Ứng dụng chuẩn mực basel II trong quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông nghiệp việt nam chi nhánh long an

T i Singapore: ki m tra trong quá trình phát vay, báo cáo hàng tháng và hàng quý.

CAMăMINHăPH NG

NGăD NG CHU NăM CăBASEL II TRONG

QU N TR R I RO TÍN D NG T IăNGÂN

LU N V N TH C S KINH T

THÀNH PH H CHÍ MINH ậ N M 2014

CAMăMINHăPH NG

NGăD NG CHU NăM CăBASEL II TRONG

QU N TR R I RO TÍN D NG T IăT IăNGỂNă HẨNGăNÔNGăNGHI PăăVẨăPHÁTăTRI NăNÔNGă THÔNVI TăNAMăậ CHI NHÁNH LONG AN

Chuyên ngành : Tài Chính ậ Ngân hàng

LU N V N TH C S KINH T

THÀNH PH H CHÍ MINH ậ N M 2014

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đ tài “ ng d ng chu n m c Basel II trong qu n tr r i ro tín d ng t i Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn V i t Nam – C hi nhánh Long An ” là công trình nghiên c u c a riêng tôi Nh ng thông tin và n i dung nêu trong đ tài đ u d a trên nghiên c u th c t và hoàn toàn đúng v i ngu n trích d n

T ác gi đ tài: Cam Minh Ph ng

M C L C

T R A NG PH B ÌA

L I CAM OAN

M C L C

D A NH M C C Á C T V I T T T

D A NH M C B NG, B I U, H ÌNH

PH N M U 1

CH NGăI:ăNH NG LÝ LU N CHUNG V R I RO TÍN D NG, QTRRTD TRONG NHTM VÀ HI Pă C BASEL 4

1.1 NH NG LÝ LU N V R I RO TÍN D NG 4

1.1.1 K hái ni m v r i ro tín d ng 4

1.1.2 Phân lo i r i ro tín d ng 5

1.1.3 Nguyên nhân c a R R T D 5

1.1.4 ánh giá r i ro tín d ng 7

1.1.5 H u qu c a r i ro tín d ng 7

1.2 QU N TR R I RO TÍN D NG VÀ CÁC CHU N M C BASEL TRONG QTRRTD 10

1.2.1 K hái ni m v Q T R R T D 10

1.2.2 Nguyên t c trong Q T R R T D 12

1.2.3 Gi i thi u hi p c B asel 13

1.2.3.1 Quá trình ra đ i 13

1.2.3.2 Hi p c Basel I 13

1.2.3.3 Hi p c Basel II 15

1.2.3.4 Hi p c Basel III 17

1.2.3.5 Ph ng pháp đo l ng r i ro tín d ng – tr c t 1 Basel II 18

1.2.4 S c n thi t ng d ng hi p c Basel II vào h th ng ngân hàng th ng m i 21

1.2.5 Nh ng h n ch c a chu n m c B asel II 21

1.2.6 Nh ng kinh nghi m ng d ng chu n m c B asel II 21

1.2.7 Nh ng đi u ki n ng d ng chu n m c Basel II 23

1.3 XU T MÔ HÌNH NGHIÊN C U 1.3.1 C ác nhân t khác nh h ng đ n vi c ng d ng Basel II trong công tác Q T R R T D 24

1.3.2 Mô hình nghiên c u 26

K T LU N CH NG 1 27

CH NGă2:ăTH C TR NG NG D NG CHU N M C BASEL II TRONG QTRRTD T I NHNo & PTNT VI T NAM ậ CHI NHÁNH LONG AN 28

2.1ă S ă L C V S HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N NHNo & PTNT VI T NAM ậ CHI NHÁNH LONG AN 28

2.2 TH C TRANG HO Tă NG TÍN D NG VÀ RRTD T I NHNo & PTNT VI T NAM ậ CHI NHÁNH LONG AN 30

2.2.1 Ho t đ ng tín d ng 30

2.2.1.1 Tình hình huy đ ng v n 30

2.2.1.2 T ình hình cho vay 32

2.2.3 Th c tr ng r i ro tín d ng t i NHNo & PTNT V i t Nam - C hi nhánh L ong An 35 2.2.3.1 R i ro tín d ng theo lo i hình kinh t 36

2.2.3.2 R i ro tín d ng theo ngành kinh t 37

2.2.3.3 R i ro tín d ng theo lo i cho vay 38

2.2.3.4 R i ro tín d ng theo nguyên nhân gây ra r i ro 38

2.3 TH C TR NG NG D NG CHU N M C BASEL II TRONG QTRRTD T I AGRIBANK CHI NHÁNH LONG AN 40

2.3.1 Nh ng quy đ nh v Q TR R TD theo chu n m c Basel c a NHNN 40

2.3.2 Th c tr ng Q T R R T D t i NHNo & PT NT V i t Nam – Chi nhánh L ong An 41

2.3.2.1 T h c tr ng ho t đ ng nh n di n r i ro tín d ng 41

2.3.2.2 T h c tr ng ho t đ ng đo l ng r i ro tín d ng 42

2.3.2.3 T h c tr ng ho t đ ng ki m soát – Phòng ng a r i ro tín d ng 43

2.3.2.4 T h c tr ng ho t đ ng tài tr r i ro tín d ng 45

2.3.3 T h c tr ng ng d ng chu n m c B asel II trong Q T R R T D t i

NH No& PT NT V i t Nam – Chi nhánh L ong An 45

2.3.3.1 Nguyên t c v an toàn v n t i thi u 45

2.3.3.2 X p h ng tín d ng n i b 47

2.3.3.3 Phân lo i n và trích l p d phòng r i ro tín d ng 48

2.3.3.4 Gi i h n m c cho vay 49

2.3.3.5 K i m tra ki m toán n i b 50

2.3.4 ánh giá vi c ng d ng chu n m c Basel II trong Q TR R TD t i NHNo & PT NT V i t Nam – Chi nhánh L ong An 50

2.3.4.1 Nh ng k t qu đ t đ c 50

2.3.4.2 Nh ng h n ch 50

2.4 KH O SÁT CÁC NHÂN T TÁCă NGă N VI C NG D NG CHU N M C BASEL II TRONG QTRRTD T I NHNo & PTNT VI T NAM - CHI NHÁNH LONG AN 51

2.4.1 X ây d ng thang đo 51

2.4.2 Ph ng pháp x lý 54

2.4.2.1 Th ng kê mô t 54

2.4.2.2 Ki m đ nh đ tin c y c a thang đo 58

2.4.2.3 Phân tích nhân t khám phá 60

2.4.2.4 K t qu ch y h i quy 61

2.4.2.5 K i m tra s vi ph m các gi đ nh trong h i quy tuy n tính 61

2.4.2.6 ụ ngh a h s h i quy 63

K T LU N CH NG 2 64

CH NGă 3:ă GI I PHÁP NG D NG CHU N M C BASEL II TRONG QTRRTD T I AGRIBANK CN LONG AN 65

3.1

NHăH NG PHÁT TRI N VÀ M C TIÊU HO Tă NG 65

3.1.1 nh h ng phát tri n 65

3.1.2 M c tiêu c th 66

3.2 M T S GI I PHÁP NG D NG CHU N M C BASEL II TRONG

QTRRTD T I AGRIBANK CN LONG AN 67

3.2.1 Gi i pháp v chi n l c, chính sách qu n tr r i ro tín d ng 67

3.2.2 u t , nâng c p xây d ng h th ng công ngh hi n đ i 68

3.2.3 Gi i pháp v nhân l c 69

3.2.4 C ác gi i pháp khác 70

3.3 KI NăNGH 72

3.3.1 Ki n ngh đ i v i NHNo & PTNT Vi t Nam 72

3.3.2. i v i Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam và Ngân hàng Nhà n c Chi nhánh t nh Long An 75

3.3.3 Ki n ngh v i các đ n v có liên quan 77

K T LU N CH NG 3 79

KÊ T LUÂN 80

T À I L I U T H A M K H O

PH L C

21 T T T T T D T rung tâm thông tin tín d ng

B ng 2.2: Ngu n v n huy đ ng c a Agribank C hi nhánh L ong An 31

B ng 2.3 : D n phân theo lo i hình kinh t c a Agribank T nh L ong An 32

B ng 2.4 : D n phân theo ngành kinh t c a Agribank T nh L ong An 33

B ng 2.5 : D n phân theo lo i cho vay c a Agribank C N L ong An 34

B ng 2.6: T ình hình NQ H , n x u, n X L R R t i A gribank C N L ong A n 35

B ng 2.7: T ình hình R R T D theo lo i hình kinh t t i A gribank C N L ong

A n

36

B ng 2.8: T ình hình R R T D theo ngành kinh t t i A gribank C N L ong A n 37

B ng 2.9: T ình hình R R T D theo lo i cho vay t i A gribank C N L ong A n 38

B ng 2.10: T ình hình R R T D theo nguyên nhân t i A gribank C N L ong A n 39

PH NăM ă U

1 t v năđ và lý do nghiên c u

H o t đ ng tín d ng đã và đang là ho t đ ng kinh doanh chính đem l i ngu n thu ch y u cho ngân hàng th ng m i Tuy nhiên, cùng v i vi c đem l i thu nh p thì ho t đ ng này c ng có r i ro l n nh t H u qu c a r i ro tín d ng đ i v i ngân hàng th ng là r t n ng n : làm t ng thêm chi phí c a ngân hàng, thu nh p lãi b

ch m ho c m t đi cùng v i s th t thoát v n vay, làm x u đi tình hình tài chính và

cu i cùng làm t n h i đ n uy tín và v th c a ngân hàng NHNo & PTNT V i t Nam – C hi nhánh L ong An v i ngu n thu ch y u c ng d a vào ho t đ ng tín d ng Do

đó r i ro tín d ng s nh h ng r t l n t i ngân hàng

Trong giai đo n t 2000-2005 trên đ a bàn T nh L ong An ch có 5 ngân hàng

th ng m i c ph n nhà n c ho t đ ng Nh ng ngân hàng ho t đ ng c p tín d ng trong các l nh v c t ng đ i khác nhau, ít có s c nh tranh Nh ng t n m 2006

tr ng tín d ng nhanh và r i ro tín d ng t ng) áp ng đi u này Ngân hàng đã áp

d ng nhi u bi n pháp qu n tr r i ro tín d ng nh thay đ i nh ng quy đ nh v th m

đ nh, tài s n, ki m soát nâng cao quy trình thu n , x p h ng tín d ng n i b …

T uy nhiên v n ph i c n tha y đ i h n n a trong vi c qu n tr r i ro tín d ng

C hu n qu n tr r i ro tín d ng B asell II là chu n thích h p c n h ng t i đ t ng

tr ng tín d ng mà không t ng thêm r i ro; t ng hi u qu ho t đ ng, nâng cao danh

ti ng c a ngân hàng i u này c ng là hi n nhiên trong quá trình h i nh p trong n n kinh t

ây là lý do tôi ch n đ tài “ ng d ng chu n m c Basel II trong qu n tr r i

ro tín d ng t i NH No & PT NT V i t Nam – Chi nhánh Long An”

d ng chu n m c Basel II trong công tác QTRRTD, lu n v n đ a ra các gi i pháp

và ki n ngh nh m hoàn thi n công tác qu n tr r i ro tín d ng theo chu n

m c Basel II t i NHNo & PTNT Vi t Nam – C hi nhánh L ong An

3 iăt ng và ph m vi nghiên c u

- i t ng nghiên c u: NHNNo & PTNT V i t Nam – C hi nhánh L ong An

- Ph m vi nghiên c u: vi c ng d ng chu n m c B asel II trong ho t đ ng

qu n tr r i ro tín d ng t i NH NNo & PT NT V i t Nam – C hi nhánh L ong An

- Ph ng pháp nghiên c u đ nh tính: Ph ng pháp này đ c ti n hành v i k thu t th o lu n nhóm, nhóm l a ch n g m các nhân viên đang

tr c ti p th c hi n nghi p v tín d ng, qu n lý r i ro tín d ng t i NHNo & PTNT

Vi t Nam – C hi nhánh L ong An ng th i t ng h p d li u th c p và ti n hành

phân tích các s li u t d li u thu đ c, sau đó có nh ng đ nh h ng đ nh m

ng d ng hi p c Basel II T k t qu nghiên c u s b , tác gi ti n hành xây

d ng thang đo nghiên c u c ng nh đi u ch nh và b sung các bi n cho phù h p

- Ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng: thông qua b ng câu h i kh o

s át nh m m c đích đi đánh giá đ tin c y c a thang đo, phân tích nhân t khám phá, ki m đ nh mô hình h i quy K t thúc quá trình kh o sát th c t , các d li u thu th p đ c làm s ch, mã hóa và đ c x lý trên ph n m m SPSS 20.0

5 ụăngh aăc aăđ tài

- Phân tích đ c các nhân t nh h ng t i vi c ng d ng chu n m c Basel

II trong Q T R R T D t i NH No & PT NT V i t Nam – C hi nhánh L ong An

- xu t nh ng gi i pháp m i đ nâng cao vi c ng d ng Hi p c Basel II

t i NH No & PT NT V i t Nam – C hi nhánh L ong An

6 K t c u lu năv n

Ch ng 1: C s lý thuy t v qu n tr r i ro tín d ng t i ngân hàng th ng

m i theo chu n m c B asel II

Ch ng 2: Th c tr ng ng d ng chu n m c Basel II trong Q TR R TD t i

NH No & PT NT V i t Nam – C hi nhánh L ong An

Ch ng 3: Gi i pháp ng d ng chu n m c Basel II trong Q TR R TD t i

NH No & PT NT V i t Nam- C hi nhánh L ong A n

CH NGăI:ăC ăS LÝ THUY T V QU N TR R I RO TÍN D NG T I

N GỂNăHẨNGăTH NGăM I THEO CHU N M C BASEL II

- T heo Hennie V an Greuning – Sonja B Rajovic Bratanovic: “RRTD đ c cho

là nguy c mà ng i đi vay không th chi tr ti n lãi, ho c hoàn tr v n g c so v i th i

h n đã đ c n đ nh trong h p đ ng tín d ng ây là thu c tính v n có c a ho t đ ng ngân hàng R R T D t c vi c chi tr b trì hoãn, ho c t i t h n là không hoàn tr đ c toàn b i u này gây ra s c đ i v i dòng chu chuy n ti n t và gây nh h ng t i

kh n ng thanh toán c a ngân hàng”

- T heo u ban Basel: “ RRTD là kh n ng khách hàng vay ho c bên đ i tác không th c hi n đ c các ngh a v c a mình theo nh ng đi u kho n đã tho thu n”

- Theo GARP: “RRTD là kh n ng t n th t do khách hàng th t b i trong

vi c hoàn tr kho n vay theo các đi u kho n h p đ ng R i ro này thông th ng

đ c g i là r i ro m c đ nh bao g m: phá s n; th t b i trong vi c thanh toán; c c u

n , hoãn n làm gia t ng vi c không thanh toán các kho n vay i v i ngân hàng, RRTD th ng là các tài s n trong danh m c tài s n (kho n vay và trái phi u t i

h n) R R T D có th phát sinh trong ho t đ ng kinh doanh nh là r i ro tín d ng c a

đ i tác”

Nh v y, có th hi u R R TD ngân hàng nh sau: RRTD là thu t ng th ng

đ c s d ng trong ho t đ ng kinh doanh ti n t c a ngân hàng, là lo i r i ro phát

sinh trong quá trình c p tín d ng, có kh n ng gây t n th t cho ngân hàng, bi u

hi n trên th c t qua vi c khách hàng không tr đ c toàn b ho c m t ph n v n

vay và/ho c lãi cho ngân hàng đúng h n theo th a thu n đã cam k t

- R i ro l a ch n là r i ro có liên quan đ n quá trình đánh giá và phân tích

tín d ng, khi ngân hàng l a ch n nh ng ph ng án vay v n có hi u qu đ ra quy t

đ nh cho vay

- R i ro b oăđ m: phát sinh t các tiêu chu n b o đ m nh các đi u kho n trong h p đ ng cho vay, các lo i tài s n đ m b o, ch th đ m b o, cách th c đ m

b o và m c cho vay trên giá tr c a tài s n đ m b o

- R i ro nghi p v : là r i ro liên quan đ n công tác qu n lý kho n vay và

ho t đ ng cho vay, bao g m c vi c s d ng h th ng x p h ng r i ro và k thu t

x lý các kho n vay có v n đ

 R i ro danh m c: nguyên nhân phát sinh là do nh ng h n ch trong

qu n lý danh m c cho vay c a ngân hàng, đ c phân chia thành hai lo i: R i ro n i

t i và r i ro t p chung

- R i ro n i t i: xu t phát t các y u t , các đ c đi m riêng có mang tính riêng bi t bên trong m i ch th đi vay ho c ngành, l nh v c kinh t Nó xu t phát

t đ c đi m ho t đ ng ho c đ c đi m s d ng v n c a khách hàng vay v n

- R i ro t p chung : là tr ng h p ngân hàng t p chung v n cho vay quá nhi u

v i m t s khách hàng, cho vay quá nhi u doanh nghi p ho t đ ng trong cùng m t ngành, l nh v c kinh t , ho c trong cùng m t vùng đ a lý nh t đ nh; ho c cùng m t lo i hình cho vay có r i ro cao

1.1.3 Nguyên nhân c a RRTD

C ó r t nhi u nguyên dân d n t i r i ro tín d ng, có th xét d i góc đ t phía khách hàng vay, t phía ngân hàng và nh ng nguyên nhân ch quan (Tr n Huy Hoàng, 2011)

 Nguyên nhân t phía khách hàng

C ó th t các nguyên nhân sau:

- Ph n l n khách hàng khi vay v n ngân hàng đ u ph i có ph ng án/d án

s n xu t kinh doanh hi u qu , ph ng án tr n kh thi Tuy nhiên vì m t lý do nào

đó khách hàng s d ng v n sai m c đích, nh h ng đ n kh n ng tr n Bên c nh

đó, m t s khách hàng c tình chi m d ng v n, thi u thi n chí tr n cho ngân hàng

- M t s khách hà ng đ u t vào nh ng l nh v c mà mình thi u hi u bi t, không có ho c v t quá kh n ng qu n lý; quy mô kinh doanh v t quá t m ki m soát c a h M t khác, h l i thi u m nh d n đ i m i cung cách qu n lý, đ u t cho

b máy giám sát ho t đ ng kinh doanh, tài chính k toán theo đúng chu n m c T

đó d n đ n s phá s n c a các ph ng án kinh doanh đ y kh thi mà l ra nó ph i thành công trên th c t

- Nh ng n m g n đây, hi n t ng khách hàng c tình l a đ o ngân hàng

nh l p h s gi , làm gi gi y t tài s n th ch p đ vay ti n ngân hàng ngày càng

tr nên ph bi n Trong khi đó, nhi u cán b ngân hàng không đ trình đ đ nh n

bi t gi y t gi , m t c nh giác ho c ch a làm h t trách nhi m khi th m đ nh cho vay nên r i ro x y ra là đ ng nhiên

 Nguyên nhân t phía ngân hàng

- C án b ngân hàng không ch p hành nghiêm túc ch đ tín d ng và các

đi u ki n cho vay

- Chính sách và quy trình cho vay ch a ch t ch , ch a có quy trình qu n lý

r i ro h u hi u, ch a chú tr ng đ n phân tích khách hàng, x p lo i r i ro tín d ng đ tính toán đi u ki n cho vay và kh n ng tr n i v i cho vay doanh nghi p nh

và cá nhân, quy t đ nh cho vay c a ngân hàng ch y u d a trên kinh nghi m, ch a

áp d ng công c ch m đi m tín d ng ho c công c ch đ d ng trích l p d phòng

- N ng l c d báo, phân tích và th m đ nh tín d ng, phát hi n và x lý kho n vay có v n đ c a cán b tín d ng còn r t y u, nh t là đ i v i các ngành đòi

h i hi u bi t chuyên môn cao d n đ n sai l m trong quy t đ nh cho vay M c khác,

c ng có th quy t đ nh cho vay đúng đ n nh ng do thi u ki m tra, ki m soát sau khi cho vay d n đ n khách hàng s d ng v n sai m c đích nh ng ngân hàng không

ng n ch n k p th i

- T hi u thông tin v khách hàng hay thi u thông tin tính d ng tin c y, k p

th i, chính xác đ xem xét, phân tích tr c khi c p tín d ng

- N ng l c và ph m ch t đ o đ c c a m t s cán b tín d ng ch a đ t m và

v n đ qu n lý, s d ng, đãi ng cán b ngân hàng ch a tho đáng c ng là nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng cho ngân hàng

- K i m tra, ki m soát n i b c a NHTM có đi m m nh h n thanh tra

NH NN tính th i gian vì nhanh chóng, k p th i x lý ngay v n đ khi v a phát sinh do đ c th c hi n th ng xuyên cùng v i ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Nh ng trong m t th i gian dài, t i nhi u ngân hàng ho t đ ng ki m tra, ki m soát n i b ch mang tính hình th c, l ng l o, không đ c chú tr ng, th m chí là b

“vô hi u hóa” Vì v y, nh ng sai sót, r i ro ti m n không đ c ng n ch n, phát

hi n và x lý k p th i d n đ n nh ng t n th t không đáng có

 Nhóm nguyên nhân khách quan

ây là nh ng tác đ ng ngoài ý chí c a khách hàng và ngân hàng nh thiên tai, ho ho n, do s thay đ i c a các chính sách qu n lý kinh t , đi u ch nh quy

ho ch vùng, ngành, do hành lang pháp lý ch a phù h p, do bi n đ ng c a th tr ng trong và ngoài n c, quan h cung c u hàng hoá thay đ i… khi n doanh nghi p lâm vào tình tr ng khó kh n tài chính không th kh c ph c đ c T đó doanh nghi p

N quá h n là kho n n mà m t ph n ho c toàn b n g c và/ho c lãi đã quá

h n H ay hi u cách khác, n quá h n là nh ng kho n tín d ng không hoàn tr đúng

h n, không đ c ch p nh n gia h n ho c đi u ch nh k h n n

N quá h n đ c phân lo i nh sau:

+ N quá h n d i 90 ngày: N c n chú ý

+ N quá h n t 90 ngày đ n 180 ngày: N d i tiêu chu n

+ N quá h n t 181 ngày đ n 360 ngày: N nghi ng

+ N quá h n trên 360 ngày: N có kh n ng m t v n

 H s r i ro tín d ng:

H s r i ro tín d ng = (T ng d n cho vay/T ng tài s n có) x 100

H s này cho th y t tr ng c a kho n m c tín d ng trong tài s n C ó, kho n m c tín d ng trong t ng tài s n càng l n thì l i nhu n s l n nh ng đ ng th i RRTD c ng r t cao T ng d n cho vay c a ngân hàng th ng đ c chia thành 3 nhóm:

+ Nhóm d n có ch t l ng t t: L à các kho n tín d ng có m c đ r i ro

th p nh ng có th mang l i thu nh p không cao cho ngân hàng, th ng chi m t

tr ng th p trong t ng d n c a ngân hàng

r i ro có th ch p nh n đ c và thu nh p mang l i cho ngân hàng là v a ph i;

th ng chi m t tr ng l n nh t trong t ng d n c a ngân hàng

+ Nhóm d n có ch t l ng x u: L à các kho n vay có m c đ r i ro l n

nh ng có th mang l i thu nh p cao cho ngân hàng, chi m t tr ng cao hay th p ph thu c vào ch t l ng tín d ng c a ngân hàng

 T tr ng n x u/T ngăd ăn cho vay

N x u: là nh ng kho n n quá h n t 91 ngày tr lên mà không đòi đ c và không đ c tái c c u

 T l xoá n = (C ác kho n xoá n ròng)/(T ng d n cho vay)

 T l kh n ngăbùăđ p RRTD =(D phòng RRTD đ c trích l p)/(N quá h n khó đòi)

1.1.5 H u qu c a r i ro tín d ng

R i ro tín d ng x y ra nó có th nh h ng t i các đ i t ng sau (Tr n Huy

H oàng, 2011):

 i v i ngân hàng

- i v i m t ngân hàng c th khi g p r i ro tín d ng, ngân hàng không thu đ c v n tín d ng đã c p và lãi cho vay, nh ng ngân hàng ph i tr v n và lãi cho kho n ti n huy đ ng khi đ n h n, đi u này làm cho ngân hàng b m t cân đ i trong vi c thu chi Khi không thu đ c n thì vòng quay c a v n tín d ng b ch m

l i và làm ngân hàng kinh doanh không hi u qu và có th m t kh n ng thanh

kho n i u này làm gi m lòng tin ng i g i ti n, nh h ng nghiêm tr ng đ n uy tín d c ngân hàng

- i v i h th ng ngân hàng: ho t đ ng ngân hàng trong m t qu c gia có tính h th ng ngh a là liên quan đ n h th ng ngân hàng, các t ch c kinh t cá nhân khác trong n n kinh t V ì v y, n u m t ngân hàng có k t qu ho t đ ng x u,

m t kh n ng thanh toán ho c phá s n thì s có nh ng tác đ ng dây chuy n nh

h ng x u đ n các ngân hàng và các b ph n kinh t khác M t khác, n u không có

s can thi p k p th i c a chính ph thì tâm lý s m t ti n s lây lan đ n toàn b

ng i g i, h s đ ng lo t rút ti n t i các NHTM làm cho các NHTM khác c ng r i vào tình tr ng suy y u kh n ng thanh toán d n đ n nguy c kh ng ho ng h th ng ngân hàng

 i v i n n kinh t

Ngân hàng có m i quan h ch t ch v i n n kinh t , n i thu hút và b m ti n cho n n kinh t V ì v y khi h th ng ngân hàng kh ng ho ng do R R T D gây ra s

nh h ng đ n tình hình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p do không có ti n tr

l ng công nhân, mua nguyên v t li u L úc b y gi giá hàng hoá s t ng, th t nghi p tràn lan, xã h i m t n đ nh, n n kinh t lâm vào suy thoái R R TD có th châm ngòi cho m t c n kh ng ho ng tài chính nh h ng đ n c khu v c và th

gi i

 i v i khách hàng

L ãi vay NH đ c h ch toán vào chi phí s n xu t c a doanh nghi p K hi

đ phát sinh n quá h n v i lãi su t l n h n (=150% ) lãi su t trong h n thì chi phí c a doanh nghi p s t ng lên Doanh nghi p đã đang g p khó kh n trong tình hình tài chính, gi l i càng thêm khó kh n g p b i Nguy c không có đ ti n đ

tr n cho NH là đi u không th tránh kh i, d n đ n vi c phát m i tài s n th

ch p, đôi khi d n đ n tình tr ng phá s n cho khách hàng

1.2 QU N TR R I RO TÍN D NG VÀ CÁC CHU N M C BASEL TRONG QTRRTD

1.2.1 Khái ni m v QTRRTD

C ó th hi u qu n tr r i ro tín d ng là quá trình ti p c n r i ro tín d ng m t cách khoa h c và có h th ng nh m nh n d ng, ki m soát, phòng ng a và gi m thi u nh ng t n th t, m t mát, nh ng nh h ng b t l i c a r i ro tín d ng Nh

v y m c tiêu c a qu n tr r i ro tín d ng là nh m t i đa hóa các l i ích cho ngân hàng và các c đông (mô hình c ph n) và gi m thi u nh ng r i ro, nh ng t n

- Nh n d ng r i ro: Qu n tr r i ro tr c h t là ph i nh n d ng đ c r i

ro Nh n d ng r i ro là quá trình xác đ nh liên t c và có tính h th ng đ i v i các

ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng nh n d ng r i ro, ngân hàng ph i l p

đ c b ng li t kê t t c các d ng r i ro đã, đang và s có th xu t hi n đ i v i các ngân hàng

- Phân tích r i ro: Sau khi nh n d ng đ c r i ro thì ph i phân tích r i

ro, xác đ nh đ c nguyên nhân gây ro r i ro ây là công vi c ph c t p, b i

m i r i ro không ch có m t nguyên nhân duy nh t gây ra mà th ng do nhi u nguyên nhân gây ra T rên c s tìm đ c các nguyên nhân, t đó đ a ra các bi n pháp h u hi u đ phòng ng a r i ro và tác đ ng đ n các nguyên nhân thay đ i chúng

- o l ng r i ro: là vi c thu th p s li u và phân tích, đánh giá c

l ng b ng các con s c th v t n su t xu t hi n r i ro và m c đ t n th t

 i v i r i ro tín d ng riêng bi t, các mô hình đo l ng đã và đang

đ c s d ng và phát tri n bao g m:

• C ác mô hình đ nh tính thông d ng: mô hình 8C ; 5C ; mô hình 5P

• C ác mô hình đ nh l ng (hay mô hình đi m s tín d ng): mô hình

x p h ng c a Moody’s và Standard & Poor’s; mô hình đi m s Z; mô hình đi m

s tín d ng tiêu dùng; mô hình d đoán xác su t v n ; mô hình t l v n quá

kh (Mortality rate derivation of credit risk); mô hình t l sinh l i đi u ch nh theo m c r i ro R AR OC (R isk-adjusted return on capital)

 i v i các r i ro danh m c cho vay, các mô hình đ n gi n v r i ro cho vay t p trung:

• Mô hình phân tích chuy n h ng (Migration analysis)

• Mô hình yêu c u xác đ nh t l gi a s l ng cho vay t i đa m t

ng i vay ho c m t l nh v c c th trên danh m c cho vay

• X p h ng r i ro tín d ng: ngân hàng c n thi t l p m t h th ng x p

h ng r i ro đ i v i các danh m c tín d ng c a mình H th ng x p h ng giúp ngân hàng nh n đ nh chung v danh m c cho vay, phát hi n s m các kho n cho vay có kh n ng gây t n th t cho ngân hàng và là c s xác đ nh m c trích l p

qu d phòng r i ro C ác m c r i ro có th khác nhau gi a các ngân hàng

• X p h ng ch t l ng tài s n đ m b o: v i vai trò là ngu n th hai, cùng v i vi c xác đ nh c p đ r i ro c a t ng khách hàng, ngân hàng đánh giá

ch t l ng c a các tài s n đ m b o kho n vay đ có đ c cái nhìn hoàn ch nh

v kho n vay và các quy t đ nh sau này

- Ki m soát ậ phòng ng a r i ro: ây là công vi c tr ng tâm c a qu n

tr r i ro tín d ng Ki m soát r i ro là vi c đ a ra các bi n pháp, k thu t, công

c , chi n l c và các ch ng trình hành đ ng đ ng n ng a, tránh né đ gi m thi u nh ng t n th t cho ngân hàng

- Tài tr r i ro: K hi r i ro đã x y ra, tr c h t c n theo dõi, xác đ nh chính xác nh ng t n th t v tài s n, v ngu n nhân l c, v giá tr pháp lý Sau

đó c n có nh ng bi n pháp tài tr r i ro thích h p C ác bi n pháp này đ c chia

làm 02 nhóm: t kh c ph c r i ro và chuy n giao r i ro

t c đ u tiên trong Q TR R TD là ph i bi t ch p nh n r i ro, đây là đi u ki n quan

tr ng giúp đi u ti t nh ng tác đ ng tiêu c c c a R R TD trong quá trình qu n tr r i

ro

 Nguyên t c đi u hành r i ro m c cho phép

Nguyên t c này đòi h i m t ph n l n R R TD trong m c r i ro cho phép

ph i đ c đi u hành sao cho h n ch nó m c t i thi u B i vì theo nguyên t c

ch p nh n r i ro, r t khó ho c h u nh không th lo i b hoàn toàn R R TD trong ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng nên nguyên t c này đòi h i các nhà

 Nguyên t c phù h p v i chi n l c chung c a ngân hàng

Chi n l c phát tri n c a t ng NH là mang tính h th ng vì th h

th ng Q TR R TD c n ph i d a trên n n t ng nh ng tiêu chí chung c a các chính sách đi u hành ho t đ ng c a NH

Nh v y v i 4 nguyên t c Q TR R TD c b n trên, NH c n ph i xây d ng

m t chính sách Q TR R TD riêng bi t và ph i có chính sách trong chi n l c ho t

đ ng tín d ng

1.2.3 GI I THI U HI Pă C BASEL

1.2.3.1 Quáătrìnhăraăđ i

U ban B asel v giám sát ngân hàng (B asel C ommittee on B anking supervision - BCBS) đ c thành l p vào n m 1974 b i m t nhóm các Ngân hàng Trung ng và c quan giám sát c a 10 n c phát tri n (G10) t i thành ph Basel,

T h y S khi nh n th y s phát tri n m nh c a h th ng NH T M, có d u hi u c nh tranh không lành m nh đ t đó tìm cách ng n ng a s s p đ hàng lo t c a các ngân hàng vào th p k 80

y ban B asel và các ti u ban không có b t k m t c quan giám sát nào và

nh ng k t lu n c a y ban này không có tính pháp lý và yêu c u tuân th đ i v i

vi c giám sát ho t đ ng ngân hàng Thay vào đó, y ban Basel ch xây d ng và công b nh ng tiêu chu n và nh ng h ng d n giám sát r ng rãi, đ ng th i gi i thi u các báo cáo th c ti n t t nh t v i k v ng các t ch c riêng l s áp d ng r ng rãi, phù h p nh t cho h th ng qu c gia c a chính h

M t m c tiêu quan tr ng trong công vi c c a y ban là thu h p kho ng cách giám sát qu c t trên hai nguyên lý c b n là: (1) không ngân hàng n c ngoài nào

đ c thành l p mà thoát kh i s giám sát; và (2) vi c giám sát ph i t ng x ng

đ t đ c m c tiêu đ ra, t n m 1975 đ n nay, y ban Basel đã ban hành r t nhi u

v n b n, tài li u liên quan đ n v n đ này

1.2.3.2 Hi pă c Basel I

H i p c yêu c u các ngân hàng ho t đ ng qu c t ph i n m gi m t m c

v n t i thi u đ có th đ i phó v i nh ng r i ro có th x y ra Hi p c có nh ng thành t u sau:

N m 1988 Hi p c ch nhìn nh n ra các nguy c t r i ro tín d ng nên đã

đ a ra đ nh ngh a mang tính qu c t chung nh t v v n c a ngân hàng V n đu c chia làm hai lo i: v n c p 1, v n c p 2 Trong đó v n t có = v n c p 1 + v n c p 2

V n c p 1 (v n c b n) là l ng v n d tr s n có và các ngu n d phòng

đ c công b , nh là kho n d phòng cho các kho n vay, bao g m: V n ch s h u

v nh vi n; D tr công b (L i nhu n gi l i); L i ích thi u s (minority interest)

t i các công ty con, có h p nh t báo cáo tài chính; L i th kinh doanh (goodw ill)

V n c p 2 (V n b sung) g m t t c các v n khác nh : L i nhu n gi l i không công b ; D phòng đánh giá l i tài s n; D phòng chung/d phòng th t thu

n chung; C ông c v n h n h p; V ay v i th i h n u đãi; u t vào các công ty

con tài chính và các t ch c tài chính khác

t i đa b ng 1,25% tài s n có r i ro; D

tr đánh giá l i tài s n đ c chi t kh u 55%

T l v n an toàn c a ngân hàng: theo đó ngân hàng ph i gi l i l ng v n ít nh t là 8% tài s n có tr ng s r i ro C th :

>=8% x T ài s n tính theo đ r i ro gia quy n

V n b t bu c /T ài s n tính theo đ r i ro gia quy n (R W A )

>10% : ngân hàng có m c v n t t >8% : ngân hàng có m c v n thích h p < 8% : ngân hàng thi u v n

<6% : ngân hàng thi u v n rõ r t <2% : ngân hàng thi u v n tr m tr ng

T ng (T ài s n x m c r i ro phân đ nh cho

t ng tài s n trong b ng C KT) + T ng (N

t ng đ ng x m c r i ro ngo i b ng)

T rong quá trình th c hi n B asel I b c l nh ng h n ch sau: không đ c p

đ n m t lo i r i ro đang ngày càng tr nên ph c t p v i m c đ ngày càng t ng lên,

đó là r i ro tác nghi p; không phân bi t theo lo i r i ro; vi c phân lo i r i ro ch a chi ti t cho các kho n vay; ch a tính đ n l i ích t vi c đa d ng hoá ho t đ ng (theo

lý thuy t thì r i ro s gi m thông qua đa d ng hoá danh m c đ u t )

1.2.3.3 Hi pă c Basel II

kh c ph c nh ng đi m h n ch c a Basel I thì Basel II ra đ i đ chuy n

d n t c ch đi u ti t d a trên t l , mà đó ch là m t ph n c a khung m i, h ng

đ n s đi u ti t mà s d a nhi u h n vào các s li u n i b , thông l và các mô hình

Công c Basel II đ c xây d ng d a trên 03 tr c t chính bao g m (i) Tr

c t 1 – Y êu c u v n t i thi u, (ii) Tr c t 2 – Y êu c u v quy trình, thanh tra giám sát ngân hàng và (iii) T r c t 3 – Y êu c u quy trình qu n lý r i ro tuân th nguyên

t c th tr ng T t c tr c t đ u có ý ngh a r t quan tr ng và h tr l n nhau đ

đ m b o đ t m c tiêu c a Basel II đã đ ra

Tr ăc tăI: Yêu c u v v n t i thi u

Theo đó, t l v n t i thi u (Capital Adequacy Ratio - CAR) v n đ c duy trì m c 8% nh Basel I Tính êu c u v n t i thi u bao g m v i r i ro tín d ng,

r i ro ho t đ ng, r i ro th tr ng

ng th i, vi c đánh giá r i ro tín d ng theo các tiêu chu n c a Basel II c ng

đu c đi u ch nh theo h ng quy đ nh nhi u m c tr ng s r i ro (t 0%-150% ho c

h n) Thêm vào đó, Basel II không ch đi u ch nh, hoàn thi n các quy đ nh v r i ro

th tr ng mà còn đ a ra nh ng quy đ nh đ i v i r i ro ho t đ ng v i các ph ng

pháp đo l ng r i ro c th

R iă roă tínă d ng: Các phí r i ro tín d ng có th đ c tính theo ba cách:

ph ng pháp tiêu chu n hóa (SA), cách ti p c n x p h ng n i b : c b n( IR BF); nâng cao (IR B A )

R iăroăth ătr ng: Phí r i ro th tr ng đ c tính b ng cách s d ng cách

ti p c n chu n hoá (SA) hay ph ng pháp ti p c n mô hình n i b (IMA)

R iăroăho tăđ ng: V n pháp lý cho r i ro ho t đ ng đ c tính b ng cách

ti p c n ch s c b n (BIA), cách ti p c n chu n hoá (SA), ho c các ph ng pháp

đo l ng tiên ti n (AMA)

Tr ăc tăII: Yêu c u quy trình thanh tra, giám sát ngân hàng

Trong khi tr c t 1 t p trung vào đo l ng r i ro đ nh l ng, thì tr c t 2

nh n m nh s c n thi t thông qua cách ti p c n đ nh l ng đ giám sát ngân hàng, cung c p các quy t c cho vi c giám sát an toàn v n c a ngân hàng và r i ro n i b

thông qua quá trình đánh giá M t m t, m c tiêu c a nó là đ đ m b o các ngân

hàng có đ v n đ h tr t t c các r i ro (r i ro tín d ng, nguy c th tr ng, r i ro

ho t đ ng, r i ro lãi su t, r i ro danh m c đ u t , r i ro thanh kho n, nguy c đánh

m t danh ti ng, r i ro kinh doanh, .); m t khác, nó nh m m c đích khuy n khích

các ngân hàng ti p t c c i ti n th t c n i b đ đo l ng, giám sát và qu n lý r i

ro Tr c t 2 kích thích s đi u ch nh liên t c và hi u qu c a ph ng pháp m i v

qu n lý r i ro và ki m soát n i b V i các nguyên t c sau:

Nguyên t c 1: Các ngân hàng c n ph i có m t quy trình đánh giá an toàn v n

t ng th c a h liên quan đ n h s r i ro và m t chi n l c đ duy trì m c v n t i

Nguyên t c 3: giám sát nên mong đ i các ngân hàng ho t đ ng trên t l v n

t i thi u quy đ nh và ph i có kh n ng yêu c u các ngân hàng ph i gi v n v t quá

m c t i thi u

Nguyên t c 4: giám sát c n tìm cách can thi p giai đo n đ u đ ng n ch n

v n r i xu ng d i m c t i thi u c n thi t đ h tr cho các r i ro c a m t ngân

hàng c th và nên yêu c u hành đ ng nhanh chóng kh c ph c h u qu n u v n không đ c duy trì ho c khôi ph c

Tr ăc tăIII: Yêu c u quy trình qu n lý r i ro tuân th nguyên t c th tr ng

Các ngân hàng c n ph i công b các báo cáo ra th tr ng ít nh t hai l n m t

n m bao g m các báo cáo công khai toàn di n v h th ng qu n lý r i ro n i b ,

cách th c mà hi p c v v n Basel II đang đ c th c hi n C th sau:

- Miêu t m c tiêu và chính sách qu n lý r i ro;

- Kinh nghi m t n th t n i b , b ng m c đ r i ro;

- Chính sách qu n lý tài s n th ch p;

- M c đ r i ro, theo k đáo h n, ngành, và theo v trí đ a lý ;

- C ác quy n ch n đ c ch n cho Tr c t I

1.2.3.4 Hi pă c Basel III

N u Công c Basel II ch y u t p trung khía c nh “tƠiăs n”ăthì Basel III

ph n l n t p trung vào khía c nh “n ”ăc a các ngân hàng Trong đó, Công c m i

Basel II yêu c u t ng c ng v v n c a ngân hàng, gi i thi u các yêu c u m i quy

đ nh v tính thanh kho n ngân hàng và đòn b y ngân hàng M c tiêu chính c a quy

đ nh m i nh m c i thi n kh n ng ch u đ ng c a l nh v c ngân hàng khi đ i m t cú

s c b t ngu n t nh ng c ng th ng tài chính và kinh t , t đó làm gi m nguy c

kh ng ho ng lan truy n c a khu v c tài chính cho n n kinh t

V c b n, Công c Basel III đ c p đ n 05 n i dung thay đ i đáng k so

v i Basel II, c th nh sau:

- Ch t l ng, tính nh t quán và s minh b ch c a ngu n v n đ c nâng lên,

xây d ng quy đ nh m i v đ nh ngh a v n c p 1 và c p 2

- Yêu c u t ng v n t i thi u đ đ m b o s an toàn khi đ i m t các r i ro

phát sinh

- a ra t l đòn b y b sung khung r i ro so v i Basel II đ b sung l p

b o v đòn b y th 2 và b o v ch ng l i r i ro mô hình, sai s đo

- Bi n pháp thúc đ y xây d ng vùng “v n đ m” trong th i k thu n l i đ phòng ng a trong đi u ki n th tr ng x u

- Tri n khai tiêu chu n qu c t v tính thanh kho n t i thi u cho ngân hàng

qu c t b ng t l thanh kho n ng n h n trong 30 ngày và t l c u trúc thanh kho n

dài h n

1.2.3.5 Ph ngăphápăđoăl ng r i ro tín d ng ậ tr c t 1 Basel II

 Ph ngăphápătiêuăchu n hoá (SA)

Ph ng pháp tiêu chu n là ph ng pháp đ n gi n nh t trong các ph ng pháp đánh giá r i ro tín d ng c a Basel II Theo đó, đ đo l ng r i ro tín d ng các

ngân hàng c n có s h tr c a các t ch c x p h ng bên ngoài (nh Moodys’,

S&P, Fitch) và t đó xác đ nh h s r i ro theo quy đ nh

Theo ph ng pháp này, Basel II quy đ nh danh sách tài s n tín d ng c a khách hàng phân chia thành 07 nhóm tài s n chính g m có: kho n cho vay đ i v i

qu c gia, kho n cho vay đ i v i ngân hàng, K ho n cho vay đ i v i doanh nghi p, kho n cho vay đ i v i danh m c bán l , kho n cho vay đ c đ m b o b ng tài s n nhà , kho n cho vay đ c đ m b o b ng b t đ ng s n th ng m i, các lo i tài s n khác

T r ng s r i ro t ng ng v i t ng lo i tài s n s áp d ng phù h p v i t ng

m c đ nh y c m r i ro khác nhau hay nói cách khác d a trên m c đánh giá c a t

ch c x p h ng đ c l p Basel II đ a ra tr ng s r i ro khác nhau theo các m c x p

h ng khách hàng T r ng s r i ro đ i v i các doanh nghi p m c x p h ng khuy n ngh đ u t gi m xu ng đáng k (ví d nh m c 20% đ i v i x p h ng AAA đ n

A A - ), trong khi đó phân đo n khách hàng không khuy n khích đ u t v i m c x p

h ng d i m c BB- thì tr ng s r i ro quy đ nh t ng đ n m c 150% C h có nh ng khách hàng doanh nghi p không đ c x p h ng m i áp d ng tr ng s r i ro 100%

M t s tiêu chí đánh giá c a t ch c x p h ng đ c l p bên ngoài ph i đ c

c quan giám sát ngân hàng phê duy t Các t ch c x p h ng bên ngoài ph i th a mãn 06 tiêu chí bao g m (i) S khách quan, (ii) Tính đ c l p, (iii) T ch c qu c t , (iv) Công khai thông tin tr ng y u (ph ng pháp lu n, đ nh ngh a khách hàng

không tr đ c n , ), (v) Ngu n l c và (vi) S tin c y c a vi c đánh giá tín d ng

 Ph ngăphápăđánhăgiáăd a trên x p h ng n i b (IRB)

Ph ng pháp này đánh giá r i ro tín d ng d a trên các y u t đ nh tính và

đ nh l ng, t đó có c s đ c l ng m c v n t i thi u đ i m t v i r i ro ng

th i, ph ng pháp m i này đánh giá r i ro chi ti t h n và phân chia rõ ràng các nhân t c u thành r i ro D a trên k t qu x p h ng n i b , các ngân hàng có th s

d ng mô hình đ c l ng xác su t không tr đ c n c a khách hàng (Probability

of Default) ây chính là nhân t đ u tiên và quan tr ng c u thành r i ro tín d ng

mà các ngân hàng ph i có đ xây d ng mô hình c l ng m c v n theo quy đ nh

Theo h ng d n c a Basel II, ph ng pháp đánh giá d a trên x p h ng n i

b g m có 02 ph ng pháp đ các ngân hàng l a ch n phù h p v i quy mô, đ c

đi m, ngu n l c bao g m (i) Ph ng pháp đánh giá d a trên x p h ng n i b c

b n và (ii) Ph ng pháp đánh giá d a trên x p h ng n i b cao c p S khác bi t

c b n gi a 02 ph ng pháp này chính là vi c s d ng thông tin n i b c a ngân

hàng đ c l ng các tham s chính c u thành r i ro tín d ng

Ph ng pháp đánh giá d a trên x p h ng n i b đ a ra khái ni m t n th t

m t v n do khách hàng không tr đ c n (EL) Theo quy đ nh c a Basel II, t n

th t tín d ng c a m t danh m c tín d ng có th phân chia thành 02 lo i là (i) Kho n

t n th t d tính đ c – EL và (ii) Kho n t n th t không d tính đ c – UL Trong

đó, khái ni m EL đây là m c t n th t trung bình d tính đ c qua s li u th ng kê

trong quá kh vì ngân hàng không bi t chính xác 100% khách hàng nào là khách

hàng x u và kho n vay nào không th tr đ c trong 12 tháng t i i v i m i

kho n vay hay m i khách hàng, kho n t n th t d tính – EL đ c s xác đ nh nh sau:

T uy nhiên, th c t cho th y m c dù ngân hàng đã có d tính m t cách h p lý

nh ng khách hàng liên t c không tr đ c n và kh n ng tr n suy gi m nghiêm

tr ng so v i d tính Do đó, ch có th coi các kho n d phòng t n th t d tính đ c

là chi phí ho t đ ng kinh doanh C òn ph n chênh l ch t n th t th c t l n h n so

v i d tính (UL ) s đ c bù đ p b i v n t i thi u theo quy đ nh

V i vi c c l ng m c đ t n th t không d tính đ c trong kho ng th i gian nh t đ nh s giúp ngân hàng xác đ nh l ng v n c n thi t đ đ i m t v i r i ro Theo đó, các ngân hàng s c l ng m c v n kinh t đ bù đ p m c đ t n th t không d tính đ c trên c s lý thuy t ph ng pháp VaR (Value at Risk) và các

tham s chính c u thành r i ro tín d ng nh sau:

 PD (Probability of Default): Xác su t khách hàng không tr đ c n

trong 12 tháng t i

 LGD (Loss Given Default): T l m t v n d ki n

 EAD (Exposure of Default): D n c a khách hàng t i th i đi m không

1.2.4 S c n thi t ng d ng hi pă c Basel II vào h th ng ngân hàng

th ngăm i

V i c áp d ng các chu n m c B asel II vào ho t đ ng qu n lý r i ro và giám sát ho t đ ng c a các ngân hàng đã và đang đ c nhi u qu c gia trên th gi i quan tâm và đã tr thành xu h ng chung cho h u h t các qu c gia C ó th k nh ng nguyên nhân khi n vi c áp d ng các chu n m c B asel II tr nên c p thi t (Nguy n

L nh Nam, 2006):

Th nh t, nâng cao ch t l ng tín d ng, gi m n x u Quy trình ti p xúc, theo dõi, qu n lý khách hàng s đ c h tr b i các công c đo l ng, giám sát r i ro có kh

n ng phân bi t khách hàng t t/x u cao Basel II không ch yêu c u qu n lý r i ro tín

d ng cho t ng kho n vay riêng l , mà còn có kh n ng l ng hóa r i ro trên c p đ danh m c Ngoài ra, các yêu c u v qu n lý r i ro ho t đ ng s giúp gi m thi u r i ro

do quy trình, con ng i, h th ng công ngh và các s ki n bên ngoài

Th hai, ng d ng qu n lý r i ro vào trong ho t đ ng ngân hàng s giúp nâng

cao hi u qu kinh doanh

Th ba, khi ngân hàng mu n ho t đ ng trên th tr ng qu c t , tuân th

Basel II s là đi u không th thi u Các nhà đ u t qu c t , khách hàng các th

tr ng khác s coi đây là các tiêu chí c b n trong ho t đ ng qu n lý r i ro c a

ngân hàng đ quy t đ nh đ u t , g i ti n…

1.2.5 Nh ng h n ch c a chu n m c Basel II

- V i c áp d ng các ph ng pháp qu n tr r i ro tiên ti n ch a có các tiêu chu n có th đ c ch p nh n r ng rãi

- C ác ph ng pháp giám sát, đánh giá r i ro ch a tính đ n các ho t

đ ng c a chu k kinh doanh

- C ác c quan qu n lý ch a theo k p t c đ phát tri n m nh m

nh ng s n ph m d ch v có khoa h c công ngh c ng nh m c đ r i ro cao

1.2.6 Nh ng kinh nghi m ng d ng chu n m c Basel II

K inh nghi m ng d ng B asel II trong công tác qu n tr r i ro tín d ng t i m t

s n c (Ngu n: Báo cáo c a y ban Basel – 8/2006)

- Q u n tr r i ro tín d ng b ng bi n pháp đ t ra h n m c cho vay: phòng

ng a r i ro tín d ng là ho t đ ng đ c xem xét th ng xuyên c a NH các n c trong vi c qu n lý danh m c tín d ng c a mình B i n pháp s d ng là đ t ra h n

m c cho vay d a trên v n t có c a NH đ i v i khách hàng vay riêng l hay nhóm khách hàng

T i H ng K ong, Singapore, T hái lan, gi i h n cho vay khách hàng đ n l

n c chia s kinh nghi m r ng h áp d ng các nguyên t c d phòng khác nhau d a theo vi c phân lo i n vay có kh n ng gây t n th t các m c đ khác nhau

T i H ng K ong: x p lo i r i ro cho khách hàng và trích l p d phòng t ng

ng. n : đ a ra các nguyên t c d phòng chung, thay đ i m c d phòng theo tình hình tín d ng H àn qu c: các nguyên t c d phòng phân l p theo lo i tín d ng Malaysia: các nguyên t c d phòng không thay đ i theo lo i vay Singapore: d phòng t n th t kho n vay c tính t danh m c vay đ c áp d ng cho các kho n vay tiêu dùng T hái L an: phân lo i kho n vay đ c đ a vào lu t các c quan giám

sát NH có quy n yêu c u trích l p d phòng cho các kho n vay c n chú ý

- Q u n tr h th ng thông tin tín d ng: t ch c t t h th ng thông tin tín

d ng s h tr đ c l c cho công tác th m đ nh khách hàng vay, giúp h n ch và phòng ng a r i ro ngay t khâu th m đ nh h s vay

T i Malaysia: NH NN t ch c và qu n lý thông tin tín d ng C ác NH báo cáo các kho n vay, không báo cáo ph n th m đ nh T i Singapore: Hi p h i NH t ch c

và qu n lý thông tin tín d ng t các thành viên H tr thông tin v các kho n tín

d ng l n T i T hái L an: C c thông tin tín d ng qu n lý b i công ty t nhân, t t c

các NH báo cáo v C c, sau đó C c thông tin k t xu t báo cáo v khách hàng vay

và l ch s tr n vay hàng tháng, không cung c p thông tin th m đ nh tín d ng

- T uân th nh ng nguyên t c th n tr ng tín d ng: bên c nh bi n pháp đ t ra

h n m c phát vay đ qu n tr v n đ t p trung tín d ng, các n c còn đ t ra các nguyên t c tín d ng th n tr ng

T i H ng K ông: gi i h n vay cho các đ i tác m c 5% giá tr ròng doanh nghi p t ng d n vay cho các đ i tác không v t quá 10% V TC c a NH T i n : gi i h n tài tr 5% trong t ng v n ng tr c T i Hàn Q u c: gi i h n cho vay

c đông m c 25% V TC c a NH ho c t l mà h s h u T i Malaysia: vi c phát vay cho các c đông ho c các đ i tác là b c m.T i Singapore: NH không đ c phép tham gia vào các ho t đ ng phi tài chính T i Thái L an: gi i h n đ u t m c 10%

v n khách vay và 20% v n c a NH

- Q u n tr r i ro tín d ng b ng các bi n pháp ki m tra, ki m soát: ki m tra, giám sát là ho t đ ng th ng xuyên đ c th c hi n tr c khi, tron khi và sau khi cho vay

T i H ngK ông: s d ng mô hình C A ME L : v n, tài s n, qu n lý, thu nh p, thanh kho n đ đánh giá T i n : ki m soát sau, ki m soát cho vay B S hàng tháng, ki m tra trong quá trình phát vay, báo cáo hàng quý T i H àn Q u c: s d ng

mô hình C A ME L S: v n, tài s n, qu n lý, thu nh p, thanh kho n, và th nghi m

ch u đ ng c c đi m (Stress testing) đ đánh giá T i Malaysia: ki m soát sau, ki m tra trong quá trình phát vay, báo cáo hàng tháng T i Singapore: ki m tra trong quá trình phát vay, báo cáo hàng tháng và hàng quý T i T hái L an: ki m tra trong quá trình phát vay và sau khi vay

1.2.7 Nh ngăđi u ki n ng d ng chu n m c Basel II

T vi c tham kh o ng d ng Basel II c a m t s n c trên th gi i cho

th y đ áp d ng thành công Basel c n có vào m t s đi u ki n quan tr ng nh sau:

- Khuôn kh pháp lý: Ngân hàng Trung ng c n ph i hoàn thi n hành

lang pháp lý và công tác qu n tr v mô; C ác chu n m c k toán theo tiêu chu n

qu c t ; Ngu n nhân l c và đ i ng chuyên gia; V n đ minh b ch trong công tác qu n tr ; Tính k lu t c a th tr ng; C ác u tiên qu c gia; Hình thành và phát tri n các t ch c x p h ng tín nhi m theo chu n qu c t ; S c nh tranh lành

- Xây d ng qui trình th c hi n: v n d ng sáng t o theo tình hình th c

t , tránh tình tr ng áp d ng không có ch n l c giám sát h u hi u v th ch , mô hình t ch c, công ngh hi n đ i, đ i ng nhân l c và ph ng pháp ng d ng theo các nguyên t c, chu n m c qu c t v giám sát ngân hàng có tính th ng nh t cho các b ph n trên toàn h th ng trong đó nh n m nh đ n h th ng qu n tr r i ro c a các ngân hàng

- L trình áp d ng: Hi n nay các n c đã và đang áp d ng Hi p c

B asel II, s p t i t n m 2013 s áp d ng Hi p c Basel III, đ áp d ng có hi u

qu Hi p c Basel vào công tác qu n tr r i ro ngân hàng trong đó r i ro tín

d ng đ c đ t lên hàng đ u, thi t ngh Ngân hàng Nhà n c c n ph i xây d ng

l trình ng d ng và đ c th ch hóa b ng các v n b n pháp lu t đ các NHTM

áp d ng trên toàn h th ng Tuy nhiên trong b i c nh hi n nay tr c h t chúng ta

v n d ng t t Hi p c Basel II sau đó đánh giá t ng k t rút ra các bài h c t th c

ti n ho t đ ng trên c s đó ti m c n và áp d ng Hi p c Basel III

1.3 XU T MÔ HÌNH NGHIÊN C U

1.3.1 Các nhân t nhă ngăđ n vi c ng d ng chu n m c Basel II trong công tác QTRRTD

V i c chu n m c B asel II ch m đ c ng d ng thì theo nghiên c u (C hu Th

H ng Giang, 2009); (Nguy n Th Thu L inh, 2010); (Tr n K im Bình, 2011); (Tô

Q u c T hái 2012) do nh ng nhân t sau:

 M t trong nh ng khó kh n đ i v i vi c v n d ng các ph ng pháp c a

B asel II vào h th ng ngân hàng chính là đ ph c t p c a m i ph ng pháp S

ph c t p này th hi n c trong cách tính toán và v n d ng l n trong vi c xây d ng

m t h th ng c s d li u qu n lý khách hàng

 Chi phí th c hi n ng d ng Basel II quá l n

M t trong nh ng khó kh n nh h ng đ n vi c quy t đ nh áp d ng Basel II vào h th ng giám sát và qu n tr r i ro c a các NHTM đó chính là chi phí v n hành theo toàn b chu n m c c a B asel II quá l n i v i các n c đang phát tri n, nhi u ngân hàng c a các n c m i n i s g p khó kh n, vì vi c chuy n sang Basel

II là r t t n kém, các ngân hàng c nh khó có th ch u đ c chi phí c đ nh liên quan đ n vi c nâng c p ngân hàng

 Yêu c u c a Basel II v v n khá cao

H i p c Basel II nh m đi u ch nh ho t đ ng c a các t p đoàn ngân hàng

ho t đ ng trên ph m vi nhi u qu c gia, vì v y yêu c u an toàn v n là m t trong

nh ng m c tiêu đ t ra hàng đ u đ i v i nh ng ngân hàng này V n này nh m gi m thi u đ n m c t i đa kh n ng x y ra v n đ i v i các ngân hàng M c dù t l v n

an toàn t i thi u trong B asel II v n gi m c 8% nh ng trên th c t , các ngân hàng

ph i duy trì m c v n cao h n so v i m c quy đ nh Basle I b i các ngân hàng ph i

b sung thêm v n đ d phòng các r i ro ho t đ ng và r i ro th tr ng

 Ch aăxơyăd ngăđ c h th ngăc ăs d li u

Theo các đi u kho n và đi u ki n v vi c ng d ng ph ng pháp IRB, y ban B asel yêu c u s duy trì và phát tri n h th ng c s d li u v các khách hàng vay c a mình theo đ c đi m, các x p h ng, quy trình qu n lý, h ng m c tín nhi m…

 Ngu n nhân l c

T hông qua tìm hi u nh ng chu n m c B asel II, có th th y r ng đ n m v ng

và v n d ng đ c các chu n m c này đòi h i các chuyên gia trong l nh v c qu n tr , giám sát ngân hàng và nhân viên ph trách ph i có m t t m hi u bi t nh t đ nh, gi i

v ngo i ng l n ki n th c toán h c và ki n th c qu n tr Ngoài ra các k n ng

phân tích, d báo c ng là nh ng k n ng không th thi u

 Thi u nh ng t ch c x p h ng tín nhi m chuyên nghi p

V i c x p h ng tín d ng c n có nh ng t ch c x p h ng chuyên nghi p

nh ng n c đang phát tri n r t thi u ho c thông tin x p h ng không đáng tin c y

 Các v n đ liên quan đ n chu n m c báo cáo

C ác chu n m c báo cáo các qu c gia r t khác nhau Do đó ngân hàng s

c n c vào đâu đ đi u ch nh v n ho c tài s n có r i ro c a mình, đ th c hi n đ c

m c tiêu qu n tr r i ro

1.3.2 Mô hình nghiên c u

T nh ng nhân t trên, theo (Nguy n Quang Nh t, 2011) đ xu t mô hình

h i quy v i 5 bi n đ th y đ c nh ng nhân t c n tr vi c ng d ng chu n m c Basel II trong QTRRTD t i NHNo & PTNT Vi t Nam – Chi nhánh L ong An nh sau:

K T LU N C H NG 1

H o t đ ng tín d ng đ c xem là m t trong nh ng ho t đ ng ch y u, mang l i l i nhu n cao cho các ngân hàng Do đó, r i ro tín d ng là s hi n

h u khách quan trong quá trình ho t đ ng NH C ó nhi u nguyên nhân khách quan và ch quan gây ra r i ro tín d ng M i NH c n xây d ng cho mình m t chính sách qu n tr r i ro thích h p d a trên nh ng chu n m c chung c a

qu c t

Ch ng 1 tác gi đã đ c p đ n m t s v n đ liên quan đ n r i ro tín

d ng, công tác qu n tr r i ro tín d ng B ên c nh đó, tác gi c ng đ c p đ n

H i p c v n Basel – chu n m c qu c t v đo l ng v n và các tiêu chu n

v n mà hi n nay không ch các n c thành viên c a y ban Basel mà h u

h t các qu c gia trên th gi i đã, đang và s áp d ng, trong đó có Vi t Nam

B ên c nh đó c ng đã nêu lên nh ng đi u ki n và các nhân t c n tr vi c ng

d ng chu n m c B asel II trong Q T R R T D , t đó đ xu t mô hình đ tìm ra nguyên nhân gây c n tr

T nh ng c s lý lu n và kinh nghi m trong qu n tr r i ro tín d ng

c a các n c trên th gi i d a trên n n t ng là Hi p c Basel, ch ng 2, tác

gi s t p trung vào phân tích tình hình ho t đ ng kinh doanh c ng nh là

th c tr ng và nguyên nhân c a nh ng h n ch trong vi c ng d ng các nguyên t c c a H i p c v n Basel trong công tác qu n tr r i ro tín d ng

c a A gribank V i t Nam – C hi nhánh L ong An

CH NGă2:ăTH C TR NG NG D NG CHU N M C BASEL II TRONG QTRRTD T I NHNo & PTNT VI T NAM ậ CHI NHÁNH LONG AN

2.1ă S ă L C V S HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N NHNo & PTNT

VI T NAM ậ CHI NHÁNH LONG AN

Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn V i t Nam - C hi nhánh

L ong A n là chi nhánh lo i I tr c thu c Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn V i t Nam, đ c thành l p n m 1998 theo quy t đ nh s 198/1998/Q -NHNN5 ngày 02/06/1998 c a T h ng đ c Ngân hàng Nhà n c V i t Nam, trên c s Ngân hàng Nông nghi p t nh L ong A n và Ngân hàng Phát tri n Nông nghi p t nh L ong

An tr c đây Tr s chính đ t t i s 1 Võ V n T n, Ph ng 2, thành ph Tân An,

t nh L ong A n n 31/12/2013, A gribank C hi nhánh L ong A n có 01 H i s v i 8 phòng ch c n ng làm nhi m v chuyên môn, tham m u và giúp Ban Giám đ c C hi nhánh qu n lý 20 chi nhánh lo i III và 10 phòng giao d ch tr c thu c; t ng s cán

b viên ch c, ng i lao đ ng c a chi nhánh trên 600 ng i

Hìnhă2.1:ăS ăđ t ch c m ngăl i c a Agribank Chi nhánh Long An

Ngu n: Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh Agribank Long An

H i S Agribank Chi nhánh T nh Long An

BAN GIÁM Đ C

Phòng D ch

v và Marketing

Phòng Hành chánh

và Nhân

s

Phòng Tín

d ng

Phòng

K toán

và Ngân

qu

Phòng Kinh doanh Ngo i

h i

Phòng

Đ n toán

NH No & PT NT V i t Nam – C hi nhánh L ong An có m ng l i ho t đ ng

r ng kh p, đ c b trí t thành th , các khu, c m công nghi p cho đ n t n các huy n, xã vùng sâu, vùng xa c a t nh đã đ a chi nhánh tr thành NHTM có quy mô

ho t đ ng, nhân l c và th ph n kinh doanh l n nh t trên đ a bàn t nh L ong An

Trong 5 n m qua (2009 - 2013), m c dù ho t đ ng kinh doanh trong đi u

ki n có nhi u khó kh n thách th c, do nh h ng c a suy thoái kinh t toàn c u làm kinh t trong n c suy gi m, l m phát t ng cao d n đ n lãi su t bi n đ ng ph c t p,

s gi a t ng đ t bi n c a giá vàng, ch s giá tiêu dùng leo thang, chính sách th t

ch t tín d ng nh m ki m ch l m phát c a chính ph … đã nh h ng r t l n đ n

ho t đ ng kinh doanh c a chi nhánh Nh ng toàn th cán b viên ch c, Agribank

C hi nhánh T nh L ong A n đã v t qua m i khó kh n th thách, hoàn thành xu t s c nhi m v đ c giao

B ng 2.1: Tình hình th c hi n các ch tiêu kinh doanh ch y u

Ngu n: Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh Agribank CN Long An

T b ng 2.1 cho th y, các ch tiêu kinh doanh ch y u t i chi nhánh đ u t ng

tr ng khá t t T n m 2009 - 2013, ngu n v n huy đ ng t ng bình quân

15,74%/n m, d n t ng bình quân 15,25%/n m, t l n x u gi m bình quân 0,07%/n m và n m trong m c cho phép, l i nhu n t ng bình quân 36.415%/n m Tuy nhiên, c ng t b ng 2.1 cho th y thu nh p c a chi nhánh ch y u là t ho t

đ ng tín d ng, thu t d ch v r t th p do ch a đ c chú tr ng khai thác tri t đ Ngo i tr n m 2011 l i nhu n t ng m nh (104% ) so v i n m 2010 do chênh l ch lãi

2.2.1 Ho tăđ ng tín d ng

2.2.1.1 Tìnhăhìnhăhuyăđ ng v n

Ngu n thu nh p chính c a các NH T M V i t Nam ch y u là t ho t đ ng tín d ng, vì v y đ có đ y đ v n đáp ng nhu c u t ng tr ng tín d ng là v n đ

r t quan tr ng trong ho t đ ng ngân hàng T ngày xu t hi n các ngân hàng th ng

m i ngoài qu c doanh đ n nay công tác huy đ ng v n t i Agribank C hi nhánh L ong

A n ch u s c nh tranh quy t li t v lãi su t, ch ng trình khuy n mãi, s n ph m

d ch v ti n ích, phong cách ph c v … Nh n th c đ c đi u này, Agribank C hi nhánh Long An đã t ng c ng m r ng m ng l i chi nhánh và phòng giao d ch, nâng cao k n ng giao ti p, thái đ ph c v , đa d ng hóa s n ph m ti n g i, d ch v thanh toán, t ng c ng qu ng bá th ng hi u, tranh th s ng h c a chính quy n

đ a ph ng, các ngành, các c p trong t nh… đ thu hút t i đa m i ngu n ti n g i v mình V ì v y, ngu n v n huy đ ng c a chi nhánh Long An t ng tr ng liên t c qua các n m t 2009 – 2013

B ng 2.2: Ngu n v n huy đ ng c a Agribank C hi nhánh L ong An

Ngu n: Báo cáo NHNN chi nhánh t nh Long An; Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh

doanh Agribank Chi nhánh Long An

T b ng 2.2 cho th y, t n m 2009 – 2013, ngu n v n huy đ ng c a h

th ng NH T M t nh L ong A n liên t c t ng v i quy mô n m sau cao h n n m tr c;

t c đ t ng tr ng bình quân là 27,1% Tuy nhiên, dù v n đ ng đ u toàn t nh v th

ph n v n huy đ ng, nh ng do s c nh tranh quy t li t c a 32 NHTM khác trên đ a bàn nên đ n cu i n m 2012 th ph n v n huy đ ng c a chi nhánh đã đáng k so v i

nh ng n m tr c 2009, t c đ t ng tr ng bình quân c ng th p h n 10,6% so v i

t c đ t ng tr ng bình quân c a c h th ng NHTM trên đ a bàn

C ng t b ng 2.2 cho th y c c u c a ngu n v n huy đ ng t n m 2009 –

2013 t i A gribank C hi nhánh L ong A n có nh ng đ c đi m nh :

- T i n g i không k h n chi m t l th p trong t ng v n huy đ ng, l n l t

là 13,5% , 12,3% , 9,9% , 14% , 12,6% ; lo i ti n g i này không có tính n đ nh, tuy