Trong giáo dục thể chất, điền kinh là nội dung cơ bản, là nền tảng để phát triển các tố chất thể lực cơ sở cho các môn thể thao khác. Trong đó nhảy cao là một nội dung cơ bản để phát triển các tố chất thể lực. Trước yêu cầu này đòi hỏi giáo viên lên lớp phải có những phương pháp giảng dạy, những bài tập hợp lí phù hợp với sách giáo khoa, phù hợp với lứa tuổi và đặc biệt là phát triển thành tích môn nhảy cao .
Trang 1SỞ GD & ĐÀO TẠO QUẢNG NINH TRƯỜNG THPT QUẢNG LA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“ MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH NHẢY CAO KIỂU NẰM NGHIÊNG CHO HỌC SINH NAM LỚP 11 Ở TRƯỜNG THPT QUẢNG LA”
Giáo viên: Nguyễn Thị Huyền Trang
Tổ: Tự nhiên cấp 3 Đơn vị công tác: Trường THPT Quảng La
Quảng La, ngày 26 tháng 3 năm 2012
MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH NHẢY CAO KIỂU NẰM NGHIÊNG CHO
Trang 2HỌC SINH NAM LỚP 11 Ở TRƯỜNG THPT QUẢNG LA
Vì thế mỗi quốc gia đều chú trọng đến công tác thể dục thể thao và đưa nềnTDTT nước mình lên đỉnh cao nhất cũng như giữ vững và phát triển những mônTDTT manh tính bản sắc dân tộc Kinh nghiệm của các nước phát triển cho thấyrằng : “ Truyền thống dân tộc là một trong những động lực thúc đẩy sự phát triểncủa đất nước.” TDTT là một lĩnh vực của nền văn hoá vì vậy nó cũng mang tính dântộc đậm nét, ở Việt Nam cũng đã trải qua hàng nghìn năm các môn thể thao dân tộcnhư : Vật, đua thuyền, đánh đu, vẫn tồn tại và trở thành một nội dung hấp dẫn trongcác dịp lễ hội dân tộc
Trong công tác ngoại giao TDTT có chức năng là nhịp cầu nối giao lưu, nốitình hữu nghị và thắt chặt tình đoàn kết giữa các dân tộc, các quốc gia trên thế giới.Thông qua thi đấu thể thao các quốc gia trên thế giới có sự trao đổi tiếp thu tinh hoacủa nhau , qua đó tìm hiểu học tập, giúp đỡ lấn nhau đưa thế giới vào cuộc sống hoàbình đầy tình hữu nghị
Ngày nay đất nước ta đang đi trên con đường công nghiệp hoa, hiện đạihoávới khẩu hiệu: “ Khoẻ để xây dựng và bảo vệ tổ quốc” Hiểu được ý nghĩa tác
Trang 3dụng của việc tập luyện TDTT đã đem lại sức khoẻ cho con người, hoàn thiện vềthể chất cho nhân dân lao động, có thể nói sức khoẻ con người là một yếu tố hợpthành quan trọng của lực lượng sản xuất, có sức khoẻ mới có lao động, có lao độngmới có sự sáng tạo sản xuất ra của cải vật chất, đất nước mạnh cùng với sự lớnmạnh của nhiều ngành trong cả nước TDTT ngày nay được phát triển cả về bề rộnglẫn chiều sâu
2 Cơ sở thực tiễn.
Trên thực tế Điền kinh là môn thể thao cơ bản nó chiếm vị trí quan trọng trongchương trình thi đấu của các đại hội Olympíc Quốc tế và trong đời sống thể thaocủa nhân loại, điền kinh được phát triển cùng với sự ra đời của xã hội loài người.Ngay từ những ngày đầu tiên xuất hiện xã hội loài người, các bài tập điền kinh đãđược loài người sử dụng từ thời cổ Hy Lạp Song lích sử phát triển của nó được ghinhận trong cuộc thi đấu chính thức từ năm 776 trước công nguyên, cùng với sự pháttriển của xã hội loài người, từ những hoạt động trong lao động sản xuất tạo ra những
kỹ năng, kỹ sảo, để tự vệ, để chiến đấu và phòng chống thiên tai, dần dần hình thànhcác trò chơi vận động, các cuộc thi đấu và nó thu hút mọi người tham gia tập luyện,chính vì thế mà điền kinh được coi là một trong những nội dung chính và không thểthiếu được trong các kỳ thi đấu của thế vận hội Olympíc, giải thế giới châu lục vàquốc gia Nội dung điền kinh không chỉ các môn thi đấu mà nó có ý nghĩa tậpluyện, do đó điền kinh là một trong những môn thể thao có vị trí quan trọng trong
hệ thống giáo dục thể chất, đồng thời là môn học chủ yếu đối với học sinh ở cảctrường trung học, cao đẳng, đại học…
Trong cuộc sống hiện nay, vị trí công tác TDTT trong nhà trường càng được xácđịnh theo đúng tầm quan trọng của nó Thông qua giáo dục trong bộ môn thể dục, bồidưỡng cho học sinh những đức tính dũng cảm, giúp học sinh biết được kĩ năng cơ bản
để tập luyện giữ gìn sức khỏe, nâng cao thể lực, góp phần rèn luyện nếp sống lành mạnh,tác phong nhanh nhẹn, kỉ luật, thói quen tự giác tập luyện thể dục thể thao, giữ gìn vệsinh Có sự tăng tiến về thể lực, thi đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể và thể hiện khảnăng của bản thân về thể dục thể thao, biết vận dụng những điều đã học vào nếp sinh
Trang 4hoạt ở trong và ngoài nhà trường, góp phần chuẩn bị cho thế hệ trẻ có nếp sống, tácphong công nghiệp.
Trong giáo dục thể chất, điền kinh là nội dung cơ bản, là nền tảng để phát triểncác tố chất thể lực cơ sở cho các môn thể thao khác Trong đó nhảy cao là một nộidung cơ bản để phát triển các tố chất thể lực Trước yêu cầu này đòi hỏi giáo viênlên lớp phải có những phương pháp giảng dạy, những bài tập hợp lí phù hợp vớisách giáo khoa, phù hợp với lứa tuổi và đặc biệt là phát triển thành tích môn nhảycao
Trường tôi nền tảng thể lực của học sinh vẫn còn hạn chế Đặc biệt thành tích
môn nhảy cao của học sinh còn thấp so với thành tích của các trường trong
huyện và của tỉnh
Xuất phát từ những lí do trên tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài:
“ Một số bài tập phát triển sức mạnh nhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu nằm nghiêng cho học sinh nam lớp 11 Trường Trung Học Phổ Thông Quảng La”
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Thông qua kết quả nghiên cứu lựa chọn được một số bài tập phát triển sức mạnh
trong môn nhảy cao kiểu nằm nghiêng phù hợp với học sinh Từ đó nâng cao hiệu quả
công tác giáo dục ở nhà trường
III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- Để hoàn thành đề tài tốt xác định hai nhiệm vụ sau:
Nhiệm vụ chung: Xác định và lựa chọn một số bài tập phát triển
sức mạnh nhằm nâng cao thành tích trong môn nhảy cao nằm nghiêng cho học sinh
nam lớp 11 Trường Trung Học Phổ Thông Quảng La
Nhiệm vụ cụ thể: Đánh giá hiệu quả các bài tập phát triển sức mạnh
nhằm nâng cao thành tích trong môn nhảy cao kiểu nằm nghiêng cho học sinh nam
lớp 11 Trường Trung Học Phổ Thông Quảng La
Trang 5IV ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
- 40 học sinh nam lớp 11 Trường Trung Học Phổ Thông Quảng La
V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Để giải quyết các nhiệm vụ trên của đề tài, tôi đã sử dụng phương phápnghiên cứu sau:
a Phương pháp nghiên cứu và tổng hợp tài liệu:
Các tài liệu liên quan đến đề tài, nhằm tìm hiểu tình hình phát triển thể dục thể thao nói chung và môn điền kinh nói riêng ở các nước và trên thế giới hiện nay Hiện naytìm hiểu về đặc điểm tâm sinh lý độ tuổi, tìm hiểu về nguồn gốc và những tác động của các bài tập phát triển sức mạnh
b Phương pháp quan sát sư phạm
Qua quan sát của các em học sinh lớp 11 để đánh giá tiếp thu lượng vậnđộng, khải năng phối hợp vận động cũng như sự hứng thú củan các em với các bàitập được đưa ra Qua đó để sử dụng khối lượng, cường độ và sự phân bố các bài tậpcho hợp lý, phù hợp với điều kiện cụ thể
c Phương pháp sử dụng Test:
Để đánh giá thể lực chung của các em và sau thực nghiệm tôi sử dụng:
+Test bật xa tại chỗ (m) để đánh giá sức mạnh tốc độ
+ Test chạy 30m tốc độ cao (s) đánh giá sức mạnh tốc độ
+ Test nhảy xa tự do (cm)
d Phương pháp thực nghiệm sư phạm:
Sau khi xác định và lựa chọn được một số bài tập tôi tiến hành phân nhómthực nghiệm trên 40 em học sinh lớp 11 với điều kiện tập luyện như nhau Nhưngchỉ khác là:
- Một nhóm tập luyện bình thường theo PPCT
- Một nhóm tập luyện theo nội dung đã được tôi lựa chọn luyện tập
Trang 6VI CƠ SỞ NGHIÊN CỨU:
- Căn cứ vào tình hình thực tiễn của học sinh cũng như môn học
PHẦN II: NỘI DUNG
I THỰC TRẠNG BAN ĐẦU:
a- Tình hình nhà trường.
Ngày đầu về trường mới, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học còn thiếu, chưa
đồng bộ Song những năm qua, nhà trường đã khắc phục những khó khăn từng bước phấn đấu Mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đẩy mạnh các hoạt động giáo dục, làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục
c- Nguyên nhân của thực trạng trên:
* Đối với giáo viên
- Do bước đầu tiếp cận với đối tượng học sinh nên chưa thực sự hiểu được
Trang 7khả năng tiếp thu được phương pháp học và hoàn cảnh của học sinh
- Do phương pháp của giáo viên chưa phù hợp với học sinh, sự kết hợp giữa các phương pháp giảng dạy chưa thực sự được mềm dẻo, linh hoạt, khoa học
* Đối với học sinh :
Do đặc thù bộ môn hoạt động ở ngoài trời, học sinh chưa có ý thức tự giáctích cực, chủ động trong quá trình lập luyện ở nhà trường và gia đình
- Tình trạng sức khoẻ của học sinh còn chưa tốt để phát huy hết tính năng,yêu cầu của bộ môn
- Điều kiện học về thời gian của các em học sinh ở gia đình còn rất hạn hẹp,
do tình hình kinh tế trên địa bàn còn nhiều khó khăn
II BIỆN PHÁP TÁC ĐỘNG :
* Thời gian nghiên cứu:
Giai đoạn 1 :
+ Phân tích lý luận thực tiễn, xác định hướng nghiên cứu chọn đề tài:
+ Xác định nhiệm vụ nghiên cứu, chọn phương pháp nghiên cứu đối tượngnghiên cứu, chuẩn bị tài liệu và cơ sở vật chất
Giai đoạn 2 :
+ Phân tích tổng hợp tài liệu
+ Liên hệ địa điểm và đối tượng nghiên cứu
Giai đoạn 3 :
+ Lựa chọn các bài tập phù hơp với đối tượng nghiên cứu
+ Thu thập và xử lý số liệu
+ Viết kết luận và kiến nghị đề tài
+ Đánh máy hoàn thiện đề tài
1 Biện pháp cụ thể:
+ Nghiên cứu lựa chọn các bài tập nhằm phát triển sức mạnh cho các em học
Trang 8sinh lớp 11.
1.1 Đặc điểm tâm lí:
Lứa tuổi học sinh THPT là lứa tuổi quá độ và là giai đoạn rất nhạy cảm, có sựphát triển đặc biệt mạnh mẽ, linh hoạt của các đặc tính nhân cách Các em luônmong muốn thử sức mình theo các phương hướng khác nhau, nên hành vi của các
em phức tạp và mâu thuẫn
Vì vậy cần phải thường xuyên giám sát và giáo dục cho phù hợp trên cơ sởphát huy tính tích cực, sáng tạo, biết điều chỉnh và tổ chức hoạt động, tạo điều kiệnphát triển tốt các khả năng cho các em
1.2 Đặc điểm sinh lí
a Hệ thần kinh:
Não bộ đang thời kì hoàn chỉnh, hoạt động của thần kinh chưa ổn định, hưngphấn chiếm ưu thế Do đó khi học tập các em dễ tập trung tư tưởng, nhưng nếu thờigian kéo dài, nội dung nghèo nàn, hình thức hoạt động đơn điệu, thì thần kinh sẽchóng mệt mỏi và dễ phân tán sức chú ý
Vì vậy nội dung tập luyện phải phong phú, phương pháp dạy học, tổ chức giờhọc phải linh hoạt, giảng giải và làm mẫu có trọng tâm, chính xác Ngoài ra cầntăng cường tập luyện thể dục thể thao ngoài giờ và các hình thức vui chơi khác đểlàm phong phú khả năng hoạt động và phát triển các tố chất thể lực một cách toàndiện
b Hệ vận động:
- Đối với hệ xương: Hệ xương đang trong giai đoạn phát triển mạnh về chiềudài Hệ xương sụn tại các khớp đang đòi hỏi điều kiện tốt để phát triển và hoànthiện
Giáo dục thể chất có tác dụng tốt đến sự phát triển của hệ xương nhưng phải
Trang 9chú ý đến tư thế, đến sự cân đối trong hoạt động để tránh phát triển sai lệch của hệxương và kìm hãm sự phát triển về chiều dài.
- Đối với hệ cơ: Hệ cơ của các em phát triển chậm hơn sự phát triển của hệxương, chủ yếu là phát triển về chiều dài, thiết diện cơ chậm phát triển Do sự pháttriển không đồng bộ, thiếu cân đối nên các em không phát huy được sức mạnh vàchóng mệt mỏi
Vì vậy cần chú ý tăng cường phát triển cơ bắp và phát triển toàn diện
c Hệ tuần hoàn:
Tim phát triển chậm hơn so với sự phát triển mạch máu, sức co bóp yếu, khảnăng điều hòa hoạt động của tim chưa ổn định nên khi hoạt động quá căng thẳng sẽchóng mệt mỏi
Vì vậy tập luyện thể dục thể thao thường xuyên sẽ ảnh hưởng tốt đến hoạtđộng của hệ tuần hoàn, hoạt động của tim dần dần được thích ứng Nhưng trong quátrình tập luyện cần phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức và nguyên tắc tăng tiến tronggiáo dục thể chất, tránh hoạt động quá sức và đột ngột
có thể làm việc, hoạt động được lâu và có hiệu quả
III CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA GDTC TRONG NHÀ TRƯỜNG
Hệ quả của giáo dục thể chất gắn liền với đặc điểm giải phẫu sinh lí, tâm lí học
Trang 10và đặc điểm phát triển tố chất thể lực ở mỗi lứa tuổi con người, Tác dụng của giáodục thể chất là rất lớn, nó không ngừng đem lại sức khỏe cho học sinh mà còn gópphần đào tạo con người phát triển toàn diện
Tố chất thể lực là sự biểu hiện tổng hợp của hệ thống chức năng các cơ quan
cơ thể, tố chất thể lực tăng trưởng theo sự tăng trưởng của lứa tuổi Sự tăng trưởngnày có tốc độ nhanh, biên độ lớn trong thời kì dậy thì Giai đoạn lứa tuổi khác thì tốchất thể lực phát triển khác, tức là trong cùng một lứa tuổi tố chất thể lực khác pháttriển thay đổi cũng không giống nhau
Tố chất thể lực từ giai đoạn tăng trưởng chuyển qua giai đoạn ổn định theothứ tự phát triển sau: Tố chất nhanh phát triển đầu tiên, sau đó là tố chất bền và tốchất mạnh
giúp cho việc thực hiện động tác giậm nhảy trong n nhảy cao thật nhanh, mạnh, để
đưa cơ thể bay lên cao hơn và xa hơn
Trang 11- Sức mạnh tốc độ: Dạng sức mạnh này thể hiện trong động tác chạy đà.
- Sức mạnh bột phát: Dạng sức mạnh thể hiện trong động tác giậm nhảy (sức
bật)
* Tố chất khéo léo:
Khéo léo là năng lực tiếp thu nhanh các động tác ứng phó kịp thời với nhữngthay đổi bất ngờ Xác định và đánh giá tố chất khéo léo là việc khó Có thể tính bằngkhoảng thời gian tiếp thu động tác Để rèn luyện khéo léo cần phải tập nhiều các loạihình động tác, nhờ quá trình tập để tiếp thu các động tác đó các tố chất khác cũngphát triển theo
Tóm lại, trong quá trình giảng dạy và huấn luyện điền kinh nói chung và nhảy
xa nói riêng, chúng ta cần căn cứ vào đặc điểm phát triển tố chất, đồng thời dùng cácphương pháp huấn luyện khoa học, xúc tiến cho việc phát triển tố chất thể lực củangười tập nói chung và học sinh nói riêng
* Hệ thống các nội dung tập luyện ban đầu cần đáp ứng yêu cầu:
1- Củng cố và nâng cao sức khoẻ giúp cho cơ thể phát triển cân đối, khắc phục sửa chữa những sai lệch
2- Hình thành các kỹ năng, kỹ sảo vận động cần thiết và sự phối hợp các hoạt động khác nhau với độ chính xác ngày càng cao
3- Giáo dục ý thức kỷ luật, đạo đức, nếp sống văn minh, nhanh nhẹn, thôngminh, sáng tạo và dũng cảm
4-Khái quát và tích luỹ những tri thức chuyên môn trong tập luyện thể thaonói chung, điền kinh nói riêng, gây hứng thú say mê tập luyện hàng ngày để hoànthiện mình
5- Phát triển các tố chất thể lực: Sức mạnh, tốc độ, phát triển thể lực
*Nội dung bài tập phát triển sức mạnh nhằm nâng cao thành tích nhảy cao
kiểu nằm nghiêng các em học sinh lớp 11 Trung Học Phổ Thông Quảng La đượctrình bày ở bảng sau:
Trang 12STT Bài tập về sức mạnh tốc độ STT Bài tập về sức mạnh bột phát
1 Chạy 30m xuất phát cao 1 Bật xa tại chỗ
2 Chạy 30m tốc độ cao 2 Bật cao tại chỗ
3 Chạy 60m xuất phát cao 3 Bật cóc 15m
4 Chạy đạp sau 30m 4 Lò cò nhanh một chân 30m
+Tiến trình giảng dạy nội dung các bài tập được trình bày ở bảng sau:+ Tiến trình giảng dạy bài tập:
Trang 13Nội dung bài tập:
*Mục đích yêu cầu, cách tập luyện như sau:
- Dạng bài tập phát triển sức mạnh tốc độ
+ Chạy 30m xuất phát cao.
+ Chạy 30m tốc độ cao+ Chạy 60m xuất phát cao+ Chạy đạp sau 30m
Trang 14Mục đích: Nhằm rèn luyện sức mạnh tốc độ trong kĩ thuật chạy đà.
- Dạng bài tập phát triển sức mạnh bột phát
+ Bật xa tại chỗ+ Bật cóc 15m+ Bật cao tại chỗ+ Lò cò nhanh một chân 30mMục đích: Nhằm rèn luyện sức mạnh bột phát trong kĩ thuật giậm nhảy
- Cách thực hiện:
+ Nhóm thực nghiệm: Tập luyện trong các giờ học, chia làm hai hàng thực hiện các
bài tập đưa ra theo đội hình nước chảy
+ Nhóm đối chứng: tập theo PPCC
* Kết quả
Diễn biến nhịp độ tăng trưởng của hai nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng đềutăng sau 9 tuần tập luyện Kết quả kiểm tra của nhóm thực nghiệm có sự tăng trưởng
cao, đồng đều và ổn định hơn so với nhóm đối chứng
Tóm lại: từ kết quả nghiên cứu trên cho thấy qua 2 nội dung kiểm tra, nhómthực nghiệm đều phát triển hơn nhóm đối chứng, đạt sự khác biệt
Hệ thống bài tập phát triển sức mạnh đã thể hiện tính hiệu quả đến việc huấnluyện nâng cao thành tích nhảy cao cho học sinh nam lớp 11
Từ kết quả nghiên cứu cho phép nhận xét:
Qua nghiên cứu đã chọn được 8 bài tập phát triển sức mạnh cho học sinh nam
lớp 11 của trường Trung Học Phổ Thông Quảng La
- Qua kiểm tra diễn biến nhịp tăng trưởng thành tích của học sinh ở 2 nhómthực nghiệm và đối chứng đều tăng, nhưng nhóm thực nghiệm có sự tăng trưởng
cao, đồng đều và ổn định hơn nhóm đối chứng