Đánh giá mức độ gây hại và đề xuất biện pháp phòng trừ sâu Ong ăn lá Mỡ Shizocera sp tại rừng trồng xã Nghĩa Tá huyện Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn (Khóa luận tốt nghiệp)

Đánh giá mức độ gây hại và đề xuất biện pháp phòng trừ sâu Ong ăn lá Mỡ Shizocera sp tại rừng trồng xã Nghĩa Tá huyện Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá mức độ gây hại và đề xuất biện pháp phòng trừ sâu Ong ăn lá Mỡ Shizocera sp tại rừng trồng xã Nghĩa Tá huyện Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá mức độ gây hại và đề xuất biện pháp phòng trừ sâu Ong ăn lá Mỡ Shizocera sp tại rừng trồng xã Nghĩa Tá huyện Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá mức độ gây hại và đề xuất biện pháp phòng trừ sâu Ong ăn lá Mỡ Shizocera sp tại rừng trồng xã Nghĩa Tá huyện Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá mức độ gây hại và đề xuất biện pháp phòng trừ sâu Ong ăn lá Mỡ Shizocera sp tại rừng trồng xã Nghĩa Tá huyện Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá mức độ gây hại và đề xuất biện pháp phòng trừ sâu Ong ăn lá Mỡ Shizocera sp tại rừng trồng xã Nghĩa Tá huyện Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn.Đánh giá mức độ gây hại và đề xuất biện pháp phòng trừ sâu Ong ăn lá Mỡ Shizocera sp tại rừng trồng xã Nghĩa Tá huyện Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn.

SHIZOCERA SP)

-: Chính quy Chuyên ngành :

: 2011 - 2015

SHIZOCERA SP)

-: Chính quy Chuyên ngành

: 2011 - 2015

n trên là k t qu nghiên c u c a riêng b n thân tôi không sao chép c a ai Các k t qu nghiên c u trình bày trong khóa

trên các tác ph m, t p chí, trang web theo danh m c tài li u c a khóa lu n

sau khi h ng ch m yêu c u

(ký, ghi rõ h tên)

Thái Nguyên và Ban ch nhi m khoa Lâm nghi p, tôi ti n hành nghiên c u

gây h xu t bi n pháp phòng tr sâu Ong (Shizocera sp ) t i r ng tr - huy n Ch n -

t nh B c K

truy t cho tôi nh ng ki n th c và kinh nghi m quý báu, ch d n cho tôi

Tôi xin chân thành c

DANH M C CÁC B NG

B ng 4.1: K t qu i i v i r ng tr ng M t a bàn nghiên c u 28

B ng 4.2: K t qu ph ng v i dân v tình hình gây h i c 30

B ng 4.3: M gây h i c a sâu Ong (ch s R%) r ng M i 35

B ng 4.4: M c l u tra th nh t 37

B ng 4.5: M c l u tra th hai 38

B ng 4.6: M l u tra th ba 39

B ng 4.7: M sâu Ong trung bình qua 3 l n theo dõi 40

DANH M C CÁC HÌNH

Hình 4.1: R ng M sâu Ong phá h i 29

Hình 4.2: Các Pha tr ng, sâu non, nh ng thành c a sâu Ong 31

ng thành 32

Hình 4.4: Tr ng c d c gân lá 33

Hình 4.5: Sâu Ong non 34

Hình 4.6: Nh ng sâ t 35

Hình 4.7: Bi bi u di n m h i lá c qua 3 l n u tra 36

Hình 4.8: Bi bi u di n c a m l u tra th nh t 37

Hình 4.9: M c l u tra th hai 38

Hình 4.10: M l u tra th ba 39

Hình 4.11: M sâu Ong trung bình qua ba l u tra 40

Hình 4.12: R ng M ch c a sâu Ong 42

Hình 4.13: Mô hình treo b y vàng di ng thành 45

Hình 4.14: Cán b tr m BVTV, khuy n nông huy ng d i dân di 46

TT

UBND

M C L C

Ph n 1 M U 1

t v 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

3

1.3.1 Trong h c t p và nghiên c u 3

c ti n s n xu t 3

Ph n 2 T NG QUAN CÁC V NGHIÊN C U 4

khoa h c c a v nghiên c u 4

khoa h c c a vi c nghiên c u và phân lo i côn trùng 4

khoa h c c a vi n pháp phòng tr 6

2.2 Nh ng nghiên c u trên th gi i và Vi t Nam 7

m chung c ng 7

2.2.2 Tình hình nghiên c u trên th gi i 8

2.2.3 Tình hình nghiên c u Vi t Nam 10

2.3 M t s m c ng nghiên c u 14

2.4 T ng quan khu v c nghiên c u 16

m v u ki n t nhiên 16

m v kinh t - xã h i 18

Ph n 3 NG N U 22

ng và ph m vi nghiên c u 22

ng nghiên c u 22

3.1.2 Ph m vi nghiên c u 22

m và th i gian ti n hành 22

m ti n hành nghiên c u 22

3.2.2 Th i gian ti n hành nghiên c u 22

3.3 N i dung nghiên c u và các ch tiêu theo dõi 22

3.3.1 N i dung nghiên c u 22

3.3.2 Các ch tiêu theo dõi 23

th a s li u 23

c ti p 23

tham gia c i dân (PRA) 26

Ph n 4 K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 27

4.1 K t qu i v i r ng tr ng M t a bàn nghiên c u 27

4.1.1 Tình hình qu n lý r ng tr ng phát tri n c a cây t i khu v c nghiên c u 27

4.1.2 K t qu u tra ph ng v n (PRA) 29

4.2 Mô t m hình thái c a sâu Ong 30

ng thành 31

4.2.2 Pha tr ng 32

4.2.3 Pha sâu non và nh ng 33

4.3 K t qu u tra t m v tình hình m h i c a sâu Ong t i r ng tr ng M 35 gây h i t i r ng tr ng M c a sâu Ong 35

4.3.2 M qua 3 l u tra r ng M i 37

t h gây ra 41

4.4 M t s thu n l xu t các bi n pháp phòng tr góp ph n h n ch 46

4.4.1 Nh ng thu n l 46

4.4.2 M t s bi n pháp góp ph n h n ch sâu h i r ng tr ng M a bàn xã .47

Ph n 5 K T LU N VÀ KI N NGH 50

5.1 K t lu n 50

5.2 Ki n ngh 50

TÀI LI U THAM KH O

Ph n 1

t v

d

c th c tr u bi n

kh c ph n khai các d án PAM, 147, tr ng m i 5 tri u ha

ng trong phát tri n lâm nghi p, chính sách thu , chính sách

h nh ng giá tr kinh t r ng mang l i nên ph n l n di n tích

r ng tr ng c a t nh B c K c cho là phù h p nh t cho vi c phát tri n và nhân r ng loài cây M Tuy nhiên trong quá trình tr ng r ng thu o

u ki n cho s xu t hi n nhi u qu n th sâu h i nguy hi c bi t nh ng

phát tri n ch m và có th b ch t gây n m

r ng Theo S Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn B c K n, trong s di n

l n cho nh ng lâm ph n r ng i vai trò là m i dân

i h c Nông Lâm nên tôi mu n

t ph n công s c bé nh c a b gi i quy t ph n nào

xu t bi n pháp phòng tr (Shizocera sp ) t i r ng

1.2 M c tiêu nghiên c u

Tìm hi c m t s m phát sinh phát tri n c a lo i sâu Ong

h i M trong khu v c nghiên c u

xu c m t s bi n pháp phòng tr các sâu h i trong r ng

1.3

1.3.1 Trong h c t p và nghiên c u

Ph n 2

khoa h c c a v nghiên c u

khoa h c c a vi c nghiên c u và phân lo i côn trùng

trùng ph n l n s ng trên c n song s loài s ng

b xít; máy bay bay cao 4.600 m v n th y có nhi u loài côn trùng Sâu non ve

m y v n có con dòi là u trùng c a m t s loài ru i và chi m ½ t ng

ng gây thành d ch không quá 1% (Ph m Ng c Anh, 1967) [1]

lâu có r t nhi u h th ng phân lo i th c v c công b S

Ki u bi n thái hoàn toàn

Là ki u bi n thái mà sâu non n ra t tr ng có hình thái và sinh ho t

cánh v y, b cánh c ng, b cánh màng, b hai cánh

Ki u bi n thái không hoàn toàn

Lá ki u bi n thái mà sâu non v a n ra t tr ng có hình thái và sinh

thân cây, dùng nhi , ánh sáng, tia c c tím, tia X, m i th

- Nhóm các bi n pháp k thu t lâm sinh: Áp d ng các bi n pháp k

ch n gi ng, gieo tr ng, bón p

- Nhóm các bi n pháp hoa h c: S d ng các ch c hóa h c thông

- Nhóm các bi n pháp sinh h c: Là l i d ng ch c a sâu và các s n ph m ho ng c a sinh v t vào vi c phòng tr sâu h i

- Nhóm các bi n pháp ki m d ch th c v t: Là h th ng các bi n pháp

và các lâm s n khác v n chuy n t vùng này sang vùng khác, t c này

c khác

khác nhau trong m t th liên hoàn nh m làm cho cây r ng không b sâu b nh

- h n ch thi t h t r t nhi u

th i gian và chi phí cho vi c phòng tr các lo i sâu h i v i s n xu t nông lâm nghi p

sóc, ki m d ch th c v t thì ch y u là s d ng thu c hóa h c S d ng thu c

d n, hi u qu cao v i nhi u lo i sâu h i và có th nhanh chóng d p

c các tr n d ng Kim Tuy n, 2005) [19]

2.2 Nh ng nghiên c u trên th gi i và Vi t Nam

- Khái ni m sâu h i: Sâu h i là nh ng loài côn trùng (Insecta) gây h i

ho c gây khó ch u cho các ho ng, ng x u và thi t h n l i ích

c i Sâu h i cùng v i nh n h i, c d i, b nh h i (n m, vi khu n, virus, tuy n trùng), g m nh m t o thành sinh v t gây h i ho c v t gây h i (B NN & PTNT) [3]

thành, sâu non, tr ng, nh ng

- Ph n l n chúng thu c nhóm côn trùng h p th c: Ch t s lo i

thu c Pinus (Tr n Công Loanh, Nguy n Th Nhã,1997) [12]

Loanh, Nguy n Th Nhã, 1997) [12]

s ng s làm cho sâu h ng phát tri n nhanh r t d phát thành d ch gây nên nh ng t n th t n ng n cho vi c kinh doanh r ng tr ng c c ta

2.2.2 Tình hình nghiên c u trên th gi i

Chính vì nh ng lí do trên cùng v i s phát tri n c a công ngh khoa

h c hi n nay thì vi c nghiên c u côn trùng h c phát tri cung c p thêm các ki n th c v ngành côn trùng, t

cho vi ra các bi n pháp nghiên c u côn trùng h i và l i d ng nh ng côn

Nh ng thi t h i v i ngành Lâm nghi p theo s

Theo m t s tài li u nghiên c u c a Trung Qu c nhi u loài trong l p

xây d ng, (m i m t xén tóc), là trung gian truy n b i và gia súc

(Hà Công Tu n và Cs, 2006) [16]

thân trên các loài thông Pinus Massonina, P Caribea, P Teada Trung

n xu t ong kí sinh, trnuôi ong công nghi th ra ngoài r ng trong th i gian sinh s n (Tr n Công Loanh và Cs, 1997) [12]

c công nguyên l ch s còn ghi nh n s c tàn phá ghê g m

không còn ng n c trên m t (Tr n Công Loanh và Cs, 1997 ) [12]

Chính vì tác h i c a côn trùng nông lâm nghi p là r t l n nên

tr sâu h i, tìm ra các bi n pháp tiêu di t sâu h i m t cách nhanh chóng

là làm t c công tác qu n lý và b o v r ng tránh kh i nh ng t n th t do sâu h i gây ra.

nghiên c u v các loài côn trùng r c

c ta có nhi u lo i sâu h i r ch gây thi t h i

hi m nh i v i lâm ph n tr ng cây M c a toàn t nh B c K n và m t s

t nh khác tuy là d ch sâu Ong m i phát d ch nh

c S Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn

p Thành, T Ph i, Lào Cai,

c a t nh Lào Cai (Chi c c BVTV t nh Lào Cai)

-

Th a Thiên Hu

-c Quan Liên Chi u thành Ph ) trên 224 ha Thông

nh a và Thông Carribae trên 5 tu i, (Th a Thiên Hu ) trong nh

ch sâu Ong tái phát Mang Yang r ng thông

th i tái phát c Tô v i di n tích b h i là 8,2 ha r ng thông 3 lá tu i

sâu l i m t l n n a tái phát t i Mang Yang và thành ph Pleiku (Gia Lai) gây

b , phun thu c hóa h c sau khi sâu di chuy n và b t gi t kén b

c lên t i g n 12 nghìn t n khi tiêu h y ph i dùng

c, 2007) [9]

i H c Nông Lâm Thái Nguyên cho xu t b n cu n

ng Kim Tuy n làm ch biên Cùng r t

i h c Lâm Nghi p cho ra cu n giáo trình qu n lý b o v r ng do tác gi

u tra d tính d báo, sâu h i trong Lâm nghi

c ngoài h c t p và tìm hi u v môn côn trùng lâm nghi p t

chuyên trách v phòng tr sâu h n khoa h c Vi t Nam, Vi u tra quy ho ch, cán b khuy n nông khuy

c bi t là ngày 4/9/2013, H ng Khoa h c và công ngh chuyên

m sinh h c và bi n pháp phòng tr sâu Ong h i cây M a bàn t nh

B c K c Tr ng tr t và B o v th c v t - S Nông nghi p và Phát

UBND t nh, Ch t ch H ng Khoa h c và công ngh chuyên ngành ch trì

thu c h Agridae), b cánh màng (Hymenoptera) Sâu xu t hi n và

gây d ch r ng tr ng M b u khép tán các t

ng b h i n ng Mùa h i chính vào tháng 1 - 5 và tháng 9 - 10 (BNN & PTNT, 2006) [3]

2.4 T ng quan khu v c nghiên c u

m v u ki n t nhiên

Xã có di n tích t nhiên là 4.010ha, n m cách trung tâm huy n l 20

km v c chia làm 9 thôn b n: Thôn Nà Cà, thôn Nà

- Phía Tây giáp v

a hình

a hình khá ph c t i núi chi m 90% t ng di n tích t nhiên và chia c t b i sông, su i núi cao ít thu n l i cho

vi c xây d h t ng, khu công nghi p mà ch thích h p cho vi c phát

phát tri n cây lâm nghi cao trung bình 400 m so v í m c bi n

p trung nh t vào tháng n tháng 7), ngày gió nóng

mi n núi phía B c thích h p cho vi c phát tri ng v sinh h c, phù h p

có t nh l 254 ch y qua, trên tuy n có c y b

2.4.1.5 Các ngu n tài nguyên

5% t ng di n tích t nhiên c a toàn huy n, ch y t r t tr ng cây

(tr ng h n ch c bi t vào mùa khô).

N n kinh t c a xã ch y u là s n xu t Nông - Lâm nghi p ho ng

u kinh t s n xu t nông nghi p là chi m t tr ng ph n l n t ng giá tr

- Tr ng tr t: T ng di n tích gieo c y lúa c t 99,45% k ho ch.

r ng hi n có thông qua vi c giao khoán, khoanh nuôi, tái sinh r y

m nh tr ng r ng và nguyên li u gi y Công tác qu n lý b o v r ng sau khi

y u t p trung d c theo tuy ng 254 và m t s

ít n m r i rác các khu xa trung tâm xã

- ng: T ng s tu i chi m kho ng 63,2% t ng dân s ng nông nghi p t i xã chi m t tr ng l n,

- Giáo d c: Các công trình giáo d c c c t p trung t i m t khu

c u g i tr c i dân các thôn lân c n

ng ti u h c: Là dãy nhà c p 4 m c xây d ng l i hoàn toàn

c u h c c a h c sinh

y T : Hi c xây d ng l i g m h i hai dãy nhà hai t ng

i dân Xong trang thi t b còn thi u th n nhi u

thao các

di n tích khuôn viên là 3545 m2, di n tích xây d ng 400 m2 di n tích mua bán

-Phong Huân có t ng chi u dài 6 km lo ng c p 4 m ng r ng 4 m

c nh ng liên thôn Nà Kh n - B n L p - B n B ng có t ng chi u

dài 5 km lo ng c p 6 m ng r ng 3 ng

3.3.2 Các ch tiêu theo dõi

- Tìm ki m các thông tin có liên quan t i v nghiên c u m t cách

có ch n l c thông qua sách, báo, t p chí

trung bình trên m t cây, m b h i và tình hình phân b s i

Cây kh e: là cây không có lá b h i

Cây b h i nh : là cây có kho i 1/4 s lá b h i

Cây b h i v a: là cây có kho ng 1/4 -1/2 s lá b h i

Cây b h i n ng: là cây có kho ng trên 3/4 s lá b h i

nh t l b h i theo công th cP% = 100

sau:

-

-lá -

-nh m h i lá c a sâu Ong, k t qu tính toán ghi vào m u

b i, t a cành làm c i, phát d n v sinh t ng th c bì, th

che ph còn th p Công tác phòng tr sâu b nh h i cây Lâm nghi p t a

x y ra v i m cao và gây thi t h i trên di n r ng thì công tác phòng trsâu b nh m c ti n hành

T l b

h i (P%)

Tình hình phân b sâu h i

M

h i tán

lá c a cây

Ghi chú

Th c hi n công tác v sinh r ng nên cây sinh

Hình 4.1: R ng M sâu Ong phá h i

4.1.2 K t qu u tra ph ng v n(PRA)

s h dân có tr ng M a bàn nghiên c u tôi có th th c tình hình

và công tác phòng tr sâu Ong t

- Theo 2 cán b Lâm nghi

4.2 Mô t i m hình thái c a sâu Ong

Qua th i gian nghiên c u k t h p gi a quan sát th c t t i r ng và thu

b t các cá th v theo dõi quan sát t i nhà cùng v i vi c k th a

sâu non, nh ng, sâu ng thành

Hình 4.2: Các Pha tr ng, sâu non, nh ng thành

a tháng 3 và gi

tr vào Ong cái dùng tr ng lách vào l p bi u bì sát hai bên gân chính

kh i tr ng là m t v t r p hình ch nh t khi tr ng s p n v t r p có màu nâu

r i chuy n sang

ng thành

4.2.2 Pha tr ng

- Tr ng hình qu chu i, màu tr ng ngà dài 1,7 mm, ch r ng nh t 0,5 mm

- tr cách g c lá t n 4/5 chi u dài lá Chi u dài tr ng kho ng 3 - 6 cm s ng tr trong m t tr ng là kho ng 50 - 150 tr ng

x p hành hai hàng xít nhau, n m c nh gân chính ph i c a lá

Hình 4.4: Tr ng c d c gân lá

4.2.3 Pha sâu non và nh ng

4.3.3.1 Pha sâu non

Hình thái bên ngoài

t v Th i gian phá h i c a sâu non trên cây kéo dài kho ng 1

l n nó bò theo thân cây ho lá xu vào

nh ng Nh ng làm xung quanh g c cây, cách g c cây kho ng 1m và sâu kho ng 7 - 10cm Trong m i lá xu t hi n trên cây 2 l n vào

Hình 4.6: Nh t

r t l n t ng và phát tri n c a cây sâu h i n ng làm cho cây tr i lá có

th làm ch t hàng tri u ha r ng M

4.3 K t qu u tra t m v tình hình m h i c a sâu Ong t i r ng

tr ng M

gây h i t i r ng tr ng M c a sâu Ong

h i g n b ng nhau c th : OTC 01 m h i lá trung bình c a các cây trong OTC là 53,10 % x p m c h i n ng OTC 02 m h i lá trung bình

c a các cây trong OTC là 51,69% x p m c h i n ng OTC 03 m h i lá trung bình c a các cây trong OTC là 51,27% x p m c h i n ng

y theo k t qu c a 3 l u tra trong các OTC thi m sâu

s c phá ho i c a sâu Ong r t l n nên hi n u nhi u

qu /cây trung bình là 306,53 qu /cây; sâu non bi ng t n 59,25 con/cây, trung bình là 53,68 con/cây; nh ng bi ng t 3,63 con/m2

n 4,58 con/m2 trung bình là 4,05 con/m2

con/cây trung bình là 229,83 con/cây; nh ng bi ng t 3,23 con/m2 n 4,15 con/m2trung bình là 3,69 con/m2.

Qua b ng 4.6 và hình 4.10 cho th y m sâu Ong các OTC có s

xu ng ch còn trong ph m vi kho ng 105,70 qu n 137,83 qu /cây

315,30 con/cây trung bình là 302,39 con/cây, nh ng bi ng t 4,83 con/m2

n 6,46 con/m2 m t s sâu non l i chui xu

hóa nh ng trung bình là 5,78 con/m2

B ng 4.7: M sâu Ong trung bình qua 3 l n theo dõi

con/cây m sâu non trung bình qua 3 l u tra là 195,3 con/cây.

M nh ng trung bình l u tra l n th nh t là 4,07 con/m2l n

bình qua 3 l u tra là 4,51 con/m2

Theo s li c các B lâm nghi p xã cung c

b n thân tôi t u tra t các h dân trong xã thì cho t i nay d

gây h i kho ng 65% di n tích r ng M c a toàn xã tuy nhiên các lâm ph n

h xu ng làm c tr ng gi ng cây khác h cho r ng có th mang l i

R ng tr ng c c v sinh s ch s , phát dây leo b i r m, ch t b các cành cây b sâu h tránh lây lan sang cây khác, lâm ph n khác.

phun tr c ti p vào sâu

ng thu c s d ng cho 1 ha, áp d ng cho hai hình th c phun n

Phun thu c pha v c theo t l c + 1,5 kg thu c cho 1haPhun thu c pha v i b t (b t cám g o) theo t l 16 kg + 1,5 kg thu c phun cho 1 ha

Nh ng sâu Ong n m l t sâu kho ng 5 10 cm t p trung xung quanh g c và hình chi u tán lá

Ti n hành r c thu c khi sâu non chu n b xu t làm nh ng