Chủ tịch Hồ Chí Minh là người sáng lập và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam thành một Đảng cách mạng chân chính, đội tiên phong của giai cấp công nhân và dân tộc Việt Nam, để lãnh đạo nhân dân tiến hành thắng lợi cách mạng giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và đưa cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Trong di sản tư tưởng của Người để lại, những luận điểm của Người về xây dựng và chỉnh đốn Đảng là một bộ phận cực kỳ quan trọng. Những luận điểm đó được hình thành và phát triển cùng với cuộc đời hoạt động cách mạng của Người và sự nghiệp cách mạng của dân tộc Việt Nam. Đó là sự sự vận dụng sáng tạo học thuyết Mác Lênin về Đảng Cộng sản vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam và sự kết hợp nhuần nhuyễn học thuyết đó với truyền thống bản sắc văn hoá cuả dân tộc Việt Nam.
Trang 1VÀ CHỈNH ĐỐN ĐẢNG TA HIỆN NAY
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người sáng lập và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam thành một Đảng cách mạng chân chính, đội tiên phong của giai cấp công nhân và dân tộc Việt Nam, để lãnh đạo nhân dân tiến hành thắng lợi cách mạng giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và đưa cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội Trong di sản tư tưởng của Người để lại, những luận điểm của Người về xây dựng và chỉnh đốn Đảng là một bộ phận cực kỳ quan trọng Những luận điểm đó được hình thành và phát triển cùng với cuộc đời hoạt động cách mạng của Người
và sự nghiệp cách mạng của dân tộc Việt Nam Đó là sự sự vận dụng sáng tạo học thuyết Mác - Lênin về Đảng Cộng sản vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam và sự kết hợp nhuần nhuyễn học thuyết đó với truyền thống bản sắc văn hoá cuả dân tộc Việt Nam Nghiên cứu, quán triệt và vận dụng sáng tạo tư tưởng của Người để xây dựng, đổi mới và chỉnh đốn Đảng nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong thời kỳ mới là một trong những nhiệm vụ then chốt của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta, có ý nghĩa quyết định thắng lợi của sự nghiệp đổi mới đất nước vì mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
Vấn đề thường xuyên đổi mới và chỉnh đốn Đảng được chính C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin đề ra từ khi ra đời các đảng vô sản C.Mác, Ph.Ăngghen cho rằng, phong trào vô sản nhất thiết phải trải qua các bước phát triển khác nhau, trong mỗi bước phát triển đó đều có một số người dừng lại, họ không thể đi xa hơn nữa; vì thế, một trong những nhiệm vụ hàng đầu của đảng
vô sản là phải loại trừ những con người đó V.I.Lênin đã kiên quyết đấu tranh và đưa ra khỏi Đảng (thanh đảng) những phần tử cơ hội, những đảng viên thoái hoá,
Trang 2biến chất, đi ngược lại mục đích của Đảng, lợi ích của giai cấp công nhân để bảo đảm sự trong sạch trong đội ngũ đảng viên nhất là sau khi cách mạng Tháng Mười Nga thành công, Đảng Cộng sản Nga trở thành đảng cầm quyền Theo V.I.Lênin, thanh đảng có nghĩa là thải loại các phần tử phản động, cơ hội, làm trong sạch hàng ngũ Đảng; là nâng đảng lên ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ cách mạng; là khôi phục uy tín chính trị của Đảng trước nhân dân; “vấn đề thanh đảng
đã trở thành một công tác nghiêm chỉnh và vô cùng quan trọng”1 Thanh đảng là vấn đề mang tính quy luật còn bởi vì mỗi thời kỳ lịch sử của Đảng đều có những
kẻ thù khác nhau Kẻ thù thay đổi, đối tượng tác chiến thay đổi, tất nhiên bản thân Đảng - Bộ tham mưu, đội tiên phong chiến đấu của giai cấp công nhân cũng phải tự chỉnh đốn
Xuất phát từ mục tiêu xây dựng và chỉnh đốn Đảng là nhằm giữ cho Đảng không đi chệch con đường cách mạng, để Đảng tiếp tục xứng đáng là đại biểu cho trí tuệ, lương tâm và danh dự của dân tộc, xứng đáng là đội tiên phong của giai cấp công nhân và quần chúng lao động, V.I.Lênin yêu cầu cần đưa ra khỏi Đảng những kẻ gian giảo, những đảng viên cộng sản quan liêu hoá, không trung thực, nhu nhược và những đảng viên cản trở cuộc đấu tranh chung cho thắng lợi của chủ nghĩa xã hội
Trung thành và vận dụng sáng tạo những luận điểm của học thuyết Mác -Lênin về xây dựng và chỉnh đốn Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng muốn giữ vững vai trò lãnh đạo của mình đối với toàn xã hội, Đảng phải thường xuyên
tự xây dựng, tự chỉnh đốn Tư tưởng về chỉnh đốn Đảng được hình thành và phát triển nhanh chóng trong quá trình chỉ đạo xây dựng và rèn luyện Đảng ta của Chủ tịch Hồ Chí Minh Chúng ta có thể tìm thấy tư tưởng “tự chỉnh đốn” của Hồ Chí Minh từ khi Người tham gia Đảng xã hội Pháp, rồi trở thành một trong những người tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp năm 1920 Nguyễn Ái Quốc đã nhiều lần khẳng định: Đảng Xã hội Pháp phải đứng vững trên lập
Trang 3trường của giai cấp vô sản để lãnh đạo xã hội đấu tranh chống áp bức giai cấp,
áp bức dân tộc, đồng thời đảng phải tự phê phán, tự chỉnh đốn bản thân mình Nhiều lần, Nguyến Ai Quốc đã phê phán bệnh cơ hội hữu khuynh và thói “cách mạng đầu lưỡi”, nói mà không làm của phái hữu trong Đảng Xã hội Pháp Nguyễn Ái Quốc đòi hỏi Đảng phải tự chỉnh đốn, phải thực sự sửa chữa sai lầm
Ngay trong cuốn Đường cách mệnh năm 1925, thời kỳ dựng Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Đảng “phải thường xuyên cả quyết sửa lỗi mình” Sau cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đảng ta đã trở thành đảng cầm quyền, việc xây dựng Đảng, chỉnh đốn Đảng lại được Người coi là công việc thường xuyên của Đảng Người nhìn thấy rất rõ hai mặt của quyền lực: một mặt, quyền lực có sức mạnh rất to lớn để cải tạo cái cũ và xây dựng cái mới trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, nếu biết sử dụng đúng quyền lực; mặt khác, nó cũng có sức phá hoại rất ghê gớm, vì con người nắm quyền lực có thể thoái hoá biến chất rất nhanh chóng, nếu đi vào con đường tham muốn quyền lực, chạy theo quyền lực, tranh giành quyền lực; và khi có quyền lực thì lợi dụng quyền lực, lạm quyền, lộng quyền, đặc quyền đặc lợi, v.v Vì vậy Đảng phải đặc biệt quan tâm đến việc chỉnh đốn và đổi mới Đảng để hạn chế, ngăn chặn, đẩy lùi và tẩy trừ mọi tệ nạn do thoái hoá biến chất gây ra, trong điều kiện Đảng lãnh đạo chính quyền Trong thư Người gửi cho Uỷ ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện năm 1946; thư gửi các đồng chí Bác Bộ và Trung Bộ năm 1947; tháng 10 măn 1947, Người đã viết tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” là những chỉ dẫn sâu sắc về xây dựng và chỉnh đốn Đảng trong điều kiện đã có chính quyền
Người đặc biệt quan tâm đến vấn đề này trước những bước chuyển của cách mạng, vì đây là thời điểm thường có những bất cập, bên cạnh đó là những chao đảo, suy thoái có thể xảy ra
Ngày 18-1-1949, nói chuyện với Hội nghị cán bộ của Đảng lần thứ sáu, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu lên nhiệm vụ: phải “chấn chỉnh” bộ máy chính quyền,
“chỉnh đốn” các đoàn thể quần chúng và “Muốn làm được những việc trên trước
Trang 4hết phải chỉnh đốn nội bộ Đảng”2 Đây là thời điểm quân và dân ta chuẩn bị cho Chiến dịch Biên Giới để mở ra bước ngoặt cho cuộc kháng chiến chống Pháp
Khi cuộc kháng chiến chuyển mạnh sang tổng phản công (1952), Người
đã nói: Muốn lãnh đạo vững thì trước hết cán bộ và đảng viên phải có tư tưởng
và lập trường vững chắc để lãnh đạo, để xung phong làm gương mẫu Vì vậy, chỉnh Đảng là việc chính mà chúng ta phải làm ngay
Khi miền Bắc bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, nhiềuđợt học tập chính trị để quán triệt đường lối, quan điểm của Đảng được tổ chức rộng khắp trong toàn Đảng Phong trào “ba xây ba chống” được phát động sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân thực sự là một cuộc vận động nhằm chỉnh đốn Đảng, củng cố đội ngũ của Đảng trước nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới
Nói chuyện với hội nghị bồi dưỡng chỉnh huấn đầu năm 1965, Hồ Chí Minh đã nhận định, bên cạnh số đông đảng viên xứng đáng với danh hiệu của mình thì vẫn có một số “thấp kém về tinh thần và đạo đức cách mạng Họ hững
hờ như những người không có lý tưởng, đến đâu hay đó, qua tháng qua ngày
Họ ít gắn bó với tổ chức, không tin ở lực lượng và trí tuệ của tập thể Họ sống và làm việc một cách riêng rẽ, không đoàn kết và hợp tác với người khác Hễ có đôi chút hiểu biết, đôi chút thành công thì tự cao tự đại, vênh vang kiêu ngạo, tự cho mình tài giỏi hơn người Ở cương vị phụ trách thì cho mình có quyền hơn hết thảy, định đoạt mọi việc; ở ngành nào, địa phương nào thì coi đó là giang sơn riêng, không biết đến lợi ích toàn cục Họ coi thường những quyết định của tổ chức, họ là “ông quan liêu”, chỉ thích dùng mệnh lệnh đối với đồng chí và nhan dân số người đó coi Đảng như một cái cầu thang để thăng quan phát tài Họ không quan tâm đến đời sống của nhân dân mà chỉ lo nghĩ đến lợi ích của riêng mình Họ quên rằng mỗi đồng tiền, hạt gạo đều là do mồ hôi nước mắt của nhân dân, do đó mà sinh ra phô trương lãng phí Họ tự cho mình có quyền sống xa hoa
2 Hồ Chí Minh: To n t àn t ập, Nxb CTQG, H n àn t ội, 2000, Tập 5, tr 551
Trang 5hưởng lạc, từ đó mà đi đến tham ô, truỵ lạc, thậm chí sa vào tội lỗi”3 Phải chỉnh đốn để tẩy rửa những lỗi lầm, sai trái ấy
Đối với toàn Đảng, Người cũng chỉ ra là Đảng sống trong xã hội, mỗi cán
bộ, đảng viên đều chịu ảnh hưởng của xã hội, cả cái tốt và cái xấu, cái hay và cái
dở Chỉ có thể phát huy được cái tốt, cái hay, lọc bỏ cái xấu, cái dở bằng việc rèn luyện thường xuyên nâng cao đạo đức cách mạng, cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư của mỗi cán bộ, đảng viên, thường xuyên chú ý đến việc chỉnh đốn Đảng Trong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành những dòng trân trọng và đầy tâm huyết để dặn lại toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta những công việc phải làm sau khi Tổ quốc thống nhất, trong đó có nhiệm vụ xây dựng và chỉnh đốn Đảng Người viết: “Theo ý tôi, việc cần phải làm trước tiên là phải chỉnh đốn lại Đảng, làm cho mỗi đảng viên, mỗi đoàn viên, mỗi chi bộ đều ra sức làm tròn nhiệm vụ Đảng giao phó cho mình, toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân Làm được như vậy, thì dù công việc to lớn mấy, khó khăn mấy chúng ta cũng nhất định thắng lợi”4
Quá trình nghiên cứu tư tưởng về “Đảng phải được thường xuyên chỉnh đốn” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng ta thấy rằng, đây vừa là sự trung thành, vừa là sự phát triển sáng tạo tư tưởng “thanh đảng” của V.I.Lênin vào điều kiện
cụ thể xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam Hồ Chí Minh chưa bao giờ dùng từ
“thanh đảng” mà người dùng từ “chỉnh đảng” Tuy, việc sử dụng từ để trình bày
có khác nhau, song cùng có chung một ý nghĩa là nhằm xây dựng Đảng vững mạnh chính trị, tư tưởng và tổ chức, đảm bảo cho Đảng luôn có đủ năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng, đặc biệt là trước những bước ngoặt của nhiệm vụ cách mạng Đồng thời, để không bị hiểu lầm là
sự “thanh trừng lẫn nhau” trong nội bộ Đảng Người chỉ rõ: “Chỉnh Đảng là việc chúng ta phải làm ngay
Chỉnh Đảng phải làm từng bước, phải có trọng tâm:
4 S.đ.d, Tập 12, tr 503.
Trang 6- Chỉnh huấn cán bộ trước rồi mới chỉnh đốn chi bộ.
- Chỉnh huấn tư tưởng rồi mới chỉnh đốn tổ chức
- Chỉnh huấn cán bộ cao cấp phải do trung ương trực tiếp lãnh đạo vì đó là mấu chốt của việc chỉnh đốn toàn Đảng
- Chỉnh huấn nhằm vào: nâng cao trình độ tư tưởng và chính trị của cán bộ
và đảng viên, tẩy bỏ tư tưởng phi vô sản và tiểu tư sản, thống nhất tư tưởng, thống nhất hành động, đoàn kết toàn Đảng để Đảng làm tròn nhiệm vụ nặng nề
và vẻ vang của mình”5 Trong quá trình chỉnh Đảng, phải luôn luôn tẩy bỏ những phần tử thoái hoá, biến chất ra khỏi Đảng Nhưng phải xem công tác củng cố và phát triển Đảng là một công tác quan trọng và thường xuyên, phải nắm vững phương châm phát triển Đảng là trọng chất hơn lượng - “Thà ít mà tốt”, đó vẫn
là phương châm hành động của Đảng để tạo ra sức mạnh thực chất của Đảng
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, cách làm tốt nhất để chỉnh đốn Đảng là dựa vào dân để kiểm tra Đảng viên Có thể nói rằng, cái trục Đảng - Dân là xương sống trong hệ thống các quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng Sự ra đời và trưởng thành của Đảng không phải là ở bản thân Đảng mà là ở sự gắn bó mật thiết với dân Hồ Chí Minh khẳng định sức mạnh của Đảng là sức mạnh ở nơi dân, là khối đại đoàn kết toàn dân do Đảng lãnh đạo Đảng ở trong lòng nhân dân, được nhân dân che chở, vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ trung thành của nhan dân Từ luận điểm đó, Hồ Chí Minh đã đề ra nhiều vấn đề về công tác xây dựng Đảng như Đảng phải gần dân, hiểu dân và vì dân; chống quan liêu, mệnh lệnh đối với dân; điều gì có lợi cho dân, dù nhỏ, thì vẫn cố gắng làm, điều gì có hại cho dân thì có tránh; Đảng phải dể cho dân kiểm tra, vv
Xây dựng và chỉnh đốn Đảng được Hồ Chí Minh coi là điều kiện cần và
đủ, là công việc thiết thực và thường xuyên Khi cách mạng gặp khó khăn, việc xây dựng Đảng được Người đề cập với thái độ bình tĩnh, sáng suốt, giúp cho Đảng không rơi vào bị động, bi quan, dao động Khi cách mạng đang trên đà
5 S.đ.d, Tập 6, tr 465.
Trang 7thắng lợi, Người vẫn nêu vấn đề “trước hết phải chỉnh đốn Đảng” để ngăn ngừa bệnh “kiêu ngạo cộng sản”, choáng ngợp trước những chiến công vĩ đại mà chủ quan, tự mãn Khi Đảng trở thành Đảng cầm quyền, cán bộ, đảng viên của Đảng
dễ dàng “đánh mất mình”, “Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân”6
Chủ tịch Hồ Chí Minh còn chỉ ra rất cụ thể: “Có những người trong lúc đấu tranh thì hăng hái, trung thành, không sợ nguy hiểm, không sợ cực khổ, không sợ quân địch, nghĩa là có công với cách mạng Song, đến khi có ít nhiều quyền hạn trong tay thì đâm ra kiêu ngạo, xa xỉ, phạm vào tham ô, lãng phí, quan liêu, không tự giác, mà biến thành người có tội với cách mạng”7 Chính vì thế, chỉnh đốn Đảng là khôi phục đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và giáo dục, đưa họ vào con đường cách mạng, là khôi phục uy tín chính trị của Đảng đối với nhân dân - vấn đề cốt tử của đảng cầm quyền
Những luận điểm trên đây thực sự là một chân lý phản ánh đúng thực tiễn
và đã được thực tiễn kiểm nghiệm, không phải chỉ thực tiễn nước ta, mà còn nhiều nơi trên thế giới Nó mãi mãi là lời cảnh tỉnh có ý nghĩa rất sâu xa đối với Đảng Cộng sản Việt Nam và đối với mỗi đảng viên cộng sản
Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đảng phải được thường xuyên chỉnh đốn”, trải qua hơn 75 năm xây dựng tổ chức và hoạt động của mình, Đảng Cộng sản Việt Nam thường xuyên coi trọng tự chỉnh đốn nhằm bảo đảm cho Đảng luôn vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, giữ vững và phát huy được vai trò lãnh đạo đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng Việt Nam
Trước khi giành được chính quyền, có lúc cách mạng lâm vào thoái trào, cán bộ và đảng viên của Đảng bị bọn thống trị thực dân và phong kiến tay sai bắt
bớ hàng loạt, nhưng mặc cho tù đày, bắn giết, người trước ngã xuống, người sau 6âS.đ.d, Tập 12, tr 557-558.
7 S.đ.d,Tập 6, tr 494.
Trang 8tiếp bước đi lên không hề sờn lòng nản chí Có khi nhiều tổ chức cơ sở đảng, nhiều cấp uỷ, kể cả Trung ương bị tan vỡ, nhưng Đảng vẫn phục hồi nhanh chóng, sự lãnh đạo của Đảng vẫn đúng đắn kịp thời, nhạy bén, thông suốt từ trên xuống dưới Đảng tiếp tục lãnh đạo sự nghiệp cách mạng đi đến thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám, lập nên nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam A, khi Đảng mới 15 tuổi với khoảng 5000 đảng viên cộng sản
Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đảng ta trở thành đảng cầm quyền Xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới cũng như từ bản thân Đảng, với sự chỉ dẫn của tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta
đã tiến hành nhiều đợt chỉnh đốn Đặc biệt, trong quá trình lãnh đạo cách mạng,
có lúc Đảng đã phạm phải khuyết điểm sai lầm, một bộ phận cán bộ, đảng viên
đã thoái hoá biến chất, làm tổn hại đến uy tín và thanh danh của Đảng Với tinh thần cách mạng của một đảng cách mạng, theo tưởng Hồ Chí Minh, Đảng đã nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật, dám công khai thừa nhận khuyết điểm sai lầm trong công tác lãnh đạo, công khai vạch rõ những tệ nạn đã có ở một bộ phận cán bộ, đảng viên, từ đó đề ra những biện pháp cần thiết đẻ sửa chữa, khắc phục Đó là thái độ của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với những sai lầm trong cải cách ruộng đất và chỉnh đốn tổ chức vào nửa sau những năm 50 của thế kỷ XX, cũng như đối với những suy thoái của cán bộ, đảng viên ở những thời kỳ khác nhau Đó là thái độ của Đảng ta đối với những sai lầm về chủ trương chính sách lớn, về chỉ đạo chiến lựơc và tổ chức thực hiện trong công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa trên phạm vi cả nước vào cuối những năm 70, để từ đó Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (năm 1986) xác định đường lối đổi mới toàn diện, mở ra một bước ngoặt cho sự phát triển của đất nước ta
Qua 5 năm thực hiên đường lối của Đại hội VI, Đảng ta đã kịp thời kiểm định, đồng thời bổ sung và phát triển đường lối đó bằng việc thông qua các văn
Trang 9kiện Đại hội VII (năm 1991) Đại hội xác định rằng: “Đảng phải vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tỏ chức, phải thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn”8 Như vậy, một vấn đề đặt ra là: muốn đổi mới toàn diện đất nước, Đảng phải tự đổi mới, tự chỉnh đốn bản thân mình Đảng ta là người khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới Nhưng sẽ thất bại, nếu Đảng bị trì trệ tren nhiều mặt, không ngang tầm với nhiệm vụ mới Nếu không đổi mới và chỉnh đốn bản thân mình thì đổi mới đất nước sẽ trở thành là khẩu hiệu suông Đổi mới và chỉnh đốn Đảng,
do đó, trở thành một vấn đề cốt tử của cách mạng nước ta và là tư tưởng xuyên suốt các văn kiện của Đại hội VII
Cần khẳng định rằng, trong những năm đầu tiến hành công cuộc đổi mới, Đảng ta đã cố gắng vươn lên để thực hiện sứ mệnh lãnh đạo nhân dân tiến hành
sự nghiệp xây dựng đất nước theo con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội Chình
vì vậy, tại Đại hội VII, Đảng ta khẳng định: “công cuộc đổi mới đã đạt được những thành tựu bước đầu rất quan trọng”9.Song Đảng ta cũng nghiêm khắc chỉ
ra những yếu kém, khuyết điểm là:
Việc nhận thức lý luận về chủ nghĩa xã hội vẫn là điểm hạn chế của Đảng Thực tiễn diễn ra vô cùng phong phú và phức tạp, Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh được Đảng ta khẳng định là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng Nhưng việc hiểu cho đúng và vận dụng cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của từng thời kỳ cụ thể ở nước ta vẫn là vấn đề không đơn giản Trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, với chính sách mở cửa
và cơ chế thị trường, một số quyết định về chủ trương chính sách của các tổ chức đảng ở các cấp đã đi vào cuộc sống nhưng khó khăn cũng không ít Tổ chức bộ máy còn kém hiệu lực Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và các
tổ chức chính trị xã hội trong hệ thống chính trị đang trong quá trình đổi mới Nhiều tổ chức cơ sở đảng còn chưa chuyển kịp với cơ chế kinh tế mới, do đó vai trò lãnh đạo còn bị hạn chế
Trang 10Nguyên tắc tập trung dân chủ là một nguyên tắc cơ bản trong xây dựng tổ chức sinh hoạt và hoạt động của Đảng trong thực hiện bị vi phạm ở nhiều nơi Trên thực tế, việc thực hành dân chủ trong Đảng đồng thời mắc cả hai khuyết điểm: một là, nhiều tổ chức đảng không phát huy được tinh thần dân chủ trong việc quyết định các chủ trương, biện pháp thậm chí còn nhiều nơi bóp nghẹt dân chủ, trù úm đảng viên có ý kiến khác mình; độc đoán; chuyên quyền; không tôn trọng nguyên tắc lãnh đạo tập thể; hai là, trong Đảng đã xảy ra tình trạng tự do
vô nguyên tắc, làm giảm sút và tê liệt sức chiến đấu của Đảng và đảng viên Đáng chú ý là tệ tham nhũng, buôn lậu, quan liêu và các tệ nạn khác đang diễn ra
mà chưa được ngăn chặn một cách hữu hiệu Đó là sự vô trách nhiệm đối với đời sống của nhân dân những tệ nạn đó làm rạn nứt mối quan hệ giữa Đảng với dân Điều đáng chú ý là, ngay cả tổ chức cơ sở đảng, lẽ ra là gần dân nhất, vẫn mắc bệnh quan liêu xa rời quần chúng, có nơi khá nghiêm trọng
Đội ngũ cán bộ, đảng viên vẫn còn nhiều yếu kém, mặc dù đã có nhiều thay đổi nhưng chưa tạo ra được chất lượng mới Cơ chế tuyển chọn, bố trí, và
sử dụng cán bộ chưa chú ý đúng mức Do vậy, số cán bộ có đủ phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới chưa nhiều Đảng chưa thu hút được tất cả nhân tài để bố trí vào những công việc quan trọng Trong đội ngũ đảng viên, bộ phận thật sự tiền phong, gương mẫu chưa cao Trình độ, năng lực của nhiều đảng viên còn hạn chế Sự giác ngộ về lý tưởng của một bộ phận đảng viên giảm sút đáng lo ngại Tư tưởng hoài nghi, dao động trước tình hình chính trị phức tạp trên thế giới không phải là ít Một số đảng viên thoái hoá, biến chất
Trước thực trạng đó, khi nêu lên yêu cầu đổi mới và chỉnh đốn Đảng, chúng ta thấy rõ vấn đề then chốt là nâng cao vai trò lãnh đạo cũng như năng lực
và sức chiến đấu của Đảng, bảo đảm cho Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng
và tổ chức để có thể đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội giành thắng lợi Đổi mới và chỉnh đốn bản thân mình, tức là Đảng phải phát huy ưu điểm, khắc phục khuyết điểm, giữ vững và tăng cường mối quan hệ máu thịt với nhân dân, vững