Tổ chức kế toán quản trị chi phí tại công ty chế biến và xuất khẩu thủy sản thọ quang thuộc công ty xuất nhập khẩu thủy sản miền trung (tt)

Như vậy, nhằm đáp ứngnhu cầu thông tin có chất lượng cao, chính xác, kịp thời, dễ hiểu, dễ sử dụng cho các cấp quản trị tại Công ty, vấn đề Tổ chức kế toán quản trị chi phí tại Công ty c

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công ty chế biến và xuất khẩu thủy sản ThọQuang, một đơn vị thành viên của Công ty Cổ phần xuất nhập khẩuthủy sản Miền Trung, là một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vựcchế biến thủy sản Để phát huy lợi thế so sánh và nâng cao hiệu quảhoạt động kinh doanh, yêu cầu đặt ra cho Công ty là phải kiểm soátchi phí và đảm bảo chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn của thịtrường Để thực hiện được yêu cầu này, Công ty cần tổ chức hệthống thông tin nội bộ hoàn chỉnh để cung cấp thông tin cho lãnh đạonhằm nâng cao chất lượng quản lý Qua tìm hiểu thực tế tại Công tythì việc triển khai ứng dụng KTQT chi phí vào hoạt động quản lýchưa được quan tâm một cách đúng mức Như vậy, nhằm đáp ứngnhu cầu thông tin có chất lượng cao, chính xác, kịp thời, dễ hiểu, dễ

sử dụng cho các cấp quản trị tại Công ty, vấn đề Tổ chức kế toán quản trị chi phí tại Công ty chế biến và xuất khẩu thủy sản Thọ Quang thuộc Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu thủy sản Miền Trung thực sự là rất cấp thiết cần được sớm nghiên cứu và đưa vào

thực hiện

2 Mục đích nghiên cứu

Qua nghiên cứu, đánh giá về thực trạng công tác tổ chứcKTQT chi phí tại công ty Chế biến và xuất khẩu Thủy sản ThọQuang, cùng với việc tìm hiểu nhu cầu thông tin chi phí đầu vào củacác cấp quản lý tại Công ty, mục đích nghiên cứu của luận văn chính

là xác lập lại quy trình và nội dung hoàn thiện công tác tổ chứcKTQT chi phí, sao cho phù hợp với đặc điểm hoạt động kinh doanh

và đáp ứng được nhu cầu thông tin chi phí phục vụ cho từng chức

năng quản trị của các cấp quản lý tại công ty chế biến và xuất khẩuthủy sản Thọ Quang.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu công tác tổ chức kế toán quản trị chiphí tại công ty chế biến và xuất khẩu thủy sản Thọ Quang thuộc công

ty Cổ phần Xuất nhập khẩu thủy sản Miền Trung

Phạm vi nghiên cứu của luận văn là những vấn đề có liênquan đến việc tổ chức, xây dựng hệ thống thông tin chi phí phục vụcho quản lý tại công ty chế biến và xuất khẩu thủy sản Thọ Quang,một đơn vị thành viên của công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu thủy sảnMiền Trung

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn này được thực hiện theo hướng nghiên cứu khámphá, mô tả từ đó phân tích nhằm chỉ ra những mặt làm được, nhữngmặt còn hạn chế trong công tác xây dựng hệ thống thông tin kế toánquản trị chi phí, với vai trò là công cụ quản lý tại Công ty chế biến vàxuất khẩu Thủy sản Thọ Quang

Qua tìm hiểu thực tế, luận văn đã thu thập được các số liệu

sơ cấp, đó chính là các thông tin liên quan đến tình hình hoạt độngsản xuất kinh doanh tại Công ty mà trọng tâm là các số liệu về chiphí bao gồm cả chi phí thực tế và chi phí dự toán Các số liệu nàyđược thống kê lại, tính toán trên Excell nhằm xác định biến phí đơn

vị và tổng định phí, đây là cơ sở để triển khai các nội dung về KTQTchi phí tại Công ty

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Trên cơ sở phân tích thực tiễn vận dụng KTQT chi phí tại Công

ty, tác giả đã xây dựng quy trình và nội dung hoàn thiện công tác KTQTchi phí tại Công ty Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Thọ Quang

Đề tài có tính thực tiễn cao, có khả năng đưa vào áp dụng thực

tế tại Công ty

6 Kết cấu luận văn

Ngoài lời mở đầu và kết luận, luận văn được tổ chức thành

ba chương Chương 1 trình bày cơ sở lý thuyết về kế toán quản trịchi phí trong các doanh nghiệp sản xuất Thực trạng kế toán quản trịchi phí tại công ty chế biến và xuất khẩu thủy sản Thọ Quang thuộccông ty Cổ phần Xuất nhập khẩu thủy sản Miền Trung được trìnhbày trong chương 2 Chương 3 trình bày các giải pháp nhằm hoànthiện công tác tổ chức kế toán quản trị chi phí tại Công ty chế biến vàxuất khẩu Thủy sản Thọ Quang thuộc công ty Cổ phần xuất nhậpkhẩu thủy sản Miền Trung

1.2 NỘI DUNG CỦA KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG VIỆC CUNG CẤP THÔNG TIN CHO QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP

1.2.1 Bản chất của kế toán quản trị chi phí

Kế toán quản trị chi phí là một bộ phận của kế toán quản trị,thông tin mà kế toán quản trị chi phí cung cấp bao gồm thông tin quákhứ và những thông tin có tính chất dự báo thông qua việc lập kế

hoạch và dự toán trên cơ sở định mức chi phí nhằm kiểm soát chi phíthực tế phát sinh, đồng thời là căn cứ cho các quyết định về giá bánsản phẩm, quyết định ký kết hợp đồng, tiếp tục sản xuất hay thuêngoài gia công…

1.2.2 Quản trị doanh nghiệp và yêu cầu từ hệ thống thông tin KTQT chi phí

Quản trị doanh nghiệp là đòi hỏi tất yếu khách quan của quátrình phát triển kinh tế thị trường vì mục tiêu chính mà các doanhnghiệp luôn theo đuổi là tối đa hóa lợi nhuận trong việc khai thác tối

đa và hiệu quả các nguồn lực của mình Nhu cầu thông tin kế toáncủa nhà quản lý các cấp ở doanh nghiệp rất đa dạng, phong phú vàthay đổi liên tục Trong điều kiện đó, KTQT phải cung cấp thông tintoàn diện để nhà quản lý có cơ sở ra quyết định

1.2.3 Nội dung của kế toán quản trị chi phí trong việc cung cấp thông tin cho các chức năng quản trị doanh nghiệp

Trong mỗi giai đoạn quản trị, nhà quản trị cónhu cầu thông tin KTQT chi phí khác nhau, do đó nội dung củaKTQT chi phí đáp ứng nhu cầu thông tin trong mỗi chức năng quảntrị cũng khác nhau Vì vậy, KTQT chi phí phải được xây dựng, tổchức, xử lý sao cho phù hợp với các chức năng quản trị, để KTQTphát huy được vai trò của mình trong việc đáp ứng nhu cầu thông tincho nhà quản trị

1.2.3.1 Nội dung kế toán quản trị chi phí trong giai đoạn lập kế hoạch

Là chức năng đầu tiên của nhà quản lý để hướng hoạt động,chỉ đạo hoạt động đạt mục tiêu chiến lược Việc lập kế hoạch phảidựa vào các căn cứ khoa học đáng tin cậy, thông tin do KTQT chiphí trong giai đoạn này là các dự toán chi phí, giá thành sản phẩm để

cụ thể hóa việc huy động và sử dụng nguồn lực của doanh nghiệptrong một khoảng thời gian nhất định.

- Dự chí chi phí

Dự toán chi phí là phương tiện cung cấp thông tin cho chứcnăng hoạch định và kiểm soát chi phí Dự toán bao gồm dự toán tĩnh

và dự toán linh hoạt

Để xây dựng dự toán chi phí cần thiết phải xây dựng cácđịnh mức về chi phí Doanh nghiệp cần định mức cả về giá lẫn vềlượng vì cả hai yếu tố này đều tác động đến sự thay đổi của chi phí

- Dự toán giá thành

Dự toán giá thành sản phẩm có vai trò rất quan trọng trongcông tác quản trị doanh nghiệp giai đoạn hoạch định, có 2 phươngpháp để lập dự toán giá thành sản phẩm như sau:

- Lập dự toán giá thành theo phương pháp toàn bộ

- Lập dự toán giá thành theo phương pháp trực tiếp

1.2.3.2 Nội dung kế toán quản trị trong giai đoạn tổ chức thực hiện

Với chức năng tổ chức thực hiện, nhà quản trị sẽ biết cáchliên kết tốt nhất con người với nguồn lực sao cho kế hoạch được thựchiện hiệu quả nhất Thực hiện là một phần công việc của nhà quản trịphải giải quyết hằng ngày, do vậy để thực hiện tốt chức năng này,nhà quản trị cần thiết phải có nhu cầu thông tin về các loại chi phí vàgiá thành sản phẩm

- Nhận diện chi phí

Trong giai đoạn này, vấn đề đặt ra là làm sao để kiểm soátđược chi phí Việc nhận diện và thấu hiểu cách phân loại và ứng xửcủa từng loại chi phí một cách thường xuyên là điểm mấu chốt đểKTQT chi phí có thể thu thập và cung cấp các số liệu chi phí thích

hợp cho nhu cầu của các nhà quản trị

2.3.2.2 Báo cáo về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Trong giai đoạn này, nội dung của KTQT chi phí còn báo cáo

về chi phí sản xuất và tính giá thành từng loại sản phẩm nhằm cungcấp thông tin tình hình phát sinh và phân bổ chi phí sản xuất cho sảnphẩm đầu ra để tính giá vốn sản phẩm

1.2.3.3 Nội dung kế toán quản trị trong giai đoạn kiểm tra đánh giá

Trong quá trình thực thi các quyết định, nhà quản trị phảithường xuyên giám sát, kiểm tra đánh giá để đảm bảo rằng các mặthoạt động của doanh nghiệp đang đi đúng theo chiến lược đề ra.Trong giai đoạn này, nội dung KTQT chi phí gồm:

- Phân tích biến động chi phí

- Kiểm soát chi phí thông qua các trung tâm quản lý chi phí

- Phân tích biến động chi phí

Mục đích phân tích biến động chi phí nhằm đánh giá tình hìnhthực hiện kế hoạch chi phí để xác định rõ các nguyên nhân ảnhhưởng bất lợi đến quá trình tạo ra giá trị của doanh nghiệp

- Kiểm soát chi phí thông qua các trung tâm quản lý chi phí.

1.2.3.4 Nội dung KTQT chi phí trong giai đoạn ra quyết định

- Thông tin chứng minh quyết định dựa vào kỹ thuật phân tích CVP

Nội dung của phân tích CVP gồm:

- Phân tích điểm hòa vốn

- Phân tích mức sản lượng cần thiết để đạt mức lãi mongmuốn

- Phân tích sự ảnh hưởng của thay đổi chi phí đối với lợinhuận

- Phân tích sự ảnh hưởng của kết cấu mặt hàng đối với sự

thay đổi lợi nhuận.

- Phân tích ảnh hưởng của giá bán đối với lợi tức và sự thayđổi dự tính về biến phí và định phí

- Thông tin chứng minh quyết định dựa vào phương pháp phân tích thông tin thích hợp

Phương pháp phân tích thông tin chi phí thích hợp sẽ hỗ trợcho các nhà quản trị trong việc lựa chọn các thông tin thích hợp choviệc ra các quyết định kinh doanh Qúa trình ra quyết định là việc lựachọn từ nhiều phương án khác nhau, mỗi phương án bao gồm rấtnhiều thông tin kế toán Trong đó thông tin về chi phí luôn là yếu tốquan trọng mà các DN cần xem xét để lựa chọn khi ra các quyết địnhthích hợp

1.3 KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI

1.3.1 KTQT chi phí trong DN sản xuất ở Anh, Mỹ

1.3.2 KTQT chi phí trong DN ở các nước Châu Âu

là cơ sở lý thuyết cho việc phản ánh thực trạng về kế toán quản trịchi phí trong Công ty chế biến và xuất khẩu thủy sản Thọ Quang, từ

đó tìm ra những giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán quản trị chi phí,

phát huy vai trò của kế toán quản trị chi phí phục vụ thông tin chonhà quản lý tại Công ty.

Chương 2 THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TẠI CÔNG

TY CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN THỌ QUANG THUỘC CÔNG TY CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU THỦY

SẢN MIỀN TRUNG 2.1 ĐẶC ĐIỂM SẢN XUẤT KINH DOANH, TỔ CHỨC QUẢN

LÝ TẠI CÔNG TY CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN THỌ QUANG THUỘC CÔNG TY CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU THỦY SẢN MIỀN TRUNG

2.1.1 Đặc điểm sản xuất kinh doanh tại Công ty

Công ty chế biến và xuất khẩu thủy sản Thọ Quang – mộtđơn vị trực thuộc của công ty Cổ phần xuất nhập khẩu thủy sản MiềnTrung – được biết đến như một trong những nhà cung ứng tôm, mực,

cá và thủy sản sạch được tin cậy ở Việt Nam Ngoài tôm sú và tômthẻ chân trắng vốn là sản phẩm chủ đạo, Công ty còn sản xuất cácloại thủy sản khác như mực nang, mực ống, bạch tuộc, cá biển, cáctra, basa và các mặt hàng giá trị gia tăng đa dạng về chủng loại vàthành phần

2.1.2 Quy trình chế biến thủy sản và tổ chức quản lý tại Công ty

2.1.2.1 Quy trình chế biến thủy sản

Hầu hết các mặt hàng đông lạnh tại công ty đều được chế biếntheo qui trình khái quát như sau:

Tiếp nhận NVL Đóng gói hoàn chỉnh Bảo quản TP

Hình 2.1 Quy trình chế biến thủy sản tại Công ty

2.1.2.2 Tình hình thu mua nguyên liệu

Bao gồm các vấn đề như mạng lưới thu mua, giá cả và phươngthức thanh toán, vận chuyển, bảo quản nguồn hàng thu mua, sản

lượng nguyên liệu thu mua

2.1.2.3 Cơ cấu tổ chức quản lý

Công ty chế biến và xuất khẩu thủy sản Thọ Quang được tổchức quản lý theo mô hình trực tuyến chức năng, đứng đầu là giámđốc, người có trách nhiệm cao nhất, điều hành quản lý hoạt động sảnxuất kinh doanh

2.2 THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TẠI CÔNG

TY CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN THỌ QUANG

Để tồn tại và phát triển trong điều kiện cạnh tranh gay gắt về thịtrường nguyên liệu, thị trường tiêu thụ, đòi hỏi Công ty phải kiểmsoát chặt chẽ chi phí để có những quyết định hợp lý về giá bán nhằmđem lại lợi nhuận và nâng cao hiệu quả kinh doanh cho Công ty Tuynhiên, công tác tổ chức KTQT chi phí tại Công ty chỉ dừng lại ở một

số nội dung đơn giản, các thông tin về KTQT chi phí được thiết kếtrên cơ sở phát triển số liệu từ KTTC để cung cấp thông tin cho banquản lý Hơn nữa, Công ty chưa có bộ phận chuyên trách thực hiệnKTQT chi phí, mà nội dung KTQT chi phí được thực hiện đan xengiữa các bộ phận trong Công ty: phòng kinh doanh, phòng kế toán,

bộ phận thống kê phân xưởng Từ thực tế đó, nội dung KTQT chi phítại Công ty bao gồm:

- Phân loại chi phí theo công dụng của chi phí

- Lập dự toán chi phí sản xuất và dự toán giá thành sản phẩm

- Kiểm soát chi phí sản xuất thông qua các báo cáo thống kê tạiphân xưởng sản xuất

2.2.1 Công tác phân loại chi phí tại Công ty

Hiện nay, công ty phân loại chi phí theo công dụng của chiphí Cách thức phân loại chi phí này chỉ đáp ứng yêu cầu của kế toántài chính, phục vụ cho công tác tính giá thành và xác định kết quảkinh doanh tại Công ty Theo đó toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanhcủa công ty được phân loại như sau:

2.2.1.1 Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Bao gồm toàn bộ giá trị

nguyên liệu chính và vật liệu phụ xuất dùng trực tiếp trong quá trìnhchế biến tạo ra thành phẩm như: chi phí thu mua tôm, cá, mực cácloại …

2.2.1.2 Chi phí nhân công trực tiếp

2.2.1.3 Chi phí sản xuất chung

2.2.1.4 Chi phí bán hàng

2.2.1.5 Chi phí quản lý doanh nghiệp

Nhận xét về công tác phân loại chi phí tại Công ty

a Về ưu điểm

- Thứ nhất, việc phân loại chi phí theo công dụng của chi phítại Công ty có ý nghĩa trong việc xác định chi phí sản xuất, tính giáthành theo phương pháp toàn bộ cho sản phẩm hoàn thành và cuốicùng là lập báo cáo tài chính cho Công ty

- Thứ hai, đối với các chi phí sản xuất, Công ty đã vận dụngtiêu thức căn cứ vào mối quan hệ của chi phí với đối tượng chịu chiphí Đây là cơ sở để Công ty có thể lập dự toán chi phí cho từng mặt

hàng trong từng kỳ phục vụ cho công tác kiểm soát chi phí và cungcấp thông tin chi phí về từng mặt hàng cho các cấp quản trị.

- Thứ ba, qua công tác phân loại chi phí như trên, Công ty cóthể phân biệt được chi phí sản xuất, chi phí ngoài sản xuất; phân biệtđược chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ Từ đó có thể mô tả đượcvai trò của chi phí trên báo cáo thu nhập và bảng cân đối kế toán

2.2.2 Công tác lập dự toán chi phí tại Công ty

2.2.2.1 Quy trình tổ chức công tác dự toán chi phí ở Công ty

Công tác lập dự toán tại Công ty chế biến và xuất khẩu thủy sảnThọ Quang được căn cứ vào kế hoạch dài hạn mà Công ty XNK thủysản Miền Trung giao xuống Tại Công ty, công tác lập dự toán đượcgiao cho phòng tài chính kế hoạch kết hợp với phân xưởng và cácphòng ban khác trong Công ty thực hiện

2.2.2.2 Xây dựng dự toán chi phí sản xuất và giá thành tại Công ty

Dự toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Dự toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là cơ sở để bộ phậnthu mua có kế hoạch tìm nguồn nguyên liệu đáp ứng cho quá trìnhchế biến sản phẩm và phục vụ cho công tác lập kế hoạch giá thành

tại Công ty Dự toán được xây dựng dựa vào định mức lượng nguyênvật liệu và đơn giá nguyên vật liệu.

Dự toán chi phí chế biến

Tại Công ty, chi phí chế biến bao gồm nhiều khoản mục chiphí khác nhau, vì vậy tham gia vào việc xây dựng định mức chi phíchế biến có nhiều bộ phận có liên quan Mỗi bộ phận xây dựng từngkhoản mục chi phí, sau đó bộ phận tài chính kế hoạch sẽ tổng hợpđịnh mức chi phí chế biến của từng mặt hàng

Dự toán giá thành

Trên cơ sở các định mức chi phí nguyên vật liệu và chi phí chếbiến và số lượng sản phẩm sản xuất dự kiến, kế toán tiến hành lập dựtoán giá thành cho các loại sản phẩm

Theo phân tích ở trên, ta thấy công tác lập dự toán chi phí tại Công ty còn tồn tại một số hạn chế sau:

- Phương pháp lập kế hoạch giá thành mà công ty đang vậndụng là phương pháp toàn bộ, các chi phí được phân bổ theo mứcsản lượng dự kiến sản xuất cả năm, nên khi sản lượng thực tế thayđổi thì định phí SXC tính cho đơn vị các sản phẩm sẽ thay đổi, khi

đó giá thành đơn vị kế hoạch sẽ không chính xác

- Sản phẩm của Công ty rất đa dạng, mỗi loại sản phẩm sửdụng NVL có giá trị khác nhau, chi phí chế biến cũng khác nhau.Trong khi đó, Công ty lại phân phối đồng đều các chi phí chung chođơn vị sản phẩm là không hợp lý

- Dự toán chi phí sản xuất chung tại Công ty chưa dựa trênphương pháp phân chia chi phí sản xuất chung thành biến phí sảnxuất chung và định phí sản xuất chung

2.2.3 Công tác tổ chức thực hiện, kiểm soát chi phí tại Công ty