skkn phương pháp giảng dạy phát huy tính chủ động tích cực của học viên trong giờ đại số - giải tích cấp thpt ngành gdtx

- Nếu không có cách học hợp lý thì việc lên lớp tiếp cận kiến thức mới sẽ vô cùng khó khăn, nếu các em không có quá trình tích lũy kiến thức hay quên những kiến thức trước đã học thì việ

Mã số: ………

(Do HĐKH Sở GD & ĐT ghi)

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI Đơn vị: Trung Tâm GDTX Long Thành.

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

Phương pháp giảng dạy phát huy tính chủ động tích cực của học viên

trong giờ Đại số - Giải tích cấp THPT ngành GDTX

Người thực hiện: Hồ Nhật Hoàn

Lĩnh vực nghiên cứu:

- Phương pháp dạy học bộ môn: TOÁN 

Năm học 2013 – 2014

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

8 Đơn vị công tác: Trung Tâm GDTX Long Thành

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

Học vị ( hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao nhất): cử nhân.Năm nhận bằng: 2010

Chuyên ngành đào tạo: Sư phạm Toán

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

-Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: giảng dạy bộ môn Toán-Số năm có kinh nghiệm: 3 năm

Mục lục

Trang

II Thực trạng trước khi thực hiện các giải pháp của đề tài 4

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :

- Đối với môn Toán, đây là môn khoa học cơ bản nếu các em học tốt sẽ giúp các em phát triển toàn diện những môn học khác, là môn học đòi hỏi các

em có nền tảng kiến thức tích lũy qua từng năm học

- Nếu không có cách học hợp lý thì việc lên lớp tiếp cận kiến thức mới sẽ

vô cùng khó khăn, nếu các em không có quá trình tích lũy kiến thức hay quên những kiến thức trước đã học thì việc lên lớp tiếp thu bài mới gặp rất nhiều khó khăn dẫn đến các em rất dễ chán nản, bỏ học, phần lớn tâm lý của các em học viên tại trung tâm quên kiến thức thì việc học trên lớp các em rất thụ động, tỏ ra mệt mỏi hoặc làm việc riêng trong giờ học Một số học viên qua tìm hiểu, tôi thấy rằng các em yêu thích môn toán nhưng vì hoàn cảnh không theo học xuyên suốt nhưng có mong muốn cố gắng học tốt môn toán Vì vậy tôi đã nghiên cứu thưc hiện áp dụng kinh nghiệm “ Phương pháp giảng dạy phát huy tính tích cưc, chủ động trong giờ Đại số-Giải Tích cấp THPT ngành GDTX ”, mục đích giúp các em hình thành thói quen học tập tích cực luôn cố gắng vươn lên trong học tập, bản thân công tác trong ngành luôn trăn trở và luôn tìm giải pháp nhằm giáp đỡ học viên cách học, cách tiếp cận kiến thức khơi dậy sự hứng thú chủ động trong quá trình học của học viên trung tâm mục đích nâng cao chất lương dạy và học góp phần giúp học viên có phương pháp học tập tốt ngày càng phát huy và tiến bộ

II/ THỰC TRẠNG KHI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

1.THUẬN LỢI:

- Trong quá trình giảng dạy nói chung và trong năm học này nói riêng, tôi may mắn được sự quan tâm, tạo điều kiện của Ban Giám Đốc, tăng thời lượng giảng dạy từ 1 tiết đến 2 tiết trong tuần đối với môn Toán 10, 9, 8, nên có thời gian ôn luyện, hình thành cho các em môt số kĩ năng học tập tích cực, hướng dẫn các em phương pháp học ôn giảng luyện, đặt và giải quyết vấn đề, so sánh các vấn đề liên quan … mục đích là giúp học viên nắm kiến thức và thực hành được những dạng bài tập từ dễ đến khó nhằm giúp các em chủ động hiểu kiến thức, nhớ và khắc sâu lý thuyết, lấy lại tự tin trong học tập Kết hợp công tác phong trào Đoàn thường xuyên tham gia các hoạt động với các em, động viên các em trong quá trình học tập từ đó nhận được sự quý mến của các em Một số

em học khá hiểu bài và làm bài được tại lớp, cảm thấy thích học bộ môn và từng bước tiến bộ là nhân tố của lớp trợ giúp một số em khác học trung bình và yếu

2.KHÓ KHĂN:

-TT GDTX Long Thành có đầu vào là các học viên đã nghỉ học lâu, học viên vừa đi học vừa đi làm, phần nhiều là học viên yếu kém, học viên cá biệt, về phía gia đình: phụ huynh chưa có sự quan tâm đúng mức đến việc học của các

em Ý thức học tập của các em còn lơ là, đồng thời cũng có nhiều cám dỗ dễ làm các em xao lãng việc học, nhất là game online, mặt trái của internet, v.v… tinh thần học tập của các học viên không được tập trung vào việc học Nên mỗi khi lên lớp có những học viên mang trong đầu như tờ giấy trắng Vì vậy gia đình và nhà trường phải kịp thời có định hướng tinh thần và thái độ học tập đúng đắn cho các em để tránh sự tiêu cực, thiếu lành mạnh trong học tập Ngày nay xã hội đòi hỏi nền giáo dục phải trang bị cho học viên năng lực tự học, tự nghiên cứu, kích thích tính chủ động của cá nhân người học như vậy kết quả học tập sẽ không ngừng được nâng cao Chính vì vậy, là một giáo viên tôi không ngừng bổ sung kiến thức, luôn tìm tòi, sáng tạo và đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm đáp ứng những đòi hỏi đó

- Không đơn thuần giáo viên đứng lớp giảng dạy một bài học mà luôn phải giữ lớp trật tự, ổn định nề nếp vì đôi khi một số học viên cá biệt khuấy động lớp học mất tập trung, hoặc có những học viên lo lắng việc gia đình không tập trung cho việc học khi đó giáo viên cần phải nghiêm khắc nhắc nhở hoặc hỏi han, quan tâm động viên các em cố gắng học tập Vì vậy ảnh hưởng ít nhiều đến thời gian học của các em

III/ NỘI DUNG NỘI DUNG ĐỀ TÀI

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN:

- Cùng với quan điểm của Đảng luôn xem giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu có tác dụng to lớn trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Hưởng ứng cuộc vận động của Bộ Giáo dục & Đào tạo: “ Mỗi thầy cô giáo có ít nhất một sáng kiến”, cuộc vận động “ Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học sáng tạo” và phong trào xây dựng “ Trường học thân thiện, học sinh tích cực ” nhằm phát huy tính tích cực và tiềm năng sáng tạo của giáo viên trong nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

- Theo luật giáo dục 38/2005/QH 11 ngày 14 tháng 6 năm 2005 quy định phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy

sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên.

-Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc

- Từ những dẫn chứng trên giáo dục đang tập trung đổi mới phương pháp dạy và học hướng tới sự tích cực, chủ động sáng tạo của người học

2 CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH:

2.1 Biện pháp 1: Tổ chức lớp học, phân loại học viên

- Kiểm tra chất lượng đầu năm chính xác, khách quan nhằm phân loại học viên Giỏi, khá, trung bình, yếu kém Qua đó theo dõi bồi dưỡng tư duy những

em khá, giỏi, chú ý theo dõi đôn đốc quá trình học những em yếu kém

- Xây dựng lớp học nghiêm túc nhưng không gây áp lực căng thẳng, phát huy thảo luận xây dựng bài giữa các em

- Dựa vào kinh nghiệm bản thân qua công tác giáo viên chủ nhiệm được một năm, nhằm tăng khả năng dạy và học thì giáo viên cần phân chia chỗ ngồi giữa các em một cách hợp lí, đảm bảo không để những em yếu kém ngồi với nhau, giúp các em có sự đoàn kết trong học tập Có sự kèm cặp giữa những em học khá với học yếu để cả lớp cùng tiến bộ Đảm bảo sự tích cực những bạn yếu

sẽ học tập, đối thoại trao đổi, thảo luận bài với những bạn học khá

2.2 Biện pháp 2: Tổ chức ôn luyện cho học viên kiến thức cơ bản

- Trong 1 tuần học viên được học 1 hoặc 2 tiết Toán phụ đạo đây là thời gian giáo viên tổ chức ôn luyện những kiến thức liên quan đến tuần học mới, hoặc ôn tập, rèn luyện kĩ năng kiến thức đã được học ( Dựa vào kế hoạch chuyên môn năm học theo bộ môn của mình) Qua công tác giảng dạy tôi nhận thấy những em hiểu bài học rất tích cực hay phát biểu và xung phong lên làm bài, những em còn yếu thì e dè Đối với những em còn yếu giáo viên cần động

viên, kiên quyết cho các em lên bảng làm bài để các em hiểu và vận dụng tại lớp

vì khả năng tự học ở nhà của nhóm học viên này rất yếu

- Qua kinh nghiệm giảng dạy thì những học viên lên bảng làm bài sẽ nhớ, khắc sâu kiến thức hơn những em ngồi dưới sửa bài Trong một giờ dạy giáo viên cần cho nhiều loại bài tập từ dễ đến khó phù hợp với nhiều nhóm học viên

để tạo điều kiện những em yếu lên bảng, không nên tập trung nhiều những em khá giỏi lên sửa bài vì vậy dẫn đến sự thụ động những em yếu Mặt khác giáo viên cho thêm những bài khó hơn để những em khá giỏi tư duy đào sâu kiến thức

- Bằng hình thức ôn tập lại những kiến thức liên quan đến bài học giúp ích các em có nền tảng kiến thức, các em hiểu bài nhanh, tinh thần xây dựng bài tốt, chú ý nghe giảng và xung phong làm những bài tập phù hợp khả năng từng học viên giảm tình trạng không tập trung, làm việc riêng trong giờ học

- Dưới đây là một số kiến thức toán cơ bản qua quá trình công tác giảng dạy theo dõi mà học viên trung tâm thường không nắm chắc, việc ôn luyện lại giúp các em cải thiện nhiều trong quá trình làm bài bài tập và trong bài học mới ( tùy tình hình cụ thể của từng lớp những kiến thức cần bổ sung cho học viên ,giáo viên ghi vào sổ tích lũy chuyên môn để có kế hoạch ôn luyện cho các em )

a Quy tắc nhân dấu:

-Phân tích các mẫu thức thành nhân tử rồi tìm mẫu thức chung

-Tìm nhân tử phụ của từng mẫu thức

-Nhân cả tử và mẫu của mỗi phân thức với nhân tử phụ tương ứng

f Lũy thừa với số mũ tự nhiên:

*Tích các lũy thừa cùng cơ số:

 h1 Phương trình bậc hai khuyết c: ax² + bx = 0 (a ≠ 0)

-Dùng phương pháp phân tích đa thức thành nhân tử sau đó đưa về dạng phương trình tích để giải

Ví dụ 1 : Giải phương trình 3x² - 6x = 0

 Giải :

Ta có 3x² - 6x = 0  3x(x – 2) = 0

 3x = 0 hoặc x – 2 = 0  x = 0 hoặc x = 2

 h2 Phương trình bậc hai khuyết b: ax² + c = 0 (a ≠ 0)

-Phương trình bậc hai khuyết hệ số b có thể có hai nghiệm hoặc có thể vô nghiệm

-Tổng quát và cách giải phương trình bậc hai khuyết b

2 0 2 c

a

− + = ⇔ =

Ví dụ 3: Giải các phương trình sau:

 h4 Phương trình bậc hai đầy đủ hệ số: ax2+ + =bx c 0(a≠ 0)

để giải

i Liên hệ của hệ số góc hai đường thẳng:

- Đường thẳng (d) y = a1x+ b1 (a ≠ 0) có hệ số góc là a1

- Đường thẳng (d’) y =a2x + b2 (a ≠ 0) có hệ số góc là a2

+ Nếu (d) song song với (d’): a1= a2

+ Nếu (d) vuông góc với (d’): a1.a2=-1

-Qua quá trình công tác tại trường tôi thấy những kiến thức ở trên là một

số kiến thức cơ bản và quan trọng ở chương trình THCS giúp ích rất nhiều trong quá trình các em học Đại số - Giải tích chương trình GDTX, đa phần học viên tại trường mất kiến thức căn bản vì vậy giáo viên cần ôn lại cho học viên trong đầu năm học vì kiến thức đại số khối cấp 2 phục vụ rất nhiều cho việc biến đổi tính toán Đại số - Giải tích THPT

- Khi học viên nắm được những kiến thức đơn giản sau đó từ từ tiếp nhận kiến thức mới như vậy tránh tình trạng tự ti trong học tập, khi lượng ôn tập nhất định thì các em dễ tiếp thu bài mới hơn, ở những bài học và những tiết sau các

em sẽ tích cực hơn hăng say phát biểu xây dựng bài

2.3 Biện pháp 3: Nêu ứng dụng thức tế của toán trong cuộc sống hằng ngày gây hứng thú khắc sâu kiến thức, nội dung bài học

-Nêu những ứng dụng thực tế của toán trong đời sống kích thích sự tò mò khám phá của các em, tâm lý của các em luôn cảm thấy sự thích thú các sự vật hiện tượng mới mà mình chưa biết Kết quả đạt được các em luôn chú ý và nhớ nội dung bài học đối với những bài giáo viên hướng dẫn cho học viên thay thực tiễn áp dụng của toán vào đời sống Hạn chế còn nhiều bài học giáo viên gặp khó khăn để lấy ví dụ thực tế cụ thể cho học viên

để lại ấn tương ham thích trong tiết học

O

2.4 Biện pháp 4:

-Tồ chức trong 1 tiết dạy (đối với GDTX giờ học luyện tập nhiều hơn lý thuyết nên chủ yếu áp dụng trong những tiết luyện tập của học viên)

4.1-Kiểm tra bài cũ, và những kiến thức cũ liên quan đến bài học

4.2-Đặt vấn đề vào bài mới, đặt vấn đề và hướng dẫn học viên giải quyết vấn đề, trong quá trình bài học giáo viên vẫn ôn tập lại cho học viên nếu có phần kiến thức liên quan dẫn đến học viên chưa hiểu bài.

4.3-Luyện tập rèn kỹ năng kiến thức của bài học.

4.4-Rèn kĩ năng kiểm tra lại bài sau khi làm xong (đa phần học viên

thiếu kĩ năng kiểm tra lại bài nên gặp những lỗi sai đơn giản nhất: cộng ,trừ ,nhân,chia…).

 Kiểm tra bài cũ :

+ Kiểm tra bài cũ thường xuyên giúp các em có ý thức học bài ở nhà, luyện tập những kĩ năng đã được học trên lớp, nếu bỏ qua bước này đa phần học viên sẽ lười học, ỷ lại các bạn khác trong lớp trong các giờ kiểm tra Giáo viên phải là người rèn luyện các em có thói quen tự học ở nhà, rèn cho các em thói quen học công thức luyện tập lại những dạng toán đã học, từ từ các học viên tích lũy kiến thức trong quá trình học Hiệu quả của viêc kiểm tra bài cũ rất rõ rệt hầu hết các em đều chú ý thảo luận, lắng nghe trong quá trình học nắm bắt bài học mới tốt hơn, nhằm dễ nhớ hơn khi học bài ở nhà

+ Sự tích cực của học viên trong quá trình học bài ở nhà cũng giúp ích rất nhiều trong quá trình học viên tiếp thu kiến thức mới của bài tiếp theo giúp học sinh chủ động nhận biết được những kiến thức đã học và những kiến thức liên quan hình thành tư duy học toán cho học viên, toán là một chuỗi mắt xích liên kết với nhau chặt chẽ

-Vận dụng 1:

- Trong phần bài học xét dấu tam thức bậc hai (Đại số 10) trước tiên để vận dụng được cách giải thì đòi hỏi học viên nắm được kĩ năng giải phương trình bậc hai (hoặc kĩ năng giải bằng máy tính cầm tay ) Sau đó vận dụng kiến thức mới quy tắc xét dấu tam thức bậc hai để giải dạng bài tập này

- Sử dụng quy tắc xét dấu tam thức bậc hai A=x2 5 6 − +x

Bước 1: Giải phương trình 2 5 6 0 x 32

Bước 2: Áp dụng quy tắc xét dấu tam thức bậc hai để lập bảng xét dấu:

x −∞ 2 3 +∞

A + 0 - 0 +

- Qua việc giải bài tập trên giáo viên nên đặt một số câu hỏi cho học viên :

- Dạng toán trên có những phần nào liên quan đến những kiến thức các

em đã học? Hãy so sánh cách giải của 2 dạng toán mà em đã nêu?

- Câu trả lời mong đợi : Dạng toán giải phương trình bậc hai đã được học

ở lớp 9, cả hai dạng toán đều có giải phương trình bậc hai nhưng dạng toán xét dấu tam thức bậc hai thì áp dụng quy tắc xét dấu, lập bảng xét dấu

- Việc đặt câu hỏi và học viên như vậy theo thói quen sẽ hình thành cho học viên kĩ năng so sánh những kiến thức mới và kiến thức cũ, giúp các em lấy một phần kiến thức cũ tiếp thu thêm kiến thức mới

- Ngoài ra trong giờ dạy nếu học viên quên cách giải và kĩ năng giải phương trình bậc hai còn yếu thì giáo viên nên tổ chức ôn lại-giảng giải-luyện tập kết hợp với kiến thức mới của bài học nhằm đảm bảo thời gian của tiết học cho hợp lý Để đạt hiệu quả cao trong một tiết học bài mới đối với các học viên đòi hỏi giáo viên chuẩn bị kĩ những kiến thức liên quan tổ chức ôn -giảng -luyện trong một tiết phụ đạo

- Chuẩn bị kĩ kiến thức kĩ năng cần cho học viên nhằm bổ sung cho nội dung bài học mới hay bổ sung cho một bước giải dạng toán mới và việc hướng dẫn tổ chức ôn tập hiệu quả giúp các em lấy lại tự tin trong học tập Một số em chia sẻ có những kiến thức lúc trước học thấy khó hiểu nhưng khi được ôn tập bằng phương pháp ôn-giảng-luyện với các em thì các em thấy dễ hiểu , chú ý trong học tập, tự giải được những dạng toán cơ bản Việc ôn tập diễn ra một cách khá sôi nổi vì mỗi học viên đóng góp một phần kiến thức còn nhớ, học viên thảo luận với nhau đưa, góp ý phát biểu khi đó giáo viên chính xác hóa và cho các em luyện tập theo nhóm kết hợp với những dạng bài tập đa dạng phát huy hiệu quả làm việc nhóm Quá trình này đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích tính chủ động tích cực của học viên trong một giờ học vì khi đã nắm được những kiến thức cũ thì khi liên hệ và học những kiến thức có liên quan học viên