Vấn đề giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên trong các trường đại học,cao đẳng ở Hưng Yên trong giai đoạn hiện nay

Vấn đề giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên trong các trường đại học,cao đẳng ở Hưng Yên trong giai đoạn hiện nay Nguyễn Công Cương Trường Đại học KHXH&NV Luận văn ThS.Chuyên Ngành

Vấn đề giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên trong các trường đại học,cao đẳng ở Hưng Yên

trong giai đoạn hiện nay

Nguyễn Công Cương

Trường Đại học KHXH&NV Luận văn ThS.Chuyên Ngành: Triết học; Mã số: 60 22 80 Người hướng dẫn: TS.Nguyễn Thị Minh Tâm

Năm bảo vệ: 2013

Abstract: Làm rõ yêu cầu, nội dung giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên nước ta hiện nay

Phân tích thực trạng công tác giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên trên địa bàn tỉnh Hưng Yên và nguyên nhân của thực trạng, những vấn đề đặt ra trong công tác giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên ở Hưng Yên hiện nay Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh và

nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên ở Hưng Yên hiện nay

Keywords: Triết học; Đạo đức sinh thái; Hưng Yên; Giáo dục đạo đức

Content:

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 ĐẠO ĐỨC SINH THÁI - TẦM QUAN TRỌNG, YÊU CẦU, NỘI

DUNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC SINH THÁI CHO SINH VIÊN NƯỚC

TA TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 9 1.1 Tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh

viên nước ta trong giai đoạn hiện nay 9 1.1.1 Giáo dục đạo đức và đạo đức sinh thái 8 1.1.2 Sự cần thiết giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên nước ta

hiện nay 26 1.2 Yêu cầu, nội dung giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên

nước ta trong giai đoạn hiện nay 39 1.2.1 Một số yêu cầu trong giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên

nước ta trong giai đoạn hiện nay 39 1.2.2 Nội dung giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên nước ta trong

giai đoạn hiện nay 42

Chương 2 GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC SINH THÁI CHO SINH VIÊN TRÊN ĐỊA

BÀN TỈNH HƯNG YÊN - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 58 2.1 Thực trạng công tác giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên

trên địa bàn tỉnh Hưng Yên và những vấn đề đặt ra 58 2.1.1 Thực trạng công tác giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên

trên địa bàn tỉnh Hưng Yên 60 2.1.2 Những vấn đề đặt ra trong công tác giáo dục đạo đức sinh thái

cho sinh viên trên địa bàn tỉnh Hưng Yên 81 2.2 Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức

sinh thái cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh Hưng Yên 88 2.2.1 Phương hướng 88 2.2.2 Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo

đức sinh thái cho sinh viên trong các trường Đại học, Cao đẳng trên địa bàn tỉnh Hưng Yên 97

KẾT LUẬN 113

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 116

PHỤ LỤC 121

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Giáo dục và đào tạo là một trong những lĩnh vực từ lâu được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, ngày nay vấn đề đó được xem là "quốc sách hàng đầu"

Mục tiêu giáo dục ở nước ta trong giai đoạn hiện nay theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá VIII là: Thực hiện giáo dục toàn diện đức dục, trí dục, thể dục, mỹ dục ở tất cả các bậc học Hết sức coi trọng giáo dục chính trị, tư tưởng, nhân cách, khả năng tư duy sáng tạo và năng lực thực hành cho học sinh, sinh viên Tinh thần đó tiếp tục được khẳng định ở các kỳ Đại hội IX, X, XI Đảng ta tiếp tục khẳng định cần phải nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ cấu

tổ chức, cơ chế quản lý, nội dung, phương pháp dạy và học; thực hiện “chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá” để nhằm chấn hưng nền giáo dục Việt Nam đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH ở nước ta trong giai đoạn hiện nay

Nhìn một cách tổng quát, nhiệm vụ giáo dục hiện nay của nước ta là đào tạo được những con người có cả đức và tài Điều này đòi hỏi các cấp, các ngành hữu quan cần phải quan tâm chăm lo giáo dục về mọi mặt, trong đó giáo dục đạo đức cho học sinh, sinh viên trong giai đoạn hiện nay

Ngày nay, dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật công nghệ hiện đại, của kinh tế tri thức và toàn cầu hoá, nền sản xuất vật chất của nhân loại phát triển mạnh mẽ Quá trình này cũng đưa đến hậu quả là lượng khí thải quá lớn gây ô nhiễm môi trường trầm trọng, nguồn tài nguyên thiên nhiên bị khai thác sử dụng không tái tạo kịp đã gây hiệu ứng nhà kính, gây mất cân bằng sinh thái, dẫn đến nguy cơ khủng hoảng môi trường sinh thái trên toàn cầu Vấn đề bảo vệ môi trường và con người cần có đạo đức sinh thái đã trở thành một trong những vấn đề toàn cầu mang tính cấp bách hiện nay

Ở Việt Nam, công cuộc đổi mới hơn 20 năm qua đã đạt được những thành tựu hết sức to lớn và toàn diện; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân đã không ngừng được nâng lên Tuy nhiên, quá trình công nghiện hóa, hiện đại hóa

đã tác động mạnh mẽ đến môi trường sinh thái, khả năng tự phục hồi của tự nhiên không cân bằng được với mức độ khai thác của con người Tình trạng cạn kiệt tài nguyên (bao gồm cả tài nguyên không tái tạo được và tài nguyên tái tạo được), tình trạng ô nhiễm và suy thoái môi trường (do chất thải công nghiệp và chất thải sinh hoạt, do sử dụng hóa chất nông nghiệp) không chỉ tạo ra những trở ngại cho tăng trưởng kinh tế, mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của con người

Bảo vệ môi trường sinh thái trong quá trình CNH, HĐH hiện nay là yêu cầu cấp thiết đặt ra đối với cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành Nhận thức

rõ tầm quan trọng của vấn đề này, những năm qua Đảng và Nhà nước đã ban

hành nhiều chủ trương, chính sách về bảo vệ môi trường như Nghị quyết số

41-NQ/TW ngày 15/11/2004 của Bộ Chính trị (khóa IX) về bảo vệ môi trường

trong thời ký đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước; Chỉ thị số 29-CT/TW ngày

21/01/2009 của Ban Bí thư về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết sô 41-NQ/TW;

Luật bảo vệ môi trường (sửa đổi); các nghị định của Chính phủ hướng dẫn thực

hiện Luật Bảo vệ môi trường…

Theo Báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, tính đến ngày 20/4/2008

cả nước có khoảng gần 200 khu công nghiệp được Chính Phủ quyết định thành lập trên địa bàn 56 tỉnh, thành phố trực thuộc TW Tuy nhiên, theo Báo cáo của

Ủy ban khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội, tỷ lệ các khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải rất thải rất thấp, có nơi chỉ đạt 15-20% Thực trạng đó làm cho môi trường sinh thái của các địa phương có khu công nghiệp bị ô nhiễm nghiêm trọng Cộng đồng dân cư, nhất là các cộng đồng dân

cư lân cận với các khu công nghiệp, đang phải đối mặt với thảm họa về môi trường: ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm đất…Ngoài ra, do sự phát triển của các làng nghề thủ công, các đô thị đã làm cho môi trường ngày càng ô nhiễm nghiêm trọng như ô nhiễm về nước thải, rác thải sinh hoạt, rác

thải y tế, không khí, tiếng ồn…

Tình trạng đáng báo động về môi trường ở nước ta hiện nay có cả nguyên nhân khách quan lẫn nguyên nhân chủ quan, nghĩa là có nguyên nhân thuộc về trình độ phát triển kinh tế - xã hội, có nguyên nhân thuộc về quản lý, nhận thức

Điều đó đặt ra vấn đề làm thế nào để vừa phát triển kinh tế vừa bảo về môi trường sinh thái, phát triển một cách có bền vững Để thực hiện được điều này, đòi hỏi sự nâng cao nhận thức vấn đề bảo vệ môi trường sinh thái trong tư duy lãnh đạo của các cấp, các ngành và trong đời sống nhân dân, trong đó có lực lượng sinh viên

Trong giai đoạn hiện nay, sinh viên là lực lượng đông đảo, có học thức, có

trình độ, có năng lực và đầy nhiệt huyết, nhạy bén trong việc tiếp thu cái mới, trong tương lai gần họ sẽ là lực lượng lao động có trình độ, là bộ phận sẽ tham gia vào đội ngũ trí thức góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế, văn hoá -

xã hội của đất nước Do đó, giáo dục đạo đức, trong đó có giáo dục đạo đức sinh thái, có một tầm quan trọng đặc biệt trong việc định hướng đúng đắn để những người “chủ tương lai của đất nước” nhận thức được sự cần thiết bảo vệ môi trường sinh thái, có hành vi đạo đức sinh thái tự giác trong cuộc sống, góp phần vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội bền vững của đất nước

Chính vì những lý do như trên, với mong muốn góp phần xây dựng đạo đức

sinh thái trong sinh viên, tôi chọn đề tài “Vấn đề giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng ở Hưng Yên trong giai đoạn hiện nay” làm luận văn thạc sỹ triết học của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Vấn đề đạo đức sinh thái và giáo dục đạo đức sinh thái còn khá mới mẻ, tuy nhiên những năm gần đây, ở nước ta đã có những công trình nghiên cứu về vấn

đề này như: “Môi trường sinh thái Vấn đề và giải pháp”(Phạm Thị Ngọc Trầm Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1997); “Quản lý môi trường cho sự phát

triển bền vững”(Lưu Đức Hà, Nguyễn Ngọc Sinh, Nxb Đại học Quốc gia, Hà

Nội, 2000); “Các công ước quốc tế về bảo vệ môi trường”(Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995); “Luật bảo vệ môi trường”(Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005); “Văn hoá sinh thái, nhân văn và hệ thống tự nhiên, con người, xã

hội”(Vũ Minh Tâm, Tạp chí Khoa học xã hội, số 6, 2006); “Ý thức sinh thái và

sự phát triển lâu bền” (Phạm Văn Boong, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,

2002); “Vấn đề xây dựng đạo đức sinh thái trong điều kiện kinh tế thị

trường”(Phạm Thị Ngọc Trầm, Tạp chí Triết học, số 3, 2002); “Đạo đức sinh thái và giáo dục đạo đức sinh thái” (Vũ Trọng Dung, Nxb Chính trị Quốc gia,

Hà Nội, 2009)…

Tuy nhiên, vấn đề giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên, trực tiếp là sinh viên trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, một tỉnh mang những đặc thù của các tỉnh đồng bằng sông Hồng đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đang đặt ra những vấn đề cần giải quyết về môi trường sinh thái, về giáo dục đạo đức sinh thái, chưa có sự nghiên cứu mang tính chuyên đề, chuyên sâu Việc nghiên cứu vấn đề này sẽ góp tiếng nói trong việc giải quyết vấn đề đạo đức sinh thái trên địa bàn và trong vùng đồng bằng sông Hồng nước ta

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

3.1 Mục đích

Qua thực tế ở một số trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, phân tích thực trạng giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên, từ đó đề xuất phương hướng và một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn hiện nay

3.2 Nhiệm vụ

Để đạt được mục đích trên, luận văn cần thực hiện những nhiệm vụ sau:

Thứ nhất, làm rõ khái niệm đạo đức sinh thái, tầm quan trọng của giáo dục

đạo đức sinh thái ở nước ta hiện nay

Thứ hai, làm rõ yêu cầu, nội dung giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên

nước ta hiện nay

Thứ ba, phân tích thực trạng công tác giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên

trên địa bàn tỉnh Hưng Yên và nguyên nhân của thực trạng, những vấn đề đặt ra trong công tác giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên ở Hưng Yên hiện nay

Thứ tư, đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh và nâng cao hiệu

quả giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên ở Hưng Yên hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Vấn đề giáo dục đạo đức sinh thái (đạo đức sinh thái, phương thức, yêu cầu, nội dung giáo dục) cho sinh viên ở Hưng Yên hiện nay

- Luận văn chủ yếu tập trung phân tích vấn đề giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên ở một số trường Đại học, Cao đẳng trên địa bàn tỉnh Hưng Yên (Trường Đại học Chu Văn An, Đại học Sư phạm kỹ thuật Hưng Yên, Đại học Tài chính-Quản trị kinh doanh, Cao đẳng Bách khoa Hưng Yên, Cao đẳng Sư phạm Hưng Yên, Cao đẳng Y tế Hưng Yên, Cao đẳng Công nghiệp Hưng Yên, Cao đẳng nghề Cơ điện và Thủy lợi, Cao đẳng ASEAN) giai đoạn từ năm 2000 đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn chủ yếu dựa trên quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục đạo đức và giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên Việt Nam Ngoài ra, tác giả còn sử dụng các công trình khoa học khác có liên quan đến đề tài nhằm làm sáng tỏ thực chất, vai trò, nội dung, ý nghĩa của việc giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên ở Hưng Yên hiện nay

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Vận dụng phương pháp luận chung của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử kết hợp phương pháp hệ thống, so sánh, phân tích, tổng hợp, phỏng vấn, điều tra xã hội học…

6 Đóng góp mới về khoa học và ý nghĩa của luận văn

- Góp phần làm sáng tỏ vai trò, tầm quan trọng của giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, để hình thành ở họ những phẩm chất đạo đức sinh thái cần thiết

- Từ thực trạng giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên ở Hưng Yên hiện nay

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 2 chương, 4 tiết

Chương 1: ĐẠO ĐỨC SINH THÁI - TẦM QUAN TRỌNG, YÊU CẦU, NỘI DUNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC SINH THÁI CHO SINH VIÊN NƯỚC TA TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1.1 Tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên nước ta trong giai đoạn hiện nay

1.1.1 Giáo dục đạo đức và đạo đức sinh thái

1.1.1.1 Giáo dục đạo đức

Khái niệm giáo dục được sử dụng trong khoa học sư phạm hiện nay để chỉ quá trình tác động có định hướng của nhân tố chủ thể (các thiết chế xã hội, nhà trường, gia đình) lên đối tượng giáo dục nhằm đạt các mục đích được xác định nhất định Bản chất giáo dục là quá trình truyền thụ và tiếp thu, lĩnh hội tri thức của các thế hệ loài người nhằm những mục tiêu xác định đáp ứng yêu cầu của phát triển xã hội về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội; nhằm xây dựng nhân cách con người Giáo dục xuất hiện, phát triển không ngừng theo trình độ phát triển của xã hội trong từng giai đoạn lịch sử nhất định

Từ quan niệm về giáo dục và quan niệm về đạo đức, có thể định nghĩa giáo

dục đạo đức như sau: Giáo dục đạo đức là hoạt động có định hướng, có tổ chức,

có chủ định của chủ thể giáo dục (các thiết chế xã hội, nhà trường, gia đình…) tới cá nhân, nhằm cung cấp tri thức đạo đức, bồi dưỡng tình cảm đạo đức cho đối tượng giáo dục, nhằm mục đích hình thành ở họ ý thức đạo đức, tình cảm đạo đức, hành vi đạo đức phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội, giúp cá nhân điều chỉnh những hành vi lệch chuẩn về đạo đức

Sự cần thiết của việc giáo dục đạo đức trong gia đình, trong xã hội ở quốc gia dân tộc, ở mọi thời đại là do vai trò quan trọng của đạo đức, do chức năng của đạo đức trong đời sống xã hội quy định Đó là:

Trước hết, đạo đức là một hệ thống các giá trị xã hội, có chức năng nhận thức, chức năng giáo dục, chức năng điều chỉnh hành vi của con người Giáo dục đạo đức là giải pháp nâng cao ý thức đạo đức của con người, qua đó nâng cao hiệu quả điều chỉnh của đạo đức đối với hành vi của con người, của các

thành viên xã hội phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội, nhằm xây dựng đạo đức theo yêu cầu phát triển của xã hội

Đạo đức có vai trò quan trọng trong sự phát triển của xã hội loài người Quá trình hình thành đạo đức bắt nguồn từ hoạt động lao động và các hoạt động giao tiếp của con người Các quan hệ đạo đức ra đời phản ánh tính hướng thiện của con người, có tác dụng điều chỉnh hành vi của con người

Xã hội càng phát triển, các quan hệ xã hội của con người ngày càng trở nên phong phú và phức tạp, những quy tắc, chuẩn mực đạo đức cũng biến đổi, ngày càng có nội dung phong phú, sâu rộng hơn Từ hệ thống giá trị đó, đạo đức - với tính độc lập tương đối, tác động trở lại tồn tại xã hội, nên đạo đức trở thành một trong những phương thức định hướng, điều chỉnh, đánh giá hành vi ứng xử của con người (trong các mối quan hệ giữa các cá nhân với nhau, với cộng đồng, với xã hội và tự nhiên, và với chính bản thân)

Sự cần thiết giáo dục đạo đức là do hệ thống giá trị đạo đức xã hội luôn

vận động biến đổi theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục đạo đức nhằm góp phần định hướng giá trị đạo đức, điều chỉnh hành vi đạo đức xã hội,

xây dựng nhân cách theo nhu cầu phát triển của xã hội

Sự hình thành, phát triển, hoàn thiện hệ thống giá trị đạo đức phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội, mặt khác phụ thuộc vào sự phát triển và hoàn thiện của ý thức đạo đức và sự điều chỉnh đạo đức

1.1.1.2 Đạo đức sinh thái và giáo dục đạo đức sinh thái

Sở dĩ gọi là đạo đức sinh thái, đạo đức môi trường bởi vì, căn cứ vào

thuật ngữ “sinh thái” theo tiếng Hylạp là “oikos” có nghĩa là nhà ở, nơi cư trú, sinh sống của các sinh thể, kể từ những sinh vật nhỏ bé nhất cho đến con người Còn theo cách hiểu hiện đại, sinh thái là lĩnh vực của các mối quan hệ qua lại, tác động lẫn nhau giữa cơ thể sống và môi trường xung quanh chúng,

cụ thể là mối quan hệ qua lại, tác động lẫn nhau giữa con người - xã hội loài người và toàn bộ sinh quyển

Đạo đức duy sinh vật (biocentric ethics), xuất hiện vào những năm 70 - 80

thế kỷ XX, người sáng lập là Paul W.Taylor

Đạo đức duy sinh thái (ecocentric ethics), đại diện là Aldo Leopold

Từ khái niệm đạo đức và các quan niệm về đạo đức của con người trong ứng xử với tự nhiên, và yêu cầu bảo vệ môi trường sinh thái hiện nay, có thể khái quát như sau về đạo đức sinh thái:

Đạo đức sinh thái là một bộ phận của đạo đức xã hội nói chung Đạo đức sinh thái là hệ thống những quan điểm, quan niệm, tư tưởng, tình cảm, những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực, dùng để điều chỉnh và đánh giá hành vi ứng xử của con người trong quá trình cải tạo, biến đổi tự nhiên nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của con người và vì sự phát triển bền vững của xã hội và của cả

tự nhiên

Đạo đức sinh thái có những đặc trưng sau:

Thứ nhất, đạo đức sinh thái là một dạng thức đặc biệt của đạo đức xã hội Thứ hai, đạo đức sinh thái đòi hỏi tính tự giác rất cao của con người

Thứ ba, cũng như đạo đức xã hội, đạo đức sinh thái cũng được biểu hiện

trước tiên thông qua quan hệ lợi ích và giá trị

Thứ tư, về bản chất đạo đức sinh thái mang tính xã hội, bởi vì hệ thống

chuẩn mực đạo đức sinh thái ra đời bao giờ cũng gắn liền với giai cấp, dân tộc

và thời đại nhất định

Thứ năm, đạo đức sinh thái còn mang tính lịch sử - cụ thể

Từ khái niệm đạo đức sinh thái và giáo dục đạo đức, có thể khẳng định giáo dục đạo đức sinh thái là một lĩnh vực của giáo dục đạo đức Giáo dục đạo đức sinh thái cũng cần thiết, như giáo dục đạo đức nói chung

1.1.2 Sự cần thiết giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên nước ta hiện nay

Giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên nước ta hiện nay là công việc quan trọng, cần thiết vì các lý do sau:

Thứ nhất, giáo dục đạo đức sinh thái là việc làm cần thiết bắt nguồn từ vai

trò, chức năng và giá trị xã hội của đạo đức như đã phân tích

Thứ hai, sự cần thiết giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên xuất phát từ

yêu cầu thực tiễn cấp bách của việc bảo vệ môi trường sống của con người vì lợi ích chung toàn nhân loại trước thách thức của sự suy thoái nhanh chóng và nghiêm trọng của môi trường sinh thái - môi trường sống của nhân loại trên phạm vi toàn cầu hiện nay

Một là, sự ô nhiễm nguồn nước mặt và nguồn nước ngầm và đất đai trầm

trọng

Hai là, sự ô nhiễm không khí, việc biến đổi khí hậu toàn cầu

Ba là, sự suy giảm các nguồn tài nguyên động vật, thực vật, khoáng sản Bốn là, rừng ngày càng bị thu hẹp

Thứ ba, sự cần thiết giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên xuất phát từ

yêu cầu của bảo vệ môi trường sinh thái, vì sự phát triển bền vững trong quá

trình nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước ở nước ta hiện nay

Thứ tư, sự cần thiết giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên xuất phát từ vị

thế hiện tại và tương lai của đội ngũ sinh viên có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường sinh thái và xây dựng đạo đức sinh thái ở nước ta hiện nay

Thứ năm, sự cần thiết giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên nước ta

xuất phát từ chính yêu cầu, mục tiêu hoàn thiện nhân cách cho sinh viên

1.2 Yêu cầu, nội dung giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên nước ta trong giai đoạn hiện nay

1.2.1 Một số yêu cầu trong giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên nước

ta trong giai đoạn hiện nay

- Về mục đích

Làm cho sinh viên nhận thức được tính thực tiễn cấp bách, thiết thực của

sự cần thiết xây dựng đạo đức sinh thái hiện nay trước tình trạng suy thoái nhanh chóng và đặc biệt nghiêm trọng môi trường sống của con người trên toàn cầu, trong đó có nước ta

- Về phương thức giáo dục

Cần có sự tham gia của nhiều lực lượng: các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban ngành đoàn thể, Bộ khoa học, tài nguyên và môi trường, Bộ giáo dục và đào tạo, các cơ sở đào tạo

1.2.2 Nội dung giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên nước ta trong giai đoạn hiện nay

Thứ nhất, giáo dục những tri thức và chuẩn mực đạo đức sinh thái cho sinh viên

Giáo dục đạo đức môi trường trước hết chính là giáo dục cho con người những tri thức khoa học, hiểu biết đúng đắn về mối quan hệ giữa con người với

tự nhiên, về sự thích nghi của con người với những biến đổi của môi trường tự nhiên nhằm đảm bảo sự thống nhất biện chứng giữa con người với tự nhiên, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững vì cả giới tự nhiên và con người, giúp con người có được tri thức đúng đắn về giá trị của môi trường tự nhiên đối với cuộc sống của chính mình

Trong điều kiện những vấn đề sinh thái trên toàn cầu và những vấn đề sinh thái ở nước ta hiện nay, có thể xác định hệ thống các chuẩn mực đạo đức sinh thái

cơ bản nhất bao gồm:

Một là, chuẩn mực đạo đức sinh thái yêu quý, trân trọng, tôn trọng thiên

nhiên

Hai là, phải có phương thức tiêu dùng hợp lý, tiết kiệm tài nguyên thiên

nhiên, tự giác tuân thủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường trong các hoạt động tiêu dùng nhằm bảo đảm cơ chế hoạt động bình thường của chu trình sinh học

Ba là, tôn trọng, bảo vệ sự sống và tính đa dạng sinh học

Thứ hai, giáo dục tình cảm đạo đức sinh thái và hành vi sinh thái, thực

hành nếp sống văn hóa sinh thái trong ứng xử với thiên nhiên, đồng thời giáo dục ý thức đấu tranh, phê phán, khắc phục những hành vi lệch chuẩn về đạo đức sinh thái

Tình cảm đạo đức sinh thái là tình trạng xúc cảm trong đánh giá hành vi của bản thân và của người khác trong mối quan hệ đối với tự nhiên, thể hiện sự cảm nhận, rung động trước vẻ đẹp, trước giá trị của tự nhiên, từ đó nảy sinh tâm thức hướng đến việc quan tâm bảo vệ tự nhiên

Ý thức, chuẩn mực và giá trị đạo đức sinh thái phải được thể hiện bằng

hành động (hành vi) cụ thể thì mới đem lại những lợi ích cho xã hội và ngăn ngừa được điều ác Hành vi đạo đức sinh thái của con người được nảy sinh trên

cơ sở của ý thức đạo đức

Hành vi đạo đức sinh thái là sự biểu hiện cao nhất của đạo đức sinh thái, là

sự tổng hợp của tất cả các yếu tố hợp thành của đạo đức sinh thái Đó là ý thức đạo đức sinh thái (quan niệm, tư tưởng, tình cảm); quan hệ đạo đức sinh thái (quan hệ giữa con người với tự nhiên) và thực tiễn đạo đức sinh thái

Thứ ba, giáo dục giá trị đạo đức sinh thái truyền thống của dân tộc

Giá trị đạo đức sinh thái với tư cách là một trong những yếu tố cấu thành của hệ thống các giá trị tinh thần của đời sống xã hội, được con người lựa chọn, nhằm điều chỉnh và đánh giá hành vi ứng xử của con người đối với tự nhiên

Những giá trị đạo đức sinh thái truyền thống Việt Nam được biểu hiện qua các nội dung sau:

Một là, quan niệm “Thiên - Nhân hợp nhất”

Hai là, quan niệm “Mưu sự tại Nhân, thành sự tại Thiên”

Ba là, người Việt không chỉ “Thành sự tại Thiên” mà còn quan niệm

“Nhân định thắng Thiên”

Chương 2: GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC SINH THÁI CHO SINH VIÊN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HƯNG YÊN –

2.1.1 Thực trạng công tác giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên trên địa bàn tỉnh Hưng Yên

2.1.1.1 Những ưu điểm, thành công

Một là, Công tác giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên trong các trường Đại

học và Cao đẳng

Đảng uỷ, Ban Giám hiệu các trường Đại học và Cao đẳng đã có sự quan tâm đối với công tác giáo dục đạo đức, trong đó có giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên

Cơ sở pháp lý của công tác giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên trong các trường Đại học và cao đẳng là những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

Việc giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên được Ban Giám hiệu, Đảng

ủy chỉ đạo giảng dạy gắn với nội dung các môn học khác, thực hiện trong suốt khóa đào tạo, tức là trong quá trình học tập của học sinh trong nhà trường Phương thức giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên được Ban Giám hiệu chỉ đạo thực hiện thông qua các mặt hoạt động cùa nhà trường, cụ thể là thông qua các hoạt động sau:

Phát động những hoạt động, phong trào vì môi trường trong những ngày lễ lớn như:lễ Khai giảng năm học mới, ngày Môi trường thế giới (5/6), ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), Tết Nguyên Đán, ngày Làm cho thế giới sạch hơn (22/9) đã giúp cho sinh viên có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường nơi đang theo học và sinh sống

Lồng ghép việc giáo dục đạo đức sinh thái trong quá trình giảng dạy các môn học đại cương (Lý luận chính trị, Môi trường và con người ), môn học chuyên ngành; gắn với việc rèn luyện nghiệp vụ

Tổ chức các buổi sinh hoạt, xemina, cuộc thi với chủ đề sinh viên với các hoạt động bảo vệ môi trường;

Thông qua hoạt động của Phòng Quản lý học sinh;

Thông qua các phong trào hoạt động tập thể, đoàn thể như của Đoàn thành niên, tổ hội

Trong chương trình truyền thanh nội bộ, hệ thống sách báo trong thư viện;

Tổ chức lễ hội trồng cây đầu năm mới theo tấm gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh;

Việc giáo dục đạo đức sinh thái được nhà trường cụ thể hóa trong nội quy trường học, giảng đường, ký túc xá bảo đảm “ Giữ vệ sinh môi trường học tập

có văn hóa, sạch sẽ, đồ ăn thức uống không đem vào lớp học, không vứt rác, khạc nhổ bừa bãi ở khu vực lớp học, trong khuôn viên nhà trường, không dịch chuyển bàn ghế và làm hư hỏng thiết bị dụng cụ phục vụ học tập, không bẻ cành, ngắt lá, hái hoa, cây cảnh ” [24]

Bên cạnh đó, Đảng uỷ và Ban Giám hiệu các trường còn hỗ trợ kinh phí cho các phong trào hoạt động vì môi trường của sinh viên như: hàng năm, Ban Giám hiệu Trường Cao đẳng Bách khoa Hưng Yên đều hỗ trợ kinh phí từ 15.000.000đ đến 20.000.000đ [3] cho Đoàn trường tổ chức chiến dịch “Mùa hè xanh”, “Ngày chủ nhật vì môi trường” Qua khảo sát thực tế1, khi trả lời câu hỏi “Nhà

trường, nơi bạn học tập, có tổ chức cho sinh viên tham gia các hoạt động nào

về bảo vệ môi trường sau đây?” Kết quả như sau:

- 49,5% sinh viên trả lời có hoạt động “Mùa hè xanh”

1 Đề tài đã phất 1000 phiếu điều tra sinh viên tại 07 trường Đại học, Cao đẳng trên địa bàn tỉnh Hưng Yên