Mùa thu năm 1991 chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô xụp đổ, cùng với trước đó và tiếp sau là sự xụp đổ của các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu. Sự xụp đổ chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô, đó là một sự kiện quốc tế có tác động, ảnh hưởng to lớn tới tiến trình phát triển của xã hội loài người.
Trang 1BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ SỰ KẾT HỢP HAI NHIỆM VỤ CHIẾNLƯỢC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC XHCN RÚT RA TỪ SỰ XỤP
ĐỔ CỦA CNXH Ở LIÊN XÔ VÀ ĐÔNG ÂU ĐỐI VỚI CÁCH MẠNG VIỆT
NAM TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI HIỆN NAY
Mùa thu năm 1991 chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô xụp đổ, cùng với trước đó
và tiếp sau là sự xụp đổ của các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu Sự xụp đổchủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô, đó là một sự kiện quốc tế có tác động,ảnh hưởng to lớn tới tiến trình phát triển của xã hội loài người
Với chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch chống cộng, chống chủnghĩa xã hội thì sự xụp đổ ở Liên Xô và Đông Âu là dịp may để chúng thực hiện
“chớp lấy thời cơ” để chiến thắng chủ nghĩa xã hội Với thủ đoạn “chiến lược diễn biến hoà bình” nhằm lật đổ kết thúc sự tồn tại của chủ nghĩa xã hội trên thế
giới, đồng thời cũng nhân cơ hội này chúng tìm cách xoá bỏ phong trào côngnhân ở các nước tư bản chủ nghĩa, dập tắt phong trào giải phóng dân tộc thiết lậptrật tự thế giới mới Đối với những người cộng sản và nhân dân tiến bộ trên thếgiới, sự xụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu, thành trì của hoàbình và cách mạng thế giới, có hơn 70 năm xây dựng chủ nghĩa xã hội, đãkhông tránh khỏi làm cho họ hết sức lo ngại về số phận và tiền đồ cách mạng củanước họ cũng như trên toàn thế giới Sau sự xụp đổ của chế độ chủ nghĩa xã hội
ở Liên Xô và Đông Âu hàng loạt vấn đề lớn được đặt ra là: Liệu các nước xã hộichủ nghĩa còn lại có tồn tại và đứng vững được hay không? Làm thế nào để cácnước đó có thể tiếp tục đứng vững và phát triển? đó là những vấn đề lý luận vàthực tiễn cấp bách đặt ra trong tiến trình cách mạng của các nước xã hội chủnghĩa còn lại và tiến trình cách mạng thế giới
Trang 2Vậy thì, vì sao chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu đã từng được xâydựng hơn 70 năm lại bị xụp đổ? Bài học nào có thể rút ra từ quá trình đó vớinhững thành tựu và những sai lầm dẫn đến sự xụp đổ? Sự kết hợp chặt chẽ giữahai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ tổ quốc, tác động của nó tới sựnghiệp đổi mới của cách mạng Việt Nam ra sao? Từ đó rút ra những kinhnghiệm để làm cho công cuộc đổi mới ở nước ta vượt qua những khó khăn thửthách và đi đến thắng lợi, theo con đường xã hội chủ nghĩa.
Sự xụp đổ chế độ chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu được bắt nguồn
từ nguyên nhân sâu xa trong quá trình thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược xây dựng
và bảo vệ tổ quốc Với hơn 70 năm xây dựng xã hội chủ nghĩa của Liên Xô vàĐông Âu đã đạt được những thành tựu hết sức to lớn và toàn diện Những thànhtựu đó không những làm biến đổi bộ mặt Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa
mà còn đóng góp lớn lao vào sự phát triển của nền văn minh nhân loại và tiếntrình cách mạng thế giới Ngay sau khi cách mạng tháng mười thành côngngày25/10/1917 Đại hội II các Xô Viết khai mạc ở Điện Xmônưi đã tuyên bốthông qua sắc lệnh hoà bình, sắc lệnh ruộng đất, sắc lệnh thành lập chính phủcông nông do Lênin đứng đầu, tiếp tục chấn áp bọn phản động trong nước Khẩntrương xây dựng chính quyền từ cơ sở đến tận làng xã Để bảo vệ vững chắcthành quả cách mạng, ngày 15/1/1918, chính phủ đã ra chỉ thị thành lập Hồngquân Công nông Những chủ trương trên đã thể hiện sự nhìn nhận đúng đắn củaLênin và Đảng Bônsơvích Nga về nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ chính quyềnmới Hơn 7 thập niên tồn tại, gần 30 năm đầu nước Nga và sau đó là Liên Xô đãkết hợp đúng đắn hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ tổ quốc, chính vìvậy Liên Xô đã đứng vững giữa vòng vây của chủ nghĩa đế quốc, đương đầu vớicuộc nội chiến khốc liệt ( 1918- 1921), chống lại cuộc can thiệp của 14 nước đế
Trang 3quốc, bảo vệ và phát triển thành quả của cách mạng tháng mười Nga, thiết lập vàcủng cố chính quyền Xô Viết, làm cơ sở để thống nhất các dân tộc Nga thànhmột nhà nước liên bang rộng lớn bao gồm 15 nước cộng hoà với diện tích 22,4triệu kilômét vuông dân số hơn 250 triệu người vào ngày 30-12 1922, kết quả đóbước đầu đánh dấu thắng lợi của chính sách kết hợp hai nhiệm vụ chiến lược xâydựng và bảo vệ tổ quốc của Lênin và của đảng cộng sản Liên Xô lúc bấy giờ Trong quá trình xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa Liên Xô cònđạt nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế, cũng như khôi phục nền kinh tế(1921-1925), thời kỳ xây đựng và phát triển xã hội chủ nghĩa (1926-1941) biếnLiên Xô từ một nền kinh tế lạc hậu, bị chiến tranh tàn phá thành một cường quốckinh tế số một trên thế giới, làm tiền đề cho những cống hiến tiếp theo của Liên
Xô sau đó …Với những chính sách đúng đắn trong xây dựng và bảo vệ tổ quốccủa Lênin cũng như Đảng cộng sản Liên Xô, trong một thời gian ngắn đã biếnLiên Xô thành một nước xã hội chủ nghĩa hùng mạnh, với một nền công nghiệptiên tiến, khoa học, kỹ thuật, văn hoá phát triển tạo tiền đề vật chất và tinh thầnbảo đảm cho Liên Xô giữ vững và phát triển sự nhiệp xây dựng và bảo vệ chủnghĩa xã hội của mình
Kiên định con đường xã hội chủ nghĩa phát huy vai trò lãnh đạo của đảngcộng sản đối với toàn bộ xã hội, phát huy cao độ chủ nghĩa yêu nước chân chính
và chủ nghĩa anh hùng cách mạng của nhân dân Xô Viết Tính ưu việt của chế độ
xã hội mới và tác động tích cực của nó trong sự nghiệp xây dựng đất nước lànhững nguyên nhân dẫn tới thành tựu toàn điện của Nhà nước Xô Viết Nhờnhững thành tựu to lớn đó nhân dân Liên Xô đã chiến đấu kiên cường góp phầnchống lại chủ nghĩa phát xít cứu loài người thoát khỏi hiểm hoạ do chúng gây ra,tạo thuận lợi cho sự phát triển của chủ nghĩa xã hội thế giới, từ đây các nước xã
Trang 4hội chủ nghĩa ở Đông Âu và tiếp theo là một loạt các nước xã hội chủ nghĩa ởChâu Á, Châu Phi, Châu Mỹ La Tinh ra đời Vào những năm 70 của thế kỷ XXLiên xô đã đạt được sự cân bằng quân sự chiến lược Liên Xô- Mỹ Và Liên Xô
đã trở thành trung tâm, chỗ dựa tin cậy của các lực lượng đấu tranh cho hoà bình,độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ trên toàn thế giới
Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng xã hội chủ nghĩa, Liên Xô và Đông
Âu đã phạm phải những sai lầm nghiêm trọng kéo dài trong xây dựng và bảo vệ
tổ quốc, dẫn đến sự xụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âuvào cuối những năm 80 đầu những năm 90 của thế kỷ thứ XX Đó là, xem xét từtình trạng xã hội và điều kiên cuộc sống chung thì các nước Liên Xô và Đông Âu
có rất nhiều vấn đề nhưng ở góc độ xây dựng chủ nghĩa xã hội ta thấy rằng:Việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội với thể chế kinh tế và chính trịcứng nhắc đã làm cho dân chủ xã hội chủ nghĩa biến dạng méo mó nghiêm trọng.Nền kinh tế phát triển chậm chạp, không kịp thời áp dụng những thành tựu củacuộc cách mạng khoa học kỹ thuật vào trong sản xuất, chính vì vậy năng xuất laođộng thấp, đời sống của nhân dân gặp rất nhiều khó khăn Cách mạng đã thắnglợi đã mấy chục năm, nhưng vẫn chưa giải quyết được những vấn đề căn bảntrong đời sống dân cư Nhân dân sống quá cực khổ trong một thời gian dài, họ sosánh đời sống trong nước với đời sống của nhân dân phương tây nơi mà hànghoá tràn ngập, từ đó sinh ra tâm lý hâm mộ phương tây, hoài nghi tính ưu việtcủa chủ nghĩa xã hội là điều không thể tránh khỏi
Từ vấn đề kinh tế không làm tốt sẽ tác động đến các vấn đề chính trị, xã hội mà
như Đặng Tiểu Bình đã nói: “ Một số nước trên thế giới sảy ra vấn đề, về cơ bản mà
Trang 5nói, đều là vì kinh tế không đi lên, không có cơm ăn, không có áo mặc, tiền lương tăng lên bị lạm phát xoá sạch, mức sống đi suống, sống quá khổ cực lâu dài”1
Từ những quan tâm không đúng đắn lợi ích vật chất dẫn đến sự giác ngộ vềtinh thần cách mạng cũng bị giảm sút, bởi lẽ cách mạng xuất phát từ lợi ích vật chất,nếu chúng ta chỉ nói và hô hào tinh thần chung chung mà không chú ý đến lợi íchvật chất của người lao động, đó là quan điểm phiến diện sai lầm Thực tế nhữngngười công nhân muốn lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu bởi vì
họ nói “ Chúng tôi phải lật đổ các ông vì một bánh mì không đủ ăn, hai ngày đông tháng giá không có lò sưởi ấm” Ra cốp Kơ cựu bí thư thứ nhất trung ương Đảng
cuối cùng của Đảng công nhân thống nhất Ba Lan khi nói đến bài học thất bại của
Đảng Ba Lan đã nói: “ Nguyên nhân căn bản nhất làm cho Đảng thất bại là không làm tốt kinh tế, đối với Đảng cầm quyền mà nói, làm tốt việc xây dựng kinh tế thi tất cả các vấn đề khác đều làm tốt Không làm tốt việc xây dựng kinh tế, quần chúng không ủng hộ, nói ra không ai nghe thì có nguy cơ mất chính quyền”
Các nước Liên Xô, Đông Âu không làm tốt kinh tế không phải do bản chấtcủa chế độ chủ nghĩa xã hội không tốt, mà là do thể chế chính trị cụ thể có vấn
đề nghiêm trọng Sai lầm và thiếu sót của họ lại không ở trên một vấn đề cụ thểnào đó, mà là từ tư tưởng chỉ đạo chung Đó chính là chịu ảnh hưởng của chủnghĩa giáo điều tả khuynh lâu dài nóng vội muốn đi ngay lên chủ nghĩa xã hộihoặc chủ nghĩa cộng sản, đốt cháy giai đoạn phát triển của thời kỳ quá độ, xa rờithực tế của một nước có nền kinh tế lạc hậu đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội.Các vấn đề sai sót khác như sai lầm và thiếu sót trong xây dựng một thể chếchính trị, kinh tế và về vấn đề chế độ sở hữu, vấn đề phân phối Vì vậy dẫn đếnmột thời gian dài không giải quyết được vấn đề kết hợp giữa chủ nghĩa Mác-
1 Văn tuyển Đặng tiểu Bình; quyển 3; tr 354.
Trang 6Lênin với thực tế nước mình và đặc trưng của thời đại Về sau lại từ tả khuynhnhảy sang hữu khuynh, hoàn toàn xa rời, từ bỏ và vứt bỏ chủ nghĩa Mác- Lê nin.Liên Xô và Đông Âu đã tiến hành cải tổ là tất yếu nhưng tiến hành cải tổ,cải cách, sửa chữa sai lầm…lại mang tính dị dạng, nửa vời, mãi vẫn không thểđột phá được cái khung cũ, không thể vượt qua cái mô hình truyền thống của chủnghĩa xã hội, không giải quyết được vấn đề về kết hợp đổi mới kinh tế với đổimới chính trị, giữa xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa với tăngcường sự lãnh đạo của Đảng cộng sản đối với nhà nước và các tổ chức chính trị
xã hội, về sau lại ngả theo, làm theo phương tây, từ chỗ đang áp dụng giáo điềuchủ nghĩa Mác - Lê nin nhảy sang tôn sùng đối với chủ nghĩa tư bản Vì vậy quátrình tiến hành cải tổ sửa chữa sai lầm trong xây dựng chủ nghĩa xã hội vừamang tính chất tả khuynh vừa mang tính chất hữu khuynh mà thực chất là xa dờichủ nghĩa Mác - Lê nin dẫn đến sự xụp đổ không thể tránh khỏi trong quá trìnhxây dựng chủ nghĩa xã hội
Việc thực hiện nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô vàcác nước Đông Âu cho chúng ta thấy rằng Với những thành tựu trong bảo vệ tổquốc sau cách mạng tháng 10 Nga năm 1917 nhất là sự chiến thắng phát xít vớivai trò quyết định chủ yếu của Liên Xô trong chiến tranh thế giới lần thứ 2, cùngvới đó là sự ra đời của hệ thống xã hội chủ nghĩa trên thế giới đã làm cho nhiềungười cộng sản có xu hướng đánh giá chủ quan về phong trào cách mạng thế giớinói chung và phong trào cách mạng xã hội chủ nghĩa nói riêng Họ đã đánh giákhông đúng kể thù của mình là chủ nghĩa tư bản, không thấy hết khả năng tựđiều chỉnh và thích nghi của nó, nhấn mạnh một chiều tính chất giãy chết, diệtvong của chủ nghĩa đế quốc …và hy vọng sẽ tiến hành cách mạng vô sản trênphạm vi toàn thế giới khi mà so sánh lực lượng chưa cho phép Trong khi đó chủ
Trang 7nghĩa đế quốc không bao giờ từ bỏ âm mưu và thủ đoạn hòng tiêu diệt chủ nghĩa
xã hội ngay từ khi còn trong chứng nước
Thực tế chủ nghĩa chống cộng điên cuồng do chủ nghĩa đế quốc phát độngtìm mọi cách để tiêu diệt phong trào cộng sản nói chung và đảng cộng sản Liên
Xô nói riêng Thăng lợi của cách mạng tháng mười, Đảng Cộng sản nắm chínhquyền ở một lãnh thổ bằng 1/5 trái đất làm cho chủ nghĩa đế quốc luôn tức tối,chúng tìm mọi cách để tiêu diệt chủ nghĩa xã hội chống phá phong trào côngnhân và phong trào giải phóng dân tộc mà mũi nhọn công kích là Đảng cộng sảnLiên Xô Chúng không từ bỏ thủ đoạn nào, từ công khai đến bí mật, lợi dụngnhững sai lầm sơ hở trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội để chống phá.Trong thời kỳ cải tổ, lợi dụng những sai lầm trong cải tổ, cải cách chúng tuyêntruyền kiểu tự do phương Tây, bôi nhọ nói sấu Đảng Cộng sản, kích động đòi đanguyên đa đảng đối lập Chúng dùng chiêu bài viện trợ về kinh tế, kỹ thuật, kếthợp với thực hiện chiến lược “diễn biến hoà bình”, ra sức cổ xuý cho các phần tửphản động, trong nước và quốc tế với âm mưu lật đổ chính quyền cách mạng,xoá bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa, xây dựng chế độ tự do “kiểu phương Tây”
Sự tấn công của kẻ thù từ nhiều phía đã gây ra rất nhiều khó khăn trongquá trình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hộichủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu như: bị cô lập dẫn đến sự khủng hoảng vềkinh tế, từ đó dẫn đến mất ổn định về chinh trị, uy tín của Đảng Cộng sản bịgiảm sút nghiêm trọng, tạo điều kiện cho các lực lượng chống đối hoạt động, các
tổ chức chính trị xã hội mất phương hướng chiến đấu Đó là một trong nhữngnguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô vàĐông Âu trong thời gian vừa qua
Trang 8Vì vậy vấn đề rút ra trong lĩnh vực bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa là phảiluôn nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng, không đánh ngang bằng kể thùxâm lược với người cán bộ bị xâm lược, phải vạch trần các luận điệu xuyên tạclịch sử Thấy rõ âm mưu của chủ nghĩa đế quốc vừa tiến hành chiến lược “ diễnbiến hoà bình”, vừa tăng cường chạy đua vũ trang dùng sức mạnh quân sự dăn
đe và sẵn sàng tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược phù hợp với lợi ích củachúng và âm mưu chỉ huy thế giới Các nước xã hội chủ nghĩa luôn chuẩn bị mọimặt cho việc bảo vệ tổ quốc trong mọi tình huống và là vấn đề có tính nguyêntắc trong nhận thức và hành động của các nước xã hội chủ nghĩa
Sự xụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu là sự kết hợp tácdụng tổng hợp của các nhân tố nhiều tầng với những nguyên nhân sâu xa và trựctiếp, cùng với những bài học rất đắt giá Trong đó nhìn nhận từ vấn đề thực hiệnhai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ tổ quỗc xã hội chủ nghĩa đối vớinhững thành tựu cũng như sai lầm dẫn đến sự đổ vỡ chế độ xã hội chủ nghĩa ởLiên Xô và Đông Âu, cho chúng ta thấy rằng:
Nguyên nhân sụp đổ của chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Liên Xô và các nướcĐông Âu là tổng hợp các nguyên nhân: khách quan, chủ quan, sâu xa, trực tiếp,bên trong, bên ngoài, trong đó nguyên nhân của mọi nguyên nhân là do sự xuyyếu về chính trị, tư tưởng và tổ chức của Đảng, Đảng đánh mất vai trò lãnh đạocủa mình Sự sai lầm về chính trị, tư tưởng và tổ chức làm cho Đảng cầm quyền
xa rời và vi phạm những nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác- Lênin, để chocác phần tử cơ hội, chủ nghĩa cơ hội, xét lại thao túng phá hoại; mơ hồ mất cảnhgiác trước âm mưu phá hoại của chủ nghĩa đế quốc; xa rời nhân dân, quan liêutham nhũng, mất lòng tin của nhân dân, không được nhân dân bảo vệ ủng hộ
Trang 9Sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông âu đã tác độngmạnh mẽ tới phong trào cộng sản và công nhân quốc tế và xã hội chủ nghĩa trênnhiều lĩnh vực đó là: Các nước định hướng xã hội chủ nghĩa lâm vào tình trạng xuyyếu, mất ổn định về chính trị, suy thoái kinh tế, các thế lực chống cộng đẩy mạnhhoạt động chống phá Lần lượt nhiều nước rơi vào xung đột, nội chiến, hoặc ĐảngCộng sản, Đảng cách mạng mất chính quyền (Apganixtan, Nicaragoa, Ăngôla,Môdămbích…) ở các nước tư bản chủ nghĩa, các Đảng Cộng sản cũng gặp khókhăn tổn thất lớn trước chiến dịch tiến công của chủ nghĩa chống cộng, chủ nghĩa
xã hội dân chủ, uy tín của đảng bị suy yếu, ảnh hưởng của nhiều Đảng bị thu hẹp.Vấn đề chiến lược sách lược cách mạng dao động về mục tiêu, phương hướng…Lịch sử đã chứng minh sau cách mạng tháng mười hành tinh chúng ta đãhình thành nên hai hệ thống thế giới đối lập, thế giới xã hội chủ nghĩa và thế giới
tư bản chủ nghĩa Sự vận động và phát triển của đời sống quốc tế sau cách mạngtháng mười chịu sự tác động của các mối quan hệ, cũng như sự phát triển của haithế giới trên Là một nước tiến hành cách mạng vô sản đầu tiên giành được thắnglợi, mở ra một thời đại mới, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xãhội trên toàn thế giới Liên Xô thực sự là nước đi đầu trong tiến hành cách mạngthế giới, đã từng là thành trì của hoà bình, chỗ dựa tin cậy của hệ thống xã hộichủ nghĩa, phong trào công nhân ở các nước tư bản chủ nghĩa và phong trào giảiphóng dân tộc Tác động to lớn nhất của Liên Xô và Đông Âu đối với các nước
xã hội chủ nghĩa còn lại là sự khảng định lại lý tưởng xã hội chủ nghĩa và thựchiện lý tưởng đó Trước đây sự ra đời và tồn tại của Nhà nước Xô Viết và sau đó
là các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu có ý nghĩa to lớn đối với sự lựa chọn hệ
tư tưởng Mác và con đường xã hội chủ nghĩa của nhân dân các nước đang đi lênchủ nghĩa xã hội và định hướng xã hội chủ nghĩa
Trang 10Những thành tựu mà nhân dân Liên Xô đã giành được và sự đóng góp vàoquá trình phát triển của chủ nghĩa xã hội trên thế giới hơn 70 năm qua, đã đemlại niềm tin vô hạn cho nhân dân các nước xã hội chủ nghĩa vào đất nước XôViết và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu Đối với họ niềm tin vào Liên Xô
và chủ nghĩa xã hội ngày càng được củng cố vững chắc hơn Đó là đất nước điđầu trong sự nghiệp cách mạng thế giới, thực thi nghĩa vụ quốc tế to lớn, ủng hộ
về mọi mặt phong trào cách mạng thế giới Liên Xô cũng là một đất nước đã trảiqua sự thách thức to lớn và khắc nhiệt do các thế lực đế quốc gây ra, song khôngmột kẻ thù nào khuất phục được Liên Xô…Nó là niềm tin của nhân dân cácnước xã hội chủ nghĩa và cũng là thực tế lịch sử hơn 70 năm tồn tại của Nhànước Xô Viết và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu
Trong quá trình thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ tổquốc ở các nước xã hội chủ nghĩa luôn có hình ảnh Liên Xô, Đông Âu trong tráitim họ, luôn có người anh quan tâm giúp đỡ Bởi lẽ thực tế khi họ bị chủ nghĩa
đế quốc đe doạ thì chính Liên Xô và Đông Âu đã giúp đỡ họ giải phóng và bảo
vệ thành quả cách mạng Khi họ xây dựng đất nước thì Liên Xô và các nướcĐông Âu đã giúp đỡ họ về mọi mặt, đặc biệt là vạch hướng cho các nước xã hộichủ nghĩa đi tới con đường hạnh phúc tương lai Sự giúp đỡ đó một mặt nó tạođiều kiện thuận lợi cho các nước phát triển nhưng từ đó cũng xuất hiện một sốhạn chế, yếu kém trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc ở các nước xã hội chủ nghĩa
đó là: Sự dập khuôn máy móc Liên Xô, Đông Âu, tâm lý dựa dẫm, không pháthuy tính năng động sáng tạo trong công cuộc xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xãhội, trong quan hệ hội nhập quốc tế …chính vì vậy, khi Liên Xô và Đông Âuxụp đổ thì các nước xã hội chủ nghĩa còn lại phần nào bị chi phối và hẫng hụt …làm cho một bộ phận lớn những người cộng sản và nhân dân các nước xã hội chủ