HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC CHI NHÁNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH LUẬN VĂN THẠC SĨ

MAI TH HOÀNG MINH TP... Mai Th Hoàng Minh... Hoàn thi n thông tin và truy n thông ..... Effectiveness of Internal Control in the Banking Sector: Evidence from Bank Mellat, Iran.. The IU

TR N TH QUANH

HOÀN THI N H TH NG KI M SOÁT N I B

TP H Chí Minh ậ N mă2014

TR N TH QUANH

HOÀN THI N H TH NG KI M SOÁT N I B

Chuyên ngành: K toán ậ Ki m toán

Mã s : 60340301

NG IăH NG D N KHOA H C: PGS.TS MAI TH HOÀNG MINH

TP H Chí Minh ậ N mă2014

ho tăđ ng tín d ng t iăcácăngơnăhƠngăth ngăm iătrênăđ a bàn t nhăBìnhă nh”

là công trình do tôi t nghiên c u và hoàn thành d i s h ng d n c a ng i

h ng d n khoa h c PGS TS Mai Th Hoàng Minh

Các s li u và k t qu trình bày trong lu n v n là trung th c Tôi xin cam đoan

lu n v n này không sao chép l i b t k m t công trình nghiên c u nào đã có t tr c

TP H Chí Minh, ngày 20 tháng 10 n m 2014

Tác gi

Tr n Th Quanh

TRANG PH BÌA

L IăCAMă OAN

M C L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH VI T T T

DANH M C CÁC HÌNH V ,ăS ă

PH N M U 1

CH NGă1: C ăS LÝ LU N V H TH NG KI M SOÁT N I B HO Tă NG TÍN D NGăTRONGăNGỂNăHĨNGăTH NGăM I 7

1.1 T ng quan v ki m soát n i b 7

1.1.1 L ch s ra đ i và phát tri n h th ng lý lu n v ki m soát n i b 7

1.1.2 nh ngh a h th ng ki m soát n i b 8

1.1.3 Các b ph n h p thành h th ng ki m soát n i b 8

1.1.4 H n ch ti m tàng c a h th ng ki m soát n i b 9

1.2 Ki m soát n i b trong ngân hàng th ng m i 10

1.2.1 Khái ni m ngân hàng th ng m i 10

1.2.2 Vai trò c a ngân hàng th ng m i 10

1.2.3 S c n thi t c a h th ng ki m soát n i b trong ngân hàng 11

1.2.4 Vai trò và trách nhi m c a nh ng ng i có liên quan đ n h th ng ki m soát n i b trong ngân hàng 13

1.2.5 H th ng lý lu n ki m soát n i b trong ngân hàng theo báo cáo Basel 14

1.2.5.1 S hình thành và ho t đ ng c a y ban Basel 14

1.2.5.2 M c tiêu c a ki m soát n i b trong ngân hàng 15

1.2.5.3 Các nguyên t c ki m soát n i b trong ngân hàng 16

1.2.5.4 Bài h c kinh nghi m t s th t b i c a ki m soát n i b trong các ngân hàng theo y ban Basel 20

1.2.5.5 Kinh nghi m v n d ng báo cáo Basel t i m t s ngân hàng trên th gi i và Vi t Nam 21

1.3.1 Khái ni m tín d ng 23

1.3.2 Các lo i tín d ng trong ngân hàng 24

1.3.3 Vai trò c a ho t đ ng tín d ng ngân hàng 24

1.3.4 R i ro tín d ng và nguyên t c qu n lý r i ro tín d ng trong ngân hàng

25

1.3.5 Ki m soát n i b đ i v i ho t đ ng tín d ng 27

1.3.5.1 Thi t l p quy trình tín d ng ch t ch 28

1.3.5.2 Các nguyên t c v thi t k h th ng ki m soát n i b đ i v i ho t đ ng tín d ng 29

K T LU NăCH NGă1 32

CH NGă2: TH C TR NG H TH NG KI M SOÁT N I B I V I HO Tă NG TÍN D NG T I CÁC CHI NHÁNH NGỂNăHĨNGăTH NGă M I TRểNă A BÀN T NHăBỊNHă NH 33

2.1 Ho t đ ng tín d ng c a h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam và các chi nhánh ngân hàng th ng m i trên đ a bàn t nh Bình nh 33

2.1.1 Ho t đ ng tín d ng c a h th ng ngân hàng Vi t Nam 33

2.1.2 Ho t đ ng tín d ng c a các chi nhánh ngân hàng th ng m i trên đ a bàn t nh Bình nh 35

2.2 Kh o sát th c tr ng h th ng ki m soát n i b đ i v i ho t đ ng tín d ng t i các chi nhánh ngân hàng th ng m i trên đ a bàn t nh Bình nh 38

2.2.1 M c đích và ph ng pháp kh o sát 38

2.2.1.1 M c đích kh o sát 38

2.2.1.2 Ph ng pháp kh o sát 38

2.2.2 K t qu kh o sát 39

2.3 ánh giá h th ng ki m soát n i b đ i v i ho t đ ng tín d ng t i các chi nhánh ngân hàng th ng m i trên đ a bàn t nh Bình nh 54

2.3.1 Nh ng k t qu đ t đ c 54

2.3.2 Nh ng h n ch 55

2.3.3.2 Nguyên nhân ch quan 58

K T LU NăCH NGă2 62

CH NGă3:ăM T S GI I PHÁP HOÀN THI N H TH NG KI M SOÁT N I B I V I HO Tă NG TÍN D NG T I CÁC CHI NHÁNH NGÂN HĨNGăTH NGăM IăTRểNă AăBĨNăTỊNHăBỊNHă NH 63

3.1 Quan đi m v thi t l p các gi i pháp 63

3.2 M t s ki n ngh và gi i pháp hoàn thi n h th ng ki m soát n i b đ i v i ho t đ ng tín d ng t i các chi nhánh ngân hàng th ng m i trên đ a bàn t nh Bình nh 64

3.2.1 Nh ng ki n ngh đ i v i các c quan Nhà n c 64

3.2.1.1 Nh ng ki n ngh đ i v i c quan l p pháp 64

3.2.1.2 Nh ng ki n ngh đ i v i Ngân hàng Nhà n c 65

3.2.2 Nh ng gi i pháp đ i v i các chi nhánh ngân hàng th ng m i 69

3.2.2.1 Hoàn thi n môi tr ng ki m soát 69

3.2.2.2 Hoàn thi n đánh giá r i ro 74

3.2.2.3 Hoàn thi n ho t đ ng ki m soát 77

3.2.2.4 Hoàn thi n thông tin và truy n thông 82

3.2.2.5 Hoàn thi n ho t đ ng giám sát 83

K T LU NăCH NGă3 85

K T LU N 86 DANH M C CÔNG TRÌNH C A TÁC GI

DANH M C TÀI LI U THAM KH O

PH L C

AAA American Accounting Association

(Hi p h i K toán Hoa K )

AICPA American Institute of Certified Public Accountants

(Hi p h i K toán viên công ch ng Hoa K )

COSO Committee Of Sponsoring Organizations

FEI Finacial Executives Institute

(Hi p h i Qu n tr viên tài chính)

IIA Institute of Internal Auditors

(Hi p h i Ki m toán viên n i b )

IMA Institute of Management Accountants

(Hi p h i K toán viên qu n tr )

ISA International Standard on Auditing

(Chu n m c ki m toán qu c t ) KSNB Ki m soát n i b

NHNN Ngân hàng Nhà n c

NHTM Ngân hàng th ng m i

SAS Statement on Auditing Standard

(chu n m c ki m toán Hoa K )

PH N M U

1 Tính c p thi t c aăđ tài

T i các n c đang phát tri n nh Vi t Nam, NHTM th c s đóng m t vai trò

r t quan tr ng, vì nó đ m nh n vai trò gi cho m ch máu (dòng v n) c a n n kinh

t đ c l u thông và có nh v y m i góp ph n bôi tr n cho ho t đ ng c a m t

n n kinh t th tr ng còn non y u Do đó, vi c qu n lý và ki m soát nh ng r i ro

trong ho t đ ng c a ngân hàng là vô cùng quan tr ng và c n thi t

Trong kinh doanh ngành ngân hàng, l i nhu n t ho t đ ng tín d ng chi m

t tr ng ch y u trong t ng thu nh p Tuy nhiên, ho t đ ng này luôn ti m n r i ro cao, đ c bi t là Vi t Nam b i h th ng thông tin thi u minh b ch và không đ y

đ , trình đ qu n tr r i ro còn nhi u h n ch , tính chuyên nghi p c a cán b ngân hàng ch a cao,…Th i gian g n đây có r t nhi u v bê b i, l a đ o x y ra trong các ngân hàng i u này không nh ng gây thi t h i đáng k cho ngân hàng và c n n

kinh t mà còn làm m t lòng tin c a nh ng ng i s d ng d ch v ngân hàng M t

khác, trong th i k huy đ ng v n và cho vay khó kh n, nhi u ngân hàng đã n i l ng

chính sách tín d ng làm r i ro t ng cao, tình tr ng n x u c ng t ng

Nh v trí giao thông thu n l i, đi u ki n t nhiên phong phú, c s h t ng

đ c chính quy n t nh Bình nh đ u t nâng c p mà hi n nay trên đ a bàn t nh đã

có nh ng khu công nghi p có quy mô l n, thu hút nhi u nhà đ u t tìm đ n v i Bình nh, giúp cho ho t đ ng kinh t đi lên Nh n th y ti m n ng phát tri n kinh t

v nhi u m t, nhi u ngân hàng đã m r ng m ng l i chi nhánh c a mình t i t nh Bình nh Tuy nhiên, trong nh ng n m g n đây, cùng v i nh ng khó kh n c a n n

kinh t th gi i và c n c nói chung, ho t đ ng tín d ng c a các ngân hàng trên đ a

bàn t nh Bình nh c ng g p không ít khó kh n M t khác, do n ng l c qu n tr ,

đi u hành, trình đ chuyên môn còn th p, nh ng nguyên nhân khách quan khác nên

v n t n t i nh ng y u kém và r i ro trong ho t đ ng kinh doanh đ c bi t là l nh

v c tín d ng Vì v y, bên c nh vi c hoàn thi n các bi n pháp k thu t nghi p v thì

vi c thi t k và v n hành m t h th ng KSNB hi u qu s góp ph n quan tr ng trong vi c h n ch nh ng r i ro đ ng th i thúc đ y ho t đ ng tín d ng phát tri n

m t cách an toàn và lành m nh

2 T ng quan các nghiên c uătr căđơy

M t s nghiên c u tr c đây v KSNB đ i v i ho t đ ng tín d ng trong ngân hàng nh :

1 Phí Th Thu Hi n, 2004 Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b đ i v i

nghi p v tín d ng trong các ngân hàng th ng m i Vi t Nam Lu n v n th c s

i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh

Tác gi đã s d ng b ng câu h i đ kh o sát th c tr ng h th ng KSNB đ i

v i nghi p v tín d ng t i 6 NHTM có quy mô d n tín d ng cao so v i toàn

ngành, 1 NHTM c ph n có quy mô trung bình và 1 NHTM c ph n có quy mô

nh Ngoài ra, tác gi còn th o lu n v i m t s nhà qu n lý, ki m toán viên n i b , cán b tín d ng và ph ng v n ki m toán viên đ c l p có kinh nghi m ki m toán trong l nh v c ngân hàng Trên c s nh ng u đi m và t n t i c a h th ng KSNB

t i các ngân hàng đ c kh o sát, tác gi đ a ra m t s gi i pháp nh m nâng cao

hi u qu h th ng KSNB t i các NHTM Vi t Nam

2 Phan Th y Thanh Th o, 2007 Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b đ i

v i nghi p v tín d ng t i các ngân hàng th ng m i trên đ a bàn t nh Bình D ng

3 Nguy n Th Thanh Th o, 2010 Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b đ i

v i nghi p v tín d ng t i các ngân hàng th ng m i trên đ a bàn thành ph H

Chí Minh Lu n v n th c s i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh

Tác gi đã s d ng b ng câu h i đ kh o sát th c tr ng 14 NHTM trên đ a

bàn TP H Chí Minh v h th ng KSNB đ i v i nghi p v tín d ng Ngoài ra, tác

gi còn th o lu n v i nhà qu n lý, cán b tín d ng, ki m toán viên n i b xoay

quanh v n đ r i ro tín d ng t i các NHTM tài c ng đ a ra nh ng ki n ngh

nh m hoàn thi n h th ng KSNB đ i v i ho t đ ng tín d ng

4 Lê Th Thanh M , 2010 Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b đ i v i

ho t đ ng tín d ng t i ngân hàng TMCP ông Á chi nhánh Bình nh Lu n v n

th c s i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh

Trong đ tài này, tác gi c ng s d ng b ng câu h i đ kh o sát h th ng

KSNB đ i v i ho t đ ng tín d ng t i ngân hàng ông Á chi nhánh Bình nh T

Tuy nhiên, v n còn có nh ng h n ch làm cho hi u qu ho t đ ng tín d ng t i ngân hàng này ch a cao Vì v y, tác gi đã đ a ra nh ng ki n ngh nh m hoàn thi n h

th ng KSNB ho t đ ng tín d ng t i ngân hàng này nh m gi m thi u r i ro tín d ng

6 Salehi, M et al., 2013 Effectiveness of Internal Control in the Banking Sector: Evidence from Bank Mellat, Iran The IUP Journal of Bank Management, Vol XII, No 1, 2013

Tác gi ti n hành kh o sát hi u qu c a KSNB trong ngành ngân hàng c a Iran – B ng ch ng t ngân hàng Mellat th c hi n nghiên c u này, tác gi đã g i

b ng câu h i kh o sát đ n 187 cá nhân trong ngân hàng Mellat nh ng ch thu đ c

105 b ng câu h i h p l Tác gi đi tr l i 2 câu h i: Th nh t, h th ng KSNB có

kh n ng ng n ng a gian l n và nh m l n không? Th hai, có m i quan h gi a s

y u kém c a các thành ph n trong h th ng KSNB và s xu t hi n c a gian l n và

Nghiên c u này nh m m c đích đo l ng KSNB khi ng d ng các quy t c

c a Basel II t i các ngân hàng Jordan và xác đ nh xem có s khác bi t trong vi c

th c hi n tiêu chu n c a Basel II liên quan đ n KSNB gi a các ngân hàng Jordan,

R p và ngân hàng n c ngoài không? đ t đ c m c đích này, tác gi đã g i

62 b ng câu h i cho các nhân viên thu c các b ph n qu n lý r i ro, b ph n ho t

đ ng, nhân viên tín d ng và nhân viên KSNB c a 10 ngân hàng Jordan và thu

đ c 40 b ng câu h i h p l (chi m t l 64,5%) B ng câu h i đ c thi t k theo 5

y u t c a KSNB theo báo cáo Basel bao g m: Giám sát c a nhà qu n lỦ và v n hóa

ki m soát; đ nh ngh a và đánh giá r i ro; ho t đ ng ki m soát và phân công nhi m

v ; thông tin và truy n thông; ho t đ ng giám sát và s a ch a sai sót Tác gi s

d ng thang đo Likert 5 m c đ đ thi t k b ng câu h i, ph ng pháp ch n m u

ng u nhiên và s d ng ph n m m SPSS đ phân tích K t qu nghiên c u ch ra

r ng ngân hàng Jordan đã ng d ng các quy t c c a Basel II liên quan đ n ki m

soát n i b và không có s khác bi t đáng k nào v m c đ ng d ng các tiêu

chu n c a Basel II liên quan đ n ki m soát n i b gi a các ngân hàng Jordan,

R p và ngân hàng n c ngoài

Tôi nh n th y r ng, m c dù có nhi u nghiên c u tr c đây v h th ng KSNB

đ i v i ho t đ ng tín d ng trong ngân hàng nh ng ch a có nghiên c u nào đ c th c

hi n t i các chi nhánh NHTM trên đ a bàn t nh Bình nh Trong khi đó, ho t đ ng

tín d ng t i các chi nhánh này có nh ng đ c đi m khác bi t so v i các đ a bàn khác

c n đ c quan tâm, ch ng h n nh vi c cho vay h tr cho l nh v c nông nghi p, h

tr cho vay cho các doanh nghi p đ u t vào d án khu kinh t Nh n H i có th có

nhi u r i ro, Ngoài ra, hi n nay t l n x u và vi c vi ph m đ o đ c c a các cán

b ngân hàng trên đ a bàn t nh ngày càng t ng, trình đ đ i ng cán b còn h n ch ,

n ng l c qu n lý còn y u kém đã nh h ng không nh đ n ch t l ng tín d ng t i

các chi nhánh NHTM trên đ a bàn t nh Bình nh Vì các lý do trên nên tôi quy t

đ nh ch n đ tài nghiên c u ắHoƠnăthi n h th ng ki m soát n i b đ i v i ho t

đ ng tín d ng t i các chi nhánh ngơnăhƠngăth ngăm iătrênăđ a bàn t nh Bình nh” Tác gi s d ng b ng câu h i đ c thi t k theo thang đo Likert 5 m c đ đi

sâu vào t ng y u t c u thành c a h th ng KSNB đ đánh giá nh ng u, nh c đi m

- Ph ng pháp phân tích tài li u: Nghiên c u lý thuy t liên quan đ n h

th ng KSNB ho t đ ng tín d ng, phân tích các tài li u có liên quan đ n đ tài

nghiên c u Ph ng pháp này giúp h th ng hóa c s lý lu n v KSNB

- Ph ng pháp ph ng v n: Th o lu n v i nhân viên KSNB và nhân viên tín

6 ăụăngh aăkhoaăh c và th c ti n c aăđ tài

tài t p trung đánh giá hi u qu c a h th ng KSNB đ i v i ho t đ ng tín

d ng t i các chi nhánh NHTM trên đ a bàn t nh Bình nh Thông qua vi c phân tích, đánh giá u, nh c đi m c a h th ng KSNB trong vi c ng n ng a r i ro tín

tài giúp các ngân hàng nh n ra nh ng t n t i, y u kém trong h th ng KSNB đ i v i

ho t đ ng tín d ng Các ki n ngh c a đ tài có Ủ ngh a đ i v i các chi nhánh này

trong vi c kh c ph c nh ng y u kém và hoàn thi n h th ng KSNB ho t đ ng tín

d ng nh m gi m thi u r i ro đ i v i ho t đ ng này t i ngân hàng mình

Hai là, đ i v i NHNN chi nhánh Bình nh: N i dung đ tài là t li u đ

NHNN hoàn thi n các quy đ nh pháp lu t v ho t đ ng tín d ng, các chính sách

nh m thanh tra, giám sát các ngân hàng trong ho t đ ng tín d ng

7 K t c u c aăđ tài

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, danh m c tài li u tham kh o và ph l c, lu n

v n g m 3 ch ng:

Ch ng 1: C s lý lu n v h th ng ki m soát n i ho t đ ng tín d ng trong ngân hàng th ng m i

Ch ng 2: Th c tr ng h th ng ki m soát n i b đ i v i ho t đ ng tín d ng

t i các chi nhánh ngân hàng th ng m i trên đ a bàn t nh Bình nh

Ch ng 3: M t s gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng ki m soát n i b đ i

v i ho t đ ng tín d ng t i các chi nhánh ngân hàng th ng m i trên đ a bàn t nh Bình nh

CH NGă1

C ăS LÝ LU N V H TH NG KI M SOÁT N I B HO Tă NG

1.1 T ng quan v ki m soát n i b

1.1.1 L ch s raăđ i và phát tri n h th ng lý lu n v ki m soát n i b

Khái ni m KSNB b t đ u xu t hi n vào đ u th k XX trong các tài li u v

ki m toán v i m t Ủ ngh a r t đ n gi n là các bi n pháp nh m b o v ti n không b

các nhân viên bi n th n n m 1929, thu t ng KSNB đ c đ c p chính th c

trong m t công b c a C c D tr Liên bang Hoa K (Federal Reserve Bulletin)

Theo đó, KSNB đ c đ nh ngh a là m t công c đ b o v ti n và các tài s n khác

đ ng th i thúc đ y nâng cao hi u qu ho t đ ng

Công nh n t m quan tr ng c a KSNB, nhi u t ch c đã tham gia nghiên c u

v v n đ này Trong nh ng n m 1990, các khuôn kh v KSNB ra đ i nh COSO

(M ), Turnbull (Anh), CoCo (Canada) xu t hi n Trong đó, báo cáo c a COSO

đ c s d ng r ng rãi nh t (International Federation of Accountants, 2006)

COSO là m t y ban thu c H i đ ng qu c gia Hoa K v vi c ch ng gian

l n trên báo cáo tài chính, th ng g i là y ban Treadway y ban COSO đ c

thành l p vào n m 1985 d i s b o tr c a 5 t ch c ngh nghi p (AICPA, AAA,

FEI, IMA, IIA), m i t ch c này đã ch đ nh m t đ i di n đ l p ra y ban COSO

n n m 1992, COSO đã phát hành báo cáo Báo cáo COSO 1992 là tài li u

đ u tiên trên th gi i đ a ra khuôn m u lý thuy t KSNB m t cách đ y đ và có h

th ng c đi m n i b t c a báo cáo này là cung c p m t t m nhìn r ng và mang

tính qu n tr , trong đó KSNB không ch là m t v n đ liên quan đ n báo cáo tài

chính mà đ c m r ng ra cho c ph ng di n ho t đ ng và tuân th

Sau đó, hàng lo t các nghiên c u v phát tri n KSNB trong nhi u l nh v c khác nhau đã ra đ i, ch ng h n nh : Phát tri n v phía qu n tr (báo cáo COSO

2004), phát tri n cho các doanh nghi p nh (báo cáo COSO 2006), phát tri n theo

h ng công ngh thông tin (CoBIT 1996), phát tri n theo h ng ki m toán đ c l p

và theo h ng ki m toán n i b (SAS 78, SAS 94, ISA 315, ISA 265), phát tri n theo h ng chuyên sâu vào l nh v c ngân hàng (báo cáo Basel 1998)

Sau 21 n m k t khi y ban COSO ban hành báo cáo COSO 1992, môi

tr ng ho t đ ng kinh doanh đã có nhi u thay đ i đáng k , đ c bi t là s phát tri n

c a công ngh thông tin Do đó, vào n m 2013, y ban COSO đã c p nh t và c i

ti n báo cáo nh m giúp các t ch c thi t k và phát tri n h th ng KSNB phù h p

1.1.2.ă nhăngh aăh th ng ki m soát n i b

nh ngh a v KSNB trong báo cáo COSO 2013 không có gì thay đ i so v i

báo cáo COSO 1992 (Lord, 2013) và hi n nay đ nh ngh a KSNB theo báo cáo này

Theo báo cáo COSO 1992, h th ng KSNB bao g m 5 b ph n có m i liên

h ch t ch v i nhau, bao g m: Môi tr ng ki m soát, đánh giá r i ro, ho t đ ng

ki m soát, thông tin và truy n thông, giám sát (xem ph l c 1)

Báo cáo COSO 2013 g m 3 ph n chính: Tóm t t dành cho ng i đi u hành,

khuôn m u h th ng KSNB và công c đ đánh giá tính h u hi u c a KSNB Ngoài

ra, COSO còn ban hành thêm s tay v KSNB v vi c l p báo cáo tài chính cho

ng i bên ngoài, trong đó trình bày v ph ng pháp ti p c n và các thí d minh

h a Trong khuôn m u báo cáo COSO 2013, đ nh ngh a KSNB và n m b ph n c u

thành theo báo cáo COSO 1992 v n đ c gi nguyên So v i COSO 1992, báo cáo

COSO 2013 có m t s đi m thay đ i chính sau (Kramer and Cizl, 2013)

Th nh t, v m c tiêu c a KSNB: báo cáo COSO 2013 v n đ a ra ba m c tiêu c b n mà h th ng KSNB c n h ng đ n, đó là m c tiêu ho t đ ng, m c tiêu

báo cáo tài chính và m c tiêu tuân th Tuy nhiên, m c tiêu báo cáo tài chính, báo cáo COSO 2013 còn nh n m nh đ n báo cáo tài chính cho ng i bên ngoài và báo

cáo phi tài chính

Th hai, v các nhân t h p thành h th ng KSNB: Báo cáo COSO v n đ a ra

n m b ph n c a KSNB Tuy nhiên, trong n i dung chi ti t, có m t s thay đ i cho phù

h p v i thay đ i c a môi tr ng kinh doanh và nhân t th 5 là ho t đ ng giám sát

thay cho giám sát Ngoài ra, n i dung c n b n c a n m b ph n đ c t ng h p thành

17 nguyên t c giúp nhà qu n lý d dàng h n trong vi c thi t l p h th ng KSNB

Các nguyên t c theo báo cáo COSO 2013 xem ph l c 2

1.1.4 H n ch ti m tàng c a h th ng ki m soát n i b

H th ng KSNB, dù đ c thi t k và v n hành nh th nào thì c ng ch cung

c p m t đ m b o h p lý trong vi c đ t đ c các m c tiêu c a đ n v (COSO, 2013)

Nh v y, h th ng này ch có th giúp h n ch t i đa nh ng sai ph m ch không th

đ m b o không có b t k sai ph m nào x y ra vì nó có nh ng h n ch ti m tàng

xu t phát t nh ng nguyên nhân sau đây (Tr n Th Giang Tân và c ng s , 2014):

- Nh ng h n ch xu t phát t b n thân con ng i nh s vô ý, b t c n, đãng trí, đánh giá sai, hi u sai ch d n c a c p trên ho c các báo cáo c a c p d i,…

- Kh n ng đánh l a, che gi u c a nhân viên thông qua s thông đ ng v i

nhau hay v i các đ i t ng bên ngoài đ n v

- Ho t đ ng ki m soát th ng ch nh m vào các ho t đ ng th ng xuyên phát sinh mà ít chú Ủ đ n nh ng nghi p v không th ng xuyên, do đó nh ng sai

ph m trong các nghi p v này th ng b b qua

- Yêu c u th ng xuyên và trên h t đ t ra c a ng i qu n lý là chi phí b ra

cho ho t đ ng ki m soát ph i nh h n giá tr thi t h i c tính do nh m l n hay

gian l n gây ra

- Luôn có kh n ng là các cá nhân có trách nhi m ki m soát đã l m d ng

quy n h n c a mình đ ph c v cho m u đ riêng

- i u ki n ho t đ ng c a đ n v thay đ i nên d n t i nh ng th t c ki m soát c ng không còn phù h p…

Chính nh ng h n ch nói trên c a KSNB là nguyên nhân khi n cho KSNB không th đ m b o tuy t đ i mà ch đ m b o h p lý trong vi c đ t đ c các m c

tiêu c a mình

1.2 Ki m soát n i b trongăngơnăhƠngăth ngăm i

1.2.1 Khái ni măngơnăhƠngăth ngăm i

NHTM là m t đ nh ch tài chính trung gian có v trí quan tr ng trong n n

kinh t Cùng v i s phát tri n và bi n đ i c a h th ng ngân hàng, s pha tr n các

ho t đ ng truy n th ng c a ngân hàng v i các lo i hình trung gian tài chính, khái

ni m v NHTM c ng thay đ i

T i Hoa K : “Ngân hàng th ng m i là m t t ch c kinh doanh trong l nh

v c ti n t , chuyên cung c p các d ch v v tài chính nh nh n ti n g i, chuy n

ti n, thanh toán, cho vay, đ u t , đ i ti n, mua bán ngo i h i và các d ch v khác liên quan đ n ti n nh b o qu n, y thác, làm đ i lỦ trong n c và qu c t ” (Tr m

Th Xuân H ng và c ng s , 2013, trang 6)

T i Pháp: “Theo đ o lu t ngân hàng Pháp n m 1941, ngân hàng th ng m i

là nh ng doanh nghi p hay c s mà ngh nghi p th ng xuyên là nh n ti n b c

c a công chúng d i hình th c ký thác ho c d i các hình th c khác và s d ng s

ti n đó cho chính h trong các nghi p v v chi t kh u, tín d ng và cung c p các

d ch v tài chính” (Tr m Th Xuân H ng và c ng s , 2013, trang 6)

T i Vi t Nam, theo đi u 4 lu t các t ch c tín d ng s 47/2010/QH12 ngày

nhi u hình th c khác nhau và s d ng s ti n này đ cung c p tín d ng, cung ng

các d ch v thanh toán cho các ch th trong n n kinh t , nh m m c tiêu l i nhu n

1.2.2 Vai trò c aăngơnăhƠngăth ngăm i

NHTM có vai trò quan tr ng trong n n kinh t và đ c th hi n nh sau

(Tr m Th Xuân H ng và c ng s , 2013):

Th nh t, đi u ti t ngu n v n, góp ph n nâng cao hi u qu s d ng v n cho

n n kinh t : Nh ho t đ ng c a NHTM mà ngu n v n nhàn r i trong n n kinh t

đ c t p h p l i thành ngu n v n l n ph c v cho đ i s ng xã h i và phát tri n

kinh t NHTM tr thành kênh chu chuy n v n quan tr ng trong n n kinh t , cung

ng v n cho các ch th và góp ph n thúc đ y kinh t

Th hai, t o đi u ki n thúc đ y th tr ng tài chính phát tri n: Ho t đ ng c a

NHTM v a mang tính c nh tranh v a có tác đ ng h t ng đ n các ho t đ ng khác trong l nh v c tài chính nh th tr ng ch ng khoán, b o hi m,…Khi NHTM ngày

càng phát tri n và hoàn thi n thì ngày càng có nhi u d ch v h tr cho các ho t

đ ng trên Ng c l i, s phát tri n đa d ng c a các s n ph m trên th tr ng tài

chính s tác đ ng tr l i đ i v i s phát tri n c a các NHTM, xu t hi n s k t h p

và bán chéo s n ph m c a NHTM v i các đ nh ch tài chính khác nh : công ty b o

hi m, công ty ch ng khoán, công ty tài chính và qu đ u t ,…góp ph n gia t ng

doanh s giao d ch trên th tr ng tài chính

Th ba, góp ph n th c thi chính sách ti n t qu c gia: Ngân hàng trung ng

là c quan xây d ng và đi u hành chính sách ti n t , nh ng đ th c thi các chính

sách này ngân hàng trung ng ph i s d ng các công c nh : d tr b t bu c, lãi

su t, tái c p v n, th tr ng m ,…tác đ ng tr c ti p đ n ho t đ ng kinh doanh c a

NHTM, thay đ i t ng ho c gi m kh i l ng ti n t trong n n kinh t , góp ph n bình

n l u thông ti n t c a qu c gia, ki m soát l m phát

1.2.3 S c n thi t c a h th ng ki m soát n i b trong ngân hàng

Ngân hàng đóng m t vai trò quan tr ng trong ho t đ ng c a n n kinh t và

đ c xem là m ch máu c a n n kinh t Vì v y, vi c đ m b o các ngân hàng ho t

đ ng hi u qu đ ng th i gi m thi u t i đa nh ng t n th t trong ho t đ ng c a ngân

hàng là nhi m v c n đ c quan tâm và chú tr ng NHTM có nh ng đi m khác bi t

so v i các đ n v kinh t khác và chính nh ng đi m khác bi t này giúp cho nó th

hi n vai trò quan tr ng c a mình trong n n kinh t :

Th nh t, NHTM ho t đ ng kinh doanh trong l nh v c tài chính – ti n t

ây là l nh v c đ c bi t, nh y c m, tác đ ng tr c ti p đ n m i ngành ngh , m i

ho t đ ng và các ch th trong n n kinh t Do đó, khi l nh v c này có nh ng ho t

đ ng x u ho c b t th ng thì s nh h ng đ n n n kinh t

Th hai, ho t đ ng kinh doanh c a NHTM d a vào ni m tin và m c đ tín

nhi m c a khách hàng đ i v i ngân hàng Vì v y, khi lòng tin c a khách hàng đ i

v i ngân hàng gi m sút thì s r t khó kh n trong vi c huy đ ng v n, quan h tín

d ng gi a ngân hàng và khách hàng không đ c thi t l p đ ng th i các d ch v

khác c a ngân hàng c ng g p khó kh n

Th ba, ho t đ ng kinh doanh c a NHTM có th g p nhi u r i ro, ch ng h n

nh r i ro thanh kho n, r i ro lãi su t, r i ro t giá, r i ro h th ng,…và khi ngân

hàng g p nh ng r i ro này, nó không ch nh h ng đ n ngân hàng mà còn nh

h ng đ n ho t đ ng c a c n n kinh t

Th t , ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM ch u nh h ng dây chuy n

v i nhau Trong th c t , ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng mang tính h th ng

nên khi có m t ngân hàng m t kh n ng thanh toán thì s t o ra m t tác đ ng lan

truy n đ n các NHTM khác

Xét d i góc đ ho t đ ng nghi p v ngân hàng, nh ng đ c đi m c a ho t đ ng

ngân hàng nh h ng đ n vi c thi t k h th ng KSNB nh : NHTM th ng có s

l ng l n các nghi p v và giao d ch c v s l ng l n giá tr đ ng th i liên quan đ n

ti n vì v y d x y ra gian l n và th t thoát n u không đ c ki m soát ch t ch , NHTM

có m ng l i ho t đ ng r ng l n và ph i tuân th ch t ch các quy đ nh v pháp lý

Trong nh ng n m v a qua, n n kinh t th gi i ch ng ki n nhi u v s p đ

trong ngân hàng Ch ng h n nh , Continental Illinois National Bank (CINB) là ngân

hàng l n th 7 c a M vào cu i th p niên 1980 nh ng ngân hàng này b phá s n vào

tháng 5/1984 Ngân hàng Lehman Brothers 158 n m tu i c ng phá s n vào ngày

15/9/2008,…Th i gian g n đây c ng có nhi u v bê b i, gian l n trong ngành ngân

hàng Vi t Nam Trong quá trình th m đ nh tín d ng, nhân viên tín d ng đã không

tuân th đúng các quy trình, s l a d i tinh vi c a các doanh nghi p đã làm cho các

ngân hàng m c sai l m trong vi c cho vay ng th i, các ngân hàng không giám sát

ch t ch kho n vay và tài s n th ch p đã làm thi t h i cho ngân hàng, đi n hình là v

7 ngân hàng tranh nhau kho cà phê c a công ty Tr ng Ngân Ngoài ra, ph i k đ n

v án Hu nh Th Huy n Nh chi m đo t h n 4.911 t đ ng x y ra t i ngân hàng Công th ng Vi t Nam Hành vi ph m t i này đã làm nh h ng nghiêm tr ng đ n

uy tín c a ngân hàng đ ng th i t o ra tâm lý hoang mang c a khách hàng khi tham

gia giao d ch v i ngân hàng

Tóm l i, trong xu th h i nh p toàn c u hóa hi n nay, vi c đ m b o NHTM

ho t đ ng an toàn, hi u qu là đi u c n thi t và quan tr ng H th ng KSNB h u

hi u s giúp cho các ngân hàng đ t đ c các m c tiêu đ ra đ ng th i gi m thi u t i

đa gian l n, nh m l n và thi t h i cho ngân hàng Vì v y, các NHTM c n ph i thi t

l p và duy trì m t h th ng KSNB hi u qu đ giúp ngân hàng nâng cao n ng l c,

h n ch các s c và đ m b o m ch máu trong n n kinh t đ c l u thông

1.2.4 Vai trò và trách nhi m c a nh ngăng iăcóăliênăquanăđ n h th ng ki m soát n i b trong ngân hàng

M c đ h u hi u c a h th ng KSNB ph thu c r t nhi u vào s tham gia và đóng góp c a các đ i t ng bên trong và bên ngoài đ n v Vai trò và trách nhi m

c a h đ c quy đ nh trong Thông t 44/2011/TT-NHNN nh sau:

- H i đ ng qu n tr , H i đ ng thành viên có trách nhi m xem xét, đánh giá l i

h th ng KSNB Trong đó c n l u Ủ đ n h th ng nh n d ng, đo l ng, đánh giá và

qu n lỦ r i ro, ph ng pháp đánh giá v n, h th ng thông tin báo cáo tài chính và thông tin qu n lỦ Ngoài ra, đ m b o vi c T ng giám đ c (Giám đ c) thi t l p và duy trì h th ng KSNB h p lỦ, hi u qu đ ng th i giám sát, đôn đ c k p th i vi c th c

hi n các Ủ ki n ch đ o, các yêu c u c a NHNN v h th ng KSNB t i t ch c mình

- Trách nhi m c a T ng giám đ c (Giám đ c): T ng giám đ c (Giám đ c) là

ng i ch u trách nhi m đ u tiên ti n hành t ch c ki m tra, đánh giá v h th ng

KSNB đ ng th i ph i ch u trách nhi m cu i cùng v s h p lỦ, hi u l c và tính hi u

qu c a nó H còn ch u trách nhi m thi t l p, duy trì và phát tri n h th ng KSNB

h p lỦ, hi u qu nh m đ m b o t ch c mình ho t đ ng an toàn, hi u qu , đúng pháp lu t và các quy đ nh n i b Ngoài ra, đ nh k h ng n m, h ph i báo cáo H i

đ ng qu n tr , H i đ ng thành viên, Ban ki m soát k t qu t đánh giá v h th ng

KSNB và ki n ngh , đ xu t nh m ch nh s a, b sung, hoàn thi n h th ng KSNB

- Ban ki m soát có trách nhi m ch đ o, đi u hành b ph n ki m toán n i b

th c hi n rà soát, đánh giá m t cách đ c l p, khách quan đ i v i h th ng KSNB và

đ nh k thông báo H i đ ng qu n tr , H i đ ng thành viên, T ng giám đ c (Giám

đ c) v h th ng KSNB Ngoài ra, h còn đ a ra các ki n ngh , đ xu t nh m ch nh

s a, hoàn thi n h th ng KSNB

- Tr ng ki m toán n i b có trách nhi m đ m b o th c hi n đ y đ m i ch c

n ng, nhi m v , quy n h n liên quan đ n công tác ki m toán đ i v i h th ng KSNB

- Các nhân viên trong ngân hàng có trách nhi m tuân th và th c hi n đúng các yêu c u c a c p trên đ đ m b o h th ng KSNB v n hành m t cách có hi u qu

- C quan Thanh tra, giám sát ngân hàng và NHNN chi nhánh th c hi n thanh tra, giám sát vi c tuân th các quy đ nh v KSNB theo quy đ nh t i Thông t 44

1.2.5 H th ng lý lu n ki m soát n i b trong ngân hàng theo báo cáo Basel 1.2.5.1 S hình thành và ho t đ ng c a y ban Basel

y ban Basel v giám sát ngân hàng là m t di n đàn cho s h p tác th ng xuyên v các v n đ liên quan đ n giám sát ho t đ ng ngân hàng M c tiêu c a y ban là hi u rõ h n v các v n đ m u ch t trong vi c giám sát và nâng cao ch t l ng giám sát ho t đ ng ngân hàng trên toàn c u S hình thành, phát tri n và ho t đ ng

c a y ban này đ c tóm t t nh sau (Basel Committee, 2013):

u n m 1975, m t nhóm các Ngân hàng Trung ng và c quan giám sát

c a 10 n c phát tri n (G10) đã thành l p m t y ban v các quy đ nh ngân hàng

và th c ti n giám sát t i thành ph Basel, Th y S nh m tìm cách ng n ch n s s p

đ hàng lo t c a các ngân hàng vào th p k 80 Sau đó đ i tên thành y ban Basel

v giám sát ngân hàng K t cu c h p đ u tiên vào tháng 02/1975, các cu c h p

ti p theo c a y ban đ c t ch c th ng xuyên ba ho c b n l n trong m t n m

Thành viên c a y ban là Ngân hàng trung ng ho c c quan giám sát ngân hàng c a các qu c gia Hi n nay s l ng thành viên c a y ban là 27 thành viên

nh ng qu c gia nh : Argentina, Úc, B , Brazil, Canada, Trung Qu c, Pháp, c,

H ng Kông, n , In-đô-nê-xia, ụ, Nh t, Hàn Qu c, Luxembourg, Mexico, Hà Lan, Nga, R p Xê Út, Singapore, Nam Phi, Tây Ban Nha, Th y i n, Th y

S , Th Nh K , Anh và M

H i đ ng th kỦ c a y ban Basel đ c đ xu t b i Ngân hàng Thanh toán

Qu c t t i thành ph Basel, Th y S g m 15 thành viên là nh ng nhà giám sát ho t

đ ng ngân hàng chuyên nghi p đ c bi t phái t m th i t các t ch c tín d ng tài

chính thành viên y ban Basel và các ti u ban s n sàng đ a ra nh ng l i t v n cho

c quan giám sát ho t đ ng ngân hàng t t c các n c

y ban Basel không có b t k m t c quan giám sát nào đ ng th i nh ng k t

lu n c a U ban này không có tính pháp lỦ và yêu c u tuân th đ i v i vi c giám sát ho t đ ng ngân hàng Thay vào đó, y ban Basel ch xây d ng và công b

nh ng tiêu chu n, h ng d n giám sát r ng rãi và gi i thi u các báo cáo th c ti n

t t nh t trong k v ng r ng các t ch c riêng l s áp d ng r ng rãi thông qua

nh ng s p x p chi ti t phù h p nh t cho h th ng qu c gia c a chính h Theo cách này, y ban khuy n khích vi c áp d ng cách ti p c n và các tiêu chu n chung mà không c g ng can thi p vào nh ng k thu t giám sát c a các n c thành viên

N m 1988, Hi p c v n Basel đ u tiên (Basel I) ra đ i và có hi u l c t 1992

M c đích c a Basel I là: C ng c s n đ nh c a toàn b h th ng ngân hàng qu c t ;

thi t l p m t h th ng ngân hàng qu c t th ng nh t, bình đ ng nh m gi m c nh tranh không lành m nh gi a các ngân hàng qu c t n n m 1996, Basel I đ c b sung

thêm r i ro th tr ng tuy v y hi p c v n còn khá nhi u đi m h n ch

Tháng 9/1998, y ban Basel đã phát hành tài li u “Khuôn m u cho h th ng

ki m soát n i b trong các ngân hàng” N i dung trong h ng d n này không đ a ra

nh ng lý lu n m i mà là s v n d ng nh ng lý lu n c b n c a COSO vào các ngân

hàng n ngày 26/6/2004, b n Hi p c qu c t v v n Basel m i (Basel II) đã

chính th c đ c ban hành Tháng 1/2007, Basel II có hi u l c và đ n n m 2010 là

ch m d t quá trình chuy n đ i

V i n l c ng n ch n s tái di n c a cu c kh ng ho ng tài chính th gi i,

ngày 12/9/2010, Hi p đ nh Basel III v i nh ng quy đ nh nghiêm ng t h n dành cho

các ngân hàng thu c 27 thành viên đã đ c y ban Basel ban hành L trình th c

hi n Basel III b t đ u t tháng 1/2013 và hoàn thành vào cu i n m 2018

1.2.5.2 M c tiêu c a ki m soát n i b trong ngân hàng

Theo báo cáo Basel, KSNB là m t quá trình th c hi n b i H i đ ng qu n tr ,

nhà qu n lý c p cao và t t c nhân viên Nó không ph i ch là m t th t c hay chính

sách đ c th c hi n t i m t đi m nh t đ nh mà là nh ng ho t đ ng liên t c đ c

th c hi n m i c p trong ngân hàng H i đ ng qu n tr và nhà qu n lý c p cao ch u

trách nhi m cho vi c thi t l p n n v n hóa thích h p đ t o đi u ki n cho m t quá

trình KSNB hi u qu và giám sát hi u qu c a nó trên c s liên t c, tuy nhiên, m i

cá nhân trong m t t ch c ph i tham gia vào quá trình này M c tiêu chính c a quy trình KSNB có th bao g m nh sau (Basel Committee, 1998):

Th nh t, tính h u hi u và hi u qu c a ho t đ ng

M c tiêu này liên quan đ n tính h u hi u và hi u qu c a các ngân hàng trong

vi c s d ng tài s n, nh ng ngu n l c khác đ ng th i b o v ngân hàng kh i các t n

th t Nhà qu n lý thi t l p các chính sách và th t c nh m đ m b o t t c nhân viên trong ngân hàng đang làm vi c đ t đ c nh ng m c tiêu, đó là s hi u qu , toàn v n

và không v t quá chi phí cho phép

Th hai, đ tin c y, đ y đ và k p th i c a thông tin tài chính và qu n lý

Các báo cáo c n ph i đ c l p và trình bày đ y đ , k p th i và đáng tin c y

nh m giúp nhà qu n lý ra nh ng quy t đ nh đúng đ n Các báo cáo tài chính, thuy t minh tài chính có liên quan khác c ng đ c cung c p m t cách trung th c cho c đông, ng i giám sát và các thành ph n khác Ngoài ra, nh ng chính sách, ch th

c a H i đ ng qu n tr và nhà qu n lý c p cao c ng đ c truy n đ t đ y đ và rõ ràng đ t t c nhân viên ngân hàng th c hi n đúng v i trách nhi m c a h

Th ba, tuân th pháp lu t và các quy đ nh

C n ph i đ m b o r ng t t c ho t đ ng c a ngân hàng ph i phù h p v i

pháp lu t và các quy đ nh, chính sách c a t ch c i u này giúp ngân hàng b o v

th ng hi u và uy tín c a mình đ ng th i giúp nh ng chính sách đi u ti t n n kinh

t c a Nhà n c đ c th c hi n

1.2.5.3 Các nguyên t c ki m soát n i b trong ngân hàng

Theo báo cáo Basel, có 13 nguyên t c trong vi c thi t k và đánh giá h

th ng KSNB trong ngân hàng (Basel Committee, 1998):

Giám sát c a nhà qu nălỦăvƠăv năhóaăki m soát

Nguyên t c 1:

H i đ ng qu n tr ph i có trách nhi m phê duy t và xem xét đ nh k các

chi n l c kinh doanh chung và các chính sách quan tr ng c a ngân hàng; hi u

nh ng r i ro tr ng y u c a ngân hàng, thi t l p m c ch p nh n đ c đ i v i nh ng

r i ro và đ m b o r ng các nhà qu n lý c p cao th c hi n các b c c n thi t đ xác

đ nh, đo l ng, giám sát và ki m soát các r i ro; phê duy t c c u t ch c và đ m

b o r ng nhà qu n lý c p cao đang giám sát tính hi u qu c a h th ng KSNB H i

đ nh, đo l ng, giám sát và ki m soát r i ro phát sinh trong ngân hàng, duy trì m t

c c u t ch c mà có s phân công rõ ràng v trách nhi m, quy n h n và nh ng m i

quan h báo cáo, đ m b o r ng các trách nhi m đ c giao đ c th c hi n m t cách

có hi u qu ; thi t l p chính sách KSNB thích h p; giám sát tính đ y đ và hi u qu

c a h th ng KSNB

Nguyên t c 3:

H i đ ng qu n tr và nhà qu n lý c p cao ch u trách nhi m cho vi c nâng cao

tính chính tr c và các giá tr đ o đ c, đ ng th i thi t l p v n hóa t ch c trong đó

nh n m nh và gi i thích cho t t c nhân viên bi t v t m quan tr ng c a KSNB T t

c nhân viên trong m t t ch c ngân hàng c n ph i hi u vai trò c a h trong quá trình KSNB và tham gia đ y đ vào quá trình này

Nh n d ngăvƠăđánhăgiáăr i ro

Nguyên t c 4:

M t h th ng KSNB hi u qu đòi h i r ng các r i ro tr ng y u có th nh

h ng b t l i đ n vi c đ t đ c m c tiêu c a ngân hàng thì đ c nh n d ng và đánh giá m t cách liên t c S đánh giá này nên bao g m t t c r i ro mà ngân hàng

và các t ch c ngân hàng h p nh t đang đ i m t (bao g m: r i ro tín d ng, r i ro

qu c gia, r i ro th tr ng, r i ro lãi su t, r i ro thanh kho n, r i ro ho t đ ng, r i ro

pháp lý và r i ro danh ti ng) KSNB c n ph i xem xét l i nh ng r i ro m i phát sinh ho c các r i ro tr c đây không ki m soát đ c

Các ho tăđ ng ki m soát và s phân công, phân nhi m

Nguyên t c 5:

Các ho t đ ng ki m soát ph i là m t ph n không th thi u trong các ho t đ ng

hàng ngày c a m t ngân hàng M t h th ng KSNB hi u qu đòi h i ph i thi t l p

đ c m t c c u ki m soát thích h p, v i nh ng ho t đ ng ki m soát đ c xác đ nh

m i c p đ ho t đ ng Chúng bao g m: soát xét c a nhà qu n lý c p cao; ho t đ ng

ki m soát thích h p cho các phòng ban ho c b ph n khác nhau; ki m soát v t ch t;

ki m tra vi c tuân th đ i v i gi i h n r i ro cho phép và theo dõi, x lý các sai

ph m; có h th ng phê duy t và y quy n, h th ng xác minh và đ i chi u

Nguyên t c 6:

M t h th ng KSNB hi u qu đòi h i ph i có s phân chia nhi m v h p lý

và các công vi c c a nhân viên không đ c mâu thu n v i nhau Nh ng l nh v c có xung đ t v l i ích c n đ c gi m thi u và giám sát m t cách th n tr ng và đ c l p

Thông tin và truy n thông

Nguyên t c 7:

M t h th ng KSNB hi u qu đòi h i ph i có đ y đ và t ng h p tình hình tài

chính, ho t đ ng c a ngân hàng và tuân th các quy đ nh c a ngân hàng c ng nh

thông tin th tr ng bên ngoài v nh ng s ki n có liên quan đ n vi c ra quy t đ nh

Thông tin ph i đáng tin c y, k p th i, có th s d ng và đ c trình bày nh t quán

Nguyên t c 8:

M t h th ng KSNB hi u qu đòi h i ph i có các h th ng thông tin đáng tin

c y đ i v i t t c ho t đ ng quan tr ng c a ngân hàng H th ng này, bao g m vi c

l u tr và s d ng d li u đi n t , ph i đ c b o m t, giám sát m t cách đ c l p và

đ c ki m tra đ t xu t

Nguyên t c 9:

M t h th ng KSNB hi u qu đòi h i ph i có các kênh truy n thông hi u qu

đ đ m b o r ng t t c nhân viên hi u rõ và tuân th nh ng chính sách và th t c có

liên quan đ n nhi m v và trách nhi m c a mình, đ ng th i các kênh thông tin có liên quan khác c ng đ t đ c m c tiêu này

Ho tăđ ng giám sát và s a ch a sai sót

Nguyên t c 10:

Hi u qu t ng th KSNB c a ngân hàng c n đ c giám sát m t cách liên t c

Giám sát các r i ro tr ng y u là m t ph n trong nh ng ho t đ ng hàng ngày c a ngân hàng c ng nh đánh giá đ nh k c a b ph n kinh doanh và ki m toán n i b

th ng KSNB ph i đ c báo cáo cho nhà qu n lý c p cao và H i đ ng qu n tr

ánhăgiáăh th ng ki m soát n i b b i thanh tra ngân hàng

Nguyên t c 13:

Cán b thanh tra ngân hàng nên yêu c u r ng t t c các ngân hàng, b t k

quy mô nào, c ng đ u ph i có m t h th ng KSNB hi u qu , phù h p v i tính ch t,

s ph c t p và r i ro v n có c a ngân hàng đ đáp ng v i nh ng thay đ i và đi u

ki n ngân hàng Trong tr ng h p mà ng i thanh tra xác đ nh r ng h th ng

KSNB c a ngân hàng là không đ y đ ho c không hi u qu đ i v i r i ro c th c a

ngân hàng, h nên có hành đ ng x lý thích h p

Nh v y, v c b n n i dung KSNB theo báo cáo Basel nh t quán v i báo cáo COSO, tuy nhiên báo cáo Basel đã phát tri n theo h ng chuyên sâu vào ngành

ngân hàng Các nguyên t c KSNB trong báo cáo Basel đã quy đ nh c th h n v

trách nhi m c a H i đ ng qu n tr và nhà qu n lý c p cao trong vi c thi t k và duy

trì m t h th ng KSNB hi u qu , nêu rõ vai trò c a ki m toán n i b trong vi c giám sát h th ng KSNB và đánh giá h th ng KSNB thông qua c quan thanh tra ngân hàng Do đ c đi m ho t đ ng c a ngân hàng có nhi u đi m khác bi t so v i

ho t đ ng c a m t doanh nghi p nên vi c y ban Basel đ a ra báo cáo Basel h ng

d n v KSNB trong ngân hàng là vô cùng c n thi t và đã giúp các ngân hàng có

thêm tài li u tham kh o trong vi c thi t l p và duy trì m t h th ng KSNB hi u qu

1.2.5.4 Bài h c kinh nghi m t s th t b i c a ki m soát n i b trong các ngân hàng theo y ban Basel

y ban Basel đã nghiên c u v n đ ngân hàng đ xác đ nh nh ng nguyên

nhân chính c a s y u kém h th ng KSNB M t s tr ng h p g n đây ch ng

minh r ng KSNB y u kém có th d n đ n thi t h i đáng k cho các ngân hàng S

th t b i đi n hình c a KSNB có th đ c tóm t t nh sau (Basel Committee, 1998):

Th nh t, giám sát c a nhà qu nălỦăvƠăv năhóaăt ch c

Các thi t h i c a ngân hàng có th đã đ c gi m đi đáng k th m chí né tránh đ c n u H i đ ng qu n tr và nhà qu n lý c p cao c a t ch c thi t l p đ c

m t n n v n hóa ki m soát t t V n hóa ki m soát y u kém th ng có hai y u t

chung M t là, nhà qu n lý c p cao không nh n m nh t m quan tr ng c a h th ng KSNB thông qua l i nói, hành đ ng c a h và thông qua các tiêu chí đ c s d ng

đ xác đ nh khen th ng và th ng ti n Hai là, qu n lý c p cao không đ m b o r ng các c c u t ch c và trách nhi m qu n lỦ đã đ c xác đ nh rõ ràng Ví d , nhà

qu n lý c p cao không yêu c u giám sát đ y đ nh ng ng i ra quy t đ nh và báo

cáo v b n ch t, hành vi c a các ho t đ ng kinh doanh m t cách k p th i

Th hai, nh n d ngăvƠăđánhăgiáăr i ro

Nhi u ngân hàng đã ch u t n th t l n khi không nh n di n và đánh giá đ y

đ các r i ro trong các ho t đ ng c a ngân hàng, ch ng h n nh không đánh giá đ y

đ r i ro đ i v i các s n ph m m i ho c ngành ngh kinh doanh ph c t p Thi t h i

c ng đ c gây ra vì nhà qu n lý th t b i trong vi c c p nh t quy trình đánh giá r i

ro khi môi tr ng và đi u ki n kinh doanh thay đ i đáng k Nhi u tr ng h p g n đây nêu b t th c t là h th ng KSNB ch ho t đ ng t t cho các s n ph m truy n

th ng ho c đ n gi n mà không th x lỦ đ i v i nh ng s n ph m ph c t p

Th ba, ho tăđ ng ki m soát và phân công nhi m v

Xem xét l i nh ng thi t h i c a ph n l n các ngân hàng do h th ng KSNB

y u kém, ng i giám sát th ng th y r ng các ngân hàng này không th c hi n t t

m t s nguyên t c KSNB quan tr ng, ch ng h n nh phân công nhi m v , phê

duy t, xác minh, đ i chi u và xem xét hi u qu ho t đ ng Ngoài ra, trong m t s

tr ng h p nhà qu n lý ph n ng không phù h p v i thông tin mà h nh n đ c

Th t ,ăthôngătinăvƠătruy n thông

Thi t h i c a ngân hàng gây ra do thông tin trong t ch c không đáng tin c y

ho c không đ y đ b i vì truy n thông không hi u qu Nh ng thông tin tài chính

đ c báo cáo sai, d li u không chính xác và r i ro không đ c ph n ánh trong các

báo cáo đã d n đ n nh ng quy t đ nh sai l m c a nhà qu n lý Trong m t s tr ng

h p, các nhân viên có liên quan không bi t ho c không hi u chính sách c a ngân hàng K t qu là, trong m t th i gian dài nh ng chính sách này đã không đ c th c

hi n M t vài tr ng h p khác, thông tin v các ho t đ ng không phù h p đã đ c

báo cáo lên c p trung gian nh ng c p này l i không báo cáo cho H i đ ng qu n tr

ho c nhà qu n lý c p cao cho đ n khi v n đ tr nên nghiêm tr ng

Th n m,ăho tăđ ng giám sát và s a ch a sai sót

Ch ng trình ki m toán và ho t đ ng giám sát không đ y đ ho c không hi u

qu d n đ n nh ng y u kém c a KSNB không đ c phát hi n và s a ch a k p th i

Trong nhi u tr ng h p, ki m toán không đ hi u qu đ xác đ nh và báo cáo nh ng

đi m y u c a KSNB M t s tr ng h p khác, m c dù ki m toán viên báo cáo các

v n đ x y ra nh ng ngân hàng đã không th c hi n đ s a ch a các thi u sót đó

1.2.5.5 Kinh nghi m v n d ng báo cáo Basel t i m t s ngân hàng trên th gi i

và Vi t Nam

S ra đ i c a báo cáo Basel v “Khuôn kh cho h th ng ki m soát n i b trong các ngân hàng” đã tr thành công c giúp cho c quan giám sát ngân hàng t i

nh ng n c thành viên c a Basel s d ng đ đánh giá h th ng KSNB khi ti n hành

ki m tra các ngân hàng Ngoài ra, sau cu c kh ng ho ng tài chính ti n t t i ông

Nam Á (1997- 1998) nh ng v bê b i, gian l n x y ra trong ngân hàng, các ngân hàng qu c gia t i m t s n c đã b t đ u quan tâm nhi u h n đ n vai trò c a h

th ng KSNB trong vi c ng n ng a r i ro và gi m t n th t cho ngân hàng Vì v y,

t i m t s qu c gia, các c quan có th m quy n đã v n d ng báo cáo Basel đ so n

th o các chu n m c, h ng d n v h th ng KSNB cho NHTM t i qu c gia mình

M t s h ng d n t i các qu c gia trên th gi i nh :

- C quan ti n t c a Ma Cao (AMCM) đã nh n đ nh r ng, h th ng KSNB

hi u qu là m t thành ph n quan tr ng trong qu n lý ngân hàng và là n n t ng đ m

b o ngân hàng ho t đ ng an toàn Theo h ng d n này, h th ng KSNB bao g m 5

y u t : Môi tr ng ki m soát; nh n d ng và đánh giá r i ro; các ho t đ ng ki m soát;

h th ng k toán, thông tin và truy n thông; giám sát và s a ch a Trong đó nh n

m nh đ n trách nhi m c a H i đ ng qu n tr và Ban Giám đ c Ngoài ra, c quan

này còn cho r ng c n thi t ph i thi t l p m t s các y ban nh y ban ki m toán, y

ban qu n lý tài s n và n , y ban qu n lý r i ro, … Nh v y, h ng d n này là s k t

h p c a COSO và Basel, đ c áp d ng cho t t c các t ch c tín d ng Ma Cao k

c chi nhánh ngân hàng n c ngoài (The Monetary Authority of Macau, 2002)

- T i Th Nh K , c quan giám sát ngân hàng(BRSA) c a Th Nh K đã

có nh ng ch ng trình tái c c u ngành ngân hàng sau khi x y ra các cu c kh ng

ho ng trong ngân hàng M t trong nh ng c i ti n đáng k là c quan này đã ban hành “Quy đ nh v h th ng ki m soát n i b và qu n lý r i ro c a ngân hàng” vào

n m 2001 nh m m c đích xác đ nh nh ng nguyên t c, th t c liên quan đ n KSNB

và r i ro trong ngân hàng đ theo dõi, ki m soát các r i ro ti m tàng Tuy nhiên, quy

đ nh này đ c đánh giá là khá ph c t p và còn có m t s n i dung ch a mang l i

hi u qu trong quá trình th c hi n Sau đó có m t s v n b n pháp lu t đi u ch nh,

đ n ngày 28/06/2012, BRSA đã ban hành “Quy đ nh v h th ng n i b c a ngân hàng” V c b n, quy đ nh này c ng là s v n d ng c a báo cáo Basel và các quy

đ nh trong ngân hàng c a Th Nh K (Hayali, A et al., 2012)

- C quan d ch v tài chính Malta (Malta Financial Services Authority

-MFSA) đ c thành l p vào ngày 23/07/2002 v i ch c n ng giám sát ho t đ ng c a

các ngân hàng Malta – m t n c thu c a Trung H i đã ban hành thông cáo v

h th ng KSNB trong các t ch c tín d ng theo đ o lu t ngân hàng 1994 MFSA đã

d a hoàn toàn vào báo cáo c a y ban Basel v giám sát ngân hàng đ so n th o

thông cáo này (Malta Financial Services Authority, 2002)

Vi t Nam, trong th i gian v a qua có r t nhi u v gian l n và bê b i x y

ra đã ph n nào làm gi m uy tín ho t đ ng c a các ngân hàng đ m b o h th ng ngân hàng đ c v n hành t t và gi m thi u nh ng gian l n x y ra, n m 2011, Thông t s 44/2011/TTNHNN ngày 29/12/2011 c a Th ng đ c NHNN quy đ nh

v h th ng KSNB và ki m toán n i b c a t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng

n c ngoài ra đ i và có hi u l c thi hành k t ngày 12 tháng 02 n m 2012

i u 4 c a Thông t 44 có nêu các yêu c u và nguyên t c ho t đ ng c a h

th ng KSNB (Ph l c 3) Bên c nh đó, Thông t này c ng nh n m nh trách nhi m

c a nh ng cá nhân có liên quan đ n h th ng KSNB Ngoài ra, Thông t này còn

yêu c u các t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài ph i xây d ng quy

t c đ o đ c ngh nghi p và đ m b o duy trì quy t c này nh m phát huy v n hóa đ o

đ c ngh nghi p trong t ch c tín d ng

Nh v y, t ng t nh n i dung c a báo cáo Basel, Thông t 44 c ng r t chú

tr ng đ n vi c đánh giá r i ro và trách nhi m c a nh ng ng i có liên quan đ n

KSNB Thông t này đ c NHNN ban hành d a trên đi u ki n kinh t và tình hình

ho t đ ng c a các ngân hàng Vi t Nam nên s giúp cho nh ng ngân hàng này thi t

l p h th ng KSNB hi u qu h n C n l u Ủ là Thông t này ch nói lên nh ng

nguyên t c c b n v vi c thi t l p và duy trì h th ng KSNB cho toàn h th ng ngân

Tín d ng xu t phát t g c ch la tinh credittum – t c là tin t ng, tín nhi m

Tín d ng đ c di n gi i theo ngôn ng dân gian Vi t Nam là quan h vay m n

Nhìn m t cách t ng quát: Tín d ng là quan h chuy n nh ng t m th i m t l ng

giá tr (d i hình th c ti n t ho c hi n v t) t ch th s h u sang ch th s d ng, trên c s ph i có s hoàn tr m t l ng giá tr l n h n ban đ u

Tín d ng ngân hàng là quan h chuy n nh ng quy n s d ng v n t ngân

hàng cho khách hàng trong m t th i h n nh t đ nh v i m t kho n chi phí nh t đ nh

C ng nh quan h tín d ng khác, tín d ng ngân hàng ch a đ ng ba n i dung

(Nguy n Minh Ki u, 2011, trang 23):

Th nh t, có s chuy n nh ng quy n s d ng v n t ng i s h u sang

ng i s d ng

Th hai, s chuy n nh ng này mang tính t m th i hay có th i h n

Th ba, s chuy n nh ng này có kèm theo chi phí

- Bao thanh toán;

- Th u chi tài kho n ti n g i thanh toán;

- Cho thuê tài chính

i v i b n thân NHTM, tín d ng là nghi p v truy n th ng Nghi p v tín

d ng mà ch y u là cho vay đ c xem là nghi p v s d ng v n quan tr ng nh t,

quy t đ nh đ n kh n ng t n t i và ho t đ ng c a NHTM

V m t tài chính, đây là nghi p v t o thành b ph n ch y u và quan tr ng

trong tài s n Có c a NHTM Nh ng y u kém trong nghi p v này s làm cho tình hình tài chính c a NHTM b đe d a

V m t kinh doanh, tín d ng là nghi p v s d ng v n quan tr ng nh t do nó luôn chi m t tr ng cao nh t trong t ng thu nh p c a ngân hàng Vì ho t đ ng c a

NHTM là kinh doanh ti n t , t c là huy đ ng ti n t bên ngoài và s d ng v n huy

đ ng đ kinh doanh t o ra l i nhu n nên ngân hàng luôn tính toán sao cho có hi u

qu cao nh t Nghi p v tín d ng không nh ng đem l i thu nh p cho ngân hàng mà

còn là ti n đ kéo theo các d ch v khác c a ngân hàng phát tri n

i v i n n kinh t , ho t đ ng tín d ng c a NHTM có vai trò r t to l n trong

vi c thúc đ y s phát tri n kinh t , xã h i thông qua vi c cung ng m t s l ng

v n l n cho n n kinh t nh m ph c v cho vi c s n xu t kinh doanh, xây d ng c

s h t ng, m r ng đ u t , t o vi c làm, h tr tiêu dùng và nhà cho dân c

1.3.4 R i ro tín d ng và nguyên t c qu n lý r i ro tín d ng trong ngân hàng

Tín d ng là m t ho t đ ng luôn ti m n nhi u r i ro R i ro tín d ng là r i ro

phát sinh do khách hàng vay n không đ kh n ng tr n cho ngân hàng Và khi

m t kho n vay không th thu h i hay có nguy c không th thu h i n g c và lãi thì

ng i ta g i đây là m t kho n n x u

M c tiêu c a qu n lý r i ro tín d ng là đi u ch nh r i ro tín d ng m c đ ch p

nh n đ c và đi u này nh m đ m b o s an toàn trong ho t đ ng tín d ng c a các

NHTM M c dù vi c qu n lý r i ro ho t đ ng tín d ng c th có th khác nhau gi a các

ngân hàng vì nó ph thu c vào b n ch t và đ ph c t p trong ho t đ ng tín d ng t ng

NHTM Tuy nhiên, vi c qu n lý nó đ u d a trên nh ng nguyên t c nh t đ nh và y ban Basel đã đ a ra các nguyên t c qu n lý r i ro tín d ng nh sau (Basel, 2000):

Thi t l p m tămôiătr ng r i ro tín d ng thích h p

Nguyên t c 1: H i đ ng qu n tr ph i có trách nhi m phê duy t và đ nh k (ít

nh t m i n m) xem xét l i chi n l c và chính sách r i ro tín d ng quan tr ng c a

ngân hàng Chi n l c này c n ph n ánh kh n ng ch p nh n r i ro c a ngân hàng

và m c l i nhu n mà ngân hàng mu n đ t đ c cho vi c phát sinh các r i ro tín

ki m soát đ y đ tr c khi đ c gi i thi u ho c th c hi n và đ c phê duy t tr c

b i H i đ ng qu n tr ho c y ban thích h p

Ho tăđ ng theo m t quy trình c p tín d ng an toàn

Nguyên t c 4: Các ngân hàng c n ph i ho t đ ng trong m t m c đ an toàn,

tiêu chu n c p tín d ng c ng đ c xác đ nh Các tiêu chu n này nên bao g m m t

d u hi u rõ ràng v th tr ng m c tiêu c a ngân hàng và m t s hi u bi t th u đáo

v khách hàng vay ho c đ i tác, c ng nh m c đích, c c u tín d ng và ngu n tr n

Nguyên t c 5: Các ngân hàng nên thi t l p h n m c tín d ng t ng th đ i v i

khách hàng vay cá nhân, đ i tác và các nhóm các đ i tác có liên quan mà t ng h p

l i theo các m c đ r i ro tài chính khác nhau, c trong s sách giao d ch kinh

doanh ngân hàng và b ng cân đ i k toán

Nguyên t c 6: Các ngân hàng c n ph i có m t quá trình đ c thi t l p rõ

ràng cho vi c phê duy t các kho n tín d ng m i c ng nh s a đ i, đ i m i và tái

c p v n tín d ng hi n có

Nguyên t c 7: T t c vi c m r ng tín d ng ph i đ c th c hi n trên m t c

s c b n c bi t, các kho n tín d ng cho các công ty và cá nhân liên quan ph i

đ c y quy n, theo dõi đ c bi t và các b c thích h p khác đ c th c hi n đ

ki m soát ho c gi m thi u r i ro cho vay

Duy trì s qu n lý tín d ng phù h p,ăđoăl ng và giám sát quá trình

Nguyên t c 8: Các ngân hàng c n ph i có m t h th ng cho vi c qu n lý liên

t c các danh m c đ u t v i m c r i ro tín d ng khác nhau

Nguyên t c 9: Các ngân hàng ph i có m t h th ng đ giám sát tình tr ng c a

các kho n tín d ng cá nhân, bao g m vi c xác đ nh m c cung c p và d tr đ y đ

Nguyên t c 10: Các ngân hàng đ c khuy n khích phát tri n và s d ng m t

h th ng đánh giá r i ro n i b trong vi c qu n lý r i ro tín d ng H th ng đánh giá

ph i phù h p v i tính ch t, quy mô và s ph c t p c a các ho t đ ng c a ngân hàng

Nguyên t c 11: Các ngân hàng ph i có h th ng thông tin và k thu t phân tích cho phép nhà qu n lý đo l ng r i ro tín d ng ti m n c a các ho t đ ng trong và ngoài

b ng cân đ i H th ng thông tin qu n lý c n cung c p thông tin đ y đ v các thành

ph n c a danh m c đ u t tín d ng, bao g m xác đ nh b t k m c đ r i ro nào

Nguyên t c 12: Các ngân hàng ph i có m t h th ng đ giám sát các thành

ph n t ng th và ch t l ng c a danh m c đ u t tín d ng

Nguyên t c 13: Các ngân hàng nên đi vào xem xét nh ng thay đ i v đi u

ki n kinh t trong t ng lai khi đánh giá tín d ng cá nhân và danh m c đ u t tín

d ng c a h , và c n đánh giá r i ro tín d ng đó trong đi u ki n c ng th ng

m b o ki măsoátăđ yăđ r i ro tín d ng

Nguyên t c 14: Các ngân hàng ph i thi t l p m t h th ng đ c l p, đánh giá

liên t c quy trình qu n lý r i ro tín d ng c a ngân hàng và k t qu đánh giá đó ph i

đ c thông báo tr c ti p cho H i đ ng qu n tr và nhà qu n lý c p cao

Nguyên t c 15: Các ngân hàng ph i đ m b o r ng các ch c n ng c p tín d ng đang đ c qu n lỦ đúng cách và phù h p v i các tiêu chu n an toàn và h n m c n i

b Ngân hàng c n thi t l p và v n hành ki m soát n i b và nh ng ho t đ ng khác

đ đ m b o r ng các tr ng h p ngo i l so v i nh ng chính sách, th t c và các gi i

h n quy đ nh đ c báo cáo m t cách k p th i đ n c p qu n lý thích h p

Nguyên t c 16: Các ngân hàng ph i có m t h th ng cho nh ng hành đ ng

s a ch a k p th i đ i v i suy gi m tín d ng, qu n lý tín d ng có v n đ và các tình

hu ng t ng t

Vai trò c a ng i giám sát

Nguyên t c 17: Ng i giám sát c n yêu c u các ngân hàng có m t h th ng

hi u qu đ xác đ nh, đo l ng, giám sát và ki m soát r i ro tín d ng nh là m t

ph n c a cách ti p c n t ng th đ qu n lý r i ro H nên ti n hành m t đánh giá

đ c l p các chi n l c, chính sách, th t c và hành đ ng liên quan đ n vi c c p tín

d ng và qu n lỦ đ i v i danh m c đ u t c a ngân hàng Ng i giám sát nên xem

xét xây d ng gi i h n b o đ m an toàn đ i v i khách hàng cá nhân và nhóm đ i tác

1.3.5 Ki m soát n i b đ i v i ho tăđ ng tín d ng

Tín d ng đ c xem là m t ho t đ ng quan tr ng và đem l i nhi u l i nhu n cho ngân hàng đ ng th i c ng ch a nhi u r i ro nh t qu n lý r i ro tín d ng,

ngoài vi c s d ng các bi n pháp k thu t nghi p v đ ki m soát và ng n ng a

nh ng y u t bên ngoài nh m đ m b o ch t l ng tín d ng thì vi c xây d ng m t

h th ng KSNB h u hi u và hi u qu đ i v i ho t đ ng tín d ng s có tác d ng r t

l n trong vi c ng n ng a và gi m thi u các nguyên nhân ch quan gây ra r i ro tín

d ng H th ng KSNB đ c thi t k và v n hành ph i đ t nh ng yêu c u sau:

- H th ng KSNB c a NHTM ph i t n t i s ki m tra l i vi c th m đ nh c a

nhân viên tín d ng đ tránh tình tr ng phân tích tín d ng d a trên nh ng thông tin

không xác th c và không đ y đ

- H th ng KSNB c a NHTM ph i thi t k quy trình tín d ng v i các th t c

ki m soát ch t ch sao cho đ m b o s an toàn v pháp lý cho ngân hàng, xét duy t

cho vay và gi i ngân đúng đ n nh m gi m thi u các sai sót đ ng th i có th ng n

tin và truy n thông hi u qu trong ngân hàng ây là bi n pháp đ h n ch các

nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng do qu n lý, giám sát kho n vay y u kém

- H th ng KSNB c a NHTM c ng bao g m vi c tái đánh giá đ nh k v các

r i ro tín d ng, nh ng sai sót nh m có bi n pháp kh c ph c, gi m thi u r i ro

Nh v y, đ ho t đ ng tín d ng có hi u qu đ ng th i ng n ng a và ki m

soát đ c r i ro tín d ng, NHTM ph i th c hi n các bi n pháp sau:

1.3.5.1 Thi t l p quy trình tín d ng ch t ch

M i ngân hàng đ u thi t k cho mình m t quy trình tín d ng khác nhau tùy

thu c vào đ c đi m ho t đ ng kinh doanh, c c u t ch c và yêu c u ki m soát Quy

trình tín d ng là b ng t ng h p mô t các b c đi c th t khi ti p nh n nhu c u vay

v n c a khách hàng cho đ n khi ngân hàng ra quy t đ nh cho vay, gi i ngân và thanh

lý h p đ ng tín d ng H u h t các NHTM đ u t thi t k cho mình m t quy trình tín

d ng c th , bao g m nhi u b c đi khác nhau v i k t qu c th t ng b c đi

Vi c thi t l p quy trình tín d ng ch t ch và h p lỦ có Ủ ngh a vô cùng quan

tr ng đ i v i NHTM vì nó giúp ngân hàng nâng cao ch t l ng tín d ng, đáp ng yêu

c u v v n tín d ng và gi m thi u r i ro tín d ng Bên c nh đó, quy trình tín d ng là

c s giúp NHTM ki m soát quá trình tín d ng, đi u ch nh chính sách tín d ng cho

h p lỦ đ ng th i nhà qu n lý d a vào đó có th phát hi n nh ng sai sót và có nh ng

bi n pháp s a ch a k p th i Quy trình tín d ng t i NHTM có th tóm t t qua s đ

quy trình tín d ng (Ph l c 5)

Nhìn chung quy trình tín d ng có th chia thành ba giai đo n chính bao g m:

th nh t, ti p nh n h s và quy t đ nh tín d ng; th hai, gi i ngân và giám sát tín

d ng; th ba, thanh lý h p đ ng tín d ng Trong m i giai đo n c n l u Ủ đ n nh ng

gian l n có th phát sinh (Ph l c 6)

Nh v y, có th th y trong quy trình nghi p v tín d ng t i các NHTM có r t

nhi u sai ph m có th x y ra, gây thi t h i l n cho ngân hàng ng n ch n các sai

ph m này, ban giám đ c các ngân hàng c n thi t k h th ng KSNB ch t ch v i

các th t c ki m soát đ c thi t k đ y đ và v n hành th ng xuyên liên t c..

1.3.5.2 Các nguyên t c v thi t k h th ng ki m soát n i b ho t đ ng tín d ng

Các nguyên t c chung v thi t k h th ng KSNB đ i v i ho t đ ng tín d ng:

Th nh t, chu trình xét duy t tín d ng, giám sát tín d ng đ c th c hi n đ y

đ , k p th i có hi u qu , ng n ng a k p th i nh ng thi u sót trong h th ng x lý

Th hai, các d li u c n thi t đ c thu th p, chuy n giao và x lý m t cách

đ y đ , chính xác, k p th i giúp cho vi c ra quy t đ nh tín d ng có ch t l ng cao

Th ba, r i ro tín d ng đ c qu n lý ch t ch nh m ng n ng a th t thoát tài

hi u qu qua các giai đo n sau:

Giaiăđo n ti p nh n h s ăvƠăquy tăđ nh tín d ng

Trong giai đo n này c n ki m soát t t các v n đ sau:

- Ki m soát thông tin khách hàng, thông tin v tài s n đ m b o tránh tình

tr ng thi t l p các h s gi nh m l a đ o, chi m đo t v n c a ngân hàng

- Ki m soát vi c th c hi n tiêu chu n cho vay nh m đ m b o r ng vi c đ

xu t cho vay tuân theo đúng tiêu chu n và các đi u ki n c p tín d ng

- Ki m tra kho n vay c a khách hàng đ a ra có đúng v i kho n vay mà h

mu n vay hay không vì có nhi u tr ng h p cán b tín d ng vay thêm vào kho n

vay có th t c a khách hàng

- Ki m soát vi c phân tích đ y đ thông tin tín d ng v kh n ng hi n t i và

ti m tàng c a khách hàng trong vi c s d ng v n, kh n ng hoàn tr và thu h i v n

vay c g c và lãi Ki m soát t t vi c này có th giúp ngân hàng tìm ki m nh ng tình

hu ng có th d n đ n r i ro và d ki n các bi n pháp phòng ng a, h n ch thi t h i

có th x y ra

- Ki m soát k t qu th m đ nh v thông tin khách hàng, m c đích s d ng

v n vay và tài s n đ m b o C n đ m b o r ng vi c đ nh giá tài s n đã đ c ti n hành trên c s các c n c đ nh giá do ngân hàng đ ra, đ ng th i tài s n đ m b o

đ tiêu chu n nh n th ch p, c m c và b o lãnh (Nguy n Minh Ph ng, 2014)

- Ki m soát tính chính xác c a h s tín d ng tr c khi trình lên c p có th m

quy n xét duy t nh m đ m b o các thông tin trong h s không có sai sót nào

- Ki m soát th c hi n quy n phán quy t tín d ng nh m đ m b o vi c xét c p

tín d ng là đúng th m quy n và n m trong h n m c xét duy t đ c phê chu n b i

c p đi u hành cao nh t c a ngân hàng

- Ki m soát vi c th c hi n th t c pháp lỦ đ i v i tài s n đ m b o và h p

đ ng tín d ng nh m đ m b o các th t c đã đ c th c hi n đúng pháp lu t và không có s h đ có th gây ra r i ro tín d ng cho ngân hàng

Giaiăđo n gi i ngân và giám sát tín d ng

Các v n đ c n l u Ủ khi ki m soát đ i v i giai đo n này:

- Ki m tra, giám sát ch t ch quá trình gi i ngân bao g m: đi u ki n gi i ngân,

đ i t ng, s ti n và ti n đ gi i ngân nh m đ m b o đúng v i các th a thu n trong

h p đ ng tín d ng đ ng th i ph i phù h p v i tình hình s d ng v n ho c ph ng án,

d án đ u t

- C n l u Ủ th c hi n nguyên t c b t kiêm nhi m gi a ng i phê duy t tín

d ng v i ng i theo dõi h p đ ng tín d ng trên s sách và ng i chuy n ti n cho

khách hàng nh m đ m b o h p đ ng tín d ng đ c th c hi n đúng nh đã ký k t

- Ki m soát quá trình s d ng v n vay c a khách hàng nh m đ m b o vi c

s d ng v n đúng v i m c đích mà khách hàng đã cam k t

- Ki m soát quá trình ki m tra, c p nh t th ng xuyên tình hình tài chính c a

khách hàng và tài s n đ m b o nh m m c đích đ m b o kh n ng thu n c g c và lãi, đ ng th i có nh ng bi n pháp x lý k p th i n u có nh ng d u hi u b t th ng

v tình hình tài chính và tài s n đ m b o c a khách hàng

- Ki m soát quá trình tuân th cam k t tr lãi c a khách hàng nh m đ m b o

vi c theo dõi tình hình tr n c a khách hàng đ c di n ra th ng xuyên và đ y đ

Giaiăđo n thanh lý h păđ ng tín d ng

Thanh lý h p đ ng tín d ng là khâu k t thúc quy trình tín d ng Khâu này

bao g m các vi c quan tr ng c n x lỦ nh : thu n g c và lãi, gia h n n hay

chuy n sang n quá h n, gi i ch p tài s n đ m b o và l u h s đ m b o thu

h i đ c n g c và lãi, ngân hàng c n ph i ki m soát t t các v n đ sau:

- Ki m soát quá trình thu h i n g c và lãi nh m đ m b o n g c và lãi đ c

thu h i đúng h n, đ ng th i đ i v i nh ng tr ng h p khách hàng không tr đúng

h n nh cam k t thì c n có nh ng báo cáo k p th i cho c p trên đ x lý

- Ki m soát vi c t p h p báo cáo v v n và lãi vay quá h n nh m đ m b o các báo cáo này đ c cung c p k p th i cho nh ng ng i có th m quy n đ có bi n pháp

x lý thích h p ây là y u t thu c thông tin và truy n thông trong h th ng KSNB

đ t đ c đi u này, ngân hàng ph i có h th ng thông tin k toán hi u qu , k p th i

và h th ng ki m soát trong môi tr ng x lý thông tin máy tính h u hi u

- Ki m soát quá trình thu h i n x u và đánh giá kh n ng thu h i các kho n

n x u này đ có quy t đ nh trích l p d phòng phù h p, đ ng th i đ m b o các

kho n trích l p này là xác th c và h p lý

- Ngoài ra, c n có nh ng quy đ nh ch t ch và giám sát đ i v i vi c phát mãi

tài s n khi khách hàng không có kh n ng tr n nh m tránh tình tr ng nhân viên thu đ c các kho n h i l hay chênh l ch trong vi c này

K T LU NăCH NGă1

KSNB luôn đóng m t vai trò quan tr ng trong vi c đ m b o t ch c đ t đ c các m c tiêu đ ra và h n ch t i đa nh ng sai sót trong đ n v Theo báo cáo

COSO, h th ng KSNB bao g m 5 y u t : Môi tr ng ki m soát; đánh giá r i ro;

ho t đ ng ki m soát; thông tin và truy n thông; ho t đ ng giám sát

Trong xu th c nh tranh và h i nh p qu c t nh hi n nay, NHTM ngày càng

kh ng đ nh vai trò quan tr ng là kênh chu chuy n v n và cung c p các d ch v tài

chính – ngân hàng cho n n kinh t , góp ph n thúc đ y kinh t phát tri n y ban Basel v giám sát ngân hàng đã đ a ra 13 nguyên t c trong vi c thi t k , đánh giá

h th ng KSNB trong ngân hàng và đ c th hi n 5 y u t : Giám sát c a nhà

qu n lỦ và v n hóa ki m soát; nh n d ng và đánh giá r i ro; ho t đ ng ki m soát và

s phân công, phân nhi m; thông tin và truy n thông; ho t đ ng giám sát và s a

ch a sai sót

Ho t đ ng tín d ng đóng vai trò quan tr ng và là n n t ng thúc đ y các ho t

đ ng khác c a ngân hàng phát tri n, tuy nhiên, ho t đ ng này luôn ti m n r i ro

cao Do đó, đ h n ch và ng n ng a r i ro tín d ng, ngoài nh ng bi n pháp k thu t đ i v i nghi p v này, các ngân hàng c n nâng cao hi u qu h th ng KSNB

Nh v y, ch ng 1 đã h th ng đ c c s lỦ lu n v h th ng KSNB trong

NHTM nói chung và KSNB đ i v i ho t đ ng tín d ng nói riêng ó là c s đ

ch ng 2 đánh giá và phân tích th c tr ng h th ng KSNB đ i v i ho t đ ng tín

d ng t i các chi nhánh NHTM trên đ a bàn t nh Bình nh