sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ Mẫu giáo bé thông qua hoạt động tạo hình ở Trường Mầm non Hoa Hồng

PHÒNG GD - ĐT QUẬN CẦU GIẤY TRƯỜNG MẦM NON HOA HỒNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ Mẫu giáo bé thông qua hoạt động tạo hình ở Trường Mầm non Hoa Hồng

PHÒNG GD - ĐT QUẬN CẦU GIẤY TRƯỜNG MẦM NON HOA HỒNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ Mẫu giáo bé thông qua hoạt động tạo hình ở Trường Mầm non Hoa Hồng

Lĩnh vực/ Môn: Giáo dục mẫu giáo

Tên tác giả: Nguyễn Thị Dung

Giáo viên mẫu giáo

Tài liệu kèm theo:

NĂM HỌC 2012 - 2013

Mục lục

I.Đặt vấn đề

Trang

2

II.Giải quyết vấn đề

1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu

2 Thực trạng những vấn đề tồn tại trong quá trình thực hiện tổ chức

dạy trẻ hoạt động tạo hình ở trẻ Mẫu giáo bé

3 Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo bé thông qua

hoạt động tạo hình

4- Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:

3

3

4

5

17

III Kết luận và khuyến nghị

1.Kết luận chung

2 Khuyến nghị

18

18

19

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN THẨM MỸ CHO TRẺ MẪU GIÁO BÉ THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH Ở

TRƯỜNG MẦM NON HOA HỒNG

I - Đặt vấn đề

Phát triển thẩm mỹ là một trong những nội dung quan trọng trong những nội dung quan trọng của giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, là việc cần phải tiến hành một cách nghiêm túc từ lứa tuổi mẫu giáo, có thể coi trẻ mẫu giáo là thời kỳ “ hoàng kim” của giáo dục thẩm mỹ Ở lứa tuổi này tâm hồn trẻ rất nhạy cảm và dễ xúc động với thế giới xung quanh, trí tưởng tượng của trẻ bay bổng, phong phú Trẻ thường nhạy cảm với những thay đổi và tác động của môi trường cảnh vật xung quanh: có nhiều màu sắc, những đồ chơi ngộ nghĩnh, bức tranh, hình ảnh sinh động… năng khiếu nghệ thuật và khả năng thẩm mỹ cũng được xuất hiện ở lứa tuổi này Do đó, giáo dục thẩm mỹ cần được bồi dưỡng ngay từ tuổi mẫu giáo

để định hướng và ươm mầm cho trẻ phát triển năng khiếu thẩm mỹ nghệ thuật trong tương lai

Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động nghệ thuật Hoạt động tạo hình đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thẩm mỹ của trẻ Hoạt động này giúp trẻ có điều kiện thuận lợi nhất để phát triển cảm giác, tri giác thẩm mỹ, giúp trẻ nhận ra màu sắc, hình dạng, đường nét, tỷ lệ, sự sắp xếp trong không gian…nhận thấy được cái đặc trưng và nét đẹp trong sự vật, hiện tượng mà trẻ miêu tả, từ đó buộc trẻ phải tư duy và quá trình đó làm phát triển óc tưởng tượng sáng tạo, ham muốn tạo ra cái đẹp, là yếu tố góp phần giúp trẻ phát triển nhân cách theo yêu cầu giáo dục toàn diện Trong các lứa tuổi của trẻ mẫu giáo, lứa tuổi mẫu giáo bé được coi là quan trọng nhất, lứa tuổi thuận lợi nhất để tạo tiền

đề và phát triển khả năng thẩm mỹ đầu tiên của trẻ đặc biệt là thông qua hoạt

động tạo hình Đó là lý do tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3 tuổi thông qua hoạt động tạo hình ở trường Mầm non Hoa Hồng ”

II Giải quyết vấn đề

1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu

* Cơ sở lý luận

Thứ nhất, theo nghiên cứu của tâm lý lứa tuổi - tâm sinh lí của trẻ 3 tuổi -

giai đoạn đầu tuổi mẫu giáo, vận động của trẻ còn ở mức độ thấp các kỹ năng thao tác ban đầu còn hạn chế, vụng về như thao tác cắt, dán, cầm bút Đồng thời, trẻ mới rời gia đình đến lớp với cô với bạn, lúc này môi trường sống, sinh hoạt của trẻ rộng hơn, mọi sự vật hiện tượng xung quanh trẻ còn rất mới lạ, còn khó khăn trong việc thích ứng

Thứ 2, vốn ngôn ngữ của trẻ còn quá ít Trẻ còn khó khăn trong diễn đạt

nguyện vọng của mình bằng ngôn ngữ mạch lạc Vì vậy hoạt động tạo hình chính là một thứ ngôn ngữ riêng để trẻ biểu lộ tình cảm, tiếng nói của mình với mọi người xung quanh, thể hiện tình cảm của mình qua các sản phẩm Chính từ

* Cơ sở thực tiễn:

Tuổi mầm non trẻ ham thích được tham gia vào hoạt động tạo hình nhất là việc sử dụng bút màu tạo thành sản phẩm theo ý của trẻ, bút lông sử dụng màu nước, dùng giấy để xé, vò… theo ý của trẻ để tạo ra những sản phẩm mà trẻ thích, dùng đất để nặn thành các đồ vật, con vật mà trẻ yêu thích…chính từ các sản phẩm trẻ tạo ra, trẻ đặt tên gọi ,và tưởng tượng ra những gì trẻ thích, từ đó làm nảy sinh tình cảm yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp đây là yếu tố cần thiết góp phần phát triển toàn diện cho trẻ

2 Thực trạng những vấn đề tồn tại trong quá trình thực hiện tổ chức dạy trẻ hoạt động tạo hình ở trẻ Mẫu giáo bé

2.1 Thuận lợi

- Trường mầm non Hoa Hồng là trường có bề dày thành tích, Ban giám hiệu nhà trường có trình độ chuyên môn cao và có nhiều kinh nghiệm quản lý, đội ngũ giáo viên trong trường 100% đạt chuẩn và trên chuẩn, nhiệt tình, tâm huyết với nghề

- Trường thường xuyên tổ chức các hoạt động cho giáo viên dự giờ rút kinh nghiệm lẫn nhau trong đó có lưu ý đến việc tổ chức hoạt động tạo hình ở các độ tuổi

- Bản thân tôi được giảng dạy trong môi trường tương đối đầy đủ về cơ sở

vật chất về môi trường, đồ dùng học tập, phụ huynh quan tâm và kết hợp chặt chẽ với nhà trường, giáo viên

- Được sự chỉ đạo sát sao của tổ chuyên môn, với lòng nhiệt tình yêu trẻ được hàng ngày tiếp xúc cùng trẻ, thảo luận, trò chuyện, tôi đã rút ra nhiều kinh nghiệm cho bản thân

- Lớp có 4 cô, trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn đều có kinh nghiệm chăm sóc, giáo dục trẻ Bốn đều nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, có khả năng sáng tạo,

tổ chức nhiều hình thức trò chơi phong phú, thường xuyên thay đổi các hình thức dạy linh hoạt, hấp dẫn mới lạ đối với trẻ

- Giáo viên ở lớp phối kết hợp và thống nhất phương pháp, biện pháp dạy trẻ

- Nhà trường đã có các lớp cung ứng dịch vụ nên có điều kiện thuận lợi trong chăm sóc các trẻ nói chung và các hoạt động giáo dục thẩm mỹ cho trẻ, đặc biệt là hoạt động tạo hình

2.1 Khó khăn

Cơ sở vật chất của Trường đã xuống cấp, học sinh đông 47 cháu nên các góc dành cho hoạt động tạo hình còn hạn chế

Quá trình tổ chức còn nặng về kết quả sản phẩm, nhiều khi cô chưa thực

sự chú ý rèn kỹ năng tạo hình cho trẻ hay khả năng tạo cảm hứng cho trẻ khi học tạo hình, tận dụng môi trường xung quanh để tạo cảm xúc thẩm mỹ cho trẻ còn hạn chế. Việc tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ từ trước tới nay vẫn theo

khuôn mẫu cứng nhắc

3/4 số trẻ trong lớp chưa qua nhà trẻ nên kỹ năng cầm bút, tô vẽ chưa có

Trẻ còn nhút nhát chưa tích cực hoạt động

Ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, trẻ phát âm chưa rõ, chưa diễn tả được ý hiểu của mình đối với người khác

3 Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo bé thông

qua hoạt động tạo hình

Qua quá trình thực hiện, chúng tôi đưa ra một số biện pháp sau:

3.1 Xây dựng môi trường trong lớp học và ngoài lớp học tốt để qua đó cung cấp hiểu biết về cái đẹp, tạo cho trẻ có cảm xúc về cái đẹp

Trang trí tạo môi trường nghệ thuật để gây cảm xúc, gây ấn tượng cho trẻ

về nghệ thuật tạo hình

Tạo môi trường đẹp trong lớp là để khi trẻ đến lớp ấn tượng đầu tiên tác động vào trẻ là toàn bộ sự bài trí, cách sắp xếp trang trí lớp học của bé Bé quan sát xung quanh xem lớp mình có khác nhà bé không? Có đẹp hơn nhà bé không?

Với từng yêu cầu của chủ điểm, căn cứ vào cấu trúc phòng học của lớp mình và đặc điểm tâm lí của trẻ ở độ tuổi mẫu giáo bé mà tạo môi trường nghệ thuật xung quanh trẻ Lớp đẹp, bố cục hợp lý, màu sắc bắt mắt sẽ kích thích giác quan của trẻ tạo hứng thú cho trẻ vào lớp, khiến tinh thần của trẻ phấn chấn, trẻ thích hoạt động và có ham muốn tạo ra các sản phẩm tạo hình đẹp giống của cô

Khung cảnh cô và trẻ cùng trang trí ở cửa lớp dịp Noel

Mảng tường gây sự chú ý của trẻ khi đến lớp

Với môi trường trong lớp: Các mảng chính trong lớp như mảng chủ điểm,

các tiêu đề của các góc Để gây ấn tượng cho trẻ tôi thường vẽ, thiết kế các hình

ảnh ngộ nghĩnh đáng yêu, có màu sắc đẹp, bố cục hợp lí và có tên thật gần gũi

với trẻ

Các góc hoạt động như góc gia đình: Khi nói về gia đình thì góc trang trí

bằng màu hồng, có nhiều hình ảnh trái tim, tên góc thật gần gũi như Tổ ấm gia

đình, gia đình đầm ấm Hay góc xây dựng tôi lấy tên: Kiến trúc sư tí hon, công

trình xây dựng của bé có hình ảnh các bé hoặc các con vật đang chuyển các vật

liệu xây dựng Còn phía mảng tường tôi thường làm bằng nhựa trong hoặc thảm

gai trong đó có các sản phẩm do chính tay trẻ làm để gài vào làm tranh trang trí

cho góc đó

Để phát huy tối đa tác dụng của môi trường hoạt động sau khi chuyển chủ điểm ta cần thay đổi nội dung chủ điểm mới Tôi đã cùng trẻ thảo luận và đặt tên cho chủ điểm mới và tên của góc chơi của mình Nội dung của các góc tôi giới thiệu cho trẻ về các sản phẩm bằng các ngôn ngữ nghệ thuật để tích luỹ cho trẻ

có vốn hiểu biết về nghệ thuật và say mê nghệ thuật Từ đó kích thích lòng ham muốn thích tham gia tạo sản phẩm nghệ thuật để có sản phẩm trang trí lớp học của mình

Để gây hứng thú cho trẻ trong góc tạo hình thì tuỳ theo từng chủ điểm tiến hành mà tôi có thể chuẩn bị mảng cung cấp kiến thức, các nguyên vật liệu phù hợp và phong phú về chủng loại

VD: Giấy màu, tranh ảnh cũ, báo tạp chí sáp màu, màu nước, đất nặn, vải vụn, len sợi, lá cây, cỏ hạt dưa, vỏ trứng…

Nguyên vật liệu thì giáo viên luôn để ở trạng thái mở giúp trẻ dễ lấy để sử dụng khi vào hoạt động Bên cạnh đó giáo viên chuẩn bị một bức tranh hay 1 sản phẩm tạo hình mà tôi đã cung cấp hoặc sắp cung cấp trên hoạt động chung

để làm mảng cung cấp kiến thức cho trẻ thu hút sự chú ý của trẻ trong các giờ đón và trả trẻ, giờ hoạt động góc, kết hợp với lời gợi ý trẻ vào góc chơi Từ đó giúp trẻ được củng cố và làm quen kiến thức đó giúp trẻ tăng thêm vốn kiến thức, kỹ năng hơn trong giờ hoạt động chung

Với chủ đề: “ Thế giới động vật” ở góc tạo hình tôi nặn một số con vật (Chó, gà, lợn, mèo, trâu, voi…) bày ở giá hoặc tranh một số con vật bằng các thể loại như vẽ, xé dán, tô màu…để cung cấp kiến thức cho trẻ Cũng có khi tôi cho các trẻ mẫu giáo lớn hướng dẫn làm mẫu cho các em trong hoạt động góc để trẻ học tập Khi trẻ vào góc chơi hoặc giờ đón trả trẻ tôi thu hút gợi ý trẻ quan sát những sản phẩm đó

Trẻ lớp mẫu giáo lớn A1 hướng dẫn các em tô màu và cắt dán đông vật sống dưới nước

+ Góc tạo hình:

Khi làm những bức tranh, loại hoa, dán trang phục cho bạn kết hợp vừa làm vừa giới thiệu Sau đó cô yêu cầu trẻ kể lại những đặc điểm chung của nó, nguyên liệu sử dụng để làm Những trẻ chậm hay chưa làm được, cô hướng dẫn

tỉ mỉ về cách làm (xé, vẽ, chấm, tô màu ) kết hợp với động viên khuyến khích trẻ

Như vậy” khi giáo viên tiến hành cho trẻ thực hiện theo nhiều hình thức khác nhau sẽ tạo cho trẻ cảm giác thoả mái, không gò bó, chán nản giúp trẻ sẽ tích cực hoạt động sâu hơn trong góc chơi từ đó đối tượng cô định cung cấp

hoặc củng cố cho trẻ sẽ dần dần được hình thành trong tâm trí của trẻ Từ đó sẽ giúp trẻ phát triển khả năng, kỹ năng về tạo hình Không những chỉ có góc tạo hình mới phát huy khả năng tạo hình của trẻ mà ở các góc chơi khác giáo viên cũng có thể rèn luyện kỹ năng về tạo hình cho trẻ

+ Góc học tập:

Góc học tập là góc hoạt động mà qua đó trẻ có thể củng cố lại kiến thức

mà trẻ đã lĩnh hội qua các giờ hoạt động chung, Mặt khác, ở góc chơi này trẻ có thể chơi, các trò chơi nhằm phát triển trí tuệ Bởi vậy góc học tập chỉ thực sự có hiệu quả khi có đồ dùng, đồ chơi

Việc chuẩn bị đồ dùng cũng là một vấn đề mà giáo viên hết sức quan tâm Trước đây, do việc hình thành góc học tập chưa có nên đồ dùng chủ yếu là một

số hột hạt, sỏi Ngày nay, theo từng chủ điểm đồ dùng lại thay đổi khác nhau

Để chuẩn bị cho từng chủ điểm tôi thường: lên chương trình trước các trò chơi cho trẻ chơi ở từng chủ điểm đó để chuẩn bị

Trong góc học tập luôn có nội dung cung cấp cho trẻ cung cấp về toán và môi trường xung quanh thông qua các môn học đó giáo viên thiết kế lựa chọn các trò chơi, nội dung để củng cố cung cấp cho trẻ Từ đó giáo viên có thể lồng ghép rèn luyện kỹ năng tạo hình cho trẻ

+ Góc sách: Là một góc yên tĩnh nhất, khi vào góc sách trẻ được xem các loại sách, tô vẽ, làm tranh chuyện, kể chuyện sáng tạo cùng cô kể về các đồ dùng có liên quan tới chủ đề đang thực hiện thì giáo viên củng có thể nhẹ nhàng đưa kiến thức, kỹ năng hoạt động tạo hình rèn thêm cho trẻ

Như vậy ở trong mỗi góc chơi, nhóm chơi chỉ có một nhóm trẻ hoặc một cá nhân tham gia hoạt động sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên muốn rèn trẻ cá biệt yếu kém hoặc củng cố kỹ năng cho trẻ Từ đó giúp trẻ phát triển hơn về khả năng tạo hình

Để tạo môi trường tốt vào tạo hứng thú cho trẻ , Cô có thể trang trí xen kẽ trồng cây xanh, sắp xếp đồ dùng đồ chơi cho hợp lí để tạo môi trường thực sự phù hợp với tâm lý của trẻ để trẻ hứng thú tham gia hoạt động tạo hình

Như vậy, tạo môi trường hấp dẫn cho trẻ là một việc làm rất quan trọng góp phần nâng cao chất lượng tạo hình cho trẻ Giúp trẻ luôn có hứng thú, say

mê tham ra vào các hoạt động Thông qua đó không chỉ nâng cao chất lượng tiết học qua các chủ để mà còn nâng cao hiệu quả giáo dục thẩm mỹ cho trẻ em

3.2 Dạy một số kỹ năng tạo hình đầu tiên cho trẻ

Theo tâm lý học lứa tuổi và thực tiễn, Trẻ mẫu giáo bé tri giác sự vật hiện tượng bằng tư duy trực quan hành động nên rất cần sự hỗ trợ của cô nên dẫn tới

kỹ năng tạo hình của trẻ còn yếu như: Kỹ năng cầm bút còn ngượng, nét vẽ tô còn vụng, sử dụng đường nét vụng về Trẻ chưa vẽ được nét gấp khúc mà chỉ mới sử dụng nét thẳng, nét xiên để vẽ và tô màu Chính vì vậy mà cô phải đưa ra các biện pháp rèn kỹ năng tạo hình cho trẻ

Để giúp trẻ làm được sản phẩm vấn đề đặt ra là cần dạy trẻ một số kỹ năng

cơ bản tạo hình cơ bản sau:

+ Kỹ năng cầm bút tạo ra các đường nét nghệ thuật: Đây là một thao tác khó, đặc biệt với lứa tuổi này, khi chúng chưa được tiếp cần với bút, do đó khi

tiến hành cần kiến nhẫn, từ từ và khéo léo Dạy trẻ từ những thao tác từ dễ đến khó, dần dần sẽ hình thành các kỹ năng, kỹ xảo ở trẻ Chẳng hạn lúc đầu, tập cho trẻ cách cầm bút, vẽ theo ý thích rồi dần đến dạy những nét cơ bản

Khi trẻ đã cầm bút thành thạo thì hướng dẫn cho trẻ tập vẽ các bức tranh sáng tạo theo ý thích của trẻ ở giai đoạn này chưa đòi hỏi trẻ phải tạo được bức tranh hoàn chỉnh mà chỉ yêu cầu trẻ tưởng tượng và đặt tên cho bức tranh của mình là được

+ Cho trẻ làm quen với bút lông, màu nước:

Sau khi trẻ cầm bút chì vẽ khá thành thạo, tôi thực hiện mức độ cao hơn là cho trẻ làm quen với bút lông, màu nước ở trẻ 3 tuổi việc sử dụng màu nước là rất khó, xong thực tế tiếp xúc với trẻ tôi thấy việc cho trẻ sử dụng màu nước trẻ rất hứng thú Khi làm tôi tổ chức như sau:

Bước 1: Chọn và sử dụng màu sắc của màu nước đẹp nổi bật Để gây hứng thú cho trẻ hoạt động tôi cho trẻ hoạt động ngoài trời không gian thoáng đãng mát

mẻ , bước đầu cho trẻ chơi với màu , in bàn tay bàn chân, in đồ chơi, vẽ những hình thù đơn giản như ông mặt trời, cỏ cây…

Trẻ dùng bút lông vẽ theo ý thích hình ảnh ông mặt trời

Bước 2: Tôi cho trẻ dùng bút lông vẩy màu hoặc phết màu yêu cầu kỹ năng trẻ làm: cầm bút chấm vào màu, gạt nhẹ vào mép hộp để màu không vung vãi lung tung Sau đó để cách mặt tờ giấy đến bút 1 khoảng cách từ 25 – 30 cm vẩy nhẹ theo ý của trẻ, có thể đan xen các màu bằng các bút khác nhau ở kỹ năng này cô dạy trẻ có thói quen dùng bút nào màu ấy để tạo bức tranh có màu sắc đẹp Dùng các nguyên vật liệu chấm màu tạo ra sản phẩm: Dùng bánh mỳ để vẽ tán lá cây, dùng bông tăm để chấm hoa nhí, dùng chổi quét sơn cỡ nhỏ để phẩy

cỏ cây, dùng bông để vẽ mây…