Lịch sử hình thành và phát triển hệ thống thông tin thư viện đại học mỹ và định hướng vận dụng một số kinh nghiệm vào thư viện đại học việt nam (tt)

Nền giáo dục đại học lại càng cần phải có một hệ thống thư viện đại học phát triển hoàn thiện, phục vụ cho sự nghiệp giáo dục đào tạo đang ngày càng đổi mới ở trên thế giới.. Trong nền g

      
   

:

Lời cá

Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới tập thể các giáo sư, các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Cao học Simmons (Hoa Kỳ) đã tận tình truyền đạt kiến thức, chỉ bảo tôi trên con đường học tập và nghiên cứu khoa học

Tôi cũng xin gửi lời cám ơn sâu sắc tới PGS Nguyễn Văn Hồng và PGS, TS Phan Văn – hai thầy hướng dẫn Luận án của tôi - đã dành nhiều tâm huyết và trí tuệ mẫn tiệp của mình, giúp định hướng khoa học

và luôn động viên khích lệ tôi hoàn thành Luận án một cách tốt nhất

Xin cám ơn các bạn bè, đồng nghiệp trong và ngoài nước đã thường xuyên cổ vũ, động viên tôi, đã giúp tìm kiếm, chuẩn bị và cung cấp cho tôi nhiều tài liệu, thông tin quan trọng cũng như đóng góp cho Luận án của tôi nhiều ý kiến quí báu

Cuối cùng, tôi xin đặc biệt cám ơn những người thân trong gia đình

đã quan tâm gánh vác, chia sẻ trách nhiệm và tạo những điều kiện tốt nhất để tôi có thể yên tâm, vững lòng hoàn thành Luận án này

Tác giả L Tác giả Luận án uận án uận án

Nguyễn Huy Chương Nguyễn Huy Chương

LêI CAM §OAN

T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i C¸c sè liÖu nªu trong luËn ¸n lµ trung thùc vµ chÝnh x¸c C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu nªu trong luËn ¸n ch−a tõng ®−îc ai c«ng bè trong bÊt k× c«ng tr×nh nµo kh¸c

T¸c gi¶ luËn ¸n

NguyÔn Huy Ch−¬ng

MụC LụC

Chương I: Từ lịch sử giáo dục đại học Mỹ đến sự

ra đời của thư viện đại học Mỹ

1.1.1 Những tiền đề của giáo dục đại học trong tiến trình hình thành quốc

gia, dân tộc Mỹ

13

1.1.2 Sự ra đời và những đặc điểm chủ yếu của các trường đại học đầu tiên

ở Mỹ

20

1.2.2 Phân bố thư viện đại học Mỹ theo ngành học giai đoạn trước 1876 48

1.2.4 Một số đặc điểm chính của thư viện đại học Mỹ giai đoạn trước năm

1876

55

Chương II: CáC GIAI ĐOạN PHáT TRIểN Thư viện đại học Mỹ từ 1876 đến nay

2.1 Thư viện đại học Mỹ trong giai đoạn từ 1876 đến 1939 59 2.1.1 Sự phát triển của giáo dục đại học ở Mỹ trước những đòi hỏi của công

cuộc công nghiệp hóa và phát triển nước Mỹ

59

2.1.2 Sự phát triển của hệ thống thư viện đại học Mỹ về nguồn lực và quy

mô trong giai đoạn 1876 – 1939

65

2.1.3 Quản lý và nghiệp vụ thư viện giai đoạn 1876 – 1939 69

2.2 Thư viện đại học Mỹ trong giai đoạn từ 1939 đến nay 78 2.2.1 Cơ sở kinh tế - xP hội và giáo dục đại học 78 2.2.2 Ngân sách và quy mô của hệ thống thư viện đại học Mỹ từ năm 1939

đến nay

82

2.2.3 Cánh mạng công nghệ thông tin và liên thông trong thư viện đại học

Mỹ giai đoạn từ năm 1939 đến nay

88

2.2.4 Quản lý thư viện và chuẩn thư viện từ năm 1939 đến nay 100 2.2.4.1 Tổ chức quản lý và các mô hình thư viện 100

2.2.6 Những bài học kinh nghiệm rút ra từ lịch sử thư viện đại học Mỹ 118

Chương III: Vận dụng một số kinh nghiệm của

thư viện đại học Mỹ vào việc phát triển và

hoàn thiện hệ thống thư viện đại học Việt Nam

3.1.1 Sự hình thành và phát triển thư viện Việt Nam từ đầu đến năm 1945 126 3.1.2 Sự phát triển của thư viện Việt Nam từ năm 1945 đến nay 129 3.2 Thực trạng của thư viện đại học Việt Nam hiện nay 132

3.2.1.1 Các thư viện thuộc Liên hiệp Thư viện Đại học khu vực phía Bắc 133 3.2.1.2 Các thư viện thuộc Liên hiệp Thư viện Đại học khu vực phía Nam 139 3.2.2 Đặc điểm và các hoạt động chính của một số thư viện đại học tiêu

biểu

141

3.3 Phương hướng đổi mới thư viện đại học Việt Nam từ những kinh

nghiệm của thư viên đại học Mỹ

146

3.3.1 Những vấn đề ảnh hưởng tới thư viện từ thực trạng của nền giáo dục

đại học Việt Nam

146

3.3.2 Quá trình đổi mới thư viện đại học Việt Nam và các đề xuất hoàn

thiện quá trình này

152

3.3.2.2 Thành lập Liên hiệp Thư viện Đại học Việt Nam, thực hiện liên

thông thư viện và chia sẻ nguồn lực thông tin

155

3.3.2.3 Tăng cường đầu tư của nhà nước và thực hiện xP hội hoá thư viện đại học 160 3.3.2.4 Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin 163 3.3.2.5 Chuẩn hoá nghiệp vụ, nâng cao chất lương đội ngũ cán bộ thư viện 168

CáC Công trình khoa học đ công bố có liên quan đến

đề tài luận án

184

1

M

I Lý do chọn đề tài

XP hội Việt Nam đang trên con đường phát triển và hội nhập với đời sống quốc tế Một trong những đặc điểm của xP hội hiện đại là vai trò của thông tin trong mọi mặt của đời sống ngày càng gia tăng Thông tin trở thành nguồn tài nguyên quan trọng nhất đối với đời sống xP hội, đặc biệt là đối với nền sản xuất vật chất của mỗi quốc gia, dân tộc Liên quan đến vấn đề thông tin nói chung và giáo dục nói riêng, công tác thư viện là một trong những khâu không thể thiếu của bất kỳ quốc gia nào Nền giáo dục đại học lại càng cần phải có một hệ thống thư viện đại học phát triển hoàn thiện, phục vụ cho sự nghiệp giáo dục đào tạo

đang ngày càng đổi mới ở trên thế giới Trong tất cả những nước phát triển, Mỹ

là một quốc gia phát triển hàng đầu Đây là quốc gia có nền kinh tế lớn nhất toàn cầu, đồng thời cũng là quốc gia có nền đại học được công nhận là một trong những nền giáo dục đại học tiên tiến nhất trên thế giới Trong nền giáo dục đại học đó, vai trò của công tác thông tin thư viện ngày càng trở nên quan trọng, ngày càng trở thành bộ phận hữu cơ không thể thiếu, góp phần có tính chất căn bản vào sự thành công trong việc đào tạo những chuyên gia phù hợp với nhu cầu phát triển tăng tốc của xP hội

Mặc dù là nước đang phát triển, nhưng chúng ta cũng không thể chậm chân trong việc xây dựng một nền giáo dục đại học tiên tiến Công cuộc cải cách giáo dục cơ bản và toàn diện là điều không thể không thực hiện và ngày càng cấp thiết Một trong những nét đặc thù của công cuộc cải cách đó, chính là việc biến quá trình đào tạo của mỗi trường đại học thành quá trình tự đào tạo của mỗi người sinh viên trong thời gian học cũng như sau khi ra trường Hiện nay chúng

ta vẫn còn đang ở trong giai đoạn chậm phát triển của nền giáo dục đại học Quy trình giáo dục, công nghệ giáo dục và rất nhiều yếu tố cấu thành nền giáo dục

2

của chúng ta vẫn còn đang rất yếu, nhiều khâu vẫn còn lạc hậu tới hàng vài thập

kỷ Khi nền giáo dục đại học được cải cách một cách căn bản và sâu rộng, thì vai trò của thư viện sẽ ngày càng quan trọng Bởi vì người sinh viên học trong nhà trường không còn thụ động tiếp thu kiến thức mà thầy giáo truyền đạt ở trên lớp, học thuộc lòng rồi trả lại trong bài kiểm tra chính những điều người thầy dạy cho mình Người sinh viên phải tự mình đi lại con đường hình thành tri thức mà những thế hệ trước đP trải qua, đồng thời họ còn phải tích cực tìm kiếm những con đường đi độc lập khác, mang đậm dấu ấn cá nhân và những phát kiến cá nhân, nhằm rèn luyện tư duy sáng tạo, phong cách nghiên cứu, phong cách làm việc Tất cả những điều đó đều là những đòi hỏi của cuộc sống thực tiễn không ngừng biến đổi trong xP hội hiện đại hôm nay Bởi vậy, việc nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển của thư viện đại học Mỹ để từ đó rút ra những kinh nghiệm, đặc biệt là những kinh nghiệm có thể vận dụng được vào quá trình hiện

đại hóa thư viện đại học Việt Nam là một điều cần thiết Chúng tôi có may mắn

được tiếp xúc khá nhiều với những kinh nghiệm phát triển và hoàn thiện hệ thống thư viện đại học của Mỹ Thông qua các mối liên hệ công tác và các quan hệ cá nhân, tác giả của luận án thường xuyên nhận được những tài liệu mới nhất về tình hình hoạt động và sự phát triển thư viện đại học Mỹ Bản thân tác giả cũng là người được đào tạo thạc sĩ ở Mỹ về chuyên ngành thư viện Vì vậy, chúng tôi chọn đề tài “Lịch sử hình thành và phát triển hệ thống thông tin thư viện đại học

Mỹ, định hướng vận dụng một số kinh nghiệm vào thư viện đại học Việt Nam” làm đề tài luận án tiến sĩ của mình

II Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài nhằm làm rõ quá trình hình thành và phát triển của hệ thống thư viện đại học Mỹ trước yêu cầu và dưới ảnh hưởng của nền giáo dục đại học trong bối cảnh sự chuyển biến của nền kinh tế xP hội Mỹ qua từng giai đoạn lịch sử để rút ra những bài học kinh nghiệm nhằm vận dụng vào

3

xây dựng hệ thống thư viện đại học Việt Nam Từ trên nền công cuộc đổi mới giáo dục đại học Mỹ và rộng hơn từ những đòi hỏi cấp bách của nhu cầu phát triển kinh tế – xP hội của nước Mỹ, luận án đP phân tích, lý giải nguyên nhân ra

đời, quá trình phát triển, những bước ngoặt mang tính lịch sử và các cuộc cách mạng của hệ thống thư viện đại học Mỹ trên các bình diện: tổ chức quản lý, chuyên môn nghiệp vụ, tài chính, cơ sở vật chất, cán bộ…

Với một mức độ khái quát hơn, thư viện đại học Việt Nam được xem xét trên một số khía cạnh như một sự đối chứng, so sánh với những phương pháp và con đường đi của thư viện đại học Mỹ làm cơ sở để nghiên cứu, đề xuất những giải pháp hợp lý, khoa học cho quá trình đổi mới, hoàn thiện mình

Phạm vi nghiên cứu về thời gian là toàn bộ quá trình hình thành và phát triển của hệ thống thư viện đại học Mỹ từ manh nha của những thư viện đại học

đầu tiên trong thời kỳ thuộc địa của Hoàng gia Anh, qua các thời kỳ đấu tranh giành độc lập, nội chiến, cho tới thời hiện đại

Về phạm vi nội dung, luận án không chỉ nghiên cứu tập trung về các giai

đoạn và những yếu tố liên quan trực tiếp đến quá trình hình thành và phát triển của thư viện đại học Mỹ mà còn nghiên cứu về những đặc điểm hình thành dân tộc, những tính cách cơ bản, đặc trưng của dân tộc Mỹ và văn hoá Mỹ, những sự kiện lịch sử lớn, tầm nhìn chiến lược của các nhà lPnh đạo nước Mỹ…như những cơ sở quan trọng và quyết định cho những giai đoạn phát triển đột biến, những thành tựu lớn lao của hệ thống thư viện đại học Mỹ

III Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Những thông tin về lịch sử hình thành và phát triển của hệ thống thư viện

đại học Mỹ ở Việt Nam rất tản mạn Chỉ có một số bài viết về mảng này được

đăng trên các tạp chí khoa học như Tạp chí Thông tin thư viện, Tập san thư viện

- Thư mục, Tạp chí Tin học - Điện tử, Tạp chí Tin học và đời sống… Các bài

Chương III: Vận dụng số kinh nghiệm

thư viện đại học Mỹ vào việc phát triển

hoàn thiện hệ thống thư viện đại học Việt. .. vậy, chúng tơi chọn đề tài ? ?Lịch sử hình thành phát triển hệ thống thông tin thư viện đại học

Mỹ, định hướng vận dụng số kinh nghiệm vào thư viện đại học Việt Nam? ?? làm đề tài luận án tiến... hình thành phát triển hệ thống thư viện đại học Mỹ trước yêu cầu ảnh hưởng giáo dục đại học bối cảnh chuyển biến kinh tế xP hội Mỹ qua giai đoạn lịch sử để rút học kinh nghiệm nhằm vận dụng vào