Chuyên đề cho sinh viên y khoa: Bí quyết sống trường thọ theo phương pháp dưỡng sinh của danh y tuệ tĩnh và 51 động tác dưỡng sinh “hồi xuân”

Bí quyết sống trường thọ theo phương pháp dưỡng sinh của danh y Tuệ Tĩnh Từ xa xưa, các bậc tiên hiền đã sáng tạo ra nhiều phương pháp dưỡng sinh giúp cơ thể khỏe mạnh, dẻo dai. Trong đó, phải kể đến phương pháp dưỡng sinh giúp người cao tuổi sống trường thọ của danh y Tuệ Tĩnh. Theo vị danh y này, dưỡng sinh trường thọ có thể phân chia thành nhiều loại khác nhau. Tuy nhiên để đạt được hiệu quả như mong muốn, người cao tuổi phải thực sự kiên trì trong việc luyện tập. 51 động tác dưỡng sinh “hồi xuân” Bài tập dưỡng sinh “hồi xuân” gồm 51 động tác, mỗi động tác tập 4 lần8 nhịp Là nội dung cơ bản nhất của tài liệu: Chuyên đề cho sinh viên Y khoa: Bí quyết sống trường thọ theo phương pháp dưỡng sinh của danh y Tuệ Tĩnh và 51 động tác dưỡng sinh “hồi xuân” Bí quyết sống trường thọ theo phương pháp dưỡng sinh của danh y Tuệ Tĩnh Trân trọng giới thiệu cùng quý vị bạn đọc

Chuyên đề cho sinh viên Y khoa:

Bí quyết sống

trường thọ theo phương pháp

dưỡng sinh của

danh y Tuệ Tĩnh và 51 động tác dưỡng

Bí quyết sống trường thọ theo

phương pháp dưỡng sinh của

danh y Tuệ Tĩnh

Từ xa xưa, các bậc tiên hiền đã sáng tạo ra nhiều phương pháp dưỡng sinh giúp cơ thể khỏe mạnh, dẻo dai.

Trong đó, phải kể đến phương pháp dưỡng sinh giúp người cao tuổi sống trường thọ của danh y Tuệ Tĩnh Theo vị danh y này, dưỡng sinh trường thọ có thể phân chia thành nhiều loại khác nhau Tuy nhiên để đạt được hiệu

quả như mong muốn, người cao tuổi phải thực sự kiên trì trong việc luyện tập.

Ảnh họa chân dung danh y Tuệ Tĩnh.

Hướng dẫn tập dưỡng sinh trường thọ theo đạo sĩ xưa

Đầu tiên dùng hai hàm răng đập vào nhau 36 lượt Lấy đầu lưỡi liếm lên hàm ếch cho nước bọt tiết ra đầy miệng, rồi chia nuốt dần làm 36 lần Khi làm phải mím miệng, mím môi lại Sau đó lấy hai bàn tay xát vào nhau cho nóng rồi

ấp lên mặt xát như rửa mặt Tiếp tục dùng hai bàn tay che bịt tai, rồi dùng ngón trỏ đè lên ngón giữa, đập vào xương não hậu (xương chẩm), hai bên phải-trái 24 lần Tiếp theo làm động tác nín hơi, tay trái duỗi thẳng, tay phải làm như kéo dây cung ngang tầm vai, sau đó đổi bên Nắm hai tay lại, mũi hít không khí, vận xuống dưới đan điền (dưới rốn), rồi giơ tay lên trời, xong hạ tay xuống, để lên đầu gối Tay trái đỡ thận nang (vùng thận sau lưng), tay phải xát đan điền 16 lượt Sau đó, ngồi xếp bằng, để chân trái lên đùi phải, tay trái nắm chặt ống chân trái, rồi lấy tay phải xát gan bàn chân 36 lượt rồi chuyển sang chân phải làm tương tự Xát huyệt giáp tích ở dưới đốt cuối xương sống, phía trên hậu môn

Cân bằng giữa âm dương và vũ trụ

Theo danh y Tuệ Tĩnh thì dưỡng sinh căn cứ vào hình thức

có thể phân thành 3 loại: Dưỡng sinh sinh hoạt, dưỡng sinh tự nhiên và dưỡng sinh kỹ thuật Dưỡng sinh sinh

hoạt bao gồm các phương pháp ăn uống, sinh hoạt, lao động, nghỉ ngơi, điều dưỡng tinh thần và vệ sinh tình dục Dưỡng sinh tự nhiên bao gồm phương pháp dưỡng sinh bốn mùa và dưỡng sinh hoàn cảnh Dưỡng sinh kỹ thuật bao gồm các phương pháp châm cứu, xoa bóp, tập luyện khí công, thực dưỡng và dược dưỡng Nếu căn cứ vào mục đích có thể phân thành hai loại: Dưỡng sinh thông thường

và dưỡng sinh chuyên biệt Nhưng dù phân loại theo cách nào thì nội dung cơ bản của phương pháp dưỡng sinh trường thọ cũng gồm ba vấn đề: Kiện thân, dưỡng tâm và

mỹ dung

Dưỡng sinh kiện thân (hay còn gọi là dưỡng thân) sử dụng các phương pháp cần thiết để cho da dẻ sáng láng, cơ nhục, tay chân rắn chắc, ngũ quan linh lợi, bên trong tạng phủ khoẻ mạnh, kinh mạch lưu thông, khí huyết sung túc

Để đạt được điều này, ba vấn đề quan trọng nhất cần thực hành là việc ăn uống khôn ngoan, dùng thuốc hợp lý và vận động tập luyện đúng cách Ăn uống là điều kiện cơ bản để duy trì sự sống và quá trình sinh trưởng, phát dục của cơ thể nhưng điều quan trọng là phải đảm bảo đầy đủ, cân bằng, điều độ và vệ sinh

Dùng thuốc để cường thân ích thọ là việc nên làm, song theo phép dưỡng sinh trường thọ thì phải “biện chứng thi

trị”, nghĩa là phải căn cứ vào đặc điểm thể chất và tình hình sức khoẻ bệnh tật cụ thể của mỗi người mà lựa chọn

và dùng thuốc cho phù hợp, cơ thể thiếu cái gì thì bù đắp cái đó, không được sử dụng vô độ, bừa bãi Cơ thể con người cũng cần vận động và tập luyện thường xuyên thì mới mong có được sức khoẻ và trường thọ Tuy nhiên tập luyện có rất nhiều cách Mỗi cách lại có những ưu, nhược điểm riêng Bởi vậy, người luyện tập phải biết lựa chọn một cách thông minh và có hướng dẫn chu đáo thì mới đạt được hiệu quả theo ý nguyện

Bên cạnh việc dưỡng thân thì dưỡng tâm (hay còn gọi là dưỡng thần) cũng là yếu tố quan trọng trong dưỡng sinh trường thọ Dưỡng tâm nghĩa là sử dụng các biện pháp cần thiết để điều hòa đời sống tinh thần, tình cảm, cốt sao đạt được sự ổn định và cân bằng Theo y học cổ truyền, “thần”

là một trong ba thứ cực kỳ quan trọng (tam bảo) của nhân thể cùng với “tinh” và “khí” Vả lại, một trong những quan điểm cơ bản của y học cổ truyền phương Đông là “hình thần hợp nhất”, nghĩa là giữa thể xác và tinh thần luôn có một mối quan hệ biện chứng hết sức mật thiết Cho nên, muốn cho thân thể cường tráng và trường thọ thì nhất thiết phải chủ động xác lập cho được một đời sống tinh thần khoẻ mạnh Nói như danh y Tuệ Tĩnh là phải “thanh tâm”,

“quả dục” để “tồn thần”

Còn mỹ dung có nghĩa là sắc đẹp và làm đẹp nhưng ở đây phải hiểu mỹ dung không chỉ giới hạn ở khuôn mặt và hình hài bên ngoài mà điều quan trọng là phải tạo được cái đẹp có tính tự nhiên và chỉnh thể, đẹp cả trong lẫn ngoài,

cả thể xác và tâm hồn Trong mỹ dung dưỡng sinh cổ truyền phương Đông, điều đó có nghĩa là phải tuân thủ triệt để nguyên tắc “hình thần kiên cố, nội ngoại đồng trị”

Sở dĩ cần làm như vậy là vì: Muốn đạt được mục đích làm đẹp thì nếu chỉ bảo dưỡng vùng mặt chưa đủ mà phải làm cho công năng tạng phủ điều hoà, kinh mạch vận hành thông suốt, khí huyết toàn thân vượng thịnh thì không những chỉ riêng bộ mặt mà dung mạo toàn thân cũng toát lên vẻ đẹp tự nhiên và bền vững

Nói về tác dụng của các phương pháp dưỡng sinh đối với người cao tuổi, lương y Nguyễn Huy (Chủ nhà thuốc Phúc Lộc Thọ) cũng cho biết: “Dưỡng sinh là phương pháp rất tốt cho sức khỏe Chúng giúp con người phòng tránh và đẩy lùi nhiều bệnh tật như: Tim mạch, huyết áp, tiểu đường… Các phương pháp dưỡng sinh đều hướng tới việc giữ gìn và nâng cao nguyên khí giúp tăng cường thể chất

và nâng cao tuổi thọ” Theo lương y Nguyễn Huy thì cơ sở khoa học của dưỡng sinh phương Đông là giúp người khỏe mạnh, giữ được cân bằng âm dương trong cơ thể với môi trường và vũ trụ Tuy nhiên trong vận động dưỡng sinh

cần chú trọng cả vận động cơ bắp và vận động tinh thần.

Có nghĩa là, người tập cần biết kết hợp dưỡng cả tâm

Giai thoại về bài dưỡng sinh của thần y Hoa Đà

Từ rất lâu, việc luyện tập để có sức khỏe dẻo dai được người xưa vô cùng quan tâm, đặc biệt là ở người già Người ta kể lại rằng, Hoa Đà sống ở thời Tam Quốc là thầy thuốc nổi tiếng và cũng là một chuyên gia về dưỡng sinh Tương truyền, thời trẻ có lần Hoa Đà lên núi hái thuốc, khi lên đến lưng chừng núi, ông phát hiện một cái hang Trong hang có hai vị tiên râu dài tóc bạc đang bàn luận y học Ông đứng ngoài hang nghe và nhớ nhập tâm Hai vị tiên về sau không những truyền lại cho ông y thuật cao siêu mà còn dạy ông phép tập luyện phỏng theo tư thế của năm loài muông thú là hổ, hươu, gấu, khỉ, hạc Bài tập này được ông gọi là “ngũ cầm hý” (tức trò chơi của năm loại động vật)

Bài tập “ngũ cầm hý” vận động thân thể theo các động tác khác nhau của năm loài vật trên sẽ tác động tốt đến phủ tạng, giúp khí huyết toàn thân lưu thông, sống khỏe mạnh

vì đã vận động được tất cả các bộ phận, các tổ chức trong

cơ thể cùng một lúc Y học Trung Quốc cho rằng “ngũ cầm hý” có tác dụng dưỡng sinh rất hiệu quả Y học hiện đại cũng đã chứng minh “ngũ cầm hý” là bài thể dục

dưỡng sinh cùng lúc làm vận động tất cả hệ thống gân, cơ cũng như tác động đến các tuyến nội tiết Do đó vừa nâng cao công năng của hệ gân cơ, vừa tăng công năng phủ tạng, làm tăng sự lưu thông của khí huyết, kích thích sự hoạt động của các cơ quan hô hấp, tiêu hóa, bài tiết, các tuyến nội tiết

“Ngũ cầm hý” không đơn thuần là bài tập dưỡng sinh hay thể dục mà là một bài luyện khí công cao cấp Trong bài luyện khí công này, Hoa Đà kết hợp nhịp nhàng giữa vận động gân cơ với luyện thở, lấy khí công dẫn dắt các cơ quan nội tạng điều hòa trạng thái hoạt động cho cân bằng, khiến cơ thể tráng kiện, kìm chế quá trình lão hóa Bởi vậy

mà sống vào thời loạn ly, dân tình cơ cực nhưng nhờ sáng tạo và luyện tập suốt đời thuật khí công - dưỡng sinh “Ngũ cầm hý”, đến lúc tuổi già danh y Hoa Đà vẫn tráng kiện, minh mẫn

Những thuật dưỡng sinh đời sau đều dựa trên nguyên tắc

“thái cực”, “hình ý”, “bát quái”, xét về nguyên lý đều phù hợp với thuật “ngũ cầm hý” của Hoa Đà Một phương pháp tập luyện dưỡng sinh trường thọ thường được dân gian nhắc đến là Đạo dẫn Theo cuốn “Diên thọ chân pháp” thì đây là bài tập của rất phù hợp với người già Bài tập nhằm giúp cơ thể cường tráng, tinh thần minh mẫn,

phấn khởi, tránh được tật bệnh, kéo dài tuổi thọ Phương pháp này bao gồm 12 động công, kích thích lục phủ ngũ tạng, các huyệt kinh lạc quan trọng, các tuyến nội tiết, cơ bắp, khớp vận động chủ yếu của cơ thể Cách tập luyện cũng rất đơn giản, ít động tác, có thể thực hiện trước khi đi ngủ và sau khi ngủ dậy, rất thích hợp với người cao tuổi, người vướng bận nhiều công việc

51 động tác dưỡng

sinh “hồi xuân”

Bài tập dưỡng sinh “hồi xuân” gồm 51 động tác, mỗi động tác tập 4 lần-8 nhịp như sau:

1 Đảo hông: Hai chân rộng bằng vai, tay chống vào hông rồi đảo về phía bên phải và ngược lại

2 Giơ tay lên xuống: Hai chân rộng bằng vai, tay thả lỏng,

1 tay đưa về phía trước, 1 tay đưa về phía sau cao ngang bằng vai

3 Xoay tròn hai cánh tay: Chân như trên, tay trái giữ nguyên tư thế, tay phải xoay tròn, đủ nhịp thì đổi bên

4 Đấm về phía trước: Chân sang ngang bằng vai hơi khuỵu xuống, bàn tay nắm lại, tay trái đấm úp về phía trước, tay phải nắm ngửa rút về hông và ngược lại

5 Vỗ bụng: Tay phải vỗ vào bụng, tay trái vỗ ngược ra sau vào thắt lưng (tình trạnh cơ thể mà vỗ mạnh hay nhẹ nhưng tốt nhất vỗ vừa phải), cứ thế đổi tay này sang tay kia

6 Nhảy chéo: Nhảy nhẹ 1 chân co, 1 chân giữ thăng bằng Tay cùng phía với chân co thì đưa về phía trước, cao bằng trán Tay kia đánh ra sau gần bằng gáy

7 Đánh vai và lưng: Tay phải vỗ vào huyệt ở bả vai, tay trái vỗ vào giữa lưng và ngược lại

8 Mở rộng lồng ngực: Hai bàn tay nắm lại, giơ vuông góc ngang bằng vai rồi kéo tay hai tay ra phía sau để lồng ngực được căng ra, rồi lại chụm về phía trước

9 Quay tay: Hai tay giơ song song trước mặt, bàn tay nắm lại rồi đưa hai tay sang bên phải, sau đó đưa tay về bên trái

10 Vung nắm đấm: Hai tay nắm lại, 1 tay đấm vào huyệt

ở dưới bả vai, tay kia đấm vào giữa lưng

11 Vơ cỏ: Hai tay giơ trước mặt động tác như đang túm

cỏ, đưa từ trái sang phải và ngược lại

12 Đánh hông bên phải và ngược lại

13 Chạy tại chỗ: Đứng tại chỗ và chạy bước nhỏ

14 Cánh tay chuyển động: Nhẹ nhàng đưa tay lên xuống

15 Ấn bàn tay: Hai chân đứng rộng bằng vai, hai tay làm động tác như đánh đàn piano cứ đưa sang bên trái rồi lại đưa qua bên phải

16 Xoay bóng: Xoay bóng cao: Hai tay giơ cao qua trán, động tác như đang ôm quả bóng xoay từ bên trái sang bên phải và ngược lại

17 Với tay trên không: Chân nhướn lên, đồng thời tay đưa lên cao gập tay hơi mạnh, mắt nhìn theo, sau đó nhẹ nhàng đưa tay xuống và chân cũng trở về tư thế bình thường

18 Quay tời: Quay người sang bên phải, bước chân trước chân sau, chân trước vuông góc, hai tay với về phía trước làm động tác chèo thuyền

19 Mò cá: Hai tay giơ song song để ngang bằng hông rồi làm động tác quơ tay, bàn tay chuyển động như đang mò

cá và đưa từ trái sang phải rồi dừng lại khi tay chạm sát hông bên phải và ngược lại

20 Quay tay đảo hông: Hai tay giơ song song trước mặt, sau đó đảo tay theo chiều kim đồng hồ, đồng thời hông cũng đảo theo

21 Bốc bùn: Gập người xuống, hai bàn tay chuyển động làm động tác như múc nước rồi giữ nước trên tay (2 tay chụm vào nhau) từ từ đứng dậy đưa phần nước múc trên tay lên cao, qua đầu sau đó hắt nước tung lên Hai bàn tay lúc này mới rời ra và tỏa sang hai bên, từ từ úp lòng bàn tay xuống rồi lại nhẹ nhàng cúi xuống làm động tác như trên

22 Đánh đầu gối: Tay trái vỗ vào đầu gối bên trái, tay phải vỗ vào chân phải, cứ tay này vỗ thì tay kia giơ lên

23 Ngoảnh đầu gót: Ngoảnh đầu ra sau nhìn xuống phía gót chân, tay phải chạm vào eo, tay trái vắt ra sau lưng

24 Cúi lưng: Chân rộng bằng vai, từ từ cúi gập lưng xuống, hai tay đan vào nhau, lòng bàn tay hướng xuống đất, gập người bên trái rồi sang phải

25 Cong cột sống: Chân như trên, lưng cúi ngang bụng, hai tay đan vào nhau, hướng về phía trước, lòng bàn tay hướng ra ngoài và đẩy tay ra vào

26 Đảo hông nhanh: Chân chụm lại, hai tay chống hông rồi đảo hông nhanh về phía bên phải và ngược lại

27 Quay đầu gối: Chân phải bước lên vuông góc, hai tay chồng lên nhau và xoay đầu gối từ phải sang trái rồi quay ngược lại Chân kia cũng làm như vậy 28 Ấn đầu gối: Chân phải bước lên vuông góc, hai tay chồng lên nhau vỗ

vỗ vào đầu gối 4 cái, sau đó ấn tay vào đầu gối Rồi đổi chân làm tương tự

29 Đá phía trước: Hai tay chống hông, chân trái giữ thăng bằng, chân phải co lên sau đó đá về phía trước rồi chuyển sang chân kia

30 Nhảy nhẹ: Hai chân chụm lại, tay chống hông sau đó nhảy nhẹ 4 lần 8 nhịp

31 Gõ 7 huyệt tay: Lần lượt lấy tay này gõ vào 7 huyệt tay kia và ngược lại 32 Gõ 8 huyệt chân: Lấy tay vỗ vào

4 huyệt chân trái và 4 huyệt chân phải 33 Ngồi xổm: Hai tay giơ trước ngực, ngồi xổm xuống rồi đứng lên

34 Đánh đầu gối: Làm tương tự động tác đánh đầu gối ở trên

35 Ôm hầu não: Hai tay đan vào nhau ôm hầu não rồi nhìn lên, xuống

36 Điều hòa ruột: Hai tay đan vào nhau để sát bụng (Hông bàn tay tiếp xúc với bụng, lòng bàn tay hướng lên phía mặt) rồi lắc tay lên xuống để bụng rung

37 Đạp chân: Chân co vuông góc rồi đạp mạnh về phía trước

38 Đá phía sau: Hai tay chống hông, chân đá ngược về phía sau (càng gần mông càng tốt)

39 Quay cổ: Lắc đầu theo chiều kim đồng hồ và ngược lại

40 Xoay đầu gối: Chân phải bước lên một bước vuông góc, hai tay ôm đầu gối, chồng tay trên tay dưới xoay đầu gối để chúng di chuyển nhẹ theo vòng tròn rồi xoay ngược lại Chân trái làm tương tự

41 Rửa mặt: Hai tay để sát vào mặt xoa từ trán xuống mắt

má, mũi miệng

42 Quay mí mắt: Mắt nhắm, lấy hai ngón tay đặt lên hai

mí mắt, sau đó day mí mắt vòng tròn theo chiều kim đồng

hồ và ngược lại

43 Vuốt mí mắt: Mắt nhắm, lấy hai ngón tay vuốt mí mắt kéo ra hai bên, sau đó thả ra rồi lại vuốt

44 Vuốt lông mày ray thái dương: Lấy hai ngón tay vuốt hai bên lông mày từ chân lông mày phía trong rồi di chuyển ra thái dương, sau đó day thái dương theo chiều kim đồng hồ và ngược lại

45 Đảo huyết mắt: Lấy hai ngón tay đặt chỗ quầng mắt (phía dưới mắt) sau đó day tròn theo chiều kim đồng hồ rồi đảo ngược lại

46 Ấn khóe mắt: Hai ngón tay đặt vào khóe mắt rồi ấn để khoảng 30 giây đến 1 phút

47 Day cánh mũi: Hai ngón tay đặt vào hai bên cánh mũi (chỗ kẽ mũi) sau đó day tròn theo chiều kim đồng hồ và ngược lại

48 Ngoáy tai: Lấy hai ngón tay đặt vào hai lỗ tai (Sâu vừa phải không làm đau tai) sau đó xoay tròn ngón tay trái, phải

49 Ấn tai: Lấy hai bàn tay úp vào hai tai, sau đó ấn vào tai

để khoảng 30 giây đến 1 phút

50 Sát tay: Hai tay úp vào nhau rồi cọ lên, xuống

51 Điều hòa: Tay vòng lên cao rồi thả xuống, nhịp thở nhẹ nhàng theo tay, đầu nhìn theo tay

Sưu tầm.