quan dân cử Điều 69 Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định: "Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân" Điều đó cho thấy, những suy nghĩ, mong muốn cũng như quyền, lợi ích của người dân sẽ được phản ánh trực tiếp tại Quốc hội Vì vậy, Ban Dân nguyện với tư cách một trong những cơ quan giúp việc cho Ủy ban thường vụ Quốc hội chính là đầu mối thực hiện công tác dân nguyện

Khi đã có được những nhận thức như vậy, có thể khẳng định, khái niệm công tác dân nguyện liên quan trực tiếp tới khái niệm dân nguyện Vì vậy, khi xây dựng khái niệm công tác dân nguyện không thể nào bỏ qua việc giải quyết vấn đề dân nguyện là gì?

Trên bình diện ngôn ngữ, “dân nguyện” là một thuật ngữ Hán - Việt

“dân” nghĩa là nhân dân nói chung, còn “nguyện” có nghĩa là mong ước Dân nguyện có nghĩa là những điều mong ước của nhân dân1 Đi tìm cội ngu n của thuật ngữ “mong ước” cho thấy: hầu hết các từ điển tiếng Việt đều định nghĩa đó là những ao ước, khát vọng, mong muốn và chờ đợi, hy vọng được

đáp ứng Trong tiếng Anh, “dân nguyện” được viết là People’s aspirations,

cũng có nghĩa là nguyện vọng, khát vọng Với cách tiếp cận đó, có thể hiểu

“dân nguyện” là những tâm tư, nguyện vọng, mong ước của nhân dân, bao

g m cả sự chờ đợi được h i âm, giải quyết

Trên bình diện pháp lý, khái niệm “dân nguyện” thể hiện mối quan hệ hai chiều giữa nhân dân và nhà nước Nó được trình bày dưới dạng các ý kiến, kiến nghị, đề xuất thông qua hình thức thể hiện b ng lời nói trực tiếp, b ng văn bản, b ng dư luận xã hội hoặc b ng sức p của dân chúng được tập hợp thành các cuộc biểu tình để đưa yêu sách đối với nhà cầm quyền Nói cách khác, hễ là những gì liên quan đến khát vọng, mong muốn, những yêu cầu, đòi hỏi của nhân dân đều có nghĩa là dân nguyện Do đó, khái niệm dân nguyện có nghĩa rộng và nghĩa hẹp Theo nghĩa rộng, thì dân nguyện là lòng dân nói chung mong muốn được hưởng thụ cuộc sống trong hoà bình, ấm no, hạnh phúc mà chế độ mang lại Theo nghĩa hẹp, dân nguyện là ý chí, tâm tư, nguyện vọng của một người, một bộ phận nhân dân mong muốn các cơ quan nhà nước xem x t, giải quyết một vấn đề nào đó Trong Tuyên ngôn độc lập

1

Nguyễn Lân, Từ điển từ và ngữ Việt Nam, Nxb thành phố HCM, 2000, tr.490

khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chủ tịch H Chí Minh đã trích dẫn Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ (1776) r ng “Tất cả mọi người đều sinh

ra có quyền bình đẳng Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc” Bởi vậy, dân nguyện không chỉ thuần tuý là một hiện tượng xã hội, mà còn là một thuộc tính gắn liền với quyền con người và quyền công dân - x t trong mối quan hệ với nhà nước

Trong xã hội có giai cấp, những đòi hỏi, mong muốn, mơ ước của nhân dân không chỉ thuần túy là những ý kiến, kiến nghị nói chung, mà còn là đối tượng nghiên cứu và tác động của nhà nước Việc coi trọng đến những mong muốn, nguyện vọng chính đáng của nhân dân - x t từ góc độ quản lý trên tất

cả các lĩnh vực của đời sống xã hội - là tiền đề quan trọng để xem x t bản chất nhà nước Chính vì vậy, ngay từ khi nhà nước mới xuất hiện, các giai cấp thống trị luôn chú trọng đến việc tuyên truyền, quảng bá về bản chất ưu việt của mình nh m thu hút sự ủng hộ của đông đảo của quần chúng nhân dân Đó

là một trong những lý do sản sinh ra các học thuyết chính trị - pháp lý mang bản chất của giai cấp thống trị và sự hình thành nên các kiểu nhà nước trong lịch sử Các cuộc nổi dậy của nhân dân chống lại nhà cầm quyền đều bắt ngu n từ nguyên nhân cội rễ, đó là sự không thoả mãn các yêu cầu, đòi hỏi, mong muốn của nhân dân đối với nhà cầm quyền, khi những khát vọng, mong ước của họ không được chấp nhận hoặc bị chà đạp, bị nô dịch bởi giai cấp thống trị Thực tiễn lịch sử đấu tranh cách mạng của nhân loại đã chứng minh chân lý này

Trong xã hội dân chủ, những ý kiến, kiến nghị thể hiện tâm tư, nguyện vọng, mong muốn của nhân dân không chỉ xuất phát từ các nhu cầu của đời sống cá nhân hay cộng đ ng xã hội, mà còn thể hiện sâu sắc mối quan hệ giữa

nhà nước và nhân dân Trong đó, nhân dân - với tư cách là chủ thể của quyền lực nhà nước - có quyền đặt ra những yêu cầu, đòi hỏi chính đáng của mình đối với nhà nước Nhà nước, với tư cách là một thiết chế bảo đảm các quyền dân chủ của nhân dân, có nghĩa vụ đáp ứng những yêu cầu, đòi hỏi chính đáng đó Những vấn đề này đều được hiến pháp và pháp luật của các nhà nước hiện đại ghi nhận

Bởi vậy, “dân nguyện” đã trở thành một yếu tố không thể thiếu trong các hoạt động của nhà nước Những bước phát triển của nền văn minh dân chủ luôn gắn liền với sự hình thành, phát triển của chế định “dân nguyện”, được thể hiện trong các quy định của pháp luật hay các thiết chế nhà nước tương ứng

Khi đề cập đến khái niệm dân nguyện, cần lưu ý một số khía cạnh sau:

- Chủ thể của dân nguyện là nhân dân nói chung hoặc cá nhân, nhóm cá nhân trong nhân dân, được xác định theo từng mối quan hệ cụ thể Xác định

rõ chủ thể của dân nguyện có ý nghĩa quan trọng trong việc phân tuyến các mối quan hệ cụ thể giữa cá nhân, nhóm cá nhân hay toàn thể nhân dân đối với mỗi cơ quan nhà nước hay người có trách nhiệm trong bộ máy nhà nước

- Nội dung của dân nguyện là những ý kiến, kiến nghị, đề đạt của chủ thể dân nguyện mong muốn được xem x t, xử lý hay giải quyết một vấn đề nào đó Trên cơ sở xác định rõ nội dung, hình thức, động cơ, mục đích của các chủ thể, sẽ phân loại và xử lý dân nguyện theo thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước do pháp luật quy định

Từ đó, có thể định nghĩa:

Dân nguyện là những ý kiến, đề nghị, đề đạt của nhân dân (bao gồm các

cá nhân, nhóm hay toàn thể nhân dân) đối với nhà nước với mong muốn được nhà nước xem xét, xử lý và giải quyết

Nói đến khái niệm “dân nguyện” là nói đến những kiến nghị, đề đạt, những mong muốn, khát vọng của nhân dân Về nội dung, nó được thể hiện khái quát trong 5 nhóm vấn đề chủ yếu sau đây:

Một là, Nhóm những ý kiến, kiến nghị liên quan đến công việc chung

của đất nước, thể hiện sự quan tâm của nhân dân đối với nhà nước trong việc hoạch định chính sách, pháp luật và việc thực thi chính sách, pháp luật trên tất

cả các lĩnh vực của đời sống xã hội

Hai là, Nhóm những ý kiến, kiến nghị liên quan đến đội ngũ cán bộ -

công chức nhà nước Đó là những đòi hỏi, yêu cầu, mong muốn của nhân dân

về tiêu chuẩn, chất lượng, năng lực, hiệu quả hoạt động và mối quan hệ gắn

bó giữa cán bộ - công chức nhà nước với nhân dân

Ba là, Nhóm những ý kiến, kiến nghị liên quan đến công việc của các

cấp chính quyền địa phương Ở đây, nhân dân mong muốn, đòi hỏi và yêu cầu

bộ máy chính quyền nhà nước ở địa phương thực thi có hiệu quả những chính sách chung trong điều kiện cụ thể, có tính năng động, sáng tạo, bảo đảm cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân

Bốn là, Nhóm những ý kiến, kiến nghị liên quan đến quyền lợi cá nhân

của công dân Đó là những ý kiến, kiến nghị phản ánh của công dân về thực trạng quyền lợi của cá nhân mình và yêu cầu đòi hỏi các cơ quan nhà nước, người có chức vụ, quyền hạn trong bộ máy nhà nước xem x t, giải quyết

nh m bảo vệ những lợi ích chính đáng của mình

Năm là, Nhóm những ý kiến, kiến nghị bày tỏ thái độ bất bình đối với

các cơ quan nhà nước và cán bộ - công chức nhà nước Trong nhóm ý kiến, kiến nghị này, nhân dân thể hiện sự mất tín nhiệm, thiếu niềm tin của mình

đối với toàn bộ, một bộ phận của bộ máy nhà nước hay đội ngũ cán bộ - công chức nhà nước và đòi hỏi phải có sự điều chỉnh phù hợp

Sau khi đã xây dựng được khái niệm dân nguyện, cần xem x t thêm một

số yếu tố sau để có thể có được một định nghĩa thấu đáo, đúng đắn và đầy đủ

về công tác dân nguyện

- Chủ thể của công tác dân nguyện là nhà nước, các cơ quan nhà nước hoặc người có trách nhiệm, được xác định tuỳ theo mối quan hệ về thẩm quyền giải quyết Việc quy định về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các chủ thể là cơ sở pháp lý quan trọng, tạo ra khả năng xem x t, tiếp thu và

xử lý có hiệu quả dân nguyện

- Nội dung công tác dân nguyện của nhà nước, các cơ quan nhà nước hoặc người có trách nhiệm, bao g m: cơ chế, chính sách, pháp luật và các hoạt động của chủ thể trực tiếp xem x t, xử lý Đó là hệ thống các quy phạm trong các văn bản pháp luật xác định về trách nhiệm, thẩm quyền, trình tự xem x t, tiếp thu, xử lý dân nguyện

bao g m: làm luật và sửa đổi luật, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao

Trong chức năng làm luật và sửa đổi luật, công tác dân nguyện có ý nghĩa đối với việc thu thập các ý kiến, sáng kiến của người dân liên quan đến nội dung, tính cần thiết của những văn bản mà Quốc hội ban hành

Trong chức năng quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, công tác dân nguyện có mục đích phản ánh nguyện vọng của cử tri, người dân đến với Quốc hội, giúp Quốc hội có được những quyết định đúng đắn hơn Trong chức năng giám sát tối cao với hoạt động của nhà nước, công tác dân nguyện sẽ giúp Quốc hội nắm bắt được tình hình thực hiện công việc của các cơ quan nhà nước khác Đặc biệt trong lĩnh vực giải quyết khiếu nại, tố cáo, công tác dân nguyện sẽ tiếp thu những ý kiến của người dân để Quốc hội đôn đốc việc xử lý khiếu nại, tố cáo

Nhìn chung, công tác dân nguyện có liên hệ chặt chẽ với các công tác khác của Quốc hội, nó là một khâu quan trọng giúp cho việc thực hiện những công tác kia có thể đạt được hiệu quả cao hơn

1.2 Quan điểm của Đảng về công tác dân nguyện

Đảng Cộng sản Việt Nam nhận thức rõ công tác dân nguyện là một phần rất quan trọng giúp xây dựng một xã hội dân chủ Nền dân chủ Việt Nam được thực hiện thông qua Hiến pháp và pháp luật đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, phát huy tinh thần tự chủ sáng tạo của Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam, bảo đảm quyền làm chủ thực sự của nhân dân với mục tiêu dân giàu, nước mạnh xã hội dân chủ, công b ng và văn minh Nhà nước

luôn quán triệt chủ trương “Lấy dân làm gốc” với phương châm: “dân biết,

dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” Người dân quyết định thành quả lao động

của mình, nhân dân là người chủ xã hội cho nên người dân có quyền tham gia hoạch định chính sách, thi hành các chủ trương chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Một nền dân chủ tiến bộ luôn gắn liền hai mặt quyền và nghĩa vụ, lợi ích với trách nhiệm của nhân dân Tất cả những điều đó được pháp luật điều chỉnh, điều tiết, chi phối để dân chủ không biến dạng thành các hành vi phản dân chủ Pháp luật như đã nói là công cụ đầy hiệu lực để quản lý bảo đảm cho quyền lực của nhân dân được thực hiện thông qua sức mạnh của nhà nước Pháp luật không tách rời dân chủ cũng như không có dân chủ nào bên ngoài pháp luật, đó là một chính thể trọn vẹn Sự phát triển của dân chủ đòi hỏi sự hiện diện của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Trong đó pháp luật là giới hạn, là hành lang vận động của dân chủ, mọi tổ chức trong xã hội, mọi công dân và công chức phải hoạt động theo đúng chuẩn mực của pháp luật cho ph p, hợp hiến và hợp pháp

Trong quá trình đổi mới tổ chức, hoạt động của bộ máy nhà nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đặc biệt việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm Hiến pháp năm 2013 một lần nữa khẳng định Quốc hội là cơ quan đại diện cho ý chí nguyện vọng của nhân dân, là cơ quan đại diện của nhân dân, Quốc hội cần có

cơ chế lắng nghe ý kiến nguyện vọng, nắm bắt những ý kiến, kiến nghị của cử tri trong việc thực thi pháp luật nảy sinh trong đời sống, xã hội Từ đó bảo đảm việc hoạch định chính sách pháp luật phản ánh thực sự cuộc sống, phát huy tác dụng của các cơ quan nhà nước trong việc quản lý xã hội Quán triệt những yêu cầu, quan điểm của Đảng, Đảng đoàn Quốc hội đã có Báo cáo số 101/BC-ĐĐQH12 ngày 20/02/2008 một số vấn đề tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội trình Bộ Chính trị đã nêu rõ những bài học kinh

nghiệm là “có gần gũi, gắn bó mật thiết với nhân dân thì đại biểu Quốc hội

mới hiểu sâu sắc những mong muốn, yêu cầu của người dân, mới thực sự làm

tr n trách nhiệm là người đại diện cho tiếng nói, ý ch và nguyện v ng của cử tri cả nước, Quốc hội mới thực sự trở thành cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân”

Về một số nội dung cụ thể của công tác dân nguyện, Đảng ta cũng đã có những quan điểm, đường lối rõ ràng, cụ thể:

Chẳng hạn như, với công tác tiếp công dân, trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, Chủ tịch H Chí Minh đã ban hành Sắc lệnh số 138B-

SL ngày 18/12/1949 về thành lập Ban Thanh tra Chính phủ Trong giai đoạn này, mặc dù trên thực tế, Đảng và Nhà nước chưa ban hành các Chỉ thị, Nghị quyết riêng về công tác tiếp công dân, song trên thực tế hoạt động tiếp công dân đã được đặc biệt quan tâm thông qua việc xác định các Cơ quan Thanh tra nhà nước có trách nhiệm xem x t, giải quyết các khiếu nại của nhân dân Ngày 23/9/1989, Ban Bí thư ban hành Thông báo số 164-TB/TW về việc tiếp công dân và bảo vệ Trụ sở tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước, trong đó quy định Trụ sở tiếp công dân của Trung ương Đảng, Quốc hội, Hội đ ng Nhà nước và Hội đ ng Bộ trưởng (tại Hà Nội) được thành lập

để “tiếp cán bộ, đảng viên, nhân dân lên trung ương khiếu tố, kiến nghị, phản ánh tình hình Văn phòng Quốc hội và Hội đ ng Nhà nước, Hội đ ng Bộ trưởng cử cán bộ có năng lực, thẩm quyền đến Trụ sở để tiếp, xử lý phần việc thuộc cơ quan mình”

Ngày 07/8/1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 89/CP kèm theo Quy chế tổ chức tiếp công dân trong đó quy định rõ mục đích của công tác tiếp công dân; trách nhiệm của thủ trưởng các cơ quan, tổ chức, đơn vị trong công

tác tiếp dân; tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của Trụ sở tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước tại Hà Nội và thành phố H Chí Minh; trách nhiệm của các cơ quan của Thanh tra Nhà nước trong công tác tiếp dân

Ngày 06/3/2002, Ban Bí thư đã ra Chỉ thị số 09/CT-TW về một số vấn

đề cấp bách cần thực hiện trong việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong đó quy định “các cấp uỷ, chính quyền, đoàn thể các cấp phải quan tâm đến việc tiếp dân, giải quyết đúng đắn, kịp thời khiếu nại, tố cáo của công dân, phát huy dân chủ đi đôi với tăng cường kỷ cương, ngăn ngừa, khắc phục tình trạng công dân khiếu tố vượt cấp…”

Từ đó có thể thấy, Đảng ta luôn luôn dành những sự quan tâm to lớn đối với công tác dân nguyện Làm tốt công tác dân nguyện là góp phần củng cố mối quan hệ giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước, củng cố lòng tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước

1.3 Cơ sở pháp lý về công tác dân nguyện và tổ chức, hoạt động của Ban Dân nguyện

1.3.1 Cơ sở pháp lý về công tác dân nguyện

Công tác dân nguyện, hiểu theo nghĩa rộng bao g m hoạt động của một tổng thể rất nhiều các cơ quan nhà nước Với ý nghĩa đó thì trong hoạt động của mình, có rất nhiều cơ quan đóng vai trò đối với công tác dân nguyện Riêng với Quốc hội, thực tế cho thấy những hoạt động trên lĩnh vực dân nguyện là rất rộng, trong đó bao g m: tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý, chuyển, theo dõi, đôn đốc, giám sát cơ quan có thẩm quyền giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân; thu thập, tập hợp, tổng hợp, chuyển, theo dõi, đôn đốc và giám sát các cơ quan có thẩm quyền giải quyết ý

kiến, kiến nghị của cử tri; tổ chức lấy ý kiến nhân dân tham gia xây dựng luật, pháp lệnh; tổ chức trưng cầu ý dân về những vấn đề quan trọng của đất nước Hiến pháp đã có những quy định về vấn đề này Điều 30 Hiến pháp năm

Ngoài ra còn có những văn bản khác có liên quan như: Luật tổ chức Quốc hội, Luật hoạt động giám sát của Quốc hội, Luật khiếu nại, Luật tố cáo, Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Quy chế hoạt động của

Ủy ban thường vụ Quốc hội, Quy chế hoạt động của Hội đ ng dân tộc, Ủy ban của Quốc hội, Quy chế hoạt động của đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội, Nội quy kỳ họp của Quốc hội, Nghị quyết số 694/2008/NQ-UBTVQH về tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn thư khiếu nại,

tố cáo và kiến nghị của công dân gửi Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Hội đ ng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; Nghị quyết liên tịch số 525/2012/NQLT-UBTVQH13-ĐCTUBTWMTTQVN của Ủy ban thường

vụ Quốc hội và Đoàn chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hướng dẫn về việc đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri; Nghị quyết số 759/NQ-UBTVQH13 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định chi tiết về việc tiếp công dân của các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Hội

đ ng nhân dân và đại biểu Hội đ ng nhân dân các cấp

Có thể nói r ng, pháp luật quy định về công tác dân nguyện ngày càng được hoàn thiện, đã góp phần đảm bảo cho các cơ quan nhà nước tiến hành thực hiện nhiệm vụ này ngày càng có hiệu quả và thiết thực

1.3.2 Cơ sở pháp lý về tổ chức và hoạt động của Ban Dân nguyện

Như đã trình bày, cơ quan nhà nước có nhiệm vụ và vai trò chủ yếu trong việc thực hiện công tác dân nguyện là Ban Dân nguyện thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội Khi tìm hiểu về cơ quan này, chúng ta cần lưu ý một số mặt sau:

1.3.2.1 Về mặt tổ chức

Ban Dân nguyện là cơ quan chuyên môn trực thuộc Uỷ ban thường vụ Quốc hội, có trách nhiệm giúp Uỷ ban thường vụ Quốc hội về công tác dân nguyện Theo Điều 3 Nghị quyết số 370/2003/UBTVQH11 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội thì cơ cấu, tổ chức, bộ máy của Ban Dân nguyện g m có Trưởng ban, các Phó trưởng ban và vụ giúp việc là Vụ Dân nguyện

Như vậy, về mặt tổ chức, vị trí của Ban Dân nguyện là một cơ quan chuyên môn trực thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội có vai trò giúp việc cho

Ủy ban thường vụ Quốc hội trên một số mặt hoạt động

Hiện nay Ban Dân nguyện có một đ ng chí là Uỷ viên Uỷ ban thường

vụ Quốc hội là Trưởng ban và 04 đ ng chí là Phó trưởng ban Cán bộ Vụ Dân nguyện là những người có nhiều kinh nghiệm trong công tác dân nguyện và

cơ bản công tác nhiều năm trong các cơ quan của Quốc hội và cơ quan nhà nước khác

1.3.2.2 Về mặt hoạt động

Ban Dân nguyện có chức năng nhiệm vụ theo Điều 3 Nghị quyết số 695/2008/UBTVQH12 về việc sửa đổi bổ sung Nghị quyết số 370/2003/UBTVQH11 với 05 nhóm nhiệm vụ cụ thể như sau:

* Nhóm thứ nhất: Tiếp công dân và tổ chức tiếp công dân, tiếp nhận

phân loại đơn thư để chuyển đến Hội đ ng Dân tộc và các Uỷ ban của Quốc hội Tổng hợp kết quả tiếp công dân tiếp nhận, xử lý đơn thư của công dân và kết quả hoạt động giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của các Uỷ ban của Quốc hội để báo cáo Uỷ ban thường vụ Quốc hội (đây là một nhiệm vụ đầu mối tổng hợp báo cáo lên Uỷ ban thường vụ Quốc hội) Hiện nay, hoạt động tiếp công dân của Ban Dân nguyện được quy định cụ thể tại Nghị quyết 759/2014/UBTVQH13 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội

* Nhóm thứ 2: Tiếp nhận, tập hợp phân loại, chuyển ý kiến kiến nghị của

cử tri đến cơ quan chức năng hữu quan và theo dõi, đôn đốc tổng hợp kết quả giải quyết giúp Uỷ ban thường vụ Quốc hội giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri Hoạt động này của Ban Dân nguyện được thực hiện theo Nghị quyết số 694/2008/NQ-UBTVQH về việc tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn, thư khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công dân gửi Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Hội đ ng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội

* Nhóm thứ 3: Chủ trì phối hợp với các cơ quan, tổ chức hữu quan giúp

Uỷ ban thường vụ Quốc hội hướng dẫn về công tác dân nguyện cho các Đoàn đại biểu Quốc hội, Đại biểu Quốc hội các Ban của Hội đ ng nhân dân

* Nhóm thứ 4: Thông qua công tác dân nguyện và nghiên cứu, đề xuất về

chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước với Ủy ban thường vụ Quốc hội

* Nhóm thứ 5: Thực hiện nhiệm vụ khác do Ủy ban thường vụ Quốc hội giao

Như vậy, với một hệ thống các văn bản khá đầy đủ như trên, việc quy định

về tổ chức và hoạt động của Ban Dân nguyện nhìn chung đã tương đối hoàn chỉnh Với vai trò là một cơ quan giúp việc của Ủy ban thường vụ Quốc hội, trong các năm qua, tổ chức và hoạt động của Ban Dân nguyện đang dần được kiện toàn

1.4 Lịch sử hình thành và phát triển của Ban Dân nguyện qua các khoá Quốc hội

Từ cuộc tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 đến nay, Quốc hội nước ta đã trải qua gần 13 nhiệm kỳ hoạt động Để ý chí và nguyện vọng của nhân dân được bảo vệ, Nhà nước ta đặt ra nhiều phương thức, cơ chế khác nhau thông qua các cơ quan nhà nước khác nhau, trong đó việc thực hiện thông qua hệ thống các cơ quan đại diện của nhân dân là phương thức chính quy nhất và hiệu quả nhất Với tư cách là cơ quan đại diện của nhân dân, Quốc hội, Hội

đ ng nhân dân các cấp là những cơ quan giữ vị trí cao nhất, có vai trò quan trọng nhất trong hệ thống các cơ quan nhà nước ở trung ương và đại phương

và cũng có trách nhiệm cao nhất trong việc tiếp thu, phản ánh những kiến nghị của nhân dân, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân Vì vậy, việc tiếp thu, tổng hợp, phản ánh ý kiến kiến nghị của nhân dân cũng như bảo

vệ quyền lợi ích hợp pháp của nhân dân của Quốc hội có vai trò rất quan trọng trong hoạt động của bộ máy nhà nước nói chung và Quốc hội nói riêng

Có thể nói đây vừa là căn cứ vừa là mục tiêu hoạt động của Quốc hội

Công tác dân nguyện của Quốc hội cũng có quá trình hình thành và phát triển qua gần 13 khoá Quốc hội và cho đến nay

Nghiên cứu về tổ chức bộ máy của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội

từ khi được thành lập cho thấy, nhiệm kỳ Quốc hội khóa I đã thành lập cơ quan chuyên trách làm công tác dân nguyện là Tiểu ban Dân nguyện Tiểu ban Dân nguyện có trách nhiệm nghiên cứu các đơn từ, nguyện vọng, các ý kiến của nhân dân đề đạt lên Quốc hội và phối hợp với các cơ quan của Chính phủ để giải quyết khiếu nại, tố cáo của nhân dân Tuy nhiên, Tiểu ban này cũng chỉ t n tại từ sau kỳ họp thứ sáu (tháng 1/1957) đến sau kỳ họp thứ 11

(1959) Sau đó, Ban thường trực Quốc hội đã giao cho Tiểu ban nghiên cứu tình hình các Hội đ ng nhân dân địa phương kiêm phụ trách cả công việc của Tiểu ban Dân nguyện trước đây

Từ nhiệm kỳ Quốc hội khóa II đến khóa VI, việc tiếp công dân, xem x t,

xử lý đơn, thư của công dân được giao cho Văn phòng Quốc hội đảm nhiệm và

do một Ủy viên thư ký của Ủy ban thường vụ Quốc hội phụ trách công tác này Nhiệm kỳ Quốc hội khóa VII và khóa VIII, việc tiếp công dân, xử lý đơn, thư dân nguyện và khiếu nại, tố cáo được Quốc hội giao cho Văn phòng Quốc hội và Hội đ ng Nhà nước

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa IX và khóa X, việc tiếp nhân dân và xử lý đơn, thư khiếu nại, tố cáo và đề đạt nguyện vọng của nhân dân do Văn phòng Quốc hội đảm nhiệm Vụ Dân nguyện của Văn phòng Quốc hội thực hiện nhiệm vụ này dưới sự chỉ đạo về chuyên môn, nghiệp vụ của một Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội (khóa IX là đại biểu kiêm nhiệm, khóa X là đại biểu Quốc hội chuyên trách)

Như vậy, trong thời gian này, việc tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý đơn, thư khiếu nại, tố cáo và kiến nghị do Vụ Dân nguyện thực hiện dưới sự chỉ đạo của Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội phụ trách công tác dân nguyện (do Quốc hội bầu) Sau khi Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Kết luận số 168/UBTVQH10 và Công văn số 169/UBTVQH10 ngày 23/01/1999 quy định

về việc tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công dân gửi đến Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội thì Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội chỉ đạo Vụ Dân nguyện tiếp nhận, phân loại và chuyển đến các cơ quan của Quốc hội xử lý theo lĩnh vực phụ trách, tuy nhiên những đơn, thư liên quan đến đất đai trong lĩnh vực hành chính vẫn do Ủy viên Ủy ban

thường vụ Quốc hội phụ trách công tác dân nguyện xử lý, số đơn, thư này chiếm khoảng 60% tổng số đơn, thư của công dân gửi đến Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội

Việc tập hợp, tổng hợp, chuyển ý kiến, kiến nghị của cử tri đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết, từ Quốc hội khóa X trở về trước được giao cho Văn phòng Quốc hội đảm nhiệm và do Vụ Hoạt động đại biểu thực hiện dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo Văn phòng Quốc hội

Đối với nhiệm kỳ Quốc hội khóa XI và XII,

Ngày 17/3/2003, Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa XI ban hành Nghị quyết số 370/2003/NQ-UBTVQH11 về việc thành lập Ban Dân nguyện và xác định là cơ quan chuyên môn của Ủy ban thường vụ Quốc hội, đ ng thời giao cho cơ quan này nhiệm vụ: tiếp công dân và tổ chức việc tiếp công dân; tiếp nhận và xử lý đơn, thư; giúp Ủy ban thường vụ Quốc hội giảm sát việc thi hành pháp luật về khiếu nại, tố cáo; tập hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết; tổng hợp báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội Sau hơn 5 năm hoạt động, ngày 15/10/2007 Ủy ban thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 695/2008/NQ-UBTVQH12 sửa đổi, bổ sung chức năng, nhiệm vụ của Ban Dân nguyện, trong đó bổ sung cho Ban Dân nguyện nhiệm vụ giúp Ủy ban thường vụ Quốc hội giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri

1.5 Mô hình thực hiện công tác dân nguyện của Quốc hội một số nước trên thế giới

Hiện nay, việc thực hiện công tác dân nguyện của Quốc hội các nước trên thế giới được áp dụng theo nhiều mô hình khác nhau phụ thuộc vào các điều kiện cụ thể về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, truyền thống, lịch sử ;

có thể phân thành 2 loại mô hình thực hiện công tác dân nguyện: (1) Mô hình

cơ quan thực hiện công tác dân nguyện tập trung và (2) mô hình phân tán Đối với mô hình tập trung được áp dụng thông qua việc thành lập các Ủy ban Dân nguyện của Quốc hội (như Cộng hòa Liên bang Đức ) và Thanh tra Quốc hội (như Thụy Điển ) hoặc áp dụng hỗn hợp cả Ủy ban Dân nguyện và Thanh tra Quốc hội (như Hà Lan ) Mô hình phân tán là việc thực hiện công tác dân nguyện của Quốc hội do các cơ quan của Quốc hội và các nghị sỹ cùng thực hiện trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình (như Nhật Bản, Vương Quốc Anh ) Sau đây là một số mô hình cơ quan thực hiện công tác dân nguyện của một số quốc gia

1.5.1 Mô hình thành lập cơ quan thực hiện công tác dân nguyện tập trung

1.5.1.1 Mô hình Uỷ ban Dân nguyện của Quốc hội Cộng hoà Liên bang Đức

- Cơ sở pháp lý về việc thành lập, chức năng, nhiệm vụ của Uỷ ban Dân nguyện:

Điều 17 Hiến pháp Cộng hoà Liên bang Đức quy định: “Mọi người dân đều có thể tự mình hoặc hợp tác với nhiều người gửi yêu cầu hoặc kiến nghị

b ng văn bản cho các cơ quan có liên quan và Nghị viện”

Điều 45c Hiến pháp Cộng hoà Liên bang Đức quy định: “Quốc hội thành lập Uỷ ban Dân nguyện nh m giải quyết các yêu cầu và khiếu nại của người dân gửi Quốc hội”

Theo ý kiến của các chuyên gia và các tài liệu viết về Uỷ ban Dân nguyện của Quốc hội Cộng hòa Liên bang Đức thì Uỷ ban Dân nguyện là một

Uỷ ban đặc biệt của Quốc hội Cộng hoà Liên bang Đức.2

Tính chất đặc biệt là

2 Xem thêm: Mô hình Ủy ban Dân nguyện của Quốc hội Cộng hòa Liên bang Đức, Nguyễn Chí Dũng, 2007, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, Văn phòng Quốc hội

vì Uỷ ban Dân nguyện được thành lập trên cơ sở quy định của hiến pháp, còn các Uỷ ban khác được thành lập hay giải tán do Quốc hội của từng khoá quyết định Như vậy, Uỷ ban Dân nguyện là một Uỷ ban hiến định Việc giải tán Uỷ ban Dân nguyện đ ng nghĩa với việc phải sửa đổi hiến pháp

Việc quy định cụ thể Quốc hội thành lập Uỷ ban Dân nguyện được ghi trong Hiến pháp nh m đảm bảo cho Uỷ ban Dân nguyện có thể yêu cầu các

Uỷ ban khác xem x t ý kiến của Uỷ ban Dân nguyện về sửa đổi và xây dựng pháp luật và Uỷ ban Dân nguyện có thể “moi móc” khuyết điểm của các Uỷ ban khác mà không sợ r ng nếu không đ ng ý thì các Uỷ ban sẵn sàng bãi bỏ

Uỷ ban Dân nguyện

- Uỷ ban Dân nguyện có 25 thành viên và bộ phận giúp việc g m 70 người Bộ phận giúp việc được chia thành 4 phòng chuyên môn và một văn phòng có nhiệm vụ chuẩn bị báo cáo hàng năm của Uỷ ban

* Chức năng, nhiệm vụ:

- Uỷ ban Dân nguyện có chức năng duy nhất là xem x t đơn thư dân nguyện, khiếu nại của công dân thuộc trách nhiệm giải quyết của Chính phủ liên bang và giám sát việc thi hành pháp luật nhưng không tiếp nhận và xem

x t những đơn thư liên quan đến tư pháp Uỷ ban Dân nguyện là đầu mối nối

cơ quan lập pháp với nhân dân và trong chừng mực nào đó nó như là một cơ quan “đo lường” chính sách pháp luật được thực thi trong thực tế.3

Khi xem x t, xử lý đơn thư của công dân, cơ quan, tổ chức, Uỷ ban Dân nguyện có quyền :

+ Thẩm vấn người có thẩm quyền giải quyết ;

+ Được xem x t, nghiên cứu h sơ vụ việc ;

3

Theo ngu n https://www.bundestag.de/htdocs_e/bundestag/committees/a02

+ Mời chuyên gia tham gia thẩm định ;

+ Tổ chức cuộc họp liên ngành để xem x t, giải quyết vụ việc

* Quy trình xem xét, xử lý đơn thư:

Khi nhận được đơn thư thì chuyên viên nghiên cứu đề xuất phương hướng giải quyết theo các hướng sau:

- Đối với đơn thư thuộc thẩm quyền giải quyết của chính quyền bang thì chuyển về Uỷ ban Dân nguyện của Quốc hội bang xem x t mà không gửi trực tiếp cho cơ quan có thẩm quyền giải quyết Để theo dõi việc giải quyết, trong trường hợp cần thiết thì Uỷ ban Dân nguyện của Quốc hội liên bang đề nghị

Uỷ ban Dân nguyện của bang thông báo kết quả giải quyết

- Đối với đơn thư phản ánh không đúng thực tế hoặc vượt quá thẩm quyền giải quyết thì trả lời công dân

- Đối với đơn thư của công dân khi xem x t thấy yêu cầu có tình, có lý thì yêu cầu bộ chủ quản xem x t giải quyết và trả lời công dân Trình tự xem

x t, xử lý đơn thư loại này như sau:

+ Khi nhận được đơn thư bộ phận giúp việc Uỷ ban nghiên cứu, đề xuất hướng xử lý đối với đơn thư đó và gửi đến 2 đại biểu Quốc hội (một đại biểu Quốc hội thuộc đảng cầm quyền và một đại biểu Quốc hội thuộc đảng đối lập) + Sau khi xem x t, nếu 2 đại biểu Quốc hội có ý kiến khác nhau và không thống nhất với ý kiến đề xuất của bộ phận giúp việc thì vụ việc đó được đưa ra phiên họp toàn thể của Uỷ ban để thảo luận và biểu quyết thông qua hướng xử lý vụ việc

+ Khi đã thống nhất về hướng xử lý vụ việc, Uỷ ban Dân nguyện chuyển đơn thư đó đến bộ, ngành xem x t giải quyết

+ Khi nhận được văn bản trả lời của bộ, ngành, trong trường hợp bộ, ngành không nhất trí với đề xuất hướng giải quyết của Uỷ ban thì Uỷ ban có thể mời người đứng đầu cơ quan đó đến dự phiên họp của Uỷ ban để giải trình Thông thường khi nhận được đề nghị của Uỷ ban Dân nguyện thì bộ ngành đều xem x t giải quyết theo kiến nghị của Uỷ ban

Đơn thư do Uỷ ban Dân nguyện xử lý không bị ràng buộc bởi thời gian

vì nếu x t thấy thời hạn giải quyết sắp hết thì Uỷ ban Dân nguyện có thể yêu cầu cơ quan giải quyết tạm hoãn thời hạn đó lại

Sau khi nhận được đơn thư của công dân, Uỷ ban Dân nguyện đều phải xem x t, xử lý và có văn bản trả lời công dân, dù đơn thư đó phản ánh đúng hay chưa đúng, có thuộc thẩm quyền giải quyết của Liên bang hay thuộc thẩm quyền của chính quyền bang.4

1.5.1.2 Mô hình cơ quan Thanh tra Quốc hội (Ombudsman) Thụy Điển 1.5.1.2.1 Phương thức thành lập và cơ cấu tổ chức

- Thanh tra Quốc hội Thụy Điển được thành lập năm 1809 với nhiệm vụ giám sát và đảm bảo sự tuân theo pháp luật của các quan toà và các quan chức công Lúc đầu chỉ có một thanh tra viên, sau đó do yêu cầu công việc số lượng thanh tra được bổ sung thêm và hiện nay có 4 thanh tra, trong đó có 1 chánh thanh tra và 3 thanh tra viên.5

Nhiệm kỳ của thanh tra Quốc hội là 4 năm, việc bầu thanh tra Quốc hội

do Uỷ ban Hiến pháp chuẩn bị và được tiến hành trong các phiên họp toàn thể của Quốc hội, những đại biểu Quốc hội vắng mặt trong buổi bầu chọn thanh

4

Các quy định về hoạt động của Ủy ban Dân nguyện Đức xem tại:

https://www.bundestag.de/blob/189916/fd98dd44d95a4aba39a5eeba03076417/provisions-data.pdf

5 Bên cạnh hoạt động trong lĩnh vực dân nguyện, Ombudsman còn là cơ quan nhân quyền quốc gia Tham

khảo thêm: Cơ quan nhân quyền quốc gia- mô hình, chương trình, thách thức và giải pháp, Frauke Lisa

Seidensticker, Anna Wuerth, Bộ ngoại giao, Hà Nội 2008

tra viên không được uỷ quyền cho người khác bầu thay Thanh tra Quốc hội không phải là nghị sỹ, không hoạt động trong lĩnh vực chính trị, không có mối liên hệ gì với các thành viên của Quốc hội và từng là thẩm phán

Quốc hội không thể quyết định Thanh tra viên phải điều tra các vụ việc

cụ thể hoặc can thiệp vào quá trình xem x t, giải quyết của Thanh tra viên Quốc hội Quốc hội có quyền xem x t báo cáo của Uỷ ban Hiến pháp về hoạt động của Thanh tra viên Quốc hội, có quyền chấm dứt nhiệm kỳ của 1 trong 4 thành viên của Thanh tra Quốc hội trước thời hạn nếu có vi phạm bị Quốc hội bất tín nhiệm

Việc giám sát của Thanh tra viên Quốc hội bao trùm lên tất cả các cơ quan Chính phủ Trung ương và địa phương, cũng như các cơ quan và biên chế của chúng và tất cả những người khác thực thi quyền lực công, trừ một số trường hợp: không giám sát các Bộ trưởng, thành viên Quốc hội hoặc quan chức chính quyền địa phương Đối với lực lượng vũ trang, chỉ giám sát đối với sĩ quan từ cấp trung uý và tương đương trở lên

Hàng năm các thanh tra viên đều có báo cáo trình lên Quốc hội, thông qua báo cáo này Quốc hội xem x t việc thực hiện nhiệm vụ của các thanh tra viên Nếu một thanh tra viên nào không được Quốc hội tín nhiệm thì sẽ bị phế truất Thủ tục để nghị viện tiến hành phế truất do Uỷ ban giám sát Hiến pháp của Nghị viện chuẩn bị

Theo quy định của pháp luật thì Chánh thanh tra là giám đốc hành chính của Cơ quan thanh tra Quốc hội và là người quyết định hướng điều tra cho các hoạt động của văn phòng Chánh thanh tra là người đưa ra các quy định đối với các công việc của văn phòng và phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thanh tra viên Tuy nhiên, Chánh thanh tra cũng không có quyền can thiệp vào công

việc điều tra hay quyết định của các thanh tra viên trong phạm vi công việc họ được giao Mỗi thanh tra viên chịu trách nhiệm trực tiếp trước Quốc hội về công việc của mình

- Tại Văn phòng thanh tra Quốc hội Thụy Điển có 4 thanh tra, đứng đầu

là Chánh thanh tra Giúp việc cho các thanh tra viên của Quốc hội là một Ban thư ký bao g m một giám đốc hành chính, một số trưởng bộ phận phụ trách những mảng hoạt động riêng biệt và các nhân viên giúp việc Khi cần thiết Chánh thanh tra có thể tuyển thêm nhân viên giúp việc hoặc các chuyên gia hoặc trọng tài trong lĩnh vực pháp luật Chánh thanh tra bổ nhiệm giám đốc hành chính và trưởng các bộ phận, việc bổ nhiệm các nhân viên khác được Chánh thanh tra uỷ quyền cho giám đốc hành chính Hiện nay số nhân viên làm việc trong Ban thư ký là 50 người, trong đó có khoảng 30 người là luật

sư, hoặc đã từng là thẩm phán, điều tra viên Mỗi thanh tra viên đứng đầu một văn phòng riêng và giải quyết những công việc có liên quan đến mảng hoạt động của mình Trong trường hợp Chánh thanh tra nghỉ ốm, nghỉ ph p hay nghỉ vì một lý do khác trong thời gian dài thì nhiệm vụ của Chánh thanh tra được giao cho thanh tra viên có thâm niên công tác cao nhất

- Ngân sách dành cho hoạt động của Thanh tra Quốc hội do Nghị viện quyết định, không cần sự thông qua của Bộ Tài chính

1.5.1.2.2 Nguyên tắc hoạt động của Thanh tra Quốc hội

- Thanh tra Quốc hội hoạt động theo nguyên tắc độc lập, không chịu sự chi phối của bất kỳ cơ quan nào và chỉ tuân theo pháp luật

- Thanh tra Quốc hội tiếp nhận, xử lý tất các các đơn thư khiếu nại, tố cáo của bất kỳ ai, kể cả những người không mang quốc tịch Thụy Điển

- Mọi công dân đều có quyền khiếu nại, tố cáo lên Thanh tra Quốc hội

và việc khiếu nại, tố cáo đó phải theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định

Quyền khiếu nại, tố cáo của công dân được bảo vệ

- Thanh tra Quốc hội tự quyết định việc điều tra hay không điều tra một

vụ việc khiếu nại theo quy định của Văn kiện điều hành Chính phủ

1.5.1.2.3 Chức năng nhiệm vụ và quyền hạn của Thanh tra Quốc hội

- Thanh tra Quốc hội có quyền xem x t, điều tra tất cả những vụ việc

khiếu nại, tố cáo của công dân thuộc thẩm quyền của Thanh tra Quốc hội về

những vấn đề liên quan đến hoạt động quản lý, điều hành của chính quyền các

cấp từ trung ương đến địa phương Thanh tra Quốc hội không chỉ tiến hành

xem x t, điều tra khi có đơn khiếu nại, tố cáo của công dân mà còn tự tiến

hành điều tra những vụ việc mà các cơ quan thông tin đại chúng đưa tin về

các việc vi phạm pháp luật

- Thanh tra Quốc hội không xem x t, điều tra các đơn thư khiếu nại mà

công dân đã gửi đến toà án hoặc đã có quyết định của toà án Theo quy định

của luật pháp Thụy Điển thì khi công dân có vấn đề khiếu nại, tố cáo, họ có

thể gửi đơn đến Thanh tra Quốc hội hoặc Toà án dân sự

- Khi tiến hành điều tra Thanh tra Quốc hội có quyền:

+ Yêu cầu người khiếu nại cung cấp các b ng chứng liên quan đến nội dung khiếu nại

+ Yêu cầu các cơ quan bị khiếu nại cung cấp các tài liệu, trả lời về

những vấn đề có liên quan đến nội dung khiếu nại để phục vụ cho công tác

điều tra

- Văn phòng thanh tra có nhiệm vụ tiếp nhận đơn của công dân, đơn được tiếp nhận từ các ngu n: đơn gửi trực tiếp, gửi qua đường bưu điện; qua đường điện thoại; qua thư điện tử; do Nghị sĩ chuyển đến; do các cơ quan thông tin đại chúng đưa tin Sau đó đơn được phân loại để xử lý Đối với những trường hợp không xử lý theo quy định của pháp luật thì phải có văn bản trả lời cho công dân biết rõ nguyên nhân không xem x t, giải quyết Việc tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn được thực hiện theo quy định của pháp luật

- Trong quá trình điều tra, nếu phát hiện có vi phạm pháp luật, thanh tra Quốc hội có quyền khởi kiện, khởi tố bị can, yêu cầu cơ quan chủ quản có những biện pháp trừng phạt Trong trường hợp khởi tố bị can thì phải tuân theo những quy định trong Luật tố tụng và có thể yêu cầu giúp đỡ của một uỷ viên công tố

1.5.1.3 Mô hình cơ quan Thanh tra Quốc hội (Ombudsman) kết hợp với

Uỷ ban Dân nguyện - Quốc hội Vương Quốc Hà Lan

Quốc hội Vương Quốc Hà Lan có 2 cơ quan cùng làm nhiệm vụ xem

x t, xử lý đơn thư của công dân là Uỷ ban Dân nguyện của Quốc hội và Ombudsman; Uỷ ban Dân nguyện của Quốc hội được thành lập ở cả Hạ viện

và Thượng viện nhưng Ombudsman chỉ có một do Hạ viện bổ nhiệm Uỷ ban dân nguyện của 2 Viện có trách nhiệm phối hợp chuẩn bị báo cáo công tác dân nguyện chung cho Hạ viện và Thượng viện

1.5.1.3.1 Về cơ cấu tổ chức và chức năng, nhiệm vụ của Thanh tra Quốc hội

* Cơ cấu tổ chức của Thanh tra Quốc hội

- Thanh tra Quốc hội của Vương quốc Hà Lan được thành lập năm 1982 Thanh tra do Hạ viện bổ nhiệm với nhiệm kỳ 6 năm và có thể được bổ nhiệm lại nhiều lần nhưng người đã đủ 65 tuổi trở lên thì không được đảm nhiệm

chức vụ này Thanh tra Quốc hội không phải là đại biểu Quốc hội, không phải

là thành viên Chính phủ Để bổ nhiệm Thanh tra Quốc hội, Hạ viện sẽ xem

x t tờ trình giới thiệu nhân sự với ít nhất 03 ứng cử viên Việc bổ nhiệm Thanh tra Quốc hội được thực hiện sau khi có sự hội thống nhất với Phó chủ tịch Hội đ ng Nhà nước, Chánh án Toà án tối cao và Tổng kiểm toán

* Chức năng, nhiệm vụ của Thanh tra Quốc hội

Thanh tra Quốc hội xử lý đơn kiến nghị, khiếu nại về hành vi hành chính của các cấp chính quyền về các lĩnh vực, trừ khiếu nại quyết định hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án hành chính; khiếu nại hành vi hành chính của Chính phủ đã xảy ra quá thời hạn một năm Tuy nhiên, trước khi gửi đơn khiếu nại, kiến nghị đến Thanh tra Quốc hội, người dân gửi đơn đến

cơ quan có thẩm quyền giải quyết Như vậy, Thanh tra Quốc hội là cửa thứ 2

để xem x t, xử lý đơn khiếu nại, kiến nghị của công dân

* Phương thức hoạt động của Thanh tra Quốc hội

- Khi công dân đến gửi đơn khiếu nại, kiến nghị thì Thanh tra Quốc hội tư vấn, hướng dẫn cho công dân gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết

- Khi nhận được đơn thư, trước hết Thanh tra Quốc hội kiểm tra xem đơn thư đó đã được gửi đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết hay chưa, nếu đơn thư đó gửi đến Thanh tra Quốc hội trước thì chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết Kiến nghị của Thanh tra Quốc hội gửi đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết được đ ng thời gửi đến các cơ quan, người có liên quan như người khiếu nại, người có hành vi bị khiếu nại, thủ trưởng trực tiếp của người

có hành vi bị khiếu nại Thanh tra Quốc hội cũng có thể gọi điện cơ quan có thẩm quyền giải quyết đề nghị giải quyết công việc của dân

Khi nhận được đơn thư do Thanh tra Quốc hội chuyển đến thì cơ quan

có thẩm quyền xem x t kèm theo lời bình về nội dung đơn thư đó Cơ quan có thẩm quyền giải quyết báo cáo kết quả giải quyết cho Thanh tra Quốc hội trong thời gian 4 tuần và có thể gia hạn thêm 4 tuần nếu được Thanh tra Quốc hội đ ng ý

- Khi Thanh tra Quốc hội nhận được văn bản trả lời của cơ quan có thẩm quyền giải quyết vụ việc thì Ombudsman gửi văn bản đó đến người khiếu nại để

họ có ý kiến và chuyển ý kiến này đến cơ quan, người có hành vi bị khiếu nại

- Khi xem x t, xử lý đơn thư của công dân, Thanh tra Quốc hội có thể quyết định điều tra vụ việc Trong quá trình điều tra Thanh tra Quốc hội có quyền:

+ Kiểm tra tại chỗ, tại cơ quan có liên quan; có quyền triệu tập người có liên quan đến để làm rõ nội dung sự việc và có thể nhờ sự hỗ trợ của cảnh sát

để yêu cầu người cần triệu tập đến để làm rõ sự việc

+ Có quyền tiếp cận mọi lĩnh vực có liên quan đến vụ việc (trừ những tài liệu thuộc bí mật quốc gia theo quy định của pháp luật)

- Khi có đầy đủ thông tin về vụ việc thì việc điều tra kết thúc và làm báo cáo tổng hợp kết luận về vụ việc Báo cáo nêu rõ về diễn biến sự việc và kiến nghị việc giải quyết Báo cáo kết luận rõ vụ việc công dân khiếu nại đúng hay sai và đề nghị việc b i thường và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết Báo cáo này được gửi đến các bên có liên quan để đưa ra lời bình luận Tuy nhiên, kiến nghị của Thanh tra Quốc hội không mang tính bắt buộc mà chỉ có tính chất tham vấn cho cơ quan có thẩm quyền thực hiện nhưng hiệu quả đạt được rất cao Thực tế có tới trên 95% kiến nghị của Thanh tra Quốc hội được

cơ quan có thẩm quyền giải quyết chấp nhận Trong trường hợp kiến nghị của

Thanh tra Quốc hội không được chấp nhận thì Thanh tra Quốc hội chuyển đến

Uỷ ban Dân nguyện của Quốc hội và như vậy dẫn đến thảo luận chính trị về vấn đề của Thanh tra Quốc hội đưa ra

Ngoài nhiệm vụ tiếp nhận, xử lý đơn thư của công dân, Thanh tra Quốc hội rất coi trọng việc tổ chức các buổi tiếp xúc, liên lạc với công chúng nh m hướng dẫn công chúng vụ việc của họ cần gửi đến cơ quan nào để giải quyết Phần lớn ngân sách hoạt động của Ombudsman dành cho hoạt động này

1.5.1.3.2 Về chức năng, nhiệm vụ của Uỷ ban Dân nguyện

Khác với Thanh tra Quốc hội, Uỷ ban Dân nguyện của Quốc hội chỉ tiếp nhận đơn thư khiếu nại, kiến nghị thuộc thẩm quyền giải quyết của các cơ quan trung ương và sáng kiến kiến nghị của nhân dân liên quan đến chính sách chung; còn Ombudsman tiếp nhận đơn thư kiến nghị, khiếu nại thuộc thẩm quyền giải quyết của tất cả các cấp

Việc tiếp nhận, xử lý đơn thư của Uỷ ban Dân nguyện không bị ràng buộc về thời gian và pháp luật cũng không quy định việc tiếp nhận, xử lý đơn thư của Uỷ ban Dân nguyện phải trả lời công dân Vì vậy, mặc dù quyền của

Uỷ ban Dân nguyện rất lớn nhưng đơn thư của công dân gửi đến Uỷ ban Dân nguyện không nhiều mà chủ yếu gửi đến Ombudsman

Kết quả làm việc và nghiên cứu các tài liệu có liến quan đến Ombudsman và Uỷ ban Dân nguyện của Quốc hội Vương quốc Hà Lan cho thấy, pháp luật chưa phân định rõ thẩm quyền xử lý đơn thư của 2 cơ quan này Việc phân định thẩm quyền xử lý đơn chỉ là sự thoả thuận giữa 2 cơ quan Đơn thư của công dân gửi đến cơ quan nào trước thì cơ quan đó có trách nhiệm xử lý, nếu đơn đã gửi đến một trong 2 cơ quan thì cơ quan nhận được đơn thư sau không thụ lý xử lý Tuy việc phân định thẩm quyền chỉ là