ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG NGUYỄN SINH SÁNG TÌM HIỂU HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG NÔNG THÔN VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN TIÊU CHÍ MÔI TRƯỜN
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
NGUYỄN SINH SÁNG
TÌM HIỂU HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG NÔNG THÔN VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN TIÊU CHÍ MÔI TRƯỜNG TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI XÃ SAN THÀNG,
THÀNH PHỐ LAI CHÂU, TỈNH LAI CHÂU
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG
Hà Nội – Năm 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
NGUYỄN SINH SÁNG
TÌM HIỂU HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG NÔNG THÔN VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN TIÊU CHÍ MÔI TRƯỜNG TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI XÃ SAN THÀNG,
THÀNH PHỐ LAI CHÂU, TỈNH LAI CHÂU
Chuyên ngành: Môi trường trong phát triển bền vững
(Chương trình đào tạo thí điểm)
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
GS.TS Lê Trọng Cúc
Hà Nội – Năm 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo của Trung tâm nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội đã luôn quan tâm và tận tình truyền đạt những kiến thức quý báu cho tôi trong thời gian học tập và rèn luyện tại trường
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.TS.Lê Trọng Cúc đã dành sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình cho tôi trong quá trình thực hiện Luận văn
Để hoàn thành luận văn này, tôi cũng xin chân thành cảm ơn UBND xã San Thàng, UBND thành phố Lai Châu, phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng Nông nghiệp, tập thể Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới tỉnh Lai Châu, Lãnh đạo Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Lai Châu đã tạo điều kiện, giúp đỡ về thời gian cũng như tài liệu, công tác khảo sát thực địa phục vụ cho quá trình nghiên cứu của tôi
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè đã luôn giúp đỡ, ủng
hộ và chia sẻ những khó khăn, thuận lợi cùng tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu./
Hà Nội, tháng 3/2015
Học viên
Nguyễn Sinh Sáng
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan tất cả các nội dung nghiên cứu của Luận văn này được hình thành và phát triển từ quan điểm của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của GS TS Lê Trọng Cúc Các số liệu và kết quả có được trong Luận văn là trung thực; không sử dụng số liệu của các tác giả khác chưa được công bố
Hà Nội, ngày 06 tháng 03 năm 2015
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Nguyễn Sinh Sáng
Trang 5MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 10
1 Đặt vấn đề 10
2 Mục tiêu Error! Bookmark not defined
3 Đối tượng Error! Bookmark not defined
4 Phạm vi nghiên cứu: Error! Bookmark not defined
5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Đề tài Error! Bookmark not defined TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined
1 Cơ sở lý luận Error! Bookmark not defined 1.2 Cơ sở thực tiễn Error! Bookmark not defined
1.2.1 Các vấn đề môi trường nông thôn ở Việt Nam Error! Bookmark not defined 1.2.3 Các vấn đề môi trường nông thôn cấp bách tại tỉnh Lai Châu Error!
Bookmark not defined
1.2.4 Tình hình xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam Error! Bookmark not defined
ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU, PHƯƠNG PHÁP LUẬN
VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 2.1 Địa điểm nghiên cứu Error! Bookmark not defined
2 2 Thời gian nghiên cứu: từ tháng 4 đến tháng 12 năm 2014;Error! Bookmark not defined
2.3 Đối tượng nghiên cứu: Error! Bookmark not defined
2.4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
2.4.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
2.4.2.1 Phương pháp kế thừa: Error! Bookmark not defined 2.4.2.2 Phương pháp thống kê xử lý số liệu: Error! Bookmark not defined 2.4.2.3 Phương pháp tổng hợp, đánh giá so sánh Error! Bookmark not defined KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined
3.1 Đánh giá hiện trạng môi trường xã San Thàng, thành Phố Lai Châu, tỉnh Lai
Châu Error! Bookmark not defined
3.1.1 Vấn đề sử dụng nước sinh hoạt Error! Bookmark not defined 3.1.2 Vấn đề nước thải Error! Bookmark not defined 3.1.3 Vấn đề rác thải sinh hoạt Error! Bookmark not defined
Trang 63.1.4 Vệ sinh môi trường Error! Bookmark not defined 3.1.5 Ô nhiễm môi trường trong hoạt động nông nghiệpError! Bookmark not defined
3.1.6 Nhận thức về bảo vệ môi trường Error! Bookmark not defined 3.1.7 Tập quán sinh hoạt, sản xuất Error! Bookmark not defined
3.4 Hiện trạng môi trường xã San Thàng, tỉnh Lai Châu theo mô hình Động lực –
Áp lực – Trạng thái – Đáp ứng (DPSIR) Error! Bookmark not defined
3.4.1 Động lực: Gia tăng dân số Error! Bookmark not defined 3.4.2 Sản xuất nông nghiệp Error! Bookmark not defined 3.4.3 Tập quán sinh hoạt, sản xuất Error! Bookmark not defined 3.4.4 Đề xuất giải pháp (Đáp ứng) Error! Bookmark not defined
3.5 Những khó khăn, thách thức trong việc thực hiện tiêu chí môi trường trong bộ
tiêu chí xây dựng nông thôn mới Error! Bookmark not defined
3.5.1 Đánh giá thực hiện tiêu chí môi trường trong bộ tiêu chí quốc gia về nông
thôn mới của xã San Thàng Error! Bookmark not defined
3.6 Đề xuất một số giải pháp thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông
thôn mới xã San Thàng Error! Bookmark not defined
3.6.1 Cấp nước Error! Bookmark not defined 3.6.2 Thoát nước thải và vệ sinh môi trường Error! Bookmark not defined 3.6.3 Nâng cao vai trò và năng lực quản lý của cơ quan quản lý địa phương Error!
Bookmark not defined
3.6.4 Tuyên truyền vận động người dân Error! Bookmark not defined 3.6.5 Xây dựng quy ước bảo vệ môi trường phù với phong tục tập quán Error!
Bookmark not defined
1 Kết luận Error! Bookmark not defined
2 Kiến nghị Error! Bookmark not defined
Trang 7DANH MỤC BẢNG
Trang 8DANH MỤC HÌNH, ĐỒ THỊ
Trang 9DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
TỪ VIẾT TẮT DIỄN GIẢI
BNN&PTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
CTRSH Chất thải rắn sinh hoạt
MTQG Môi trường quốc gia
BTNMT Bộ Tài nguyên và Môi trường
Trang 1010
MỞ ĐẦU
1 Đặt vấn đề
Thời kỳ đổi mới nền kinh tế nước ta đã có những bước phát triển rất quan trọng, trong đó đặc biệt phải nói đến vai trò to lớn của kinh tế nông nghiệp và nông thôn Cho đến nay, khi chúng ta bước vào thời kỳ CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn, nông dân dần càng có vị trí, vai trò quan trọng Nước ta có trên 77% dân số sinh sống ở khu vực nông thôn với cơ cấu ngành nghề chủ yếu là sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp, tiểu thu công nghiệp và dịch vụ Trong tổng thể nền kinh tế quốc dân, khu vực nông thôn mang tính chiến lược, trước mắt còng nh lâu dài Vì vậy, nông thôn chi phối và tác động nhiều mặt đến các vấn đề môi trường và bảo vệ môi trường quốc gia
Hiện nay, nông thôn nước ta đang trong quá trình đổi mới và phát triển Cùng với quá trình đó cũng phát sinh không ít vấn đề về môi trường mà bức xúc nhất là tính ô nhiễm môi trường Ô nhiễm môi trường nông thôn Việt Nam hiện nay đang là vấn đề có tính cấp bách đòi hỏi chúng ta phải thực sự quan tâm sâu hơn về vấn đề này chứ không chỉ dừng lại ở sự cảnh báo hay hô hào một cách chung chung Hội nghị lần thứ 7 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã ban hành Nghị quyết số 26/NQ-TW khẳng định xây dựng nông thôn mới là bước đầu tiên để tiến tới công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Ngày 16/4/2009 Thủ tướng Chính phủ
đã có Quyết định số 49/QĐ-TTg ban hành bộ tiêu chí quốc gia (bao gồm 19 tiêu chí) về nông thôn mới Đây là cơ sở để chỉ đạo xây dưng, thực hiện mô hình nông thôn mới nhằm thực hiện các mục tiêu quốc gia về nông thôn mới phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Mục tiêu của việc xây dựng nông thôn mới ngoài việc phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân thì việc bảo vệ môi trường sinh thái tại nơi người dân sinh sống rất quan trọng Trong 19 tiêu chí về nông thôn mới thì tiêu chí số 17 là tiêu chí về môi trường nông thôn, tuy nhiên từ khi triển khai thực hiện, tiêu chí số 17 luôn là tiêu chí khó thực hiện của nhiều địa phương và thường không được coi trọng như các
tiêu chí khác Trong khi đó, nhiều vấn đề môi trường nông thôn đang là vấn đề nan
Trang 1111
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Vũ Thị Bình (2006), “Đặc trưng của vùng nông thôn và sự cần thiết phải
phát triển nông thôn”, Quy hoạch phát triển nông thôn, 194(1), Tr.31-32;
2 Quốc hội Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Luật Bảo vệ môi trường (2005), Luật số 52/2005/QH11, Tr 2, Tr3
3 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2008), “Kết quả thực hiện công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường giai đoạn 2002 -2007 các định hương, giải pháp
tăng cường trong những năm tới” Tạp chí bảo vệ môi trường, (số 111);
4 Mai Thanh Cúc, Quyền Đình Hà, 2005, Giáo trình phát triển nông thôn,
trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, tr.15 – 20;
5 Ban bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày
05/8/2008 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X “về nông nghiệp, nông dân, nông thôn”;
6 Bộ Tài nguyên và Môi trường, Thông tư 09/2009/TT-BTNMT ngày 11/8/2009 về hướng dẫn xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng môi trường theo DPSIR;
7 Lê Thạc Cán, Nguyễn Thượng Hùng, Phạm Bình Quyền, Lâm Minh Triết,
Đặng Trung Nhuận, tuyển tập báo cáo khoa học về “ Bảo vệ môi trường và phát
triển bền vững”, Hà Nội, 1995 “Một số đặc điểm về hiện trạng và xu thế diễn biến
môi trường Thế giới và các cố gắng tới phát triển bền vững”, Lê Thạc Cán Chương trình KT 02
8 Bộ Tài nguyên và Môi trường, Báo cáo môi trường Quốc gia năm 2011, Tr
41 – 54
9 Lê Văn Khoa, Trần Thiên Cường, Trần Khắc Hiệp, Trịnh Thị Hải Yến,
(2003), Hỏi đáp về Tài Nguyên và Môi Trường, Nxb Giáo dục, Hà Nội
10 UBND tỉnh Lai Châu Chiến lược bảo vệ môi trường tỉnh Lai Châu năm
2013, định hướng 2015 – 2020
11 Bộ NN&PTNT, Báo cáo sơ kết 3 năm thực hiện chương trình NTM ở Việt Nam, , 2013
12 Ban Chỉ đạo NTM tỉnh Lai Châu, Báo cáo sơ kết 3 năm thực hiện chương trình NTM ở Lai Châu, , 2013
Trang 1212
13 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lai Châu (2010), Dự án điều tra chất
thải rắn trên địa bàn tỉnh Lai Châu;
14 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lai Châu (2010, 2012, 2013), Báo
cáo hiện trạng môi trường;