Mục tiờu dạy học: - Kiến thức:Giúp HS: Khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, độc đáo, nhất là nghệ thuật đảo ngợc tình huống hai lần, qua đó rung động trớc tình cảm yêu thơng của con ng
Trang 1THÔNG TIN VỀ NHÓM GIÁO VIÊN DỰ THI
- Sở GD & ĐT thành phố Hà Nội
- Phòng GD & ĐT Gia Lâm
- Trường THCS Yên Thường
- Địa chỉ: Yên Thường – Gia Lâm – Hà Nội
Điện thoại: ; Email:
- Thông tin về nhóm giáo viên:
1 Họ và tên: Nguyễn Thị Hồi
Ngày sinh: 29/06/1990; Môn: Ngữ văn
Điện thoại: 01674 670 819 ; Email: Nguyenhoi1990@gmail.com
2 Họ và tên: Nguyễn Thị Hà
Ngày sinh: 21/9/1978 ; Môn: Ngữ văn
Điện thoại: 01639 447 957; Email: Hayenthuong@gmail.com
Trang 2PHIẾU Mễ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIấN
1 Tờn hồ sơ dạy học:
Dạy học theo chủ đề tớch hợp trong bộ mụn Ngữ văn (Tớch hợp giỏo dục nếp sống văn minh – thanh lịch cho học sinh Hà Nội trong giờ dạy Ngữ văn)
2 Mục tiờu dạy học:
- Kiến thức:Giúp HS: Khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, độc đáo,
nhất là nghệ thuật đảo ngợc tình huống hai lần, qua đó rung động trớc tình cảm yêu thơng của con ngời đồng thời hiểu đợc sức mạnh của nghệ thuật chân chính
- Kĩ năng: Đọc diễn cảm, so sánh đánh giá, phân tích, nhận xét.
- Thái độ: Bồi dỡng tình yêu thơng con ngời, nhất là lúc khó khăn hoạn
nạn
3 Đối tượng dạy học của bài học
- Học sinh lớp 8B (SS: 43 học sinh), 8C (SS: 40 học sinh)
- Học sinh về cơ bản là ở vựng nụng thụn, tớnh cỏch cũn nhỳt nhỏt, ớt cú thời gian và cơ hội tiếp xỳc với cuộc sống ngoài xó hội
- Về lực học: Chủ yếu là học sinh khỏ, trung bỡnh
- Về đạo đức: Phần lớn cỏc em học sinh đều cú hạnh kiểm tốt
4 í nghĩa của bài học:
Giỳp học sinh biết và học được tỡnh yờu thương con người; thấu hiểu giỏ trị chõn chớnh của nghệ thuật đớch thực để từ đú xỏc đớch đỳng đắn mục tiờu sống và học tập
5 Thiết bị dạy học, học liệu
- Giáo án
- Tranh vẽ
- Máy tính xách tay
- Máy chiếu đa năng
- Sỏch giỏo khoa Ngữ văn 8; Sỏch giỏo viờn Ngữ văn 8
- Tài liệu tham khảo
Trang 36 Hoạt động dạy học và tiến trỡnh dạy học
Tiết 30
O Hen-ri.
I.Mục tiêu:
1 Kiến thức:Giúp HS: Khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, độc đáo, nhất là
nghệ thuật đảo ngợc tình huống hai lần, qua đó rung động trớc tình cảm yêu thơng của con ngời đồng thời hiểu đợc sức mạnh của nghệ thuật chân chính
2 Kĩ năng: Đọc diễn cảm, so sánh đánh giá, phân tích, nhận xét.
3 Thái độ: Bồi dỡng tình yêu thơng con ngời, nhất là lúc khó khăn hoạn nạn.
II Chuẩn bị:
1 Giáo viên:
- Giáo án
- Tranh vẽ
- Máy tính xách tay
- Máy chiếu đa năng
2 Học sinh:
- Soạn bài
- Học bài cũ
- Tranh vẽ
III Tiến trình trên lớp:
1 ổn định tổ chức, kiểm tra sĩ số, sự chuẩn bị bài của HS.
2 Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ học.
3 Lên lớp:
HĐ1: GV dẫn vào bài.
Cuộc sống với bao lo toan bận rộn đã cuốn con ngời vào vòng quay bất tận.Nhng không, ở đâu đó quanh ta hơi ấm tình ngời vẫn lặng lẽ toả sáng Ngay trong một khu phố nhỏ tồi tàn , vẫn cất lên bản nhạc dịu dàng giữa một xã hội phồn vinh, rộng lớn Nơi ấy, nhà văn Mĩ O Henri bằng tấm chân tình của mình đã cho
ta thấy đợc tình thơng yêu giữa những ngời lao động nghèo khổ Tiết học ngày hôm nay cô trò chúng ta sẽ đợc sống trong không khí ấm áp của tình yêu thơng này Các
con cùng tìm hiểu Tiết 30: Chiếc lá cuối cùng.
HĐ2: Phân tích.
Trang 4Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt.
H
: Tóm tắt ngắn gọn nội dung câu
chuyện ?
HS: Nhớ lại kiến thức bài cũ trả lời.
Nhận xét, bổ sung
GV: Chốt, chuyển ý.
H: Giôn-xi đang ở trong hoàn cảnh nào và
cô có suy nghĩ gì?
HS : Nhớ lại kiến thức bài cũ, trả lời cá
nhân
Nhận xét, bổ sung
GV : Chốt, chuyển, ghi bảng : Phần vì bệnh
tật, phần vì cuộc sống nghèo túng khiến cô
hoạ sĩ trẻ Giônxi không thiết sống nữa, cô
gắn sự sống của mình vào với sự sống của lá
cây thờng xuân Và cô nghĩ rằng khi chiếc
lá cuối cùng rụng cũng là lúc cô lìa khỏi cõi
đời Vậy trong lúc Giôn xi rơi vào nỗi tuyệt
vọng nh thế, thì Xiu, ngời bạn đồng nghiệp
đã thể hiện tình cảm của mình nh thế nào
Chúng ta cùng chuyển sang phần 2: Tấm
lòng của ng ời bạn
HS : Đọc đoạn văn trên máy.
H
: Khi ngó ra ngoài cửa sổ, nhìn chiếc lá
cuối cùng trên cây thờng xuân, Xiu có thái
độ nh thế nào? Thái độ đó chứng tỏ điều
gì ?
HS: Trả lời cá nhân.
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả :
2 Tác phẩm :
II Tìm hiểu chi tiết :
1 Diễn biến tâm trạng của Giôn xi.
2 Tấm lòng của ngời bạn :
Trang 5GV: Chốt, ghi bảng Sự sợ sệt và im lặng đó
chứng tỏ Xiu rất lo lắng vì ý nghĩ dại khờ
của G là sẽ chết cùng chiếc lá thờng xuân
cuối cùng GV ghi bảng: Lo lắng
H
: Em hãy tìm thêm những chi tiết trong
câu chuyện thể hiện tình cảm của Xiu dành
cho Giôn xi ?
HS : Phát hiện chi tiết, trả lời cá nhân.
Nhận xét, bổ sung
H
: Từ những chi tiết trên, con cảm nhận
đ-ợc điều gì ?
HS : Nêu cảm nhận cá nhân.
GV : Chốt trên máy, ghi bảng.
HS : Đọc đoạn văn trên máy.
H
: Khi Giôn xi yêu cầu kéo rèm lên, tâm
trạng của Xiu nh thế nào ? Vì sao cô lại có
tâm trạng nh vậy?
HS: Suy nghĩ, giải thích.
Nhận xét, bổ sung
GV: Chốt, chuyển ý.
H: Nhng rồi điều bất ngờ nào xảy ra? Khi
đó, tâm trạng Xiu thay đổi nh thế nào?
HS: Trả lời cá nhân.
Nhận xét và bổ sung
GV: Chốt Trong đoạn văn, ta thấy tác giả
đã kết hợp nhuần nhuyễn yếu tố miêu tả và
biểu cảm trong văn tự sự Sau bao căng
thẳng, hồi hộp, thổn thức, âu lo, thì Xiu vỡ
- Lo lắng
- Tận tình chăm sóc, an ủi,
động viên
Trang 6òa trong niềm sung sớng Ô kìa trên cây…
theo máy.Còn lá trên cành nghĩa là niềm hi
vọng sống còn ở lại bên cạnh cô em gái bé
nhỏ
H: Qua những phân tích trên, em có suy
nghĩ nh thế nào về những tình cảm Xiu dành
cho Giôn-xi?
HS : Nêu cảm nhận cá nhân, trả lời.
GV : Chốt kết hợp ghi bảng, chuyển ý X, G
là những hoạ sĩ nghèo, có chung niềm đam
mê nghệ thuật , cùng sống trong một căn hộ
thuê tồi tàn Tuy chẳng có quan hệ ruột già
máu mủ, nhng khi G bị bệnh nặng, Cô đã
luôn ở bên cạnh, yêuthơng, chăm sóc hết
lòng nh một ngời chị , G nh một nửa cuộc
đời cô G mất đi rồi, cuộc sống của cô chẳng
còn ýnghĩa Khi G tuyệt vọng, X đã đau
đớn, nghẹn ngào: Chị sẽ làm gì đây nếu em
không còn muốn nghĩ đến mình nữa Đó
quả là một tình bạn đẹp, cảm động
H: Vậy con đã có một tình bạn đẹp cha?
Con đã làm gì để xây dựng và gìn giữ tình
bạn đẹp của mình?
HS : Liên hệ, trả lời cá nhân.
GV : Chốt, chuyển ý, ghi bảng Kể câu
chuyện ngời mẹ hỏi đứa con>.Tình bạn nh
bờ vai để ta tựa vào lúc buồn phiền trong
cuộc sống Để ta trút bầu tâm sự, để xoa dịu
đau thơng Ta tựa vào bờ vai để ta có thêm
sức mạnh, nghị lực vợt qua khó khăn gian
khổ Điều quan trọng nhất của tình ban là
sự chân thành
Có tình bạn đẹp, ta thấy cuộc đời này đẹp
hơn
=> Tình yêu thơng chân thành, thắm thiết
3 Kiệt tác của cụ Bơ-men:
Trang 7Bạn bè là nghĩa tơng thân
Khó khăn, hoạn nạn ta cần có nhau
Bạn bè là nghĩa trớc sau
Tuổi thơ cho đến bạc màu cha phai
Nhng tình yêu thơng ấy trong câuchuyện
ấy vẫn cha đủ sức để X dành lại ngời bạn từ bàn tay lạnh giá của thần chết mà ngời gieo mầm cho khát khao sống ấy lại chính là ngời hàng xóm của hai cô hoạ sĩ trẻ Cụ Bơmen với kiệt tác bất tử của mình Chúng
ta cùng chuyển sang phần 3 Kiệt tác của cụ
B
H
: Nhân vật cụ Bơmen đợc giới thiệu ở
phần đầu nh thế nào?
HS phát hiện Trả lời cá nhân
Nhận xét, bổ sung
GV: Bổ sung thêm, chuyển Là 1 họa sĩ
nghèo suốt đời không thành đạt Đã 40 năm
mà vẫn không với tới đợc gấu áo vị nữ thần của mình Nhng cụ vẫn khát khao cháy mơ
-ớc vẽ một kiệt tác tự xem mình là con chó xồm lớn canh phòng bảo vệ hai cô nghệ sĩ trẻ Với cụ B cô độc, có lẽ hai cô gái không khác gì ngời ruột thịt, thân yêu nhất trong những năm tháng tuổi già hiu quạnh
H: Khi ngó ra ngoài của sổ ngắm nhìn cây
thờng xuân, thái độ cụ Bơmen nh thế nào?
HS: Trả lời cá nhân.
GV: Chốt trên máy.
H: Thái độ đó giúp em hiểu gì về tấm lòng
của cụ dành cho Giôn xi?
HS : Nêu suy nghĩ, cảm nhận, trả lời cá
nhân
GV : Chốt trên máy Không chỉ X là ngời
bạn cùng phòng mà ngay cả cụ Bơmen, -
Trang 8ngời hoạ sĩ gia sống ở tầng trệt bên dới nhà trọ cũng lo lắng cho G, lo lắng đến nỗi tức giận vì trên đời này lại có một niềm tin ngớ ngẩn muốn chết vì một cây dây leo rụng hết lá Bên ngoài cụ là ngời dữ dằn, hung tợn với bộ râu xoăn, khuôn mặt nh tiểu yêu
nh-ng lại là nh-ngời rất giàu tình cảm
Chỉ mới nghe X nói về bệnh tình của G,
ng-ời hoạ sĩ già đã vô cùng lo lắng cho sức khỏe của cô họa sĩ yếu đuối
Và trong ánh nhìn lặng lẽ hình nh cụ đang
áp ủ một điều gì để giúp đỡ , tìm cách cứu sống G
H
: Theo lời kể của Xiu ở phần cuối truyện
ta hiểu đợc công việc âm thầm mà cụ Bơmen làm Vậy cụ Bơmen đã làm gì để giúp đỡ Giôn xi ?
HS: Nêu suy nghĩ, trả lời cá nhân.
GV:Chốt Cụ không giống G chăm sóc
bằng hành động dịu dàng ân cần, bằng những lời động viên an ủi, Cụ im lặng, không nói gì nhnglại một mình âm thầm vẽ chiếc lá thay thế cho CLCC bị rụng trong
đêm ma rét
H: Điều gì đã thôi thúc cụ làm việc đó? HS: Phát biểu cá nhân.
Nhận xét, bổ sung
GV: Chốt trên máy.
H: Vì sao nhà văn không kể tờng tận việc cụ
vẽ chiếc lá cuối cùng trong đêm ma bão mà
đến tận lúc cuối truyện mới cho Xiu kể lại?
HS : Suy nghĩ, trả lời cá nhân.
GV : Chốt Chẳng ai biết cụ đã làm gì? cụ
vẽ vào lúc nào Cụ có nói gì đâu Cụ cứ lẳng lặng vẽ trong một đêm bão tuyết lạnh giá làm mà không cho cả X biết Chỉ biết cụ bị
Trang 9mắc chứng sng phổi nặng Và ngời ta tìm
thấy mấy mảng màu còn sót, một chiếc
thang, cây bút vẽ và một chiếc đèn bão Chỉ
gợi vài nét mà ta thấy xót thơng, nghẹn
ngào Cụ có nói gì đâu Cụ cứ lẳng lặng vẽ
trong một đêm bão tuyết lạnh giá làm mà
không cho cả X biết Nhng điều quan trọng
nhất là mục đich cuối cùng của ngời nghệ sĩ
đã hoàn thành Với tác phẩm của mình, cụ
đã kéo G từ vực sâu của chết chóc và bệnh
tật lên đỉnh chiến thắng Việc nhà văn
không kể tờng tận việc cụ vẽ là nhằm tạo sự
bất ngờ cho câu chuyện, sự ngỡ ngàng trong
nhân vật và ngời đọc đồng thời nhấn mạnh
thủ pháp nghệ thuật đảo ngợc tình huống hai
lần.,càng làm cho ta thấy tấm lòng cao cả,
đức hi sinh quên mình của cụ
H
: Con hãy tởng tợng cảnh cụ Bơmen vẽ
chiếc lá cuối cùng ?
HS: Tởng tợng, trả lời cá nhân Có thể tởng
tợng bằng tranh vẽ
GV: Chốt.
H:ở tiết trớc chúng ta biết rằng Giôn xi bị
mắc bệnh viêm phổi, đang đợi chờ thần chết
đến gõ cửa Nhng rồi ta lại bất ngờ vì cô đã
tìm thấy tình yêu cuộc sống Vậy nhờ đâu
mà Giôn xi lại có khao khát hồi sinh mãnh
liệt nh vậy?
HS: Trả lời cá nhân
nhận xét, bổ sung
GV: Chốt, ghi bảng,dẫn chuyển Chính là
nhờ chiếc lá cuối cùng cụ Bơmen vẽ trong
đêm ma tuyết đã mang đến cho G một nghị
lực sống Khi vẽ chiếc lá trên tờng, mục
đích chỉ là cứu sống Giôn xi Nhng cụ có
- Bức tranh “Chiếc lá cuối cùng”
=> Tình yêu thơng và đức hi sinh cao cả
Trang 10ngờ đâu bức tranh lá bình thờng ấy lại đợc
Xiu gọi là một kiệt
H: Em hiểu kiệt tác là gì?
HS: Trả lời cá nhân.
GV: Chốt nhanh, nêu thêm một số bức họa
nổi tiếng thế giới
H: HS thảo luận : Vì sao có thể nói bức
tranh chiếc lá cuối cùng cụ Bơ-men vẽ là
một kiệt tác ?
HS: Thảo luận nhóm(2 phút).
Đại diện nhóm trình bày Nhận xét, bổ sung
GV: Chốt trên máy, ghi bảng,
H: Bức tranh chiếc lá cuối cùng của cụ
Bơ-men đã cứu sống Giôn-xi Từ đây, con thấy
nghệ thuật có ý nghĩa nh thế nào trong cuộc
sống?
HS: Suy nghĩ, trả lời cá nhân.
Nhận xét, bổ sung
GV: Chốt, ghi bảng, bình Chẳng quản tuyết
rơi đêm đông lạnh giá
Lặng lẽ âm thầm vẽ chiếc lá trong đêm
CLCC là chiếc lá diệu kì, vì sống bằng trái
tim yêu thơng của ngời nghệ sĩ tình yêu
th-ơng đã trả lại màu xanh cho chiếc lá úa
vàng, trả lại màu hồng cho đôi má ngời
thiếu nữ CLCC đã đánh thức niềm tin vào
cuộc sống, đã mở đờng cho những khát
vong lớn lao và chắp cánh cho những ớc mơ
của tuổi trẻ
Chiếc lá cuối cùng là chiếc lá tái sinh, là
chiếc lá chứa đựng niềm tin bền bỉ, chiếc lá
mãi không tàn bởi thắm đợm nghĩa nhân
=> Sức mạnh của nghệ thuật chân chính
Trang 11H: Từ bức vẽ Chiếc lá cuối cùng, em có cảm
xúc nh thế nào về cụ Bơ-men?
HS: Nêu cảm nhận cá nhân.
Nhận xét, bổ sung
GV: Chốt, chuyển Cụ B đã xả thân quên
mình vì yêu thơng đồng loại, vì sáng tạo nghệ thuật Cụ xứng đáng là ngời nghệ sĩ chân chính , đáng trân trọng và cảm phục
H: Dù vậy, kết thúc truyện cụ Bơ-men đã ra
đi
Giôn-xi thì nói rằng muốn chết là một tội Nhng cụ Bơ-men lại đánh đổi cả sinh mạng của mình để vẽ một bức tranh Con thấy
điều này có mâu thuẫn không? Vì sao?
HS: Nêu suy nghĩ, trả lời.
GV: Chốt, chuyển ý Đời ngời chỉ sống một
lần và chết cũng một lần Không chỉ phải sống nh thế nào mà còn phải chết sao cho ý nghĩa Có ai đó đã nói: khi tiễn đa một ngời tốt, ngời ta sống tốt hơn Và phải chăng sự
ra đi của cụ Bơ-men đã gieo vào G một mầm sống mới để cô nhận ra rằng cuộc sống này vẫn còn bao nhiêu điêu tốt đẹp
H: Cụ Bơmen đã ra đi sau khi hoàn thành sứ
mệnh vinh quang của ngời nghệ sĩ Cái chết của cụ gợi cho em nhớ đến cái chết của nhân vật nào? Hãy so sánh ý nghĩa hai cái chết đó?
HS : Liên hệ bài cũ, trả lời cá nhân.
GV:Chốt Lão Hạc chết để cấy mầm sống
cho con trai Cụ Bơ-men ra đi để gieo hi
Trang 12vọng hồi sinh cho cô họa sĩ Chỉ có điều
tình yêu thơng của lão Hạc là tình phụ tử
thiêng liêng muôn đời bất diệt Còn giữa Cụ
B và G chẳng có quan hệ máu mủ ruột già,
chỉ là vì tình yêu thơng đồng loại mà cụ đã
hi sinh tính mạng của mình để truyền tình
yêu cuộc sống cho G
H: Trong cuộc sống, con hãy kể những câu
chuyện, tấm gơng thể hiện tình yêu thơng,
sự hi sinh vì ngời khác?
HS: Bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc cá nhân qua
câu chuyện
GV: Chốt, nâng cao Câu chuyện cô Biên.
Và nh thế, yêu thơng là ngọn nguồn của
hạnh phúc, là nền tảng của sức mạnh có thể
đạp bằng mọi gian lao , thậm chí là đẩy lùi
cái chết Nó nh một sợi dây bền chặt nối
con ngời lại với nhau, xua tan giá băng,
mang đến một cuộc sống ấm áp Yêu thơng
chính là biểu hiện của nếp sống văn minh
trong xã hội Nói nh Tố Hữu, đó là một lẽ
sống đẹp mà con ngời luôn hớng tới:
Nếu là con chim, chiếc lá
Thì con chim phải biết hót, chiếc lá phải
xanh
Lẽ nào vay mà không có trả
Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình
H: Tại sao nhà văn lại kết truyện bằng lời kể
của Xiu về nguyên nhân cái chết của cụ
Bơ-men mà không để cho Giôn-xi nói gì?
HS: Nêu suy nghĩ cá nhân.
Nhận xét, bổ sung
GV: Chốt Ngời ta nhận định truyện ngắn
III Tổng kết.
Trang 13của O không có chữ nào thừa hấp dẫn đến
những dòng cuối cùng.Chính vì cách viết
độc đáo đó, từ năm 1918, nớc Mĩ lấy tên Ô
làm tên giải thởng truyện ngắn xuất sắc nhất
nớc mĩ
HĐ3: Tổng kết (5 phút).
H: Đặc sắc nghệ thật nổi bật của truyện
ngắn là gì? Hãy chỉ rõ và nêu tác dụng?
HS: Trả lời cá nhân.
GV: Chốt Phần đầu truyện, G đã đem đến
bao lo lắng, thơng cảm khi từng giờ phút
chiến đấu và dần buông xuôi trớc tử hần
nh-ng theo thời gian tình huốnh-ng bỗnh-ng đảo nh-ngợc,
G trở nên yêu đời, ham sống, tạo nên tiếng
thở phào, nhẹ nhõm Ngợc lại, cụ Bơmen
phần đầu khỏe manh , cuối truyện bỗng chết
vì viêm phổi, để lại trong ngời đọc những
giọt nớc mắt cảm động, kính phục.Cả 2 lần
đảo ngợc tình huống đều xoay quanh một
trục Bệnh viêm phổi, chiếc lá cuối cùng, có
khác chăng là hành trình đi từ sự sống đến
cái chết của một họa sĩ già để kéo cô gái trẻ
từ cõi chết ngợc về sự sống
H: Bên cạnh biện pháp nghệ thuật đảo ngợc
tình huống hai lần, em thấy cách kể chuyện
của tác giả có gì hấp dẫn?
HS: Trả lời cá nhân,
GV: Chốt trên máy.
H: Vậy, câu chuyện gửi tới chúng ta những
thông điệp gì?
HS: Phát biểu cá nhân.
Nhận xét, bổ sung
GV : Chốt trên máy.
-Ghi nhớ- SGK
IV Luyện tập: