ảnh hưởng của liều lượng và số lần phun gibberellic acid lên sinh trưởng và ra hoa của cây hoa cúc tiger (chrysanthemum sp.) trong nhà lưới, vụ đông xuân 2012 2013

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG BỘ MÔN KHOA HỌC ĐẤT TRẦN THỊ OANH ẢNH HƯỞNG CỦA LIỀU LƯỢNG VÀ SỐ LẦN PHUN GIBBERELLIC ACID LÊN SINH TRƯỞNG VÀ RA HOA CỦA CÂ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG

BỘ MÔN KHOA HỌC ĐẤT

TRẦN THỊ OANH

ẢNH HƯỞNG CỦA LIỀU LƯỢNG VÀ SỐ LẦN PHUN GIBBERELLIC ACID LÊN SINH TRƯỞNG VÀ RA HOA

CỦA CÂY HOA CÚC TIGER (Chrysanthemum sp.)

TRONG NHÀ LƯỚI, VỤ ĐÔNG XUÂN 2012 - 2013

Luận Văn Tốt Nghiệp Ngành: Nông Nghiệp Sạch

Cần Thơ, 2013

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG

BỘ MÔN KHOA HỌC ĐẤT

Tên đề tài:

ẢNH HƯỞNG CỦA LIỀU LƯỢNG VÀ SỐ LẦN PHUN GIBBERELLIC ACID LÊN SINH TRƯỞNG VÀ RA HOA

CỦA CÂY HOA CÚC TIGER (Chrysanthemum sp.)

TRONG NHÀ LƯỚI, VỤ ĐÔNG XUÂN 2012 - 2013

Luận Văn Tốt Nghiệp Ngành: Nông Nghiệp Sạch

Cán bộ hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:

Lớp: Nông Nghiệp Sạch K36

Cần Thơ, 2013

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân, các số liệu, kết quả trình bày trong luận văn này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình luận văn nào trước đây

Tác giả luận văn

Trần Thị Oanh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG

XÁC NHẬN CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

Chứng nhận luận văn tốt nghiệp với đề tài:

“Ảnh hưởng của liều lượng và số lần phun Gibberellic acid lên sinh trưởng và

ra hoa của cây cúc Tiger (Chrysanthemum sp.) trong nhà lưới, vụ Đông Xuân

2012 - 2013”

Do sinh viên Trần Thị Oanh, ngành Nông Nghiệp Sạch khóa 36 thực hiện

Kính trình lên Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp

Cần Thơ, ngày tháng năm

Cán bộ hướng dẫn

Trần Thị Bích Vân

Lê Bảo Long

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG

XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG BÁO CÁO

Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp đã chấp nhận luận văn tốt nghiệp Kỹ sư ngành Nông Nghiệp Sạch với đề tài:

“Ảnh hưởng của liều lượng và số lần phun Gibberellic acid lên sinh trưởng và

ra hoa của cây cúc Tiger (Chrysanthemum sp.) trong nhà lưới, vụ Đông Xuân

2012 - 2013”

Do sinh viên Trần Thị Oanh thực hiện và bảo vệ trước hội đồng

Ý kiến của Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp

Luận văn tốt nghiệp được Hội đồng đánh giá ở mức:

DUYỆT KHOA Cần Thơ, ngày … tháng … năm …

Trưởng khoa Nông Nghiệp & SHƯD Thành viên 1

Thành viên 2

Thành viên 3

TIỂU SỬ CÁ NHÂN

Họ và tên: Trần Thị Oanh Giới tính: Nữ

Sinh ngày: 10/10/1992 Dân tộc: Kinh

Nơi sinh: Thạnh Phú - Bến Tre

Họ và tên cha: Trần Văn Thạch Sinh năm: 1963

Họ và tên mẹ: Huỳnh Thị Hằng Sinh năm: 1962

Chỗ ở hiện nay: Ấp An Khương – Xã An Thuận – Huyện Thạnh Phú – Tp Bến Tre Tóm tắt quá trình học tập:

 1998 – 2002: Trường Tiểu Học An Thuận

 2003 – 2006: Trường Trung Học Cở Sở An Thuận

 2007 – 2009: Trường Trung Học Phổ Thông Thạnh Phú

 2010 – 2013: Trường Đại Học Cần Thơ

Cần Thơ, ngày … tháng … năm … Người khai ký tên

Trần Thị Oanh

LỜI CẢM TẠ Kính dâng,

Xin chân thành kính dâng cha mẹ, người đã sinh thành, dưỡng dục và suốt đời tận tụy vì tương lai sự nghiệp của con lòng biết ơn sâu sắc Người đã nuôi tôi lớn

khôn với biết bao sự hy sinh khó nhọc

Thành kính ghi ơn,

Quý thầy cô bộ môn Khoa Học Đất, Khoa Nông nghiệp và Sinh học Ứng dụng, trường Đại Học Cần Thơ đã tận tình truyền đạt những kiến thức chuyên ngành và kinh nghiệm thực tiễn quý báu cho tôi trong suốt thời gian học ở trường Và đó cũng là hành trang giúp tôi vững bước vào cuộc sống

Thầy Lê Bảo Long, cô Trần Thị Bích Vân đã tận tình chỉ dẫn, dìu dắt, giúp đỡ

và động viên tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Các bạn lớp Nông Nghiệp Sạch khóa 36 lời chúc tốt đẹp nhất, chúc các bạn vui

vẻ, sức khỏe, hạnh phúc và luôn thành đạt trong cuộc sống

Những người bạn thân Tâm, Phương, Giao, Điền, chúc các bạn luôn đạt được những gì mình mơ ước

Trần Thị Oanh

MỤC LỤC

Lời cam đoan ii

Xác nhận của cán bộ hướng dẫn iii

Xác nhận của Hội đồng báo cáo iv

Tiểu sử cá nhân v

Lời cảm tạ vi

Mục lục vii

Danh sách bảng x

Danh sách hình xi

Tóm lược xii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 3

1.1 Tình hình sản xuất hoa cúc ở Việt Nam và trên thế giới 3

1.1.1 Tình hình sản xuất hoa cúc ở Việt Nam 3

1.1.2 Tình hình sản xuất hoa cúc trên thế giới 4

1.2 Nguồn gốc và đặc tính thực vật cây hoa cúc 5

1.2.1 Nguồn gốc thực vật 5

1.2.2 Đặt tính thực vật của cây hoa cúc 6

1.3 Yêu cầu điều kiện sống của cây hoa cúc 7

1.3.1 Khí hậu 7

1.3.2 Đất và dinh dưỡng 8

1.4 Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây hoa cúc 9

1.4.1 Kỹ thuật trồng 9

1.4.2 Bấm ngọn 10

1.4.3 Tưới nước 10

1.4.4 Vun xới làm cọc giàn 11

1.4.5 Tỉa nụ 11

1.4.6 Dùng phân bón và một số chất kích thích sinh trưởng 11

1.5 Bệnh và côn trùng thường gặp trên cây hoa cúc 12

1.5.1 Bệnh hại hoa cúc 12

1.5.1 Sâu hại hoa cúc 12

1.6 Ảnh hưởng của Gibberellic đến sự sinh trưởng và phát triển của cây hoa cúc 13

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP 15

2.1 Phương tiện 15

2.1.1 Thời gian và địa điểm 15

2.1.2 Vật liệu 15

2.2 Phương pháp 16

2.2.1 Bố trí thí nghiệm 16

2.2.2 Kỹ thuật trồng và chăm sóc 17

2.2.3 Các chỉ tiêu theo dõi 19

2.2.4 Phương pháp xử lí số liệu 20

2.3 Tình hình khí tượng trong thời gian thực hiện thí nghiệm 20

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 22

3.1 Ảnh hưởng của nồng độ Gibberellic acid phun qua lá đến sự sinh trưởng và ra hoa cây cúc tiger 22

3.1.1 Ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây 22

3.1.2 Ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của chồi 23

3.1.3 Ảnh hưởng đến sự ra hoa 25

3.1.4 Ảnh hưởng lên thời gian hoa nở 25

3.2 Ảnh hưởng của số lần phun Gibberelic acid qua lá đến sự sinh trưởng và ra hoa cây cúc Tiger 26

3.2.1 Ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây 26

3.2.3 Ảnh hưởng đến sự ra hoa 30

CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 34

4.1 Kết luận 34

4.2 Đề nghị 34

TÀI LIỆU THAM KHẢO 35 PHỤ CHƯƠNG

DANH SÁCH BẢNG

1.1 Kim ngạch xuất khẩu hoa tươi tháng 8 đầu năm 2008 và 2009 3 1.2 Tình hình sản xuất hoa cúc ở một số tỉnh trong cả nước năm 2003 4 1.3 Giá trị xuất nhập hoa cúc hằng năm của một số nước trên thế giới 5 1.4 Ảnh hưởng của xử lý nhiệt độ thấp giai đoạn cây con đến thời gian

sinh trưởng và chất lượng hoa một số giống cúc 7 1.5 Công thức phân bón theo Nguyễn Xuân Linh và ctv (2000) 10 3.1 Ảnh hưởng của nồng độ Gibberellic acid phun qua lá đến sinh

trưởng của cây cúc Tiger khi hoa nở hoàn toàn 22 3.2 Ảnh hưởng cuả nồng độ Gibberellic acid phun qua lá đến sinh

trưởng của chồi trên cây cúc Tiger khi hoa nở hoàn toàn 24 3.3 Ảnh hưởng của nồng độ Gibberellic acid đến sự sinh trưởng

3.4 Ảnh hưởng của nồng độ Gibberellic acid lên thời gian hoa nở đến

nở hoàn toàn và hoa tàn trên cúc Tiger 26 3.5 Ảnh hưởng của số lần phun Gibberellic acid qua lá đến đường kính

thân, số lóng, chiều dài lóng trên cây cúc Tiger khi hoa nở hoàn toàn 28 3.6 Ảnh hưởng của số lần phun Gibberellic acid qua lá đến đường kính

chồi, số lóng/chồi trên cây cúc Tiger khi hoa nở hoàn toàn 29 3.7 Ảnh hưởng của số lần phun Gibberellic acid qua lá đến chiều cao và

đường kính hoa trên cây cúc Tiger khi hoa nở hoàn toàn 31 3.8 Ảnh hưởng của số lần phun Gibberellic acid qua lá đến thời gian hoa

nở trên cây cúc Tiger 33

DANH SÁCH HÌNH

1.1 Công thức cấu tạo của Gibberellic acid 13 2.1 Cây cúc nuôi cấy mô sau khi thuần dưỡng 15 2.2 Kỹ thuật trồng cúc Tiger cấy mô sau khi thuần dưỡng 18 2.3 Số liệu khí tượng tại Trung tâm Khí tượng thủy văn thành phố Cần

Thơ từ tháng 09/2012 đến tháng 02/2013 21 3.1 Ảnh hưởng số lần phun Gibberellic acid qua lá đến chiều cao cây

cúc Tiger khi hoa nở hoàn toàn 27 3.2 Ảnh hưởng số lần phun Gibberellic acid qua lá đến chiều cao chồi

trên cây cúc Tiger khi hoa nở hoàn toàn 29 3.3 Ảnh hưởng số lần phun Gibberellic acid qua lá đến chiều dài

lóng/chồi trên cây cúc Tiger khi hoa nở hoàn toàn 30 3.4 Ảnh hưởng số lần phun Gibberellic acid qua lá đến số cánh hoa trên

cây cúc Tiger khi hoa nở hoàn toàn 32

TRẦN THỊ OANH, 2013 “Ảnh hưởng của liều lượng và số lần phun Gibberellic

acid lên sinh trưởng và ra hoa của cây cúc Tiger (Chrysanthemum sp.) trong nhà

lưới, vụ Đông Xuân 2012 - 2013” Luận văn tốt nghiệp Kỹ sư ngành Nông nghiệp sạch, Khoa Nông Nghiệp và Sinh Học Ứng Dụng, Trường Đại Học Cần Thơ Cán

bộ hướng dẫn: ThS Trần Thị Bích Vân và ThS Lê Bảo Long

TÓM LƯỢC

Đề tài: “Ảnh hưởng của liều lượng và số lần phun Gibberellic acid lên sự sinh

trưởng và ra hoa của cây hoa cúc Tiger (Chrysanthemum sp.) trong nhà lưới, vụ

Đông Xuân 2012 - 2013” được thực hiện nhằm mục tiêu tìm nồng độ Gibberellic acid và số lần xử lý thích hợp cho sự sinh trưởng và ra hoa của cây hoa cúc Tiger đạt hiệu quả cao nhất Đề tài gồm 2 thí nghiệm được thực hiện, mỗi thí nghiệm được bố trí theo kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên với 4 lần lặp lại, mỗi lần lặp lại tương ứng với 1 cây Thí nghiệm 1 có 5 nghiệm thức gồm các nồng độ Gibberellic acid phun qua lá khác nhau: 0 ppm; 62,5ppm; 125 ppm; 250 ppm và 500ppm Thí nghiệm 2 có 4 nghiệm thức gồm 4 lần phun khác nhau: không phun, phun 1 lần, phun 2 lần và phun 3 lần ở nồng độ 62,5 ppm Khoảng cách giữa 2 lần phun là 7 ngày Kết quả thí nghiệm cho thấy: Gibberellic acid phun qua lá ở các nồng độ (62,5; 125; 250; 500 ppm) làm tăng chiều cao cây lần lượt là (62,3; 61,0; 64,4; 67,3 cm) so với đối chứng không phun (47,9 cm) Với các nồng độ trên chiều cao chồi cũng gia tăng lần lượt là (49,6; 49,5; 53,0; 57,5 cm) so với đối chứng (33,1 cm) Phun GA3 ở nồng độ 62,5 ppm cho số cánh hoa cao nhất là 356,7 cánh/hoa và ở nồng độ này thì thời gian hoa hé nở đến nở hoàn toàn là dài nhất 21,5 ngày

Số lần phun Gibberellic acid qua lá làm tăng chiều dài lóng/chồi Ở nghiệm thức đối chứng có chiều dài lóng/chồi là 3,3 cm, kế đến là phun 1 lần có chiều dài lóng/chồi 3,9 cm, phun 2 lần 4,4 cm và phun 3 lần 4,6 cm Sự gia tăng chiều dài lóng/chồi kéo theo sự gia tăng chiều cao chồi và chiều cao cây Ngược lại, số cánh hoa ở các nghiệm thức phun GA3 qua lá đều thấp hơn so với đối chứng không phun

MỞ ĐẦU

Trong những năm gần đây, cơ cấu cây trồng nông nghiệp ở Việt Nam chuyển đổi nhanh chóng trong nền kinh tế thị trường Xu hướng phát triển mạnh trong lĩnh vực hoa và cây cảnh, đặc biệt ở các vùng ven đô thị Trong đó, cây hoa cúc được phát triển nhanh với nhiều ưu điểm như đa dạng về loài, nhiều màu sắc đẹp, dùng làm trang trí hay dược liệu Ngày nay, cúc được trồng hầu hết các nước trên thế giới như

Hà Lan, Đức, Pháp, Nhật Bản, Nga, Mỹ, Singapore, Isaren (Trần Lan Hương, 2006) Với đặc tính thích nghi cao, dễ sản xuất, vận chuyển và tiêu thụ Lợi nhuận

từ việc trồng hoa cúc đã đem lại nguồn thu nhập cho những người trồng hoa Để tăng năng suất, có thêm thu nhập thì việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật

là rất cần thiết Ngoài ra, người ta còn dùng một số chất điều hòa sinh trưởng để tăng phẩm chất của hoa cúc

Chất điều hòa sinh trưởng có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh quá trình sinh trưởng, phát triển và các hoạt động sinh lý của cây trồng Căn cứ vào hoạt tính sinh

lý của các chất điều hòa sinh trưởng, các nhà khoa học đã phân ra thành 2 nhóm chất là các chất kích thích sinh trưởng và các chất ức chế sinh trưởng Các chất kích thích sinh trưởng như GA3, IAA, IBA, có tác dụng kéo dài chiều cao cây, kéo dài chiều dài cành hoa, tăng số cành nhánh, tăng kích thước hoa Các chất ức chế sinh trưởng như CCC, B9, MH, có tác dụng làm giảm chiều cao cây nhưng tăng đường kính thân Vì vậy, chất điều hòa sinh trưởng thực vật ngày được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất nông nghiệp nói chung và trong sản xuất hoa nói riêng Hiện nay, để gia tăng chất lượng hoa, thúc đẩy cây ra hoa sớm người ta xử lý bằng Gibberellic acid (GA3) Gibberellic acid có tác động mạnh đến sự sinh trưởng của cây qua việc tác động lên sự phân chia và giãn dài tế bào, giãn dài lóng thân,…

Khi nghiên cứu chất điều hòa sinh trưởng GA3 đến sinh trưởng phát triển của cây và chất lượng 1 số hoa cúc thí nghiệm tác giả Đặng Ngọc Chi (2006) đã thử nghiệm ở các nồng độ 100 ppm, 200 ppm, 300 ppm, 400 ppm Kết quả cho thấy chất lượng mang cành hoa của tất cả các giống cúc Đồng Tiền Trắng, Chi Xanh, Mặt Trời,

CN19, CN20, Cao Bồi Tím và Tua Vàng được nâng cao đặc biệt về chiều cao khi

xử lý GA3 ở nồng độ 200 ppm

Do đó, đề tài “ Ảnh hưởng của liều lượng và số lần phun Gibberellic acid lên sự

sinh trưởng và ra hoa của cây hoa cúc Tiger (chrysanthemum sp.) trong nhà

lưới, vụ Đông Xuân 2012 - 2013 ” được thực hiện nhằm mục tiêu tìm được nồng

độ Gibberellic acid và số lần xử lý thích hợp cho sự sinh trưởng và ra hoa của cây hoa cúc Tiger đạt hiệu quả nhất

CHƯƠNG 1 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU

1.1 TÌNH HÌNH SẢN XUẤT HOA CÚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 1.1.1 Tình hình sản xuất hoa cúc trên thế giới

Ngày nay, sản xuất hoa trên thế giới đang phát triển một cách mạnh mẽ Không những đem lại cho con người sự thoải mái khi thưởng thức mà còn mang lại cho những người sản xuất hoa một giá trị kinh tế cao hơn hẳn so với những cây trồng khác Trên thế giới, hoa cúc là một trong những loại hoa được ưa chuộng nhất Cúc được xem là loài hoa quan trọng thứ hai sau hoa hồng trong ngành sản xuất hoa toàn cầu Năm 2006, Hà Lan đứng đầu về sản xuất hoa cúc với sản lượng 1,5 tỷ cành, kế đến là Colombia 900 triệu cành, Mexico và Italia đạt 300 triệu cành Theo Berkun (2007) Hà Lan là một trong những nước lớn nhất thế giới về xuất khẩu hoa, cây cảnh nói chung và xuất khẩu cúc nói riêng Diện tích trồng cúc của Hà Lan chiếm 30% tổng diện tích trồng hoa tươi Hằng năm, kinh ngạch giao lưu buôn bán hoa cúc trên thị trường thế giới ước tính đạt tới 1,5 tỷ USD (Đặng Văn Đông và Đinh Thế Lộc,2003) (Bảng 1.3)

Bảng 1.1 Giá trị xuất nhập hoa cúc hàng năm của một số nước trên thế giới (Đặng Văn Đông

và Đinh Thế Lộc, 2003)

Đơn vị: Triệu USD

Ở khu vực châu Á, Nhật Bản đứng đầu về sản xuất và tiêu thụ hoa cúc Hoa cúc ở Nhật Bản chiếm đến 35% tổng sản phẩm hoa cắt cành trong nước Tiêu thụ gần 4.000 triệu Euro mỗi năm để phục vụ nhu cầu hoa trong nước (Jo Wijnands, 2005) Theo Takahiro Ando (2009) hoa cúc chiếm tới 36% sản phẩm nông nghiệp tại Nhật Bản, mỗi năm sản xuất hơn hai trăm triệu cành hoa phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu

1.1.2 Tình hình sản xuất hoa cúc ở Việt Nam

Việt Nam có diện tích đất tự nhiên là 33 triệu ha trong đó diện tích trồng hoa chỉ chiếm 0,02% diện tích đất Gần đây phong trào trồng hoa mới được chú ý và phát triển, không những phục vụ cho nhu cầu trong nước mà còn là mặt hàng xuất khẩu khá mạnh Theo số liệu thống kê của Viện Rau hoa quả Việt Nam thì 8 tháng đầu năm 2008 và 2009, hoa cúc là mặt hàng xuất khẩu có kim ngạch dẫn đầu trong kim ngạch xuất khẩu hoa tươi (Bảng 1.1)

Bảng 1.2 Kim ngạch xuất khẩu hoa tươi 8 tháng đầu năm 2008 và 2009 (Viện Rau hoa quả Việt Nam, 2009)

(USD)

Năm 2009 (USD)

Vượt của năm 2009

Năm 1998, diện tích hoa cúc chiếm 42% Đến năm 2003 thì cả nước có 9.430 ha trồng hoa và cây cảnh các loại, sản lượng 482,6 tỷ đồng, trong đó hoa cúc là 1.484

ha cho giá trị sản lượng cao nhất là 129,49 tỷ đồng (Đặng Văn Đông, 2005) và được phân bố ở các tỉnh trong nước (Bảng 1.2)

Bảng 1.3 Tình hình sản xuất hoa cúc ở một số tỉnh trong cả nước năm 2003 (Đặng Văn Đông, 2005)

Âu (Nguyễn Xuân Linh và Nguyễn Thị Kim Lý, 2005) Có tới 200 loài khác nhau, trong đó có 4 loài được trồng để lấy hoa làm cảnh phổ biến hơn cả là

Chrysanthemum indicum, C morifodorum, C coronarium và C maximum Hoa cúc

được xem là biểu tượng của sự may mắn, sang trọng và thịnh vượng Cúc còn là một trong bộ tứ quý “Mai – Lan – Cúc – Trúc” (Phạm Anh Cường và Nguyễn Mạnh Chinh, 2008)

Ở Việt Nam, cúc được trồng rất lâu đời và trải dài từ Nam đến Bắc Hiện nay, cúc ngày càng được ưa chuộng và còn là mặt hàng xuất khẩu khá mạnh với nhiều ưu

điểm như hoa lớn, màu sắc phong phú, sinh trưởng khỏe và chịu rét tốt (Phạm Anh Cường và Nguyễn Mạnh Chinh, 2008)

1.2.2 Đặt tính thực vật cây hoa cúc

Thân: cây hoa cúc là thân thảo nhỏ, dạng đứng hoặc bò, có nhiều đốt giòn dễ gẫy Thân cao hay thấp tùy theo giống và thời vụ trồng Trong thân có mũ trắng, mùi hăng nồng (Phạm Anh Cường và Nguyễn Mạnh Chinh, 2008)

Rễ: thuộc rễ chùm, phần lớn phát triển theo chiều ngang ở tầng đất mặt 10 – 20 cm Cây trồng từ hạt có bộ rễ lớn và ăn sâu hơn trồng bằng cành giâm hoặc chồi (Phạm Anh Cường và Nguyễn Mạnh Chinh, 2008)

Lá: lá đơn, bản lá xẻ thùy hình lông chim, mọc so le trên thân và cành Phiến lá màu xanh đậm đến xanh nhạt, to nhỏ khác nhau tùy giống Mặt dưới lá phủ lớp lông tơ mịn Lá khi vò nát có mùi thơm nồng Trong một chu kỳ sinh trưởng, tùy vào từng giống canh tác mà trên cây có trung bình từ 30 - 50 lá (Đặng Văn Đông và Đinh Thế Lộc, 2003)

Hoa: có hai dạng chính là hoa lưỡng tính (trong hoa có cả nhị đực và nhụy cái) và đơn tính (trong hoa chỉ có nhị đực hoặc nhụy cái) Ngoài ra, còn có một số hoa vô tính Hoa cúc có nhiều màu sắc khác nhau tùy theo loài như vàng, trắng, đỏ, tím, hồng, nâu, xanh Đường kính hoa cũng có nhiều loại, loại nhỏ từ 1 – 2 cm, loại trung bình từ 5 – 7 cm và loại to từ 10 – 12 cm Trong mỗi hoa có 4 – 5 nhị đực dính vào nhau thành một ống bao quanh vòi nhụy cái Khi nhị đực chín thì phần lớn nhụy cái lại chưa chín nên không thụ tinh, dẫn đến không có hạt Vì thế, muốn có nhiều hạt giống phải thụ phấn nhờ côn trùng hoặc thụ phấn nhân tạo Một đặc điểm đáng lưu ý của hoa cúc là khi hoa tàn cánh hoa vẫn không rụng như các loại hoa khác nên rất thích hợp trang trí trên bàn thờ (Phạm Anh Cường và Nguyễn Mạnh Chinh, 2008)

Quả và hạt: dạng quả bế, đóng chặt, hơi dài, có chùm lông ở đầu để phát tán Trong mỗi quả chứa một hạt Hạt có phôi thẳng mà không có nội nhủ (Phạm Anh Cường

và Nguyễn Mạnh Chinh, 2008)

1.3 YÊU CẦU ĐIỀU KIỆN SỐNG CỦA CÂY HOA CÚC

1.3.1 Khí hậu

Nhiệt độ: cây cúc thích hợp với khí hậu mát mẻ và khô ráo Nhiệt độ thích hợp là từ

15 – 200C Trong thời kỳ ra hoa thì cần phải đảm bảo nhiệt độ thích hợp cho từng giống cúc để hoa phát triển mạnh, kích thước to và có màu sắc đẹp Ở từng giai đoạn sinh trưởng khác nhau thì yêu cầu về nhiệt độ cũng khác nhau Kết quả nghiên cứu của Đặng Văn Đông (2005) đã cho thấy việc xử lý lạnh cho cây con đối với cây cúc Đài Loan đã ảnh hưởng đến các giai đoạn sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa

Bảng 1.4 Ảnh hưởng của xử lý nhiệt độ thấp giai đoạn cây con đến thời gian sinh trưởng và chất lượng hoa một số giống cúc (Đặng Văn Đông, 2005)

Thời gian trồng đến nở hoa (ngày)

Tỷ lệ hoa nở hữu hiệu (%)

Đường kính hoa (cm)

Chiều dài cánh hoa (cm)

Ánh sáng: Cúc thuộc loại cây ngắn ngày, thời gian chiếu sáng thích hợp là khoảng

10 giờ/ngày Ở Việt Nam, vụ Đông Xuân là thích hợp trồng cúc để cho hoa vào dịp Tết Nguyên đán Tuy nhiên ở mỗi thời kỳ sinh trưởng phát triển thì cây cúc có nhu câu về ánh sáng khác nhau:

 Thời kỳ cây con: khi mới ra rễ cây cần ít ánh sáng vì lúc này cây non còn

sử dụng các chất dinh dưỡng dự trữ

 Thời kỳ chuẩn bị phân cành: cây cần nhiều ánh sáng để quang hợp tạo các chất hữu cơ cần thiết cho hoạt động sống của cây

Thời gian chiếu sáng rất quan trọng với cây hoa cúc và ảnh hưởng lớn đến năng suất, chất lượng hoa Thời gian chiếu sáng kéo dài thì sinh trưởng mạnh, làm cho thân cây cao, lá to, hoa nở muộn nhưng chất lượng hoa tăng Nhưng ánh sáng quá mạnh sẽ làm cây chậm lớn (Phạm Văn Duệ, 2005)

Độ ẩm: Ẩm độ đất từ 60 – 70%, ẩm độ không khí từ 55 – 65% Điều chỉnh ẩm độ thích hợp cũng rất cần thiết, nếu quá khô thì cây chậm phát triển, hoa nhỏ Ngược lại, nếu bị úng nước thì nhiều sâu bệnh, hoa dễ bị thối Ngoài ra, nhu cầu về nước cũng cao, do cây cúc có bộ rễ phát triển không sâu nên khả năng chịu hạn kém

1.3.2 Đất và dinh dưỡng

Do bộ rễ cúc không ăn sâu nên đất trồng phải tơi xốp, cao ráo và thoáng nước Đất thích hợp để trồng cúc là đất tốt, đất thịt nhẹ, tơi xốp, đất sét pha nhiều mùn có tầng canh tác dầy, tưới tiêu nước tốt, pH từ 6- 6,5 (Đào Thanh Vân và Đặng Thị Tố Nga, 2007)

Dinh dưỡng là yếu tố không thể thiếu trong suốt quá trình sinh trưởng của cúc, cây cúc cần đủ các chất đạm (N), lân (P), kali (K) và các chất trung – vi lượng như canxi (Ca), kẽm (Zn), sắt (Fe), đồng (Cu)… (Phạm Anh Cường và Nguyễn Mạnh Chinh, 2008)

- Đạm (N): có tác dụng thúc đẩy quá trình sinh trưởng của cúc và ảnh hưởng đến thời kỳ phát triển Thiếu đạm cây cằn cỗi, lá úa vàng, hoa nhỏ xấu Nếu thừa đạm cây sinh trưởng mạnh, thân mập, cành nhánh nhiều có thể không ra hoa Cây cúc cần đạm vào thời kỳ chuẩn bị phân cành và thời kỳ phân hoá mầm hoa Lượng đạm nguyên chất sử dụng cho 1 ha trồng cúc là 140 - 160kg (Đào Thanh Vân và Đặng Thị Tố Nga, 2007)

- Lân (P): có tác dụng làm cho bộ rễ phát triển mạnh thân cứng, hoa bền, màu sắc đẹp, chóng ra hoa, giúp cây hút đạm nhiều và tăng khả năng chống rét cho cây Thiếu lân, bộ rễ kém phát triển cành nhánh ít, hoa chóng tàn, màu nhợt nhạt, hoa ra muộn Cúc yêu cầu lân đặc biệt mạnh vào thời kỳ phân hoá mầm hoa Lượng P2O5

nguyên chất cần bón cho 1 ha là 120 - 140kg (Đào Thanh Vân và Đặng Thị Tố Nga, 2007)

- Kali (K): giúp cho cây tổng hợp, vận chuyển các chất đường bột trong cây, giúp cây chịu hạn, chịu rét, chống chịu sâu bệnh Thiếu K màu sắc hoa không tươi thắm, mau tàn Cúc cần K thời kỳ phân hoá mầm hoa Lượng K2O nguyên chất cho 1 ha là

100 - 120 kg (Đào Thanh Vân và Đặng Thị Tố Nga, 2007)

1.4 KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY HOA CÚC

 Vụ Thu Đông: giâm cành vào tháng 7, 8 trồng vào tháng 8, 9 và thu hoạch vào tháng 1, 2 như các giống CN 97, vàng Đài Loan, đỏ Ấn Độ, Mâm xôi… Đây là vụ chính trong năm, thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của nhiều loại cúc khác nhau

 Vụ Đông Xuân: tiến hành giâm ngọn vào tháng 8, 9 và trồng vào tháng 9, 10 cho hoa vào tháng 2, 3, 4 như các giống cúc Tím xoáy, Tím sen

Làm đất: do bộ rễ cúc không ăn sâu nên đất thích hợp trồng cúc là đất tơi xốp Sa cấu thịt nhẹ, đất sét pha nhiều bùn có tầng canh tác dầy, dễ thoát nước, pH từ 6 – 6,5 Cần tiến hành các bước trước khi trồng:

 Cày bừa đất thật kỹ, phơi ải trước 10 – 15 ngày Việc cày sâu sẽ giúp bộ rễ phát triển nhanh Đồng thời, cũng tăng mật độ cây trên một đơn vị diện tích Phơi ải đất sẽ giúp tăng hoạt động của sinh vật háo khí, giữ phân giữ nước tốt

 Lên luống cao thấp tùy theo thời vụ

 Cần bón phân lót từ 10 – 12 ngày trước khi trồng Gồm phân chuồng được ủ hoai mục và một lượng N – P – K thích hợp

Bón phân: Bón phân cho cúc làm tăng năng suất và chất lượng hoa Dựa theo nhu cầu dinh dưỡng và khả năng hấp thu của cây, tác dụng của các loại phân mà ta có lượng phân, thời kỳ bón và cách bón thích hợp Có thể chia làm 2 đợt bón phân: bón lót và bón thúc Bón lót chủ yếu là phân hữu cơ, còn phân vô cơ NPK dùng bón thúc Bón thúc khi cây con còn nhỏ và đang sinh trưởng chủ yếu dùng phân đạm, khi cây có nụ, có hoa thì tăng cường lân và kali (Phạm Anh Cường và Nguyễn

Mạnh Chinh, 2008) Theo Nguyễn Xuân Linh và ctv (2000), lượng phân bón cho 1

ha vườn ươm gồm phân chuồng hoai mục 30 – 40 tấn và bổ sung N – P – K Việc bón thúc được chia làm 3 lần, mỗi lần cách nhau 20 ngày (Bảng 1.5)

Bảng 1.5 Công thức bón phân theo Nguyễn Xuân Linh và ctv (2000)

Đạm (N) Lân (P) Kali (K) Tổng số 140 – 160 kg 120 – 140 kg 100 – 120 kg

1.4.3 Tưới nước

Cây cúc có khả năng chịu hạn hơn chịu úng nên trồng cúc nơi cao dễ thoát nước tránh nơi trũng thấp và ứ nước Nên tưới nước vừa đủ để giữ ẩm cho cây Tưới nước

nhiều sẽ làm cho cây phát triển cành lá, hoa bé và xấu, làm cho cây bị bệnh vàng lá ảnh hưởng đến sinh trưởng và ra hoa của cây (Nguyễn Xuân Linh, 1998)

1.4.4 Vun xới làm cọc giàn

Xới đất vun gốc kết hợp với làm cỏ Khi cây còn nhỏ bấm ngọn lần thứ 1 xới đất quanh gốc, khi cây đã lớn sau khi bấm lần 2, cây phân cành nhánh mạnh thì hạn chế xới đất Có thể thêm vào giá thể cát, trấu, mụn dừa để giúp cho việc thoát nước và thông khí (Đào Thanh Vân và Đặng Thị Tố Nga, 2007)

1.4.5 Tỉa nụ

Đối với loại cúc chỉ lấy 1 bông to phải tỉa bỏ hết cành nhánh phụ mọc từ nách lá, chỉ để 1 nụ chính trên thân và thêm 1 nụ phụ đề phòng nụ chính bị gãy, hỏng Thường áp dụng 1 số giống như CN 93, CN97, CN98, vàng Đài Loan, Tím hè (Đào Thanh Vân và Đặng Thị Tố Nga, 2007)

1.4.6 Dùng phân bón và một số chất kích thích sinh trưởng

Cần bổ sung phân hóa học cho từng thời kỳ phát triển của cây giúp cây sinh trưởng

và phát triển tốt Theo Nguyễn Xuân Linh và ctv (2000), một số chất kích thích

sinh trưởng có tác dụng làm tăng năng suất và chất lượng hoa cúc Một số loại thuốc kích thích sinh trưởng hiện nay như: Atonik, Spray – N – Grow, GA3, kích phát tố hoa trái Thiên Nông… Để điều khiển sự sinh trưởng cũng như việc ra hoa trái vụ, nhằm tăng hiệu quả kinh tế cho người trồng hoa

Gibberellic acidcó tác dụng làm tăng chiều cao cây, do tăng trưởng các tế bào theo chiều dọc của thân và lá, nên có tác dụng ở giai đoạn sinh trưởng dinh dưỡng

1.5 BỆNH VÀ CÔN TRÙNG THƯỜNG GẶP TRÊN CÂY HOA CÚC

1.5.1 Bệnh hại hoa cúc

Bệnh đốm lá: do nấm Cercospora chrysanthemi gây ra Vết bệnh dạng hình tròn

hoặc bất định màu nâu đen hoặc nhạt nằm rải rác ở mép lá, dọc gân lá và ở giữa phiến lá Khi thời tiết ẩm ướt thì mô lá bị thối nát (Đào Thanh Vân và Đặng Thị Tố Nga, 2007)

Bệnh phấn trắng: do nấm Odium chysanthemi gây ra Vết bệnh dạng bột phấn màu

trắng xám, bệnh hại lá là chủ yếu Nếu bệnh nặng thì gây hại cả thân, cành, nụ và hoa (Đào Thanh Vân và Đặng Thị Tố Nga, 2007)

Bệnh đốm nâu: do nấm Pucinia Chrysanthemi gây ra Vết bệnh dạng ổ màu da cam

hoặc nâu gỉ sắt, hình thái bất định, xuất hiện ở cả 2 mặt lá Bệnh làm cháy lá, vàng

lá rụng sớm Gây hại cả cuống lá, cành non và thân (Đào Thanh Vân và Đặng Thị

Tố Nga, 2007)

Ngoài ra, còn một số bệnh như: bệnh đốm vòng, bệnh rỉ sắt, bệnh lở cổ rễ, bệnh héo

vi khuẩn… (Nguyễn Xuân Linh và ctv., 2000)

1.5.2 Sâu hại hoa cúc

Sâu xanh (Helicoverpa armigera Hb): gây hại ở lá non, ngọn, nụ và hoa Thường đẻ

trứng thành từng cụm ở lá non, nụ hoa, đài hoa và hoa (Phạm Anh Cường và Nguyễn Mạnh Chinh, 2008)

Sâu khoang (Spodoptera lituna Fabrictus): thường đẻ trứng thành ổ ở mặt dưới lá

Sâu gây hại trên lá non và nụ hoa (Phạm Anh Cường và Nguyễn Mạnh Chinh, 2008)

Ngoài ra, còn có một số loài rệp gây hại như rệp xanh đen, rệp nâu đen và rệp xanh

lá cây (Đào Thanh Vân và Đặng Thị Tố Nga, 2007)

1.6 ẢNH HƯỞNG CỦA GIBBERELLIC ĐẾN SỰ SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÂY HOA

Gibberellin là một nhóm chất điều hoà sinh trưởng thực vật có sườn gibberellane, ngày nay có khoảng 136 GA được phát hiện GA được thương mại

ent-hoá sử dụng trong nông nghiệp là Gibberellic acid (GA3), công thức cấu tạo được thể hiện ở Hình 1.1

Hình 1.1 Công thức cấu tạo của Gibberellic acid

Lal và Mishra (1986) khi nghiên cứu về ảnh hưởng của phun GA3 đến cây vạn thọ

và cúc nhận thấy phun GA3 ở nồng độ 200 ppm làm gia tăng chiều cao (46,39; 58,93 cm) và số cành (14,13 và 13,77 cành) so đối chứng không phun (36,90; 37,90

cm và 6,06; 6,80 cành)

Leena và ctv (1992) cũng nhận thấy kết quả tương tự khi nghiên cứu trên cây hoa

lay ơn, phun GA3 ở nồng độ 100 ppm có chiều cao cây 53,87 cm và số lá trên cây là 6,33 cao hơn so với không phun 44,90 cm và 4,67 lá

Das và ctv (1992) quan sát thấy có sự khác biệt có ý nghĩa về chiều cao và số lá trên cây hoa Lily (hemerocallis aurantiaca) phun giữa phun và không phun GA3, phun GA3 ở nồng độ 200 ppm có chiều cao cây 69,30 cm và số lá trên cây là 26,0 cao hơn so với không phun 45 cm và 18,0 lá

Cây hoa vạn thọ Phi Châu, khi phun GA3 500 ppm có thể ra hoa sớm hơn 85,36 ngày và số hoa cao hơn 56,0 hoa so với không phun 91,45 ngày; 27,67 hoa (Singh

và ctv.,1991)

Goyal và Gupta (1996) cũng nhận thấy phun GA3 ở nồng độ 45 ppm làm tăng số hoa trên cây 18,0 hoa so với không phun 16,0 hoa khi nghiên cứu trên cây hoa hồng

Năm 2000, Đặng Văn Đông khi nghiên cứu ảnh hưởng của các chất chế phẩm và chất kích thích sinh trưởng như Spray N- Grow 1%, Atonik 0,5%, GA3 50ppm đều

có tác dụng rõ rệt tới sự sinh trưởng, phát triển của cúc vàng Đài Loan Trong đó

GA3 tác động mạnh ở giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng, làm tăng chiều cao và rút ngắn thời gian nở hoa, Spray N- Grow và Atonik tác động mạnh ở giai đoạn sinh thực, nâng cao tỷ lệ nở hoa và kéo dài độ bền hoa cắt Còn 2 loại thuốc Splay- GA3

100 ppm cùng có sự ảnh hưởng đến sự sinh trưởng, phát triển của giống cúc CN93 trong vụ Đông làm tăng tỉ lệ nở hoa, đặc biệt là chiều cao cây mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người sử dụng ( Đặng Văn Đông và Đỗ Thị Lưu, 1997)

Khi nghiên cứu chất điều dưỡng của chất điều tiết sinh trưởng GA3 đến sinh trưởng phát triển của cây và chất lượng 1 số hoa cúc thí nghiệm tác giả Đặng Ngọc Chi (2006) đã thử nghiệm ở các nồng độ 100ppm, 200ppm, 300ppm, 400ppm Kết quả cho thấy chất lượng mang cành hoa của tất cả các giống cúc Đồng Tiền Trắng, Chi Xanh, Mặt Trời, CN19, CN20, Cao Bồi Tím và Tua Vàng được nâng cao đặc biệt

về chiều cao xử lý GA3 ở nồng độ 200ppm

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP 2.1 PHƯƠNG TIỆN THÍ NGHIỆM

2.1.1 Địa điểm và thời gian

Địa điểm: Đề tài được thực hiện tại nhà lưới bộ môn Khoa học Cây trồng - Khoa

Nông nghiệp và Sinh học Ứng dụng - trường Đại học Cần Thơ

Thời gian: Đề tài được thực hiện từ tháng 09 năm 2012 đến tháng 01 năm 2013

2.1.2 Vật liệu thí nghiệm

- Giống hoa cúc: cúc Tiger cấy mô sau khi đã thuần dưỡng cao 4-5 cm, từ 6 – 8 lá (Hình 2.1)

Hình 2.1 Cây cúc Tiger cấy mô sau khi thuần dưỡng

- Môi trường trồng với tỷ lệ: đất: xơ dừa: trấu: tro trấu là 1: 1: 1: 1

- Phân N – P – K (20 – 20– 15; công ty Thành Đạt sản xuất)

+ NORSHIELD 86,2WG (Cuprous Oxide 86,2%, Công ty trách nhiệm hữu hạn Hóa Nông Hợp Trí sản xuất)

 Nghiệm thức 1: Đối chứng (phun nước)

 Nghiệm thức 3: GA3 125 ppm

 Nghiệm thức 4: GA3 250 ppm

 Nghiệm thức 5: GA3 500 ppm

Thí nghiệm 2: Ảnh hưởng của số lần phun Gibberellic acid qua lá đến sự sinh

trưởng và ra hoa cây cúc Tiger

Thí nghiệm được bố trí theo kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên, gồm có 4 nghiệm thức là 4 lần phun khác nhau, mỗi nghiệm thức có 4 lần lặp lại, mỗi lần lặp lại tương ứng 1 cây Hoá chất được phun đều lên tán lá khi cây nhú nụ với liều lượng đủ để ướt đều tán cây (nồng độ 62,5 ppm), khoảng cách giữa 2 lần phun là 7 ngày Bốn nghiệm thức gồm:

- Nghiệm thức 1: không phun

A B C

Hình 2.2 Kỹ thuật trồng cúc Tiger cấy mô sau khi thuần dưỡng (A: cây sau khi thuần dưỡng; B: bỏ lá quấn quanh bầu; C: cây sau khi trồng)

 Chăm sóc

- Tưới nước: sau khi trồng cần tưới nước hằng ngày vào lúc sáng sớm và chiều mát,

tùy theo điều kiện thời tiết

- Làm cỏ: tiến hành làm cỏ xung quanh khu vực trồng cúc trước khi bố trí thí nghiệm Việc làm cỏ thật sạch giúp hạn chế được côn trùng, sâu, bệnh hại cúc Tạo

sự thoáng khí cho cây sinh trưởng và phát triển

- Bón phân:

 N: P: K (20: 20: 15) được bón định kỳ cho cây 1 tuần/lần Khi cây được 1 tuần thì cho khoảng 5g NPK vào thùng 8 lít nước, khoáy đều và tưới khoảng

200 ml/cây dung dịch nước phân Bắt đầu tuần thứ 2 thì tăng lượng NPK lên

là 10g và tưới tương tự như trên Phân được bón đến khi hoa bắt đầu nở hoàn toàn sẽ ngưng bón

 Phân bón lá siêu sắc màu được phun cho cây ngay sau khi trồng Liều phun được sử dụng như trên nhản thuốc, phun 2 lần, mỗi lần cách nhau 15 ngày

- Phòng ngừa sâu bệnh: Phun thuốc phòng ngừa sâu bệnh định kỳ 1 tuần/lần Theo dõi sự xuất hiện của sâu, bệnh và tiến hành phun thuốc kịp thời Nồng độ phun cũng dựa theo hướng dẫn trên nhản thuốc