Phương pháo giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện ngày nay (LV thạc sĩ)

Phương pháo giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện ngày nay (LV thạc sĩ)Phương pháo giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện ngày nay (LV thạc sĩ)Phương pháo giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện ngày nay (LV thạc sĩ)Phương pháo giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện ngày nay (LV thạc sĩ)Phương pháo giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện ngày nay (LV thạc sĩ)Phương pháo giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện ngày nay (LV thạc sĩ)Phương pháo giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện ngày nay (LV thạc sĩ)Phương pháo giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện ngày nay (LV thạc sĩ)Phương pháo giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện ngày nay (LV thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ KIM TUYẾN

GIÁO DỤC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

TRONG ĐIỀU KIỆN HIỆN NAY

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, luận văn “Phương pháo giáo dục môn Tư tưởng Hồ

Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện ngày nay ”

là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS

TS Phạm Ngọc Anh

Tôi đã nghiên cứu, tìm hiểu và hoàn thiện luận văn trong đó có sự kế thừa kết quả nghiên cứu của các tác giả đi trước với những trích dẫn có nguồn gốc rõ ràng, được sử dụng trong phạm vi cho phép

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung của luận văn Luận văn này không trùng với với bất cứ luận văn nào ở thời điểm hiện tại

Hà Nội, tháng 08 năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Kim Tuyến

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cảm ơn đầu tiên, chân thành và sâu sắc nhất tới PGS

TS Phạm Ngọc Anh - Thầy đã tận tình quan tâm, hướng dẫn tôi trong suốt

quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn Thầy đã giúp cho tôi tiếp cận được nhiều kiến thức về Phương pháo giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt là các giải phấp nâng cao chất lượng giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Thầy còn chỉ bảo, giúp tôi rèn luyện kỹ năng trong nghiên cứu khoa học

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo trường Học viện Khoa học xã hội Việt Nam, cùng các thầy, cô giáo khoa Triết học đã quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành tốt khóa học

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến những người thân trong gia đình và bạn bè đã luôn động viên, giúp đỡ tôi có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập và nghiên cứu trong suốt thời gian qua

Hà Nội, tháng 08 năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Kim Tuyến

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI – NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG 8

1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh là gì? 8 1.2 Tổng quan trường Đại học Sư phạm Hà Nội 9 1.3 Vị trí và ý nghĩa của việc giáo dục môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội 14 1.4 Mục tiêu dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội 19

HỒ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN ĐHSP HN TRONG ĐIỀU KIỆN HIỆN NAY 23

2.1 Thực trạng công tác giáo dục tư tưởng Hồ Chi Minh cho SV ĐHSP HN trong điều kiện hiện nay 23 2.2 Nội dung và hình thức công tác giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh cho SV ĐHSP HN trong điều kiện hiện nay 27 2.3 Một số nhân tố tác động đến giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho Sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong thời đại ngày nay 60 2.4 Các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội 63

KẾT LUẬN 69 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 71

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thực tiễn ngày càng chứng minh, cùng với chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh có giá trị to lớn, dẫn đường cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam trong hơn tám mươi năm qua, là tài sản to lớn của Đảng và dân tộc ta Bởi vậy, nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh một cách sâu sắc, khoa học là nhiệm vụ cấp thiết của Đảng và toàn dân, đặc biệt trong giai đoạn đổi mới hiện nay, nhằm mục đích nâng cao trình độ lý luận, trình độ lãnh đạo Bảo vệ, phát triển và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước theo định hướng Xã hội chủ nghĩa một cách thành công nhất, thắng lợi nhất Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII năm 1991 đã khẳng định rằng:

“Chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng” [17] Văn kiện đại hội toàn quốc lần thứ XII tiếp tục khẳng định “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam,

là kết quả của sự vận dụng và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Đó là tư tưởng về giải phong dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc” [18]

Đối với Đảng và thực tiễn cách mạng nước ta, kiên trì, vận dụng, sáng tạo và phát triển Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là vấn đề có tính nguyên tắc số một Mọi chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước ta đều dựa trên chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Nghiên cứu, học tập, thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm nâng cao lòng yêu nước, tinh thần phục vụ nhân dân, đạo đức cách mạng của mỗi người, hiểu thấu đáo đường lối cách mạng Việt Nam

Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành trong thực tiễn đấu tranh cách mạng, có tác động to lớn đến đến công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước, góp phần cổ vũ các dân tộc trên toàn thế giới đấu tranh vì những mục tiêu cao

cả, vì một xã hội độc lập, văn minh, tiến bộ Vì lẽ đó, đưa tư tưởng Hồ Chí Minh vào cuộc sống là một yêu cầu quan trọng bậc nhất của việc học tập, quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh với mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt, việc đưa

tư tưởng Hồ Chí Minh vào nhà trường càng có ý nghĩa quan trọng, vì đào tạo thế hệ cách mạng cho đời sau, kế tục và phát triển sự nghiệp của ông cha đã đấu tranh gian khổ, anh dũng trong công cuộc dựng nước và giữ nước Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của thời đại, trường tồn, là sản phẩm vô giá của dân tộc Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh là tổng hợp tinh hoa văn hóa nhân loại, trung thành với những nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác – Lênin Ngày nay, tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm một hệ thống những quan điểm lý luận, tư tưởng về chiến lược, sách lược cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, về đạo đức, phong cách, phương pháp Hồ Chí Minh, về việc hiện thực hóa các tư tưởng ấy trong đời sống xã hội hệ thống này tổng hợp thành một chuyên ngành khoa học – Hồ Chí Minh học Tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với chủ nghĩa Mác – Lênin là nguyên tắc phương pháp luận cho việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập các bộ môn khoa học xã hội và nhân văn, làm tăng chất lượng giáo dục lý luận chính trị và hoạt động thực tiễn của các môn khoa học này

Tổng hợp những lý do trên, tác giả nhận thấy việc nghiên cứu, giáo dục, học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh trong trường Đại học Sư phạm - Trường sư phạm đứng đầu cả nước, cái nôi đào tạo ra đội ngũ giáo viên chất lượng cao cho đất nước, để đáp ứng được “làm thế nào để nhà trường này chẳng những là trường sư phạm mà còn là trường mô phạm của cả nước” (Hồ Chí Minh,1964) là vô cùng cần thiết và hữu ích, liên quan trực tiếp đến việc

kiên định con đường và nền tảng tư tưởng của Đảng, cách mạng nước ta Đây

sẽ trở thành kênh tuyên truyền góp phần phổ cập lý luận chính trị, đường lối của Đảng cho các nhà giáo tương lai nhằm khẳng định, bảo vệ và phát triển nền tảng tư tưởng chung của toàn xã hội Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài

“Phương pháp giáo dục môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện hiện nay” làm đề tài luận văn tốt nghiệp khóa

học cao học của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Các quốc gia trên thế giới và Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu, các bài viết của các nhà khoa học xung quanh hiện tượng này, bao gồm:

Trên thế giới

Marzano Robert (GT TS Nguyễn Hữu Châu dịch, 2015), Nghệ thuật

và khoa học dạy học, Nxb Giáo dục Việt Nam Luận cứ toàn diện về dạy học hiệu quả Tài liệu giới thiệu điều tốt nhất mà các nhà nghiên cứu có thể mang lại cho chúng ta biết phương pháp dạy học nào có nhiều khả năng nhất để thực sự có hiệu quả với các học sinh Mỗi giáo viên phải tự xây dựng phương pháp dạy học cụ thể cho học sinh của mình tại thời điểm thích hợp Quan trọng của việc dạy học có hiệu quả phải là nghệ thuật và đó là tên gọi của tài liệu

Tsuboi Yoshiharu (2008), Một góc nhìn khác, Hội thảo Quốc tế về Việt

Nam học lần thứ 3 Bài viết là góc nhìn vô cùng chính xác về Chủ tịch Hồ Chí Minh của một nhà học giả nước ngoài Con người Hồ Chí Minh được phản ảnh sắc nét trong Hiến pháp là một người theo chủ nghĩa cộng hòa và chủ nghĩa hòa bình hơn là một người theo chủ nghĩa cộng sản

Tại Việt Nam

PGS.TS Vũ Hồng Tiến (2015), Một số phương pháp dạy học tích cực,

www.tailieu.vn Bài viết tập trung làm rõ bản chất của phương pháp dạy học

tích cực, vai trò và nội dung cơ bản của một số phương pháp dạy học tích cực Khẳng định sự cần thiết và có ý thức tự giác, sáng tạo áp dụng PPDH tích cực

Nguyễn Thị Minh Phương (2015), Cẩm nang phương pháp Sư phạm,

Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh Cuốn sách đưa ra các chỉ dẫn thiết thực, dễ hiểu và dễ áp dụng Hướng dẫn người dạy biết cách mở đầu bài giảng thu hút được sự chú ý của người học ngay từ những giây phút đầu tiên của giờ học, cách nhấn mạnh, chốt kiến thức giúp người học nhớ được bài lâu hơn, cách lập kế hoạch bài giảng chi tiết sao cho phù hợp giữa nội dung - phương pháp - phương tiện và thời gian cho một tiết giảng, bài giảng, cách trực quan hóa bài giảng để cho giờ học trở nên sinh động hơn, hiệu quả hơn

Ứng xử sư phạm và giáo dục kỹ năng sống trong nền giáo dục hiện nay,

Nxb Hồng Đức (2012) Tác phẩm tập trung làm sáng tỏ bản chất của ứng xử trong giao tiếp giữa người dạy và người học theo quan điểm hoạt động và giáo dục, đồng thời chỉ ra một số khó khăn mà giáo viên thường gặp phải khi giải quyết các tình huống sư phạm trong hoạt động ứng xử

Bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh (2016), Tài liệu hướng dẫn ôn tập môn

học Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh Tài liệu

được chia làm ba phần Phần tóm tắt nội dung; phần hỏi và gợi ý trả lời; phần câu hỏi trắc nghiệm Tài liệu giúp cho sinh viên dễ dàng nắm bắt những nội dung cốt lõi của môn học làm quen với các dạng câu hỏi, cách thức làm bài thi tự luận cũng như trắc nghiệm Tài liệu được biên soạn dựa trên giáo trình

Tư tưởng Hồ Chí Minh của Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội

Hoàng Trung (2002), Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, Nxb Đại học

Quốc gia Hồ Chí Minh Cuốn sách chỉ ra những phạm trù đạo đức cơ bản mà

Hồ Chí Minh đã sử dụng, làm rõ nội dung của chúng và lý giải vì sao Hồ Chí Minh lại sử dụng các phạm trù ấy với những nội dung đó Chỉ ra giá trị tư

tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong thực tiễn cách mạng nước ta Làm rõ ý nghĩa lý luận và thực tiễn của việc kế thừa, vận dụng và phát triển tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay

Thùy Anh (2015), Dạy và học tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại

học, cao đẳng, www.xaydungdang.org Tác giả tập trung làm rõ thực trạng dạy và học bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường Đại học, Cao đẳng Đội ngũ giáo viên dạy bộ môn tư tưởng hồ Chí Minh còn thiếu và chất lượng chưa cao Giáo viên chưa nhận được sự quan tâm kịp thời của các cấp chính quyền Phần lớn sinh viên không hứng thú với môn học và chưa thực sự thấy được tầm quan trọng của bộ môn tư tưởng Hồ Chí Minh Tác giả cũng đưa ra một số biện pháp để cải thiện chất lượng giáo viên và sinh viên Tăng cường tập huấn, đào tạo, quan tâm đến đời sống giáo viên, kết hợp nhiều phương pháp dạy học, lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp để gây hứng thú với sinh viên

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích và đánh giá thực trạng chất lượng giáo dục môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện hiện nay, từ đó đề xuất các giải pháp áp dụng các phương pháp dạy học nâng cao chất lượng môn học

Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ các lý luận về phương pháp dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh, nâng cao chất lượng dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh, các yếu tố tác động đến công tác dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện hiện nay;

- Phân tích, đánh giá thực trạng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện hiện nay Từ đó, chỉ ra những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của thực trạng đó

- Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Các phương pháp dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong điều kiện hiện nay

Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung:

Luận văn tập trung làm rõ những nội dung sau:

Tình hình giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên trường Đại học sư phạm Hà Nội Các phương pháp dạy học đang được áp dụng trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội trong những năm gần đây

Phương pháp dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh được xây dựng trên

cơ sở thế giới quan của chủ nghĩa vô sản Điều này thể hiện tính đảng, nội dung chủ yếu xoay quanh chủ nghĩa Mác - Lênin, quan điểm của Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh

Trong luận văn của tác giả có sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

+ Phương pháp thu thập tài liệu: nguồn tài liệu được thu thập từ các báo cáo tổng kết năm học của phòng Đào tạo, chương trình dạy học từ tổ Tư tưởng Hồ Chí Minh tổ Phương pháp của khoa Lý luận chính trị và giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội

+ Phương pháp thống kê: chủ yếu là thống kê so sánh để đánh giá ưu và nhược điểm của từng phương pháp

+ Phương pháp xử lý và phân tích: Phân tích các phương pháp và so sánh các kết quả nhận được để đưa ra nhận định, đánh giá

+ Điều tra, khảo sát bằng cách phát phiếu điều tra, đưa bảng câu hỏi Đối tượng được điều tra gồm có các giảng viên hiện đang giảng dạy và các sinh viên đang học tập tại trường Tác giả lựa chọn khảo sát, điều tra hai đối tượng này vì giảng viên là người trực tiếp giảng dạy, đánh giá chất lượng học tập của sinh viên Sinh viên với vai trò là người học, trực tiếp lĩnh hội kiến thức từ giáo viên truyền đạt, sinh viên sẽ có đánh giá khách quan chính xác nhất về ưu nhược điểm của các phương pháp dạy học thông qua các tiết học

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm có 2 chương

Chương 1 GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI – NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG 1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh là gì?

Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên Chủ nghĩa xã hội có viết “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của

sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi” [16]

Tựu trung lại:

Thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống các quan điểm lý luận toàn diện và sâu sắc, phản ánh những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam,

mang bản chất khoa học và cách mạng

Thứ hai, tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại Sinh thời, Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhấn mạnh chủ nghĩa Mác

- Lênin là chân chính nhất, vững chắc nhất, cách mạng nhất; là cẩm nang thần kỳ; là mặt trời soi sáng con đường cách mạng của các dân tộc; là vũ khí về tư tưởng quan trọng nhất, không thể thay thế được Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định chúng ta giành được thắng lợi là do nhiều nguyên nhân, trong đó cần phải nhấn mạnh là "do cố gắng vận dụng những lời dạy của Lê-nin, nhưng vận dụng một cách sáng tạo phù hợp với thực tế Việt Nam" [54,tr 479]

Thứ ba, tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi Tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với đường lối đúng đắn của Ðảng là ngọn cờ thắng lợi của cách mạng Việt Nam trong hơn 7 thập kỉ qua, là tài sản tinh thần vô giá tiếp tục soi sáng sự nghiệp đổi mới, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, tiến lên ngọn cờ Chủ nghĩa Xã hội Dù “Thế giới còn đổi thay, nhưng chủ nghĩa Mác – Lênin

và tư tưởng Hồ Chí Minh còn sống mãi” [25, tr 112]

Tóm lại, Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của hoạt động thực tiễn và

tư duy lý luận của Người, là sự kế thừa truyền thống dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể nước ta và thời đại… Tư tưởng Hồ Chí Minh là một môn khoa học có đối tượng nghiên cứu, chức năng, nhiệm vụ, phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam soi sang con đường của dân tộc Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tiến lên chủ nghĩa xã hội, góp phần vào sự phát triển của lịch sử thế giới

1.2 Tổng quan trường Đại học Sư phạm Hà Nội

1.2.1 Vị trí, vai trò của nhà trường

Hình 1.1 Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội

Hình 1.2 Logo Trường đại học Sư Phạm Hà Nội

Nguồn: Internet

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội chính thức được thành lập ngày 11/10/1951 theo Nghị định của Bộ Quốc gia Giáo dục Song quá trình hình thành và phát triển của Nhà trường lại được bắt đầu từ một sự kiện quan trọng, đó là ngày 10 tháng 10 năm 1945, tức là chỉ hơn một tháng sau khi đọc

bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ

tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh thành lập Ban Đại học Văn khoa tại Hà Nội, trong đó nhiệm vụ đầu tiên là đào tạo giáo viên Văn khoa Trung học Một một năm sau đó, ngày 8 tháng 10 năm 1946, Chủ tịch Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra Sắc lệnh số 194/SL thành lập ngành học Sư phạm, đào tạo giáo viên cho các bậc học cơ bản, trung học phổ thông, trung học chuyên khoa, thực nghiệm và chuyên nghiệp trong toàn quốc

Trong quá trình phát triển, dù đã nhiều lần đổi tên: Trường Sư phạm Cao cấp, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 1, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội Hà Nội như hiện nay, Nhà trường vẫn luôn đứng ở vị trí là trường Đại học Sư phạm đầu ngành trong cả nước Hàng chục vạn giáo viên các cấp, các chuyên gia giáo dục, trong đó, có nhiều nhà hoạt động chính trị có uy tín, nhà khoa học, nhà văn,

nhà Đó là các giáo sư Đặng Thai Mai, Đào Duy Anh, Trần Đức Thảo, Phạm Huy Thông, Lê Văn Thiêm, Nguyễn Lân hay nhà văn Nguyễn Khoa Điềm, nhà thơ Phạm Tiến Duật … tất cả đều trưởng thành từ mái trường này Theo

số liệu tính đến 16 – 12 -2014, trường có 1262 công chức, viên chức Trong

đó, có 3 GS.TSKH, 10 GS.TS, 1 PGS.TSKH, 121 PGS.TS, 252 TS Với 23 khoa và 2 bộ môn trực thuộc Trải qua hơn 60 năm xây dựng và phát triển, trường Đại học Sư phạm Hà Nội không ngừng nỗ lực vươn lên, hoàn thành nhiệm vụ, mục tiêu đào tạo ra đội ngũ giáo viên chất lượng cao phục vụ cho nền giáo dục nước nhà Không những cải cách, nâng cao trình độ đội ngũ giảng viên, nhà trường còn chú trọng cải thiện, nâng cấp cơ sở vật chất phục

vụ học tập, nghiên cứu cho sinh viên Trường đại học Sư phạm Hà Nội tự hào

là ngôi trường kịp thời ứng dụng các phương pháp dạy học công nghệ cao vào giáo dục thông qua các phương tiện như máy tính, máy chiếu, phòng học nghiệp vụ

1.2.2 Đặc điểm của sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội

Hình 1.3 Sinh viên trường Đại học Sư Phạm Hà Nội

Nguồn: Internet

Sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội cũng có những đặc điểm tâm lý tương tự sinh viên các trường Đại học, cao đẳng trên toàn quốc khác Sinh viên là một nhóm xã hội đặc biệt, đang tiếp thu những kiến thức, kỹ năng chuyên môn ở các trường cao đẳng, đại học để chuẩn bị cho hoạt động nghề nghiệp sau khi ra trường

Mỗi một lứa tuổi khác nhau đều có những đặc điểm tâm lý nổi bật, chịu

sự chi phối của hoạt động chủ đạo Ở đây, tác giả quan tâm đến sinh viên, những người có hoạt động chủ đạo là học tập để tiếp thu kiến thức, kỹ năng,

kỹ xảo nghề nghiệp ở các trường cao đẳng, đại học Một trong những đặc điểm tâm lý quan trọng nhất ở lứa tuổi thanh niên - sinh viên là sự phát triển

tự ý thức Nhờ có tự ý thức phát triển, sinh viên có những hiểu biết, thái độ,

có khả năng đánh giá bản thân để chủ động điều chỉnh sự phát triển bản thân theo hướng phù hợp với xu thế xã hội

Chẳng hạn sinh viên đang học ở các trường cao đẳng, đại học sư phạm,

họ nhận thức rõ ràng về những năng lực, phẩm chất của mình, mức độ phù hợp của những đặc điểm đó với yêu cầu của nghề nghiệp, qua đó họ sẽ xác định rõ ràng mục tiêu học tập, rèn luyện và thể hiện bằng hành động học tập hàng ngày trong giờ lên lớp, thực tập nghề hay nghiên cứu khoa học Nhờ khả năng tự đánh giá phát triển mà sinh viên có thể nhìn nhận, xem xét năng lực học tập của mình, kết quả học tập cao hay thấp phụ thuộc vào ý thức, thái độ, vào phương pháp học tập của họ

Ở SV đã bước đầu hình thành thế giới quan để nhìn nhận, đánh giá vấn đề cuộc sống, học tập, sinh hoạt hàng ngày Sinh viên là những trí thức tương lai,

ở các em sớm nảy sinh nhu cầu, khát vọng thành đạt Học tập ở đại học là cơ hội tốt để SV được trải nghiệm bản thân, vì thế, sinh viên rất thích khám phá, tìm tòi cái mới, đồng thời, họ thích bộc lộ những thế mạnh của bản thân, thích

học hỏi, trau dồi, trang bị vốn sống, hiểu biết cho mình, dám đối mặt với thử thách để khẳng định mình

Một đặc điểm tâm lý nổi bật nữa ở lứa tuổi này là tình cảm ổn định của sinh viên, trong đó, phải đề cập đến tình cảm nghề nghiệp - một động lực giúp

họ học tập một cách chăm chỉ, sáng tạo, khi họ thực sự yêu thích và đam mê với nghề lựa chọn

Sinh viên là lứa tuổi từng bước đạt đến độ phát triển sung mãn của đời người Họ là lớp người giàu nghị lực, giàu ước mơ và hoài bão Tuy nhiên, do quy luật phát triển không đồng đều về mặt tâm lý, do những điều kiện, hoàn cảnh sống và cách thức giáo dục khác nhau, không phải bất cứ sinh viên nào cũng được phát triển tối ưu, độ chín muồi trong suy nghĩ và hành động còn hạn chế Điều này phụ thuộc rất nhiều vào tính tích cực hoạt động của bản thân mỗi sinh viên Bên cạnh đó, sự quan tâm đúng mực của gia đình, phương pháp giáo dục phù hợp từ nhà trường sẽ góp phần phát huy ưu điểm và khắc phục những hạn chế về mặt tâm lý của sinh viên

Bên cạnh những mặt tích cực trên đây, mặc dù là những người có trình

độ nhất định, sinh viên không tránh khỏi những hạn chế chung của lứa tuổi thanh niên Đó là sự thiếu chín chắn trong suy nghĩ, hành động, đặc biệt, trong việc tiếp thu, học hỏi những cái mới Ngày nay, trong xu thế mở cửa, hội nhập quốc tế, trong điều kiện phát triển công nghệ thông tin, nền văn hoá của chúng ta có nhiều điều kiện giao lưu, tiếp xúc với các nền văn hoá trên thế giới, kể cả văn hoá phương Đông và phương Tây Việc học tập, tiếp thu những tinh hoa, văn hoá của các nền văn hoá khác là cần thiết Tuy nhiên, do đặc điểm nhạy cảm, ham thích những điều mới lạ kết hợp với sự bồng bột, thiếu kinh nghiệm của thanh niên, do đó, sinh viên dễ dàng tiếp nhận cả những nét văn hoá không phù hợp với chuẩn mực xã hội, với truyền thống tốt đẹp của dân tộc và không có lợi cho bản thân họ

Lứa tuổi sinh viên có những nét tâm lý điển hình, đây là thế mạnh của

họ so với các lứa tuổi khác như: tự ý thức cao, có tình cảm nghề nghiệp, có năng lực và tình cảm trí tuệ phát triển (khao khát đi tìm cái mới, thích tìm tòi, khám phá), có nhu cầu, khát vọng thành đạt, nhiều mơ ước và thích trải nghiệm, dám đối mặt với thử thách Song, do hạn chế của kinh nghiệm sống, sinh viên cũng có hạn chế trong việc chọn lọc, tiếp thu cái mới Những yếu tố tâm lý này có tác động chi phối hoạt động học tập, rèn luyện và phấn đấu của sinh viên

Bên cạnh những đặc điểm về độ tuổi, trình độ, tâm sinh lý giống như đội ngũ SV các trường ĐH, CĐ khác thì chất sư phạm là nét đặc thù của SV ĐHSP HN Là những giáo viên tương lai – những người nghệ sĩ trên bục giảng trong tương lai, SV ĐHSP HN nói riêng và sinh viên sư phạm nói chung không chỉ được đào tạo để giỏi về kiến thức chuyên môn mà còn đòi hỏi phẩm chất đạo đức, tư cách tốt Việc chọn một nghề để theo đuổi, ngoài

sự yêu thích của bản thân, xét ở một góc độ nào đó còn là nghề chọn người Tác giả cho rằng, làm nghề giáo là một công việc không đơn giản, nhất là trong bối cảnh hiện nay Thiết nghĩ việc chọn một công việc từng được xem là

“ chuột chạy cùng sao mới vào sư phạm” hay “ăn sư ở phạm” như bao thế hệ vẫn truyền miệng về SV Sư phạm chính là cách lột tả bản lĩnh của SV sư phạm Và rõ ràng, SV ĐHSP HN có những nét rất riêng, riêng trong cách nghĩ, riêng trong cách làm, riêng trong cách ứng xử Tất cả đề toát lên phong thái sư phạm mẫu mực, đạo đức

1.3 Vị trí và ý nghĩa của việc giáo dục môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội

1.3.1 Vị trí của việc giáo dục môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội

Hình 1.4 Bác Hồ thăm trường đại học Sư Phạm Hà Nội 4/3/1960

Nguồn: Internet

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm chăm lo đến thế hệ trẻ, trong đó sinh viên là những “người lao động trí óc trẻ” được Bác chú trọng nhiều Người thường xuyên thăm hỏi, động viên họ, khuyến khích họ miệt mài học tập và không ngừng tu dưỡng đạo đức cách mạng, để trở thành những người có đức, có tài, đóng góp sức mình vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc Người coi sinh viên là nhân tố hàng đầu, nhân tố quyết định vận

mệnh của đất nước sau này Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nêu cho sinh viên

tấm gương sáng về tinh thần độc lập, tự chủ, đổi mới, sáng tạo Suốt đời mình, Hồ Chí Minh là con người của độc lập dân tộc, tự chủ, đổi mới và sáng tạo Luôn luôn xuất phát từ thực tiễn, hết sức tránh lặp lại những lối cũ, đường mòn, không ngừng đổi mới và sáng tạo, đó là nét đặc sắc của tinh thần Hồ Chí

Minh, phong cách Hồ Chí Minh

Hình 1.5 Giáo trình môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Môn tư tưởng Hồ Chí Minh với việc giáo dục ý thức đạo đức, lối sống cho sinh viên, xây dựng quan hệ đạo đức mới, xác lập lối sống tiến bộ trong cộng đồng sinh viên Có ý nghĩa nền tảng hết sức căn bản, trang bị những tri thức, lý luận cơ bản để hình thành cốt lõi tư tưởng chính trị của sinh viên Môn tư tưởng Hồ Chí Minh có vị trí, vai trò quan trọng trong việc giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên nói chung, sinh viên Đại học Sư phạm Hà

Nội nói riêng Thông qua việc nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ góp phần giáo dục sinh viên thành những thầy cô giáo tương lai có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức tốt, góp phần vào việc đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước

1.3.2 ý nghĩa của việc giáo dục môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội

Giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh là giáo dục lý luận cách mạng, giáo dục tinh thần yêu nước, những truyền thống tốt đẹp của dân tộc Đó là nột yêu cầu khách quanb, một nhu cầu của xã hội tiên tiến, hiện đại, có một vị trí rất quan trọng trong mục tiêu chiến lược phát triển toàn diện của ngành giáo dục – Đào tạo Môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh trực tiếp cung cấp những tri thức khoa học, lý luận để xây dựng lên thế giới quan, nhân sinh quan, phương pháp luận khoa học, long yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội cho sinh viên, góp phần xây dựng con người xã hội chủ nghĩa

Học tập tư tưởng Hồ Chí Minh giúp mỗi người nâng cao năng lực tư

duy lý luận và phương pháp công tác trong thời đại ngày nay

Những Tư tưởng Hồ Chí Minh mặc dù có tính khái quát cao về các lĩnh vực có nội hàm rộng lớn như dân tộc và cách mạng dân tộc, chủ nghĩa xã hội, Đảng Cộng sản, Nhà nước, tư tưởng đại đoàn kết, quân sự, nhân văn, đạo đức, văn hóa nhưng lại có tính thực tiễn và áp dụng rất cao, có thể được vận dụng hiệu quả trong từng công việc nhỏ lẻ của mỗi người dân

Thấm nhuần được các tư tưởng chủ đạo, ta sẽ có nền tảng vững chắc

về mục đích lao động, mục tiêu đúng đắn để phát triển đất nước đi lên xã hội chủ nghĩa và có bản sắc riêng Từ đó sẽ tìm ra đường hướng cụ thể để phát triển năng lực của bản thân, xây dựng đất nước

Trên nền tảng kiên định lập trường, vững vàng quan điểm ấy, việc nắm

rõ được bản chất của các tư tưởng Hồ Chí Minh giúp cho mỗi người nâng cao

được khả năng tư duy lý luận sắc bén và cải tiến phương pháp lao động hiệu quả và khoa học hơn Thay đổi được tư duy nhận thức đúng đắn cũng chính là loại bỏ, bài trừ những suy nghĩ lệch lạc, tiêu cực, phiến diện, phản động, hướng con người đến những tư tưởng đúng đắn, phù hợp với quy luật phát triển Nếu đổi mới tư duy có vai trò dẫn dắt khởi nguồn cho sự tiến bộ thì cải tiển phương pháp cũng quan trọng không kém trong việc hiện thực hóa những

dự định, quan điểm đổi mới đó

Giáo dục đạo đức, tư cách, phẩm chất cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người nêu một tấm gương mẫu mực về thực hành đạo đức cách mạng để toàn Đảng, toàn dân noi theo Thống kê trong di sản Hồ Chí Minh để lại có tới gần 50 bài và tác phẩm chuyên bàn về vấn đề đạo đức Có thể nói, đạo đức là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của Hồ Chí Minh trong sự nghiệp cách mạng

Hồ Chí Minh quan niệm đạo đức là nền tảng và là sức mạnh của người cách mạng, coi đó là cái gốc của cây, ngọn nguồn của sông nước: Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng thì mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang vì sự nghiệp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Người quan niệm đạo đức tạo ra sức mạnh, nhân tố quyết định sự thắng lợi của mọi công việc

Việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh góp phần tạo sự chuyển biến mạnh

mẽ về ý thức tu dưỡng, rèn luyện và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh sâu rộng trong toàn xã hội, đặc biệt trong cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, thanh niên, học sinh nâng cao đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư Trong điều kiện thực tiễn hiện nay, mặt trái của cơ chế thị trường tác động mạnh mẽ, tạo nên sự phân hóa giàu nghèo, phân tầng xã hội, sự suy đồi về đạo đức, lối sống ở một bộ phận cán

bộ, đảng viên đã gây ra ảnh hưởng không nhỏ đến niềm tin, tư tưởng và tình

cảm của quần chúng nhân dân vào Đảng Vì vậy, việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh, noi gương đạo đức của Người trở nên cần thiết, cấp bách và quan trọng hơn bao giờ hết giúp đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội

Nâng cao tinh thần độc lập, tự chủ, đổi mới, sáng tạo theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh là con người của độc lập, tự chủ, đổi mới và sáng tạo, luôn luôn xuất phát từ thực tế, hết sức tránh lặp lại những lối cũ, đường mòn, không ngừng đổi mới và sáng tạo

Trong xu thế khu vực hóa và toàn cầu hóa, các thế lực phản động thù địch không từ bỏ âm mưu nhằm xóa bỏ chủ nghĩa xã hội đối với nước ta thông qua cơ chế thị trường và trao đổi, giao lưu văn hóa Trong điều kiện đó, chúng ta có thể làm gì để vừa mở cửa, hợp tác phát triển kinh tế mà vẫn giữ được độc lập, chủ quyền dân tộc Muốn vậy, chúng ta phải tạo ra nguồn sức mạnh nội lực làm cơ sở cho sự phát triển Một trong những sức mạnh nội lực

đó chính là tư tưởng Hồ Chí Minh Người có căn dặn: học tập chủ nghĩa Mác – Lênin là học tập cái tinh thần cách mạng và khoa học, cái tinh thần biện chứng của chủ nghĩa Mác – Lênin, để giải quyết tốt những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn đổi mới hiện nay, tức là phải luôn biết gắn lý luận với thực tiễn, từ tổng kết thực tiễn mà bổ sung làm phong phú thêm lý luận Do vậy, việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh cũng chính là việc học tập có ý nghĩa về mặt định hướng giá trị, tạo nên sức mạnh đồng thời là kim chỉ nam, là nền tảng tư tưởng cho mọi hành động của cả dân tộc

1.4 Mục tiêu dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên Đại học

Sư phạm Hà Nội

1.4.1 Về kiến thức

Giúp sinh viên nắm được các nội dung cơ bản sau:

- Nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển của Tư tưởng Hồ Chí

- Đối tượng, nhiệm vụ và ý nghĩa của việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về: Dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc Đại đoàn kết dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại Về Đảng Cộng sản Việt Nam, xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề đạo đức, nhân văn, văn hóa

- Vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới đất nước

1.4.2 Về kĩ năng

Biết tiếp cận, phân tích, phân loại, đánh giá những tài liệu của Chủ tịch

Hồ Chí Minh, các tác phẩm viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh, tư tương Hồ Chí Minh thông qua các tác phẩm

Có khả năng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công cuộc đổi mới của nước ta hiện nay

1.4.3 Về thái độ

- Nhận thức đúng đắn về tư tưởng Hồ Chí Minh; bài trừ, đấu tranh chống lại những quan điểm sai lệch về tư tưởng Hồ Chí Minh;

- Nhận thấy được tầm quan trọng của việc nghiên cứu, học tập bộ môn

tư tưởng Hồ Chí Minh Hiểu sâu sắc hơn giá trị to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp các mạng của Đảng và nhân dân ta từ trước đến nay

Từ đó củng cố niềm tin về con đường cách mạng mà Người đã vạch ra cho dân tộc Việt Nam

Tóm lại, mục tiêu của việc giáo dục môn tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm giúp sinh viên nắm được nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào tình hình thực tế của Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò vô cùng

to lớn đối với những thắng lợi của cách mạng Việt Nam Từ đó, củng cố lòng tin vào con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội ở nước ta, có ý thức trách nhiệm

trong việc cống hiến cho nước nhà, xây dựng và bảo vệ tổ quốc toàn vẹn lãnh thổ Để đạt được mục tiêu này, người giáo viên phải sử dụng hệ thuống phương pháp dạy học phù hợp với sinh viên nói chung và sinh viên Đại học

Sư phạm Hà Nội nói riêng, giúp các em sinh viên phát huy được tính tích cực trong học tập

Tiểu kết chương 1

Qua nội dung chương 1 tác giả đã giải thích các thuật ngữ, khái niệm liên quan đến giáo dục môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho SV ĐHSP HN Khái quát về địa bàn nghiên cứu – Trường Đại học Sư phạm Hà Nội Vị trí, vai trò

và ý nghĩa của môn học đốii với sinh viên ĐHSP HN như thế nào? Mục tiêu dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho SV ĐHSP HN ra sao? Tất cả những nội dung trên đã được tác giả làm rõ tại chương 1 của công trình nghiên cứu

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội là một trong những con chim đầu đàn của ngành Sư phạm trong cả nước Công tác giáo dục của nhà trường được thực hiện vô cùng nghiêm tusv và chặt chẽ bởi đội ngũ giảng viên chất lượng cao, có uy tín trong giới học thuật Đại đa số SV ĐHSP HN có lối sống lành mạnh, cần cù chịu khó, ham học hỏi Môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh có vị trí, vai trò quan trọng trong việc giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên nói chung, sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội nói riêng Thông qua việc nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ góp phần giáo dục sinh viên thành những thầy cô giáo tương lai có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức tốt, góp phần vào việc đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nuóc Học tập tư tưởng Hồ Chí Minh giúp nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác trong thời kì CNH – HĐH đẩy mạnh hội nhập quốc tế như hiện nay Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương mẫu mực về đạo đức, tư cách, phẩm chất cách mạng cho toàn Đảng, toàn dân noi theo Giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh là giáo dục về đạo đức, tư

cách, phẩm chất cách mạng của Bác cho sinh viên ĐHSP HN học tập Chủ tịch Hồ Chí Minh là con người của độc lập, tự chủ, đổi mới và không ngừng sáng tạo, đây cũng chính là một trong những ý nghĩa của việc giáo dục môn

Tư tưởng hồ Chí Minh cho SV ĐHSP HN

Để đạt được kết quả mong muốn trong công tác giáo dục môn tư tưởng

Hồ Chí Minh cho SV ĐHSP HN cần xác định mục tiêu về kiến thức, về kĩ năng và về thái độ cho SV ĐHSP HN

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN ĐHSP HN TRONG ĐIỀU KIỆN HIỆN NAY 2.1 Thực trạng công tác giáo dục tư tưởng Hồ Chi Minh cho SV ĐHSP

HN trong điều kiện hiện nay

Nhằm làm sáng tỏ thực trạng giáo dục môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho

SV ĐHSP HN trong điều kiện hiện nay, tác giả đã tiến hành điều tra xã hội học Phạm vi khảo sát là ĐHSP HN Đối tượng khảo sát tác giả chọn ngẫu nhiên 30 SV năm 3 khoa Hóa học, 30 SV năm 3 khoa Tin học, 30 SV năm 4 khoa Ngữ văn, 30 SV năm 4 khoa Sinh học Tổng số phiếu phát ra là 120 phiếu Số phiếu hợp lệ thu về là 112 phiếu Kết quả khảo sát như sau:

2.1.1 Tình hình tư tưởng của SV ĐHSP HN đối với môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Kết quả khảo sát cho thấy đa số Sinh viên đều có thái độ hợp tác với nhà trường trong công tác học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Từ đó xây dựng lập trường chính trị vững vàng, có lòng tin mạnh mẽ vào tư tưởng Hồ Chí Minh, vào các Đường lối của Đảng, Nhà nước

Trả lời câu hỏi: “Bạn có thấy hứng thú với với các tiết học môn tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như các phong trào, chương trình nhằm giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh của nhà trường không?” đối với một môn học mới, môn khoa học đặc biệt, môn học chung thì kết quả 56/112 phiếu sinh viên trả lời

“rất hứng thú” và 28/112 phiếu sinh viên trả lời “hứng thú” là một kết quả khá khả quan Đồng thời khi trả lời câu hỏi “Theo bạn, môn học tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng thế nào đối với SV ĐHSP HN nói riêng, SV cả nước nói chung?” 89/112

SV ĐHSP HN được chọn ngẫu nhiên có đáp án: Giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh là giáo dục lý luận sống, đạo làm người, hoàn thiện nhân cách cá

nhân, trang bị cho họ trí tuệ và phương pháp tư duy biện chứng để họ trở thành những chiến sĩ đi tiên phong trong sự nghiệp bảo vệ đất nước

Như vậy, đa số SV ĐHSP HN đều có nhận thức đúng đắn về môn học, giáo dục môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho SV ĐHSP HN nhận được sự quan tâm của đa số SV

Bên cạnh đó vẫn còn tồn tại những tư tưởng băn khoăn về môn học, chưa có cái nhìn chính xác đối với tư tưởng Hồ Chí Minh Cùng với hai câu hỏi khảo sát trên, đối với câu hỏi “Bạn có thấy hứng thú với với các tiết học môn tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như các phong trào, chương trình nhằm giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh của nhà trường không?” có đến 18 phiếu trả lời

“không hứng thú” đối với câu hỏi ““Theo bạn, môn học tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng thế nào đối với SV ĐHSP HN nói riêng, SV cả nước nói chung?” 13/112 phiếu trả lời “không quan trọng” lý do đưa ra đa phần cho rằng đó là môn học chung, không phải môn chuyên ngành, không

phục vụ cho công việc trong tương lai Không cần quan tâm

2.1.2 Tình hình hoạt động thực tiễn của công tác giáo dục môn tư tưởng

Hồ Chí Minh cho SV ĐHSP HN

Thứ nhất, vai trò của đội ngũ giảng viên tư tưởng Hồ Chí Minh

Đội ngũ giảng viên giảng dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh là những người giữ vai trò trọng yếu trong việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục tư tưởng

Hồ Chí Minh cho sinh viên Kết quả khảo sát cho thấy, với câu hỏi “Bạn tiếp thu môn học tư tưởng Hồ Chí Minh qua hình thức nào là chủ yếu” Kết quả thu được là 88/112 phiếu trả lời “Từ các bài giảng môn tư tưởng Hồ Chí Minh”, 13/112 phiếu trả lời “Từ các cuộc thi tìm hiểu về tư tưởng Hồ Chí

Minh do nhà trường và các đoàn thể tổ chức” và 11/112 phiếu trả lời

“từ các phương tiện truyền thông” Như vậy với đa số số phiếu trả lời “Từ các bài giảng môn tư tưởng Hồ Chí Minh”, đã khẳng định vai trò của đội ngũ

giảng dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh đối với công tác giáo dục môn tư tưởng

Hồ Chí Minh đối với SV ĐHSP HN trong điều kiện hiện nay

Đối với câu hỏi “Theo bạn, nội dung của giáo trình môn Tư tưởng Hồ Chí Minh có gây hứng thú với sinh viên? Có đến 54/112 phiếu trả lời “hứng thú”, tác giả đánh giá đây là câu trả lời chưa thực sự đạt kết quả mong đợi SV chưa thực sự hứng thú với nội dung trong giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh Chỉ có 35/112 phiếu trả lời “rất hứng thú” Và có 13 SV trả lời “không hứng thú”

Đối với câu hỏi: “giảng viên thường dùng phương pháp nào để giảng dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh?”, kết quả rất khả quan Có đến 92/112 sinh viên trả lời “giảng viên sử dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, kết hợp nhiều phương pháp phù hợp với nội dunh bài học” chỉ có một số ít 10 SV trả lời “giảng viên thường sử dụng các phương pháp thuyết giảng” Đây là kết quả khả quan, thể hiện năng lực sư phạm của đội ngũ giảng viên môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của trường ĐHSP HN

Qua kết quả khảo sát cho thấy vấn đề tổn tại chủ yếu của việc dạy và học các môn tư tưởng Hồ Chí Minh là ở chỗ nội dung của chương trình còn chưa thực sự gây hứng thu với SV, là môn học chung nên gây những hiểu lầm

về vai trò và tầm quan trọng của môn học đối với sinh viên

Thứ hai, vai trò của các đoàn thể

Trong các trường đại học, các đoàn thể cùng phối hợp tổ chức các hoạt động chính trị, hoạt động xã hội, văn hóa nghê thuật, thể thao nhằm giáo dục các môn chính trị nói chung và môn tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng cho SV Tuy nhiên, hiện nay đại bộ phận đội ngũ cán bộ các đoàn thể đều là cán bộ kiêm nhiệm, hầu như chưa được thông qua đào tạo chuyên nghiệp về công tác giáo dục các môn chính trị nói chung và môn tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng, điều đó ảnh hưởng rất lớn đến công tác giáo dục Tư tưởng Hồ Chí Minh cho

SV ĐHSP HN Năng lực chuyên môn có hạn, làm hạn chế khả năng khảo sát, đánh giá về tình hình tiếp thu tư tưởng của SV về môn học Đồng thời, gây ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả của những đề xuất các chủ trương, giải pháp có tính định hướng tư tưởng cho SV đối với nhà trường, cũng như khả năng tổ chưc các hoạt động nhằm giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh cho SV là điêu khó tránh khỏi

Khi trả lời câu hỏi khảo sát: “Thái độ của bạn đối với những hoạt động nhằm giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh của nhà trường?” có 4 cấp độ: rất thích, thích, bình thường, không thích Thì đa số SV đều trả lời “Bình thường” Tuy nhiên khi trả lời câu hỏi “ Theo bạn, nhà trường tổ chức các phong trào có giúp ích cho bạn trong việc học tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh?” thì đa số

SV cho rằng nhà trường tổ chức các phong trào có giúp ích cho bản thân như: Nâng cao lý tưởng niềm tin, nâng cao ý thức chính trị, tăng cường năng lực thực tế, rèn luyện bản lĩnh trong cuộc sống

Đối với câu hỏi “Theo bạn, nhà trường tổ chức các hoạt động phong trào còn tồn tại vấn đề gì?” có 24/112 phiếu trả lời “mang tính hình thức”, tuy nhiên chỉ có 14/112 phiếu cho rằng “xa rời thực tế” và 28 phiếu cho rằng “nội dung sáo rỗng”

Như vậy, đa số sinh viên đều nhận thức được vai trò và ý nghĩa của những hoạt động do nhà trường tổ chức mang lại cho họ Tuy nhiên, các hoạt động này chưa thực chuyên nghiệp, nội dung chưa thực lôi cuốn sinh viên nên vẫn tồn tại những SV không mấy hứng thú với các hoạt động này

2.2 Nội dung và hình thức công tác giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh cho

SV ĐHSP HN trong điều kiện hiện nay

2.2.1 Giáo dục môn tư tưởng Hồ Chí Minh thông qua giảng dạy

Hiện nay, có nhiều hình thức giáo dục môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho

SV nói chung và SV ĐHSP HN nói riêng Giữ vai trò chủ chốt trong công tác giáo dục môn tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên ĐHSP HN là hình thức giáo dục thông qua giảng dạy Muốn đạt hiệu quả giáo dục mong muôn, đòi hòi cần có sự hợp tác của giảng viên và sinh viên Sinh viên cần tích cực phối hợp tiếp thu tri thức được giảng viên truyền thụ trong các bài giảng Giảng viên cần có các phương pháp dạy học hiệu quả Một số phương pháp dạy học tiêu biểu đối với dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng và môn học khác nói chung như sau:

Phương pháp thuyết trình

Là phương pháp dụng người dạy sử dụng lời nói để trình bày, thuyết minh, khai thác, phân tích một nội dung lí luận nào đó Thuyết trình nhằm mục đích: Truyền đạt kiến thức, thông báo, hoặc thuyết lý một nội dung khoa học

Đây là phương pháp đặc trưng nhất trong các phương pháp dạy học truyền thống Giá trị của phương pháp này là tính tích cực, ổn định lâu Nó thể hiện quá trình lao động của người thầy trên bục giảng Hiệu quả của phương pháp này là ở chỗ, thông tin được truyền đạt đến cho người học, người nghe một cách rành mạch, sang tỏ, hệ thống Định hướng tư duy của người dạy và người nghe Để mạch tư duy và tư tưởng của người dạy được liên tục một cách logic, có chủ định thông qua vai trò chủ đạo của người dạy Nhờ thuyết minh, diễn giảng (một hình thức thuyết trình khác), mà các sự kiện, các tư liệu được tái hiện bằng lời và truyền tới người nghe, giúp họ thu

thuyết trình, diễn giải mà các khái niệm, phạm trù các luận điểm được phân tích, dẫn tới các kết luận, các khẳng định, các đơn vị kiến thức hợp thành chỉnh thể được xây dựng hoàn chỉnh theo lôgic khoa học thông qua năng lực phân tích, tổng hợp, khái quát của người dạy như một sự làm mẫu cho người học Được như vậy, kiến thức sẽ dần chuyển hóa thành tư tưởng, đọng lại trong tâm trí người học thành thu hoạch có giá trị, tạo dựng niềm tin đạo đức

và hình thành cơ sở nhân cách

Thuyết trình trong dạy học là phương pháp quan trọng, nó là phương pháp chủ đạo xuyên suốt từ đầu đến cuối bài giảng Bài giảng sử dụng kết hợp nhiều phương pháp để phát huy tính tích cực của sinh viên thì vẫn không thể thiếu phương pháp thuyết trình; phương pháp thuyết trình vẫn là chủ yếu

Phương pháp thuyết trình đòi hỏi người sử dụng đúng mức độ, không được tuyệt đối hóa, biến thành sự độc thoại, sự đơn điệu, biến thành lao động một phía của người dạy, làm người học rơi vào thụ động, bị động, không thực

sự làm việc bằng đầu óc Không được biến việc thuyết trình, diễn giảng thành

sự áp đặt một chiều, buộc người học phải nhất nhất tuân theo những gì giảng viên nói ra Cần phải có điểm nhấn, có điểm lướt qua, có ngừng nghỉ, dành một phạm vi cho người học bộc lộ kiến thức bằng việc tranh luận, thảo luận, phản biện

Ví dụ: Khi dạy chương VII: Một số vấn đề về vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới

Phần II: Quan điểm cơ bản có ý nghĩa phương pháp luận đối với việc vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

Mục 1: Lý luận gắn liền với thực tiễn thuộc tr.114, giáo trình

Ở mục này giảng viên thuyết trình về mối quan hệ giữa lý luận với thực tiễn để sinh viên hiểu được mối quan hệ giữa lý luận với thực tiễn và vai trò của mối quan hệ đó Còn việc thấu suốt quan điểm đó trong việc vận dụng và

phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh như thế nào thì giảng viên nên kết hợp với các phương pháp giáo dục khác như phương pháp nêu vấn đề, thảo luận, hoạt động nhóm, trình chiếu, nếu ý kiesn ghi lên bảng…

Ưu điểm của Phuong pháp thuyết trình trong dạy học môn tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng và các môn học khác nói chung như sau:

Sử dụng phương pháp thuyết trình vào việc truyền đạt kiến thức, giảng viên chủ động trình bày chủ đề theo một hệ thống logic, đúng trọng tâm, trọng điểm của bài Chủ động vận dụng những tư liệu mới, cập nhật được các sự kiện thời sự và các dữ liệu cần thiết Thông qua phương pháp thuyết trình, sinh viên sư phạm dễ tiếp thu được những nội dung một cách hệ thống và xác định được những nội dung chính trong bài học Tránh được tình trạng nghe giảng hình thức, không xác định được trọng tâm bài giảng; trong một thời gian ngắn cung cấp được nhiều thông tin, tài liệu, sự kiện

Bên cạnh những ưu điểm, phương pháp thuyết trình cũng tồn tại một số nhược điểm nhất định Trong quá trình sử dụng phương pháp thuyết trình, người dạy nặng về luận giảng, giảng giải thì sẽ không phát huy được tính tích cực chủ động sáng tạo của người học trong quá trình học tập, người học nghe

và chép một cách thụ động Hạn chế được tự học, tự nghiên cứu và vận dụng kiến thức sáng tạo vào thực tế Đây là phương pháp cần thiết trong mọi giờ học, tuy nhiên, không phải là phương pháp đạt hiệu quả cao Phương pháp này còn tồn tại nhiều hạn chế, cụ thể như sau:

Thứ nhất: Dễ bị nhàm chán nếu người dạy giảng không tốt

Thứ hai: Mất nhiều thời gian, thậm chí không đủ thời gian để thuyết trình các nội dung trong giáo trình

Thứ ba: Tạo cho người học thói quen tiếp thu kiến thức một cách thụ động, trông chờ sự thuyết trình, giảng giải của người dạy mà không tự chủ

động học tập, nghiên cứu kiến thức, dẫn đến trì trệ tư duy, phong cách làm việc không sang tạo Đây là hạn chế lớn nhất của phương pháp thuyết trình

Do những hạn chế của phương pháp thuyết trình, để quá trình dạy học hiệu quả, cần kết hợp phương pháp thuyết trình với các phương pháp dạy học khác để khuyến khích người học tự học, chủ động trong nghiên cứu, sáng tạo nhiều hơn

Những yêu cầu khi sử dụng phương pháp thuyết trình:

Yêu cầu về ngôn ngữ:

Một là, dùng từ ngữ chính xác, dễ hiểu, tránh dùng những từ cầu kì, sáo rỗng khó hiểu Ngôn ngữ người dạy phải đủ sức nêu gương, thể hiện được phong thái, đạo đức chuẩn mực của người dạy

Hai là, người dạy cũng cần chú ý đến ngữ điệu và cường độ, tốc độ thuyết trình Ngữ điệu thuyết trình gợi cảm, tốc độ lời giảng phải vừa phải

Ba là, thuyết trình phải theo một hệ thống lôgic và khoa học, phải rành mạch, rõ ràng các chi tiết, các yếu tố cấu thành nội dung phải liên kết gắn bó với nhau

Bốn là, người dạy phải xây dựng kiến thức cơ bản của bài học một cách

hệ thống, liên kết với nhau, hướng vào nội dung chính của bài giảng Xác định nội dung trọng tâm và nhấn mạnh vào đó Sau nỗi phân thuyết trình bao giờ cũng phải neo chốt kiến thức

Phương pháp hỏi đáp

Phương pháp hỏi đáp là phương pháp trong đó giảng viên (người dạy) đặt ra những câu hỏi để sinh viên (người học) trả lời, hoặc có thể tranh luận với nhau và với cả giảng viên, qua đó nội dung bài học được sinh viên lĩnh hội

Căn cứ vào tính chất hoạt động nhận thức, phương pháp hỏi đáp được phân biệt thành ba phương pháp như sau:

Một là, hỏi đáp tái hiện: Người dạy đặt ra những câu hỏi, yêu cầu sinh viên nhớ lại những kiến thức đã học, trả lời dựa vào trí nhớ, không cần suy luận Phương pháp này chủ yếu sử dụng để đặt mối liên hệ giữa kiễn thức đã học và kiến thức sắp học hoặc khi cần củng cố kiến thức mới học, làm cơ sở cho việc tiếp nhận kiến thức mới, không bị gián đoạn nhận thức

Ví dụ: Khi dạy chương I: Nguồn gốc, qua trình hình thành và phát triển, đối tượng, nhiệm vụ và ý nghĩa học tập tư tưởng Hồ Chí Minh

Phần I: Nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

Giáo viên có thể đặt các câu hỏi tái hiện lại kiến thức cũ để làm rõ kiến thức sắp học như sau:

Hồ Chí Minh sinh ra trong hoàn cảnh nào?

Hai là, hỏi đáp giải thích, minh họa: Nhằm mục đích làm sáng tỏ một

đề tài nào đó, người dạy lần lượt đưa ra các câu hỏi kèm theo những ví dụ minh họa để người học dễ hiểu, dễ nhớ Phương pháp này đặc biệt có hiệu quả khi có sự hỗ trợ của phương tiện nghe nhìn

Ví dụ: Khi dạy chương I: Nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển, đối tượng, nhiệm vụ và ý nghĩa học tập tư tưởng Hồ Chí Minh

Phần I: Nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

Người dạy có thể đặt câu hỏi kèm minh họa về tình hình đất nước lúc bấy giờ, hỗ trợ sinh viên trong việc hiểu và nhớ bài học như sau:

Trong hoàn cảnh nước mất nhà tan bởi quân xâm lược thực dân Pháp Nguyễn Ái Quốc khi đó đã có hành động gì?

Ở đây, khi học sinh trả lời đầy đủ thì giáo viên kết luận, chưa đầy đủ giáo viên giải thích, bổ sung them Sử dụng phim, ảnh liên quan đến bài học

để làm rõ nội dung bài học cho sinh viên

Ba là, hỏi đáp tìm tòi: Trong hỏi đáp tìm tòi, hệ thống câu hỏi do giảng viên chuẩn bị giữ vai trò chủ đạo, quyết định lĩnh hội chất lượng của lớp học Hỏi đáp tìm tòi bao gồm một chuỗi các câu hỏi lần lượt tìm hiểu những vấn

đề nhỏ, bộ phận có liên quan với nhau, hợp thành vấn đề lớn cơ bản Việc giải quyết các câu hỏi nhỏ, có tính chất gợi ý, bổ trợ sẽ giải quyết vấn đề chính Ở phương pháp tìm tòi, người dạy là người tổ chức tìm tòi, còn người học là người tự lực phát hiện kiến thức Vì vậy, khi kết thúc cuộc hỏi đáp, sinh viên

có niềm vui của việc khám phá, vừa nắm được cách thức đi đến kiến thức đó, trưởng thành thêm một bước trình độ về tư duy Cuối cuộc hỏi đáp người dạy cần vận dụng các kiến thức của người học đã trả lời để kết luận vấn đề đặt ra,

dĩ nhiên là có bổ sung, chỉnh lý khi cần Áp dụng được phương pháp này vào tiết học sẽ kích thích sự hứng thú, tự tin, khuyến khích được tư duy sáng tạo của sinh viên khi thấy ý kiến đóng góp của mình được giáo viên ghi nhận, sử dụng vào kết luận

Khi dạy chương I: Nguồn gốc, qua trình hình thành và phát triển, đối tượng, nhiệm vụ và ý nghĩa học tập tư tưởng Hồ Chí Minh

Phần I: Nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

Giáo viên đặt câu hỏi:

Nêu các nguồn gốc tư tưởng – lý luận, nhân tố chủ quan hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh?

Sau khi sinh viên trả lời, giáo viên bổ sung và kết luận có 4 nguồn gốc

tư tưởng – lý luận, nhân tố chủ quan như sau: giá trị văn hóa truyền thống dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, chủ nghĩa Mác – Lênin, phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh Để khuyến khích sinh viên tìm tòi kiến thức, tạo hứng thú cho sinh viên trong tiếp thu kiến thức, giáo viên đưa ra hệ thống câu hỏi cho từng nội dung nhỏ

Ví dụ: Đặt hệ thống câu hỏi về nguồn gốc giá trị dân tộc của tư tưởng

Ưu điểm của phương pháp hỏi đáp:

Sử dụng phương pháp hỏi đáp trong dạy học đối với sinh viên nói chung và sinh viên sư phạm nói riêng có các ưu điểm sau:

Thứ nhất, điều khiển có hiệu quả hoạt động tiếp thu kiến thức của sinh viên, kích thích tích cực hoạt động nhân thức của họ

Thứ hai, bồi dưỡng năng lực, huy động kiến thức đã có, diễn đạt một cách khoa học, chính xác, đầy đủ và súc tích

Thứ ba, giúp giảng viên thu được tín hiệu ngược từ sinh viên một cách nhanh gọn, kịp thời để điều chỉnh hoạt động của mình và người học Đồng thời qua đó người học cũng thu được tín hiệu ngược để kịp thời điều chỉnh hoạt động nhận thức – học tập của mình Tạo cơ hội cho giảng viên nắm được khả năng hoạt động nhận thức của người học

Nhược điểm của phương pháp hỏi đáp:

Một là, nếu vận dụng phương pháp hỏi đáp không khéo léo sẽ làm mất thời gian, ảnh hưởng đến kế hoạch lên lớp, biến vấn đáp thành cuộc đối thoại giữa giảng viên và một vài sinh viên, không thu hút được cả lớp cùng tham gia vào hoạt động chung

Hai là, nếu câu hỏi đặt ra chỉ đòi hỏi phải nhớ lại tri thức một cách máy móc sẽ làm ảnh hưởng đến sự phát triển tư duy lôgic, tư duy sáng tạo của sinh viên nói chung và sinh viên sư phạm nói riêng

Những yêu cầu cơ bản khi sử dụng phương pháp hỏi đáp:

Để phát huy mặt mạnh và hạn chế những mặt yếu của phương pháp hỏi đáp cần đảm bảo những yêu cầu khi đề ra câu hỏi và việc vận dụng phương pháp đó Sở dĩ như vậy là vì trong phương pháp hỏi đáp câu hỏi có ý nghĩa hết sức quan trọng Không biện pháp nào linh hoạt và uyển chuyển dễ hiểu,

dễ điều khiển hoạt động nhận thức của sinh viên bằng cách đề ra câu hỏi

Việc sử dụng phương pháp đàm thoại có hiệu quả hay không? Phụ thuộc vào nghệ thuật đặt câu hỏi của người dạy Câu hỏi đặt ra không chỉ đòi hỏi sinh viên ĐHSP HN tái hiện lại kiến thức đã học từ đó liên hệ với kiến thức mới, giải quyết các vấn đề mới Câu hỏi đặt ra phải hướng trí tuệ sinh viên ĐHSP HN vào kiến thức trọng tâm, nội dung chính của bài học, hình thành tư duy cho SV Câu hỏi đặt ra phải đảm bảo nguyên tắc logic Khối lượng nội dung đặt ra trong câu hỏi không được quá khả năng tìm ra câu trả lời sủa SV ĐHSP HN Câu hỏi phải rõ rang, dễ hiểu, thống nhất Một câu hỏi chỉ có một đáp án, hình thức phải gọn gàng, đặc biệt kích thức tư duy theo hướng tìm tòi, khám phá

Phương pháp nêu vấn đề

Nêu vấn đề không chỉ là một phương pháp dạy học cụ thể mà là nguyên tắc chỉ đạo việc tiến hành của nhiều phương pháp dạy học liên kết với nhau, trong đó, giáo viên tạo ra tình huống có vấn đề, nêu vấn đềvà tổ chức, thúc đẩy hoạt động tìm tòi sáng tạo của sinh viên giải quyết vấn đề

Ưu điểm của phương pháp dạy học nêu vấn đề:

Phương pháp nêu vấn đề có những nét cơ bản của sự tìm tòi khoa học trong sinh viên nói chung, sinh viên ĐH SPHN nói riêng Phải tiến hành hoạt

động trí tuệ, tự lực lĩnh hội tri thức mới bằng cách giải quyết những vấn đề học tập Nhờ vậy mà đảm bảo tính vững chắc của tri thức

Nêu vấn đề là phương tiện có hiệu quả biến tri thức thành niềm tin thông qua việc tự lực suy nghĩ sáng tạo

Dạy học nêu vấn đề có tính rất rộng Điều đó là do tính động của vấn

đề, do mâu thuẫn biện chứng vốn có ở bất kì sự kiện, hiện tượng nào của hiện thực đó Trong dạy học truyền thống, không có tính động Tính động của dạy học nêu vấn đề là ở chỗ tình huống này chuyển thành tình huống khác bằng cách dựa trên định luật biện chứng của mối quan hệ và mối phụ thuộc của tất

cả những hiện tượng và sự vật của thế giới vật chất

Trong dạy học nêu vấn đề, việc liên hệ với đời sống và việc sử dụng kinh nghiệm sống của sinh viên nói chung và sinh viên trường ĐH Sư phạm

Hà Nội nói riêng không chỉ đơn thuần để minh hoạ những kết luận lý thuyết

mà còn là nguồn tạo lên tình huống, vấn đề và là tiêu chuẩn trực tiếp và gián tiếp đánh giá tính đúng đắn của việc tự lực suy nghĩ sáng tạo

Với phương pháp dạy học nêu vấn đề sinh viên có thể thể hiện tính tích cực cao Sở dĩ như vậy là:

Thứ nhất, bản thân tình huống vấn đề là nguồn kích thích tính tích cực của sinh viên;

Thứ hai, hoạt động trí tuệ của sinh viên gắn liền một cách hữu cơ với lĩnh vực cảm xúc của hoạt động tâm lý Mọi hoạt động tư duy tự lực tìm tòi đều có tính chất liên hệ;

Thứ ba, dạy học nêu vấn đề đảm bảo mối tương quan giữa lĩnh hội tri thức một cách sáng tạo và lĩnh hội tri thức có tính chất tái hiện khi tăng cường hoạt động nhận thức sáng tạo của người học;