Sau GẦN 160 năm tồn tại, Tuyên ngôn của Đảng cộng sản đã trải qua một chặng đường, có thể nói, dường như phản ánh toàn bộ lịch sử của phong trào công nhân hiện đại. Giờ đây, chúng ta hoàn toàn có quyền nhắc lại một đánh giá của Ph. Ăngghen về Tuyên ngôn khi ông viết Lời tựa cho bản tiếng Anh xuất bản năm 1888 (40 năm sau lần xuất bản đầu tiên của tác phẩm bất hủ này): Lịch sử của Tuyên ngôn đã phản ánh được đến một mức độ nào đó lịch sử của phong trào công nhân hiện tại từ năm 1848 đến nay. Hiện nay, hiển nhiên đó là tác phẩm phổ biến hơn cả, có tính chất quốc tế hơn cả trong tất cả các văn phẩm xã hội chủ nghĩa, đó là cương lĩnh chung của hàng triệu công nhân tất cả các nước từ Xibia đến Caliphoócnia.
Trang 1Giá trị lịch sử của học thuyết về chính đảng vô sản trong "Tuyên ngôn"
và những sai lầm trong mưu toan bác bỏ nó
Sau GẦN 160 năm tồn tại, "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản" đã trải qua một chặng đường, có thể nói, dường như phản ánh toàn bộ lịch sử của phong trào công nhân hiện đại Giờ đây, chúng ta hoàn toàn có quyền nhắc lại một đánh giá của Ph Ăngghen về "Tuyên ngôn" khi ông viết Lời tựa cho bản tiếng Anh xuất bản năm 1888 (40 năm sau lần xuất bản đầu tiên của tác phẩm bất
hủ này): "Lịch sử của "Tuyên ngôn" đã phản ánh được đến một mức độ nào
đó lịch sử của phong trào công nhân hiện tại từ năm 1848 đến nay Hiện nay, hiển nhiên đó là tác phẩm phổ biến hơn cả, có tính chất quốc tế hơn cả trong tất cả các văn phẩm xã hội chủ nghĩa, đó là cương lĩnh chung của hàng triệu công nhân tất cả các nước từ Xibia đến Caliphoócnia"
Trong gần 160 năm tồn tại, "Tuyên ngôn" đã được giai cấp vô sản toàn thế giới tiếp nhận với tư cách là cương lĩnh chính trị của mình Song, cũng trong
150 năm đó, "Tuyên ngôn" đã phải hứng chịu một sự phê phán quyết liệt từ phía kẻ thù tư tưởng của chủ nghĩa Mác Tuy nhiên, giờ đây nhiều nhà tư tưởng tư sản đã buộc phải thừa nhận sự khải hoàn của các tư tưởng trong
"Tuyên ngôn", thậm chí đã có người lên tiếng thừa nhận sự thất bại hoàn toàn của ý đồ bác bỏ các nguyên lý bất diệt của "Tuyên ngôn"
Chúng ta đều biết rất rõ rằng C.Mác và Ph.Ăngghen đã trung thành với các nguyên lý cách mạng của "Tuyên ngôn" cho tới tận cuối đời Thế nhưng, những kẻ theo chủ nghĩa xét lại, khi đòi xét lại chủ nghĩa Mác lại muốn dùng chủ nghĩa lãng mạn cách mạng xã hội chủ nghĩa của Blăngki để gán ghép đó là tư tưởng của "Tuyên ngôn" "Tuyên ngôn", trên thực tế, đã
Trang 2được thông qua sau khi những ảnh hưởng của chủ nghĩa Blăngki đã được khắc phục trong Liên đoàn những người cộng sản dưới sự lãnh đạo của C.Mác và Ph Ăngghen Thái độ phê phán của C.Mác và Ph.Ăngghen đối với các học thuyết về chủ nghĩa xã hội trước đó được thể hiện đầy đủ và toàn diện trong chương ba của "Tuyên ngôn" Không phải ngẫu nhiên mà
"các nhà phê phán" hiện đại đối với chủ nghĩa Mác, khi lý giải nội dung của
"Tuyên ngôn", đã cố tình không đề cập tới chương ba của nó Phải chăng sự phê phán có trong Chương ba cũng đã chĩa thẳng vào những kẻ thù của chủ nghĩa Mác trong thời đại ngày nay - những kẻ tự khoác lên mình chiếc áo
"môn đệ" của nó?
B Đ Vônphơ đã tỏ ra đặc biệt hăng hái trong việc xuyên tạc các quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen về chính đảng của giai cấp vô sản Ông cho rằng C Mác và Ph.Ăngghen đã cố tình bỏ qua vai trò lịch sử của đảng vô sản Với sự vu khống một cách trắng trợn như vậy, ông ta đã không thừa nhận một chân lý hiển nhiên là trong "Tuyên ngôn", C.Mác và Ph.Ăngghen
đã luận chứng một cách khoa học về vai trò tiên phong của đảng cộng sản
Từ đó, ông đem đối lập quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen sau khi đã bị ông xuyên tạc với quan điểm của V.I.Lênin về đảng cách mạng của giai cấp
vô sản
Khi cố gắng chứng minh rằng C.Mác và Ph.Ăngghen không khi nào coi trọng sự tồn tại của đảng cộng sản, Vônphơ đã khẳng định dường như các ông còn có ý định giải tán nó khi nó trở nên mâu thuẫn với lợi ích riêng của các ông! Cố gắng thu thập các trích dẫn riêng lẻ, không tìm hiểu văn cảnh hiện thực của chúng, Vônphơ đã bỏ qua một vấn đề hết sức giản đơn là: nếu C Mác và Ph.Ăngghen không coi trọng vai trò của đảng cộng sản, thì tại sao suốt nhiều thập niên các ông lại kêu gọi giai cấp công nhân phải thành lập đảng vô sản cách mạng của mình?
Trang 3Trung thành với các giáo điều tinh vi của khoa Mác học tư sản, Vônphơ cố che đậy sự phê phán đó của mình bằng cách "bảo vệ" theo lối giả nhân giả nghĩa đối với "Tuyên ngôn" Chẳng hạn, ông khẳng định dường như "Tuyên ngôn" đã phủ định sự cần thiết phải hợp nhất những người cộng sản thành một đảng độc lập và không hề lên tiếng bảo vệ tư tưởng về vai trò tiên phong của họ Và mặc dù "Tuyên ngôn" nói rất rõ và không hề úp mở về vai trò tiên phong đó, song Vônphơ, cũng như tất cả các nhà Mác học tư sản khác, đã nhất trí truyền bá một tư tưởng sai lầm cho rằng không phải C Mác
và Ph.Ăngghen, mà chỉ có V.I.Lênin mới chính là người đưa ra luận điểm về vai trò tiên phong của những người cộng sản
Một khẳng định khác của những người theo đường lối xét lại là luận điểm cho rằng dường như khác với Ph.Ăngghen và V.I.Lênin, C.Mác đã tin tưởng vào sự giải phóng một cách tự phát của giai cấp vô sản, vào sự tự phát triển một cách tự phát ý thức xã hội chủ nghĩa của nó, rằng sự phát triển ấy không cần tới sự giúp đỡ của đảng, không cần tới vai trò lãnh đạo của một đảng cách mạng
Khi lý giải một cách hết sức không đúng tác phẩm "Góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen Lời nói đầu "của C.Mác, nhà Mác học Phétsê đã khẳng định dường như trong quan niệm về tự ý thức của giai cấp vô sản do C Mác đưa ra, thì giai cấp công nhân đã trở thành khách - chủ thể hiện thực, thể hiện ý thức xã hội chủ nghĩa, và do vậy, nó không còn cần tới đảng - đội quân tiên phong, người khai hoá và tổ chức giai cấp công nhân Cách suy luận theo kiểu đó cũng là cách suy luận của Ruben và các nhà Mác học tư sản khác Mục đích của họ là thổi phồng sự phát triển tự phát mà, theo V.I Lênin, sẽ đưa tới chỗ bắt giai cấp công nhân phải phục tùng tư tưởng tư sản
Trang 4Như vậy, thử hỏi các tác phẩm của C.Mác và Ph.Ăngghen có đem lại
cơ sở nào cho các kết luận vô căn cứ như vậy của các nhà Mác học tư sản không ? Không Trong tác phẩm "Phê phán triết học pháp quyền của Hêghen Lời nói đầu", C.Mác đã nói một cách hết sức rõ ràng rằng: "Giống như triết học thấy giai cấp vô sản là vũ khí vật chất của mình, giai cấp vô sản cũng thấy triết học là vũ khí tinh thần của mình, và chỉ cần sấm sét của tư tưởng đánh một cách triệt để vào cái mảnh đất nhân dân còn nguyên vẹn ấy
là việc giải phóng người Đức thành con người sẽ hoàn thành" Luận điểm này hoàn toàn phù hợp với lập luận của V.I Lênin về việc đưa ý thức xã hội chủ nghĩa vào giai cấp công nhân Lý luận này của các ông đã không làm hài lòng các nhà tư tưởng tư sản
Trong số các nhà tư tưởng tư sản đặc biệt hăng hái trong việc xuyên tạc các luận điểm cách mạng của C.Mác trong các tác phẩm thời kỳ đầu của ông, cần phải kể tới M Ruben Ngay từ cuối những năm 40, M.Ruben đã lên tiếng chống lại học thuyết Mác - Lênin về vai trò tiên phong của đảng cộng sản bằng cách khẳng định dường như học thuyết này mâu thuẫn với tư tưởng của C Mác về sự tự giải phóng của toàn thể giai cấp vô sản Ruben đã tách đảng cộng sản ra khỏi đội ngũ của giai cấp công nhân, đối lập đảng với giai cấp công nhân với tư cách là một thế lực đứng ngoài và hoàn toàn xa lạ Ông
cố xoá nhoà những khác biệt về trình độ phát triển của ý thức giai cấp tồn tại một cách khách quan trong chủ nghĩa tư bản Khi khảo cứu "Tuyên ngôn" và các tác phẩm khác của C.Mác và Ph.Ăngghen, M.Ruben cố tìm ra trong đó một thứ "nhị nguyên luận" độc đáo trong các quan niệm của các ông về đảng của giai cấp vô sản và cố đem lại cái vẻ "có luận chứng" cho luận điểm đó bằng việc lựa chọn một cách có thiên kiến những trích dẫn có trong các tác phẩm và thư từ của C.Mác và Ph.Ăngghen Ông cho rằng thực chất của "lập
Trang 5trường nhị nguyên" đó là ở chỗ, các tác phẩm của C.Mác và Ph.Ăngghen một mặt, trình bày theo quan đểm xã hội học về đảng của giai cấp vô sản; mặt khác, trình bày theo quan điểm đạo đức học Rõ ràng, bản thân sự phân biệt đó của Ruben là không xác định và mang tính chủ quan
Một số đại biểu khác của chủ nghĩa xét lại và chủ nghĩa cải lương hiện đại đã lập tức nắm bắt luận điểm này của Ruben và bấu víu vào quan niệm của ông ta về cái gọi là "mâu thuẫn trong lập trường nhị nguyên" ở C.Mác
và Ph Ăngghen khi các ông nói về đảng của giai cấp vô sản Minh hoạ cho điều đó là tác phẩm được viết trên cơ sở của luận án tiến sĩ của U.Hanphơsinđơ - "Giai cấp và đảng ở Mác và Ăngghen" Trong tác phẩm
đó, chiếm một vị trí đáng kể là việc phân tích quan điểm về đảng của C.Mác
và Ph.Ăngghen trong "Tuyên ngôn"
Như chúng ta đều biết, trong "Tuyên ngôn", khi phát triển quan điểm của mình về việc tổ chức cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản, C.Mác
và Ph.Ăngghen đã đưa ra một sự phân tích triệt để duy vật về quá trình hình thành giai cấp vô sản, về tổ chức giai cấp của nó và sự ra đời của chính đảng của giai cấp vô sản Khi nghiên cứu sự gia tăng số lượng của giai cấp vô sản,
sự tập trung của nó ở các trung tâm công nghiệp, việc công nhân tổ chức các nghiệp đoàn, việc chuyển cuộc đấu tranh kinh tế thành cuộc đấu tranh chính trị, việc hợp nhất "nhiều cuộc đấu tranh địa phương" của giai cấp vô sản thành "một cuộc đấu tranh toàn quốc", "thành một cuộc đấu tranh giai cấp", C.Mác và Ph.Ăngghen đã kết luận: "Bắt cứ cuộc đấu tranh giai cấp nào cũng
là một cuộc đấu tranh chính trị Sự tổ chức như vậy của những người vô sản thành giai cấp và do đó thành chính đảng, luôn luôn bị sự cạnh tranh giữa công nhân với nhau phá vỡ Nhưng nó luôn luôn được tái lập và luôn luôn mạnh mẽ hơn, vững chắc hơn, hùng mạnh hơn"
Trang 6Sự phân tích một cách khoa học của C.Mác và Ph.Ăngghen về các điều kiện hình thành chính đảng của giai cấp vô sản trong "Tuyên ngôn" đã khiến cho Hauphơsinđơ và các môn đệ của Ruben bị lúng túng khi lý giải vấn đề này Hauphơsinđơ đã tỏ ra lúng túng với cụm từ "do đó" ("damit"), không biết phải hiểu nó theo nghĩa "đồng thời" hay là "hệ quả" Ông ta không rõ việc tổ chức những người vô sản thành giai cấp có đồng nhất với việc tổ chức chính đảng của giai cấp vô sản hay không, hay là C.Mác và Ph.Ăngghen đã coi việc tổ chức chính đảng của giai cấp vô sản là "hệ quả" của việc tổ chức những người vô sản thành giai cấp
Thật ra, ở đây có sự thống nhất biện chứng giữa hai quá trình nêu trên
Sự xuất hiện của chính đảng của giai cấp vô sản ở một chừng mực nào đó là kết quả của sự phát triển tự phát, vốn có từ trước đó của cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản, của việc tổ chức thành giai cấp của giai cấp vô sản Song, bản thân việc tổ chức giai cấp vẫn chưa kết thúc cho tới khi nó còn chưa tiến hành cuộc đấu tranh chính trị và chưa thành lập nên chính đảng của mình vì mục đích đó Do vậy, hai quá trình đó, theo C.Mác và Ph.Ăngghen, là đồng thời và nằm trong một sự thống nhất biện chứng khăng khít C.Mác và Ph.Ăngghen đã rút ra kết luận này sau khi tổng kết kinh nghiệm tổ chức giai cấp của giai cấp vô sản Anh, Pháp và Đức Kết luận đó được khẳng định qua toàn bộ tiến trình phát triển sau đó của phong trào công nhân thế giới
Hauphơsinđơ đã tiến hành đối chiếu luận điểm nêu trên về chính đảng của giai cấp vô sản mà C.Mác và Ph.Ăngghen đề cập ở chương thứ nhất của
"Tuyên ngôn", - luận điểm cho phép dự đoán trước tính tự phát ở mức độ nào đó trong quá trình hình thành chính đảng của giai cấp vô sản, - với luận điểm khác có trong chương thứ hai, - luận điểm chỉ ra rằng, mục đích của
Trang 7những người cộng sản cũng là mục đích trước mắt của tất cả các đảng vô sản khác: tổ chức những người vô sản thành giai cấp để lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản, giai cấp vô sản giành lấy chính quyền Từ sự đối chiếu đó, Hauphơsinđơ đã khẳng định rằng C.Mác và Ph.Ăngghen đồng thời bảo vệ hai quan điểm về chính đảng của giai cấp vô sản: quyết định luận và duy ý chí luận, mà dường như chúng mâu thuẫn với nhau
Thật ra, trong các luận điểm đó của C.Mác và Ph.Ăngghen không hề có một
sự mâu thuẫn nào cả Vào những năm 40 của thế kỷ XIX, khi mà phong trào công nhân vẫn còn chưa phát triển, C.Mác và Ph.Ăngghen đã coi chính đảng của giai cấp vô sản là hình thức hợp nhất giai cấp vô sản nhằm tiến hành đấu tranh chính trị Nhưng, cùng với cuộc đấu tranh đó đã xuất hiện chính đảng của giai cấp vô sản, đảng này có sứ mệnh phải hoàn thành các nhiệm vụ của một đội quân tiên phong - lãnh đạo mọi hình thức đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản Vì thế mà C.Mác và Ph.Ăngghen khi đó đã phân biệt các đảng
vô sản và chính đảng của giai cấp vô sản, đồng thời cũng nhấn mạnh sự thống nhất giữa những đội ngũ đó của giai cấp vô sản Nét đặc trưng và các nhiệm vụ của chính đảng của giai cấp vô sản mà C.Mác và Ph Ăngghen đưa
ra ở chương thứ hai trong "Tuyên ngôn" là kết luận rút ra từ sự phân tích có luận cứ khoa học về quá trình hình thành của giai cấp vô sản, về sự phát triển của cuộc đấu tranh giai cấp do nó tiến hành
Để gán ép quan điểm xuyên tạc của mình cho quan niệm của C.Mác và Ph Ăngghen về chính đảng của giai cấp vô sản, Ruben đã sử dụng cả quan hệ của các ông với Liên đoàn những người cộng sản Nói về tổ chức này, Ruben viết: "Liên đoàn (những người cộng sản) không phải là đảng theo nghĩa đen của từ đó Mác đã chỉ rõ tiền đề này trong "Tuyên ngôn của Đảng
Trang 8cộng sản" sau khi tuyên bố: "Những người cộng sản không phải là một đảng riêng biệt đối lập với các đảng công nhân khác" Liên đoàn, về thực chất là một đoàn thể để tuyên truyền và giáo dục nhằm đem lại cho công nhân các yếu tố của văn minh, và đối lập với các đảng bị lôi kéo vào cuộc đấu tranh giai cấp toàn dân tộc, nó thể hiện "lợi ích của toàn bộ phong trào"
Với quan niệm đó, Ruben khẳng định rằng C.Mác thường nhấn mạnh vai trò giáo dục của tầng lớp trí thức, hoạt động tự giáo dục của phong trào công nhân và mô tả C.Mác như một người luôn đứng ngoài đời sống chính trị thường ngày, chỉ tập trung vào việc tiến hành sự phê phán lý luận và nghiên cứu các vấn đề chung của phong trào công nhân và chủ nghĩa xã hội Điều
đó cho thấy ông ta chỉ biết C.Mác với tư cách là nhà lý luận, mà không thấy C.Mác còn là nhà hoạt động cách mạng thực tiễn Ngay từ đầu, C Mác đã tham gia tích cực vào phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản, vào việc thành lập chính đảng của giai cấp vô sản và tổ chức quốc tế của họ - Liên đoàn những người cộng sản
S Avinơri, một môn đệ của Ruben, đã phát triển cách mô tả xuyên tạc đó về C.Mác cũng như về Liên đoàn những người cộng sản S.Avinơri xem Liên đoàn những người cộng sản không phải là một đảng cách mạng, mà là một
tổ chức giáo dục hoà bình Trong tác phẩm "Tư tưởng xã hội và chính trị của Các Mác", ông ta đã bảo vệ quan điểm duy tâm về sự đồng nhất giữa khách thể và chủ thể, giữa giai cấp vô sản và ý thức xã hội chủ nghĩa, về các nhiệm
vụ thuần tuý giáo dục của những người cộng sản, về tính chất thuần tuý giáo dục của Liên đoàn những người cộng sản Avinơri còn cố chứng minh rằng Liên đoàn những người cộng sản không phải là hình thức đầu tiên của đảng cộng sản - tổ chức đồng thời tiến hành công tác giáo dục cách mạng cho
Trang 9quần chúng vô sản và lãnh đạo cuộc đấu tranh cách mạng thực tiễn của họ Đối với ông, Liên đoàn chỉ là một tổ chức giáo dục hoà bình, tiến hành hợp nhất các liên hiệp công nhân và thành lập các thư viện
S Avinơri dẫn ra câu mà C.Mác nói về chủ trương của giai cấp vô sản là chống lại mọi hình thức khủng bố để quy về khái niệm đó mọi thứ bạo lực, thậm chí cả bạo lực mà giai cấp vô sản buộc phải sử dụng như một phương tiện tự vệ Chủ nghĩa cơ hội đó của Avinơri còn thể hiện ở chỗ, khi lý giải khủng bố và bạo lực, ông ta cho rằng không cần phải quan tâm tới luận điểm nổi tiếng của C.Mác và Ph.Ăngghen trong "Tuyên ngôn" - Luận điểm cho rằng: "Những người cộng sản coi là điều đáng khinh bỉ nếu giấu giếm những quan điểm và ý định của mình Họ công khai tuyên bố rằng mục đích của họ chỉ có thể đạt được bằng cách dùng bạo lực lật đổ toàn bộ trật tự xã hội hiện hành"
Nếu Liên đoàn là một đoàn thể chỉ có nhiệm vụ tuyên truyền, thì chúng ta sẽ phải giải thích thế nào việc Đại hội II của Liên đoàn những người cộng sản, sau khi tán thành các nguyên lý cơ bản của "Tuyên ngôn", đã nhất quyết phê chuẩn Điều lệ chuyển Liên đoàn thành Hội liên hiệp công nhân quốc tế, một Hội liên hiệp không những có nhiệm vụ tuyên truyền, mà còn có nhiệm vụ đấu tranh trực tiếp
Nói về Điều lệ được thông qua tại Đại hội II của Liên đoàn những người cộng sản, Ph.Ăngghen viết: "Liên đoàn - ít nhất là trong những thời bình thông thường" - đó là "một hội tuyên truyền thuần tuý" Khi cuộc cách mạng
nổ ra, Liên đoàn những người cộng sản do C.Mác và Ph.Ăngghen lãnh đạo
đã không dừng lại chỉ ở hoạt động tuyên truyền Ngay trong hoạt động
Trang 10truyên truyền thì tính chất tuyên truyền của Liên đoàn những người cộng sản, theo Ph Ăngghen, cũng đối lập với những hoạt động âm mưu theo lối phe phái của tổ chức tiền thân của nó là "Liên đoàn những người chính nghĩa"
Trong các bài viết về cuộc đời và sự nghiệp của C.Mác, Ph.Ăngghen đã khẳng định C.Mác "là một trong những người sáng lập Hội liên hiệp công nhân quốc tế, một tổ chức mà trong thời gian gần đây đã khiến người ta phải nói rất nhiều về nó và đã tỏ rõ sức mạnh của mình ở nhiều nơi trên châu Âu" Việc thành lập Hội liên hiệp công nhân quốc tế đó, theo Ph Ăngghen,
đã "đánh dấu một kỷ nguyên trong phong trào công nhân" Hội liên hiệp công nhân quốc tế - Liên đoàn những người cộng sản, Ph.Ăngghen khẳng định, "là tổ chức đầu tiên đã nêu bật tính chất quốc tế của toàn bộ phong trào công nhân và trên thực tế, nó đã chứng tỏ tính chất đó"
Nhà Mác học người Pháp - Piettơ còn khẳng định rằng vấn đề về chính đảng
vô sản đối với C.Mác và Ph.Ăngghen không phải là một đối tượng đáng quan tâm Ông khẳng định dường như C.Mác và Ph.Ăngghen đặt trọng tâm vào phong trào của giai cấp vô sản - phong trào biểu thị sự vận động của lịch
sử Trong tác phẩm "Giai cấp công nhân và cách mạng", khi xuyên tạc quan niệm của C.Mác về chính đảng của giai cấp vô sản, Ph.Bon và Burniơ đã cố tình đồng nhất quan niệm của C.Mác với quan niệm của các lãnh tụ của Quốc tế II Họ cho rằng C.Mác không coi trọng ý nghĩa của chính đảng vô sản với tư cách là một nhân tố quyết định của cách mạng, rằng chính đảng
vô sản và giai cấp vô sản ở C.Mác chỉ có những mối quan hệ nhất định nào đó