Luận văn pháp luật việt nam về hoạt Động kinh doanh của công ty chứng khoán trong mối quan hệ với vấn Đề bảo vệ quyền lợi của nhà Đầu tư

Những kiến nghị của để tải hy vọng sẽ đem lại những kết quả thiết thực cho việc hoàn thiện các quy định pháp luật về CTCK khi tiến hành súa đối, bố sung trong thời gian tới nhằm vừa tao

DAI HOC QUOC GIA HÀ NỘI

KIEOA LUAT

LÊ ANI ĐỨC

PHÁP LUẬT VIỆT NAM VẺ HOẠT DỌNG KINH DOANH

CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN TRONG MỐI QUAN HỆ VOI VAN DF BAO VE QUYEN LOT CUA NHA DAU TU

LUAN VAN THAC Si

Hà Nội - 2009

DAT HOC QUOC GIA HA NOT TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGITE

LE ANH DUC

PHÁP LUẬT VIỆT NAM VE HOAT DONG KINH DOANH

cUA CONG TY CHUNG KHOAN TRONG MOI QUAN HE

VỚI VĂN DE BAO VE QUYEN LOI CUA NHA BAU TU

Chuyên ngành: Luật Kinh tế

Mã số: 62.38.50

TÓM TẮT LUẬN VĂN TIIẠC SĨ

TIả Nội - 2009

LOI CAM DOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết

quả nêu trong Ludn van chưa được công bổ trong bái kỳ công trình nào khác Cúc

số liệu, ví dự và trích dẫn trong Luận văn dâm bảo tỉnh chính xác, tin cậy và trung

thực Tôi đã hoàn thành tắt cả các môn học và đã thanh toản tốt cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quấc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoạn này đề nghị Khoa Luật xem xét đễ tôi có thế bảo

vé Ludn vin

Tôi xi chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM DOAN

Lê Anh Đức

MUC LUC Trang

Chương I: NIHỮNG VĂN ĐẺ LÝ LUẬN PHÁP LUAT VE NBT VA

HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CTCK TREN TTCK

1.1 Những vấn đề lý luận pháp luật vẻ nhà đầu tư trên thị trường, chứng khoán 08 1.2 Những vẫn để lý luận pháp luật về hoạt động kinh đoanh của Công ty chứng, khoán với việc bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tu se 29

Chương 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PIIÁP LUẠT VIỆT NAM Vii HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN VỚI VAN DE BAO VỆ QUYỄN LỢI CỦA NDT

2.1 Thựo trạng áp đựng pháp luật Việt Nam về hoạt động kinh đoanh môi giới của

Công ty chứng khoán với vấn đẻ báo vệ quyền lợi của nhà đầu tư we 4S 2.2 Thực trạng áp dụng pháp luật Việt Nam về hoạt động tư vẫn đầu tư của Công,

ty chúng khoảu và vấn dễ bão vệ nhà đầu bư sexy sexy 5Ö

2.3 Thực trạng áp dụng, pháp luật Việt Nam vẻ hoạt động tự doanh trong mỗi quan

2.4 Thực trạng áp dụng pháp luật Việt Nam về hoạt dộng bảo lãnh phát hành chứng, khoán và vấn đề báo vệ quyền lợi của nhả đầu tự _.- - 58 2.5 Xử lý hành vi phạm của Công ty chứng kheán và vấn để bảo vệ quyền lợi của

2.6 Phá sản Công ty chứng khoán và vẫn đề bản vệ quyển lợi của nhà đầu tư 70

Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN TIHữN PHÁP LUẬT VE HOẠT

ĐỘNG KINH DOANH CỬA CTCK DE BẢO VỆ LỢI ÏCH CUA NBT

3.1 Nguyên tắc hoàn thiện pháp luật vẻ hoạt động kinh đoanh của Công ty chứng, khøán để bảo vệ lợi ích hợp pháp của nha dau ue 16

ta

DANH MỤC CÁC KỶ HIỆU, CÁC CHỮ VIET TAT

3 | Sé giao dich chứng khoán SGDCK

MO DAU

1 Tỉnh cấp thiết của dé tai

Mới chỉ ra đời chua đây 9 năm, TTƠK Việt Nam đã có những bước phát triển

dang kể, trở thành kênh huy dộng vén trung và dai han hiệu quả cho doanh nghiệp tỏi riêng, cho thị trường vốn nói chung Nua cuối năm 2006, đầu năm 2007, TICK,

đã có bước phát triển nhảy vọt, kéo theo sự ra đời của hàng loạt các thiết chế trung

sian trên thị trường, trong đỏ có các CTƠK

CTCK ra đời đã kịp thời đáp ứng được đòi hỏi cấp bách của thị trường, gia tăng,

tỉnh mình bạch, bình đẳng, công bằng giữa các chủ thể mm gia thị trường Tuy

nhiện, sự ra đời ồ ạt của hàng loạt các CTCK cũng gây ra những hậu quả tiêu cực

cho thị trưởng, ảnh hưởng trực tiếp đến bản thân các công ty nảy và lợi ích của các

NPT tham gia thi trường Hệ quả đưa lại sau khoảng thời gian “chạy đua” xin cấp

siấy phép thành lập CTCK là tính trạng các công ty nảy phải “vật lộn” trước bải

Toán duy trì hoạt động trước áp lực cạnh tranh giữa các CTCK với nhau, đặc biệt là

trong giai doạn thị trường lải chính thế giới va trong nude đang có những biên có bắt lợi Mặt khác, do có những lợi thể nhất định nên dễ dẫn đến khả năng CECK xâm phạnn đến quyên lợi của khách hàng (NĐT) Vì vậy, lắc giã chợn để tài nêu trên

để triển khai nghiên cứu vì những lý do sau:

Một là, mặc dù Luật CK và các văn bản hướng dẫn thì hành đã cỏ những quy

định khá cụ thế về trách nhiệm của CTCK khi tiến hành thành lập, hoạt động kinh

doanh nhưng sau một khoảng thời gian áp dụng, những quy định này dã bộc lộ

những lễ hỗng lớn cỏ khá năng gây phương hại đến các chủ thể khách củng tham gia thị trường trong đó có các KĐT — là chủ thế chính quyết định sự tổn tại, én định

và phát triển của thị trường,

Tai là, pháp luật đường như mới chỉ tính đến tỉnh huẳng CTCK thành lập ma

chua có những dự liệu cần thiết cho tình huôồng các công Ly này lâm vào tình trạng

giải thể, phá sản Đặc thủ hoạt động của CTCK là có khả năng ảnh hưởng, tác động, đến nhiêu chủ thế khác nhau Hoạt động kinh đoanh CK của CTCK là hoạt động,

kinhh doanh có điều kiện Mặt khác, rong nhiều trường hợp, lải sẵn, quyển lại, nghĩa vụ của các chủ thể trong mỗi quan hệ với CTCE rất khó xác định Vì vậy, nếu chỉ đơn thuận đựa vào các quy định của luật phá sản doanh nghiệp sẽ không thế xử

lý thấu dao va đôi khi không tìm ra giải pháp hợp lý, tối ưu các vẫn dé pháp lý phát

sinh;

BỘ rêu tu thê

Ba là, trong môi tương quan với khách hàng, CTƠK là chủ

hon trong qua trinh diu tu, CICK khéng chi cd thé mạnh, khả năng vẻ năng lực tài chinh ma cén có lợi thể lớn về nhân lực và kỹ thuật Trong khi đó, trong những trường hợp nhất định, CTCK và khách hàng đếu là những NĐT có mục tiêu hướng

tới là lợi nhuận Trên TCK tập trung, tắt cá các lệnh của khách hàng phải thực hiện

théng qua CTCK, do vay, rat dé dan dén khả năng xung đột lợi ích giữa hai chủ thế

xảy Nghiên cửu thực trạng áp dụng pháp luật điều chính hoại động kinh doanh của

CTCK trong mỗi quan hệ với vấn đề báo vệ quyền lợi của NDT sé gép phản đóng góp ý kiến, để xuất cho các nhà làm luật hoàn thiện các quy phạm pháp luật điều

on

chỉnh có hiệu quả hoại động kinh đoanh của CTCK nhằm đem bại sự phát triễ

dịnh, lành mạnh của thị trường và báo vệ tối ưu quyền lợi hợp pháp, chính đáng của

NDI

2 Tình hình nghiên cứu và ý nghĩa lý luậ

y, ở nước †a, đến nay đã có nhiều công trình nghiên cửu, bài

kể dến một số công trình như: Đoàn Quốc Hùng, Pháp luật về hoạt động kinh

doanh CK của CICK _ Thực trạng và giải pháp hoàn thiện, Trường Dại học Luật

Hà Nội, năm 2002, Nguyễn Bảo Giang, CTCK đheo pháp luật Việt Nam, Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2005; Hoàng Thị Quỳnh Chỉ, Pháp luật về bảo vệ quyền

và lợi ích cita NDT trén TICK tap trung ở Liệt Mam, năm 2008; Vũ Nhất Tâm, Bảa

vệ quyên và lợi ích hợp pháp của NĐT cá nhân trên TICK & Viet Nam, nim 2008

Các công trình nảy dẻ cập đến các vấn dễ pháp lý liên quan dến hoạt dộng kinh doanh của CTCK và các van đẻ pháp lý liên quan đến việc bảo vệ quyền lợi hop

pháp của NĐT Tuy nhiên, một số công trình được nghiên cứu vào thời điểm những,

năm trước khi Luật CK được ban hành nên chưa giải quyết được các van dé pháp ly

sơ bản đặt ra trong giai đoạn hiện nay Mặt khác, hàu hết các cổng trình này mới chi nighién ctu mét cach độc lập vẫn để cơ cầu lỗ chức, nội dụng hoạt động và các vẫn

dé khác của CTCK mà chưa để cập và giải quyết mối tương qua giữa hoạt động,

kinh đoanh của CTCK với việc đảm bảo quyển lợi của NĐT Thêm vào đó, trước

bỗi cảnh TTCK trong nước va thể giới dang có những biển dộng lớn như hiện nay,

hàng loạt các CLCK lâm vào tỉnh trạng khỏ khăn, thua lỗ, trên thị trưởng cỏ những,

vụ việc Iranh chấp gây lỗ hại nghiệm trọng đến lợi ích của NĐT thì việc

G giá lựa

chon nghiên cửu một cách có hệ thông và dây đủ dẻ tài trên mang ý nghĩa lý luận và thục tiễn sâu sắc Những kiến nghị của để tải hy vọng sẽ đem lại những kết quả thiết thực cho việc hoàn thiện các quy định pháp luật về CTCK khi tiến hành súa đối, bố sung trong thời gian tới nhằm vừa tao ra môi trường pháp lý thuận lợi cho các CTCK hoạt động hiện quả, vừa đảm bảo tốt nhất lợi ích hợp pháp chính đáng của các NĐT khi tham gia thi trường Tác giả by vọng rắng, với sự đầu tư thích đáng, kết quả nghiên cứu của đề tải sẽ là một tải liệu tham khảo cỏ giá trị

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Để lãi lập trung nghiên cửu những vấn để pháp lý điều chỉnh các nội dung hoạt dộng kinh doanhh của CTCK trong mỗi tương quan với việc bảo vệ quyền lợi hop phập của NĐT Trong quá trình nghiên cứu, tác piã sẽ chỉ ra những vấn đề pháp lý chưa đông bộ, chưa hoàn thuện, dòng thời, đánh giá thực trạng và những vưởng mắc phat sinh trong quá trình ap dụng pháp luật, Trên cơ sở đó, để tải sẽ để xuất các giái pháp hoàn Hiện khung pháp lý về CTCK nói riêng, TTCK nói chúng, gốp phân cũng cổ, cải thiện tỉnh mình bạch, ôn định của thi trường và lợi ích của các bên khi

tham

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận vân

Trên thục tế, CTCK và NĐT có thể tham gia vào các loại TTCK, kế cả TTCK

chính thức và TTCK phi chính chính thức, TTCK tập trung và TTCK phi tập trung,

Theo đó, mỗi quan hệ giữa XĐT và CTCK cũng rất đa dạng Tuy nhiên, trong phạm

vi của luận văn, tác giá chứ di sâu nghiên cứu các khia cạnh pháp lý liên quan dén hoạt động kinh doanh của CTCK trên TTCK lập trung trong mỏi quan hệ với vẫn đẻ tảo vệ quyên lợi của NĐT

gia TTCK

5 Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng phương pháp phân tích, Lổng hợp nhằm tìm hiểu và khải quái

những nội dung pháp lý cơ bản diểu chủnh hoạt dộng của CTCK và những quy dịnh

phàp lý ghỉ nhận, bảo vệ quyền lợi của NĐT; thống kẻ, khảo sát thực tiễn hoạt động,

kinh doanh của một số CTCK và thực tiễn tham gia giao dich cla NBT trén thi trường Luận vẫn cũng sứ dụng phương pháp sơ sánh quy phạm pháp luật nước

trgơài có cùng đối lượng và lĩnh vực điển chỉnh để vận dụng những điểm tích cực phủ hợp với thực tế của TTCK Việt Nam

6 Dụ kiến kế hoạch thực biện

Buớc 1: Nghiên cứu các vấn dé pháp lý chung về bảo vệ quyên lợi của NĐT và

hoạt động kinh doanh của CTCK;

Thước 2: Nghiên cứu thực trang áp đụng pháp luật Việt Nam điều chỉnh hoạt động kinh doanh của Œ TCK Irơng mỗi tương quan với vẫn dé bao về quyên lợi của

NDI;

Bước 3: Đề xuất các giải pháp hoàn thiện các quy định hiện hành của pháp luật

Việt Narn để hải hòa lợi ích của CTCK va NDT

7 Kết cầu của dễ tài

Chương 1 Những vấn đê lý luận pháp luật về NĐT và hoạt đông kinh doanh

Chương 1

NHỮNG VĂN DÈ LÝ LUẬN PHẤP LUẬT VỆ NHÀ DẦU TƯ VÀ HOẶT

ĐỌNG KINH DOANH CUA CONG TY CHUNG KHOAN

1.1 Những vẫn đề lý luận pháp luật về nhà đầu tư trên thị trường chứng

khoán

TTCK là mật trong những kênh huy động vốn quan trong và hiệu của nên kinh

tế, Đây là thị trưởng tạo ra nguồn vên trung va dai han quan trọng, góp phân hình Thành nên cơ câu vốn của đoanh nghiệp Chinh nguồn vấn này đã làm giảm bớt sự

lệ thuộc cửa các doanh nghiệp vào hệ thống tín dựng ngân hàng, qua đó làm gia

tăng tỉnh chủ động, tích cục của các công cụ, đòn bẩy tái chính của các doanh nghiệp Để TTCK vận hành én định và hiệu quả cân đên sự tham gia vã đóng góp tích cuc của tất cả cáo chủ thể trên thị trường gồm nguời mua, người bản, người

trung gian và cơ quan quán lý Trong đỏ, người mua và người bán chỉnh là những,

NET - chủ thế giữ vai rô quyết định đến sự tổn tại, phát triển của thị trường Họ là

những cá nhân hay tổ chức có tiễn nhàn rỗi hoặc cỏ nhụ cầu sử đụng hiệu quả đồng

cứ cho rẵng việc mua, bán chứng khoán sẽ đem lại lợi nhuận thí NDT sẽ không loại

luôn hướng đến mục tiêu là lợi nhuận và tối đa hóa lợi nhuận Tuy nhiên, đầu từ CK

có những điểm đặc thù so với các hoạt động đầu Lư thông thường và bản thân người

thực hiện hoạt dộng đầu tư CK cũng có những nét đặc trưng riêng so với các NĐT

nói chung Bau tư được hiếu lả việc “NĐT bỏ vên bằng các loại tải sản him hình

hoặc vô hình dé thực hiện các hoạt déng dau tu” (27, D3] Nếu xét trên tiểu chỉ quấn lý hoạt động đầu tư, cỏ thể phân chia hoạt động đầu tư thành hai loại: đầu tư trực liếp và đầu tư gián tiếp Đầu Lư trực tiếp là hoạt động của NĐT đầu tư vốn bam dâu hình thành nên tải săn, sau dò trực tiếp tiền hành các hoạt động sản xuất, kinh doanh, tức là trục tiếp tham gia quản lý hoạt động đầu tư Trong khi đó, đâu tư gián tiếp là hình thúc đầu tư thông qua hình thức mua cế phiêu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ

và các loại giấy tờ có giả khác và do vậy, NĐT không trực tiếp tham gia quản lý hoạt động đâu tư Dâu tr CK khác với các hoạt động đâu tư thông thường ở chỗ, nó

có bân chất là hoại động đầu tư gián tiến NĐT CK là những người thực hiện hoạt

động đầu tư CK, mặc dủ không trực tiếp tham gia vào các công đoạn, qua trinh san

ất, kinh doanh nhưng trên TTCK họ là chủ thể có vai trò vẻ cùng quan trọng,

trong việc duy trì Ổn định và thúc đẩy thị trường phát triển Mặt khác, nhờ có hoạt dộng dầu tư CK của cáo MĐT mà nguồn vốn trung và dải hạn trong xã hội dược huy

động, phân phối và sử dụng hiệu quả, qua đó, hoạt động đâu từ của các NĐT CK đã

tác động tích cực trở lại các doanh nghiện- nơi điển ra hoại động dầu tư lrực liếp

1.1.1 Sự cần thiết phải bảo vệ quyền vả lợi ích của nhà đầu tư trên thị

trường Với lực lượng đông dão, NĐT là bén tạo nên “câu” hàng hóa của thị trường,

bên cạnh lực lượng “cưng” là các tổ chức phát hành, tổ chức niêm vết Bằng việc

mua, bán các loại CK, NĐT đã tạo ra tính thanh khoản cho thị trường, qua đó, tạo

niên “tinh hap dẫn” cho các loại CK Đây là yêu tổ vô củng quan trọng, là thông số phản anh lang tin ctia NDT déi với thị tường Thông qua hoạt động đầu tư CK, Nhà nước có thể điều tiết, định hướng việc sử dung các nguồn vốn trong xã hội, giảm bớt lượng tiễn dư dọng trong đân, diểu hòa quan hệ cung — câu bảng hỏa, không chế lạm phát Cũng qua hoạt động đầu tư của các XĐT CK Nhà nước có điều

kiên để tả chức triển khai thực hiện triệt để các mục tiêu cãi cách kinh tế trong đó

néi bật là việc phân tách giữa vai trở quản lý của Nhà nước và tỉnh chủ dộng, hiệu

quả của các doanh nghiệp Quá trình cỗ phân hóa các doanh nghiệp Nhà nước sẽ đạt

được mục tiêu và kỳ vọng của Nhà nước khi dược các NĐT trong và ngoài nước,

các tổ chức và cá nhân quan tâm đầu tư, qua đỏ, gớp phân xây dựng cơ chế quản trị

doanh nghiệp ngày cảng hiện đại, hoàn thiện, lành mạnh và hiệu quả cao hơn

Đôi với các tổ chức phát hành, nếu CK của doanh nghiệp được giao dich nhiều chứng tỏ CK cia họ được công chúng đâu tư quan tâm và đánh giá tốt Mặt

khác, vì được nhiều NĐT quan tâm tìm hiểu, phân tích, đầu tư nên hình ảnh của tổ

chức phát hành có CK niêm yết được công chủng biết đến nhiều hơn, uy tín, thương, hiệu của doanh nghiệp được nâng lên Thực tê cho thây, kết quả của các đợt phát hanh cia doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào tỉnh thanh khoản của ỚK, vào tiểm tin của các NUT đối với tổ chức phát hành Với việc sử dụng CK làm công cụ đề huy động vễn đã giúp đoanh nghiệp trực tiếp tham gia vào thị trường vốn, chủ đồng Irong việc tìm kiếm và huy động vốn cho sâu xuất, kinh doanh, giảm bớt sự phụ thuộc của doanh nghiệp vảo hệ thống ngân hàng, Đồng thời, doanh nghiệp cũng,

luôn có ý thức hoạt động và quản trị công ty theo hướng mình bạch, khoa học và Tiệu quả hơn, đáp lại sự kỳ vọng của các NDT

Đôi với các thiết chế trung gian trên thị trường như CTCK, CTQLQ thi vai

trỏ của các NĐT là không thế phủ nhận Với quy mô hoạt động như hiện nay, các CTCK chủ yêu trông chờ vào hai hoạt dộng chính của mình lä hoạt dỏng môi giới

dau tu CK va hoạt động tự doanh chứng khoán lloạt động mỗi giới đem lại nguồn

thu phí môi giới cho các CTCK, đoanh thu phí môi giới phụ thuộc vào số lướng NET mỡ tài khoản giao địch, khối lượng và giá trị giao dịch của họ Trong khi, tự doanh chứng khoán là hoạt động mà CTCK thực hiện việc mua bản CK với vai trỏ như một NĐT thì họ cũng cản phải có những NET khác củng quan tầm mua bán,

duy trí tỉnh thanh khoản cho thị trường, Đối với CTQLQ, họ cần đến vai trỏ của các NDT bởi vi cáo NDT là những người góp vên hình thành nên quỹ hoặc đầu tư tiền

10

qua viée tham dinh danh giá giá trị sử đụng của hàng hóa Tuy nhiên, CK là loại

hang hóa đặc biệt, giá trị của CK không kết tỉnh trong bản thân CK với tính cách lá một sân phẩm Hữu hình mà được nhìn nhận và đánh giá thông qua giá trị, tềm năng, của tổ chức dã phát hảnh ra chủng Giá trị của một doanh nghiệp dược thẻ hiện trên nhiều tiêu chí, trong đó, không thả không kể đến các tiêu chỉ như kết quả hoạt động

sân xuất kinh doanh của doanh nghiệp; định hướng, chiến lược hoạt động tiểm

năng, thể mạnh cúa doanh nghiệp, đội ngũ quấn trị điểu hành của doanh nghiệp đỏ Tât cả những yếu tố này sẽ tác động trực tiên đến quá trình phân tích, cân nhắc của NĐT trước khi đưa ra quyết định đầu tr Tuy nhiên, không phải yếu tố nào cũng

dễ đảng đánh giá, thẩm định và thông tin cưng cấp cho các NT không phái bao giờ cũng phản ánh đúng thực tế hoạt động của các đoanh nghiệp Do vậy, rủi ro đối với cic NBT CK là rất lớn Rồi ro đó sẽ cảng cao hơn đối với cde NDT dau tr theo

“chién luge dầu co”, thiểu sự cân trọng và hiểu biết cân thiết, Các NỘI nay thường, nhằm đến những lợi ích trước mắt, họ thường chớp thời co để mua, bán CK một cách nhanh chồng, Hoạt động đâu tư của họ thuờng có tính chất may rủi vì họ không chủ ý đến việc phân tích tỉnh hinh hoạt động kinh doanh của tổ chức phát

hanh ma chỉ chú ý đến tính thanh khoản của ƠK và tình hhút giao dịch trên thì trường vào một thời điểm hoặc giai doan ngắn, từ dỏ dưa ra những nhận dịnh, dự

đoán vẻ việc ting, gidm gia CK để rồi đi đến quyết định mua bản CK để hướng chênh lệch giá Thời gian nắm giữ CK của oác NĐT áp đựng “chiến lược đầu cơ” thường ngắn và “chiến lược” này thường dược các cá nhân don lẻ, thiếu chuyên

nghiệp sử dụng Ngoài ra, các NỮT CK còn phải dối mặt với hàng loạt rồi ro khác, trong đó có những rủi ro cơ bản sau

ủi ro thị trường: Đây là loại rủi ro phổ biến và cỏ phạm vị tác động lên tất

cä các tả chức, cá nhân tham gia đâu tư CK Rủi ro thị trường là rủi ro mà giá cả của các loại CK trên thị trường biến động theo một chiều trơng một khoảng thời gian nhất định không phan anh đúng giá trị thực của mỗi CK Blo có thể là xu huéng CK

tăng giá quá mức, giá CK tăng một cách nhanh chóng và liên tục trong một thời

gian đải, vượt xa giá trị thực của nó đây chi sd P/F (Price per Baming- Chỉ số giá

trên thu nhập) của mỗi chứng, khoán và toàn thị trường lên cao Trong xu hướng,

nảy, thị trường thường có mức thanh khoản rất thập khi các NĐT đang nắm giữ CK-

11

không muốn bén ra vì chờ doi gid CK cao hơn, NĐT muốn mua cũng không mua

được hoặc không đảm mua vì giá CK quá cao lliện tượng nảy phản ảnh kh:

đúng quan hệ cung cầu gây ra tình trạng “bong bóng” CK Nguoe lại của xu th

là xu thể giảm gia CK khi cac NDT 6 at ban thio CK lam cho gia CK sut giảm nhanh chóng Giá cả của các loại CK bất kế CK của cong ty có kết quả kinh doanh tết hay xâu đồng loạt xuống giá Nguyên nhân của hai hiện tượng trên thường xuất phát từ các hành vị đầu cơ, mua bản nội giản hoặc do tác động của yếu t6 tam ly

TTCK là thì trường của niềm tin, điễn biển trên thị trường phụ thuộc rât nhiều vào

tâm lý của các NĐT Trạng thái kỳ vọng và hưng phấn quá múc sẽ gây ra lình trạng giá CK tăng “nóng” trên thị trường l3ull Market, ngược lại, trạng thải sợ hãi và bị

quan sẽ dẫn đến tình trạng đóng băng trên thị trường Bear Market Với TTCK mới

nổi như TTƠK Việt Nam, mức độ mình bạch vả khả năng kháng cự của loàn thị

trường con hạn chế thị rủi ro thị trường hiện dang lá loại rủi ro thường trực mả mỗi

NT khi tham gia thị trường cẳn phải tính đền

Rũi ro thông tin: Như dã phân tích ở các phần trên, giá trị của mỗi CK phụ

thuộc vào các thông tim liên quan đến CK được công bố Giá cá trên thị trường

thường phần ứng tích cực hay tiêu cục phụ thuộc vào các thông tin được công bố là

tốt hay xấu Thông tin đến với NĐT chính xác bao nhiêu quyết dịnh dầu tư của họ cảng có khả năng thánh công va han chế được rúi ro bấy nhiều Tuy nhiên, không phái NĐT nào cũng có điểu kiện để tiếp cận sớm, đây đủ và chính xác các thông tin của tổ chức phát hành Thông tin dược công bế không phải lúc nào cũng chỉnh xác lien nữa, có thể thông tia được công bổ chỉnh xác nhưng đã có “độ trế” nhất định

về mặt thời gian thì thông tin đó cũng không còn giá trị Có thực tế không thể phú nhận là vẫn dang tôn tại sự không cản xửng về thông tin giữa các chủ thẻ tham gia

đủ thông tin hoặc đo “chậm chân” mà có thể đưa ra những quyết đính đầu tr chậm

12

hoặc không chính xác Mặt khác, đo sự khỏng cân xứng về thông tin giữa người

mua và người ban CK cé thé lam có gia mua, gia ban không phần ánh giá trị thực của ƠK Để hạn chế loại rủi ra này, pháp luật cân có những quy định điều chỉnh mối quan hệ giữa những người tiếp cận với thông tin nội bộ, người “có quyên lợi liên quan” với tô chức phát hành đề ngăn ngừa khả năng trục lợi, gây tôn hại đến các

NI khác

ủi ro về giả: Là loại rúi ro mà tỷ lệ sinh lời từ đầu tư CK thấp hơn tý lệ lạm phát của đẳng tiên Dồng tiên có giá trị theo thời gian Nghĩa là, lợi nhuận mà các NET thú được phải được chiết khẩu cho khoảng thời gian đã đâu tự vào CK đó CK

có kỷ hạn cảng đài thị mức rủi ro sụt giảm giả trị cảng lớn Khi quyết định đầu ty,

ĐT cần phải đự đoán và giả thiết tính hình lạm phát đế tim kiêm mức bù đắp cho các khoản đầu bi đó

túi ro thanh khoăn: Lá loại rủi ro xảy ra khi NĐT không thể mua, bán CK tai một thời điểm nhất định Tình trạng này điễn ra khi CK bị “làm giá” hoặc bị bán

tháo quá mức Rồi ro thanh khoản thường đi liền với rồi ro thị trường về rủi ro théng tin

Tải ro trang lính kỹ thuật: Tà loại rối rõ xây ra trong quả trình xú lý của các

CTCK dối với việc tiếp nhận, kiểm tra, nhập lệnh, truyền lệnh (transfor) vào hệ thống giao dịch và bảo cáo kết quá giao dịch của NDI' Những rủi ro này có nguyên nhân từ sự thiểu cần trọng (nguyên nhân khách quan) của cáo nhân viên hành nghề

kinh doanh chứng khoản tại các CTCK Tuy nhiên, cũng không loại trừ khả năng,

nhân viên của các CLỚK hành động thiếu trung thực, trục lợi, gây tổn hại đến quyền lợi của khách hàng (NĐT)

Rúi rơ thanh toán: chủ kỳ thanh toản T + n (trong đỏ, T là ngảy thực hiện giao địch, n là ngày CK hoặc tiên hạch toán trên tài khoản giao dịch của NDT) Déi

với những nước có hệ thống cơ sở hạ tang kỹ thuật phục vụ hoạt động đăng ký, lưu

ký, thanh toán, bủ trừ còn hạn chế thì số ngày thanh toán n cảng kéo dài (chẳng han Vist Nam) Khi đó, rủi ro có thể đến với KĐT khí CK và tiên của NET về tài khoản

hoũa họ có độ “rể” nhất định so với biển động của thí trường NĐT sẽ phải

giao

đễi mặt với tình trạng: khi họ muồn bán CK thì giá CK đã xuống quá thấp hoặc

muốn mua ŒK thì giá CK đã lên quá cao Rủi re này cũng có liên hệ chặt chế với

rủi rơ thị trường Tuy nhiên, nguễn góc của nỏ có nguyên nhân trạc tiếp từ chính

sách của cáo cơ quan quản lý Nhà nước về CK và TTCK

Tủ lắt cỗ những nguyên nhân trên, đôi hồi pháp luật phối cô những quy định

nhằm diễu chỉnh mỗi quan hệ giữa NĐT với các chủ thể tham gia thị trưởng dễ hạn chế rủi ro, bảo vệ quyên và lợi ích hợp pháp của NDT khi tham gia TTCK Một mặt, pháp luật cân có những quy định ghi nhận, “bảo đâm” và tạo cơ chế để các quyền và lợi ích chinh dang cda NDI duge thực hiện trên thực tế, Mặt khác, pháp

luật cũng cân só những quy định nhằm “bảo vệ” quyền và lợi ich của NDT, nghĩa

là, pháp luậi cần có những quy định phòng ngừa và/hoặc chống lại mọi sự xâm hại

đến quyên và lợi ích hợp pháp của NDT khi họ tham gia trên LTCK Việc bảo vệ

quyên và lợi ích của NĐT có thể thực hiện thông qua nhiều biện pháp Đó có thể là các biển pháp giáo dục nhằm nâng cao sự hiểu biớt và kỹ năng của NĐT khi than gia thị tường dé NDT by han chế rúi rơ cho chỉnh mình, biện pháp giảm sắt thường, xuyên hoạt động của các chủ thé trong quan hệ với NBT: biện pháp xử lý đổi với

1.12 Khung pháp lý điều chỉnh vẫn để quyền và lợi ích của nhà đầu tư

trên thị trường chứng khuẩn

“L340 vệ quyền và lợi ích của NIYE” là một rong những nguyên tắc cơ bản

của hoạt động CK và TTCK Day vừa là nguyên tắc của hoạt động CK và TICK

vửa là mục dích của pháp luật CK Mặc dủ cách thẻ hiện nguyên tắc này trong pháp luật các nước là không giổng nhau nhưng nhìn chung pháp luật của hầu hết các tước đều ghỉ nhận và bảo về quyền và lợi ích của NĐT

Cỏ thể nói, nguyên tắc “bảo vê quyền và lợi ích hợp pháp của NĐT” là tư tưởng chỉ đạo eơ bản, xuyên suốt toản bộ các chế định của pháp luật về CK và TTCK Tal c& cde quy định của pháp lui về CK và TTƠK phải thể chế hóa va hướng dến mục tiêu bảo vệ quyên và lợi ích của NĐT trên TTCK Ở hầu hết các

nước, các quy định về bảo vệ NĐT trên TTCK thường bao gồm: các quy phạm pháp

14

luật chuyển ngành điều chỉnh các vẫn dé lién quan dén việc bảo vệ quyền và lợi ích của NDT thông qua các quy định về điều kiện của các chú thể tham gia thị trường

(lỗ chức phát hành, tổ chức trung gian, tổ chức đầu tế kinh doanh CK), về tiêu

chuẩn của các loại CK niêm yết, về tổ chức, quán lý thị trường; về kiểm tra, thanh

tra, xử lý vi phạm pháp luật và các quy phạm pháp luật chung thuộc các lĩnh vực

pháp luật: pháp luật về doanh nghiép (gdm các quy định về quản trị doanh nghiệp, quyền và nghĩa vụ cửa có đồng, quy chế đổi với các giao dịch mang tỉnh thâu tóm công ty ), pháp luật về đâu tư (quy định vẻ bao hộ đầu tư, quyển và nghĩa vụ của NDPT ); phap lnat vé hop đồng, sở hữu, tài sẵn (nội đúng quyền số hữu CK, phương

thùc chuyển giao quyên sở hữu CK, quyền thừa kể, tặng cho CK ); pháp luật về giải quyết tranh chấp (giải quyết thông qua cơ chế trọng tài thương mại, tố tụng tư pháp ) Các quy định pháp lý trên đã tạo thành khuôn khổ pháp lý về bão vệ quyền

và lợi ích của NĐT trên TICK Luật CK Việt Nam mặc dủ không cô một mục, chương nao quy định riêng về việc bảo vệ quyển và lợi ích của NĐT trên TTCK

ngoai diéu khoân quy định nguyên tắc hoạt động K và TTCK trong dó dễ cập đến

nguyên tắc báo vệ quyền và lợi ¡ch hợp pháp của NDT Mac dù vậy, các quy định của pháp luật đã thể hiện rõ mục kêu bảo vệ NØT,

ích của nhà đầu tư

1.1.2.1 Yêu cầu của pháp luật về hảo vệ quyền va bự

Xuất phát từ những rúi ro và xung đột lợi íeh mà NUT có thể phải gánh chịu trong quả trinh đầu tư, pháp luật về bảo vệ quyền và lợi ích của NĐT trên TTCK cần phải đáp ứng dược các yêu cầu sau:

Thử nhất, pháp luật cần xác lập một cơ chế hồu hiệu báo dam tinh công khai, minh bạch của TTCK nói chưng nhằm hạn chế rủi ro về mặt thông tin cũng như các rủi ro thị trưởng có thẻ xây ra dối với NØI CK

Yêu cầu này xuất phát từ tỉnh đặc thù trong hoạt động đầu tu của NDT Hoạt động đầu ur của NĐT tiên TTCK chủ yêu dựa vào những nhận đình, đánh giá về sự phát triển, triển vọng của CK trong tương lai Điều đó có nghĩa hoạt déng cia NDT phái dựa trên nguyên tắc và cơ sở là lòng tin Thông tin về đoanh nghiệp va thị trường (thông tim kinh tế vỉ mô và vĩ mô) là cơ sở quan trong nhất giúp NĐT dựa vào đó để đánh giá về chất lượng, của CK, nó cũng là cơ sở tạo nên tính én định và phát triển của TTCK Chính vì vậy, nguyên tắc quan trạng của TTCK là công khai

thông tin, quyên lợi của NBT được bảo dam khi khi ho duge cung cấp thông tin Đề thực hiện yêu câu nảy, pháp luật cần có những quy định bắt buộc đổi với các tổ chức tham gia TTCK về nghữa vụ công bố thông lim trung thực, kịp thời và đây đủ

dễ NĐT cỏ cơ sở ra quyết dịnh dầu tư Cơ chế công khai, mình bạch về thông, tin cũng góp phân ngần ngừa và hạn chế cáo hành vi trục lợi, lạm dụng, trái pháp luật làm phương hại đên lợi ích của NĐT và cả nên kinh tế

Nội dung của yêu cầu trên được cụ thể hỏa trong các nhỏm quy định của pháp luật vẻ quy chế công bỏ thêng tin trên TTCK như:

Quy định pháp luật về chủ thể có nghữa vụ công bố thông tim Tất cả các chủ thể tham gia thị trường, có mỗi quan hệ trực tiếp hoặc giản tiếp với NUT gồm các

chủ thế cung cấp “hàng hóa” cho thị trường như công ty đại chúng, tổ chúc phát

thánh, tổ chức niềm yết, các chủ thể trưng gian lrên thị trường như SGDCK, CTCK, CTQLQ, céng ty dầu tư CK dếu cỏ nghĩa vụ công bồ thông tin

Quy định pháp hiật về nội đúng, chuẩn mực thêng tín công bố Đề đâm bão chải lượng của cáo thông tin công bố trên TTƠK, pháp luật yêu cầu các chủ thể công bổ thông ti: phải tuần thú các quy định vẻ nội dung thông thì phải được công,

bố đồng thời thông tín đó phải được thiết lập theo đúng các chuẩn mực thông lim

dược quy dịnh Căn cử vào vị trí, đặc điểm và muc dé anh hưởng của các thông ti

được công bổ đến LCK, pháp luật sẽ có những quy định về nội dung thông tim phái duoc céng bề đối với từng chủ thê Chẳng hạn, đối với tổ chức phát hành, các thông tin phải công, bố sẽ lả các thông tin liên quan dẫn tình hình, kế hoạch, kết quả hoạt động săn xuất, kinh doanh; thông trì về dot phat hành thêm; thông tin về cổ

tức; thông tin về giao địch của lãnh đạo doanh nghiệp và những người liên quan Về

chuẩn mực thông từ công bỏ, các thông tin dược công bó như báo cảo tài chính và bản cáo bạch phải được công bố theo các chuẩn mực kế toán, kiểm toán Trong đó, chuẩn mực kế Loán, kiếm toán thường đo các hiệp hội, lỗ chức hành nghề kế Loán, kiểm toán quy định Các tỏ chức kế toán, kiểm toán của các quốc gia trên thể giới thường căn cứ vào hệ thống chuẩn mực kê toán, kiếm toán quác tế do Liên đoàn kế toám quốc tế (TFAC) công bố để bạn hành chuẩn muc kế toán, kiểm Loán cuốc gia Chuẩn mực kế toán, kiểm toán tại Việt Nam hiện nay đo Bộ tải chính ban hành va cứng dựa trên những chuẩn mực quốc tế này

16

Quy định pháp luật về phương tiện và hình thức công bé thông tín Để dam bảo NDT kịp thời cập nhật được thông tin va dim bao chất lượng của thông ti công bổ, pháp luật quy định việc công bố thông tin của các chủ thể có liên quan phải thực hiện qua nhiều phương thức khác nhau gồm phương thức báo cáo dịnh ký

và báo cáo bất thường, đồng thời, hình thức công bố thông tin phải được thục hiện thông qua hình thức văn bản và đữ liệu điện tử Các chủ thế có nghĩa vụ công bố

thông tin phái lập trang thông tin điện tử của mình và phải thường xuyên cập nhật

việc cảng bé thông tỉn trên trang điện tử đó

Quy định pháp luật về xử lý hành vị ví phạm chế độ công bố thông tin Phap luật của các nước đều có những quy định xử lý nghiêm khắc đổi với những bảnh vi

vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin Căn cứ vào tính chất mức độ của hành vi vi phạm mã chủ thể vì phạm rghữa vụ công bố thống tin có thể bị xử phạt vì phạmt hành chỉnh hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc bối thường thiệt bại nêu hành

vi vi phạm gây ra thiệt hại cho NĐT Các hành vỉ vi phạm cáng bổ thông tin phổ biến trên TTCK gồuu: công hồ thông tin nhưng không thực hiện bảo cáo cơ quan

quấn lý về thông tia đã công bổ; người công bố thông tín không có thẩm quyền

công bổ, công bê thông tin không đứng phương tiện đo pháp luật quy định; công bổ

thông tin không đây đủ, kịp thời; công bố thông tin soi sự thật

Thử hai, pháp luật cần quy định những tiêu chuẩn, điều kiện chặt chế đối với cáo tổ chúc phát hành, tô chức niêm yết nhằm đảm bảo chất hượng của hàng hóa

trên TTCE, hạn chế rủi ro cho các NĐT khi tham gia thị trường,

L chúc phát hành, tổ chức niêm yết là những chủ thẻ cung cấp “hàng hóa”

cho TTCK Chat lượng của hàng hóa trên TTCK phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng,

vả tỉnh hình hoạt động cũng như triển vọng phát triển của các tỏ chức này, Đề NĐT

có cơ hội tiếp cận được với những CK có chất lượng, pháp luật phải có những quy định chặt chế để thấm định năng lực hoại động của doan: nghiệp Mặc dù NĐT là người có quyền lựa chọn CK trong “rễ hàng hóa” dễ đâu tư nhưng khâu kiểm soát hàng hẻa trước khi đưa vào giao địch vẫn hết sức quan trọng Việc quy định các tiêu

chuẩn, điều kiện chặt chế đối với các đoanh nghiệp khi phát hành, niêm yết CK trên

TICK sẽ góp phân thanh lọc, chọn lựa những doanh nghiệp hoạt dộng hiệu quả và

có triển vọng qua đỏ giúp NĐT hạn chế rủi ro trong quá trình đầu tư Đây chính là

yêu cầu cỏ ý nghĩa và vai trỏ quan trọng dối với tắt cả các NĐT khi tham gia thị trường đặc biệt lá các NT cá nhân thiểu khã năng và kinh nghiệm phân tích, nhận dinh vé CK va TTCK

Để thực hiện diều này, pháp luật các nước trên thế giới thường dưa ra các

rẻ tình hình hoạt động (thời gian hoạt động kinh doanh có lãi), về phương án lĩnh đoanh và phương án sử dựng số vén

điều kiện về năng lực tải chính (vốn điều lệ),

huy động từ đợt phát hành, về tỉnh đại chủng của CK (số lượng, cơ cầu cổ đồng của

tổ chức phát hành), về tính minh bạch trong hoạt động tải chính (bảo cáo tải chính

phải được kiểm toản độc lập)

"Thử ba, pháp luật cần có những quy định điều chính chặt chế hoạt động của

các tế chức, cá nhân cung ứng dịch vụ trên TTCK như cáo CTCK, CTQLQ, công ty

kiểm toán và những rigười hành nghề kinh doanh CK

Mặc đủ không phải là chủ thể trực tiếp trong mỗi quan hệ mua bản với NBT

nhưng với vai trò là bên cắp dịch vụ cho NĐT, hoạt động của CTCK, CTQLQ, công

ty kiểm toán và người hành nghẻ kinh doanh ƠK cũng cân phải dược pháp luật quy định, điều chỉnh chặt chế vị chất lượng hoạt động của những chú thể này ánh hưởng, trực tiếp đến lính hiệu quả và an toàn trong quá trình đầu Lư của NĐT CTƠK,

CTQLQ người hành nghề kinh doanh CK lả những nhà trung gian giúp NĐT thực

hiện hoạt động đầu tu, hoạt động của họ phải đám bảo cho các quyết định đầu tư

của NBT được thục biện nhanh chóng, chính xác, an toản và hiệu quả Cáo công ty

kiểm toán là những người trực tiếp thấm định, đánh giá thực trạng, khả nẵng tài chính của các tổ chức cưng ứng hàng hỏa che thị trường l2o vậy, hoạt động của tổ

chức kiểm toán giúp NĐT đánh giả chính xác năng lực của các tổ chức phát hành,

người hành nghề Có như vậy, pháp luật mới hạn chế được các rủi ro kỹ thuật và

nhưng giao địch hật loi che NBT do CTCK và người hành nghề kinh đoanh CK gay

18

ra, gắn kết trách nhiệm của các tổ chức kiểm toán dối chất lượng của các báo cáo thầm định liáo cáo tài chính nhằm đảm bảo bảo cáo tải chính là tài liệu phản ảnh

chỉnh xác, trung thục tình hình hoạt động, sân xuất kinh doanh của lỗ chức phát

hành, tỏ chức niêm yết, Qua dỏ, làm tăng tỉnh chỉnh xác trong các quyết định dầu từ

của NDT;

Thứ tư, pháp luật cân có quy định vẻ tố chức, quản lý giao dịch tén TICK

dam bão các giao dịch được diễn ra có bổ chức, chặt chế, an toản, hiệu quả, bao dam

tính thanh khoăn cho các loại CK:

Môi trong nhímg nguyên tắc cơ bản trên TTCK tập rung là nguyên lắc trung

gian Lheo đỏ, tất cá cáo giao dịch CK niêm yết phái được thực hiện thông qua

SGDCK SGDCK có chức năng tá chức và giám sát hoạt động giao dịch CK niêm

yél lai SGDCK Hiện nay, hệ thống giao địch tại các SGDƠK là hệ thống giao địch

tự dộng, kết nỗi mạng, cục bộ trong phạm vi san giao dịch vả các phòng ban chức năng của SGDCK Bên cạnh hệ thống giao địch cản có hệ thẳng chuyến lệnh của

các CTCK thành viên Mọi giao dịch diễn ra tại SSDCK dược hệ thống máy tỉnh xử

lý tự động dưới sự quản lý, giảm sát của Phòng giao dịch vá Phòng giám sát

SGDCK quân lý giảm sát toán bộ hệ thống giao địch nhằn dam bảo cho thị trường hoạt động ổn dịnh, trật tự, công bằng, bảo vệ quyền lợi của NĐT,

Dễ đâm bảo yêu cầu trên, pháp luật quy dinh SGDCK phai ban hank các quy chế về niêm yết ŒK, giao dich CK, céng bé thông tin và thành viên giao địch; tổ

chức và điều hành hoạt động giao dich CK tai Sd giao dich, tam ngừng, dinh chỉ hoặc huý bỏ giao địch CK theo Quy chế giao dịch CK của SGDCK trong trường

hẹp cần thiết đễ bảo vệ KĐT; chấp thuận, huỷ bố niêm yết CK và giảm sát việc duy tri diễu kiện niềm yết CK của các tổ chức niềm yết tại Sở giao dịch; chấp thuận, hưý

bỏ tư cách thành viên giao dịch; giám sát hoạt động giao địch CK của các thành

viên giao địch tại Sở giao dịch, Giám sát hoạt động công hó thông tin của các lỗ chức niềm yết, thành viên giao dich tai SGDCK, Cung cấp thông tin thị trường và các thêng tin liên quan đến CK niêm yết; Lâm trung gian hoà giải theo yêu cầu của

thành viên giao địch khi phát sinh tranh chấp Hiến quan đến hoại động giao dich Tat

cỗ những quy định trên nhằm dâm bảo hoạt dộng giao dịch CK trên thị trường dược

19

tiến hành công khai, công bằng, trật tự và hiệu quả đảm bảo tính thanh khoản của

CK qua dé dim bio loi ich ota NDT

Thứ rin, phap ludt vin cd những quy định đâm bảo co chế giải quyết các tranh chap phat sinh trên LICK liên quan dén việc bảo vệ quyền và lợi ich hop

pháp của NDT một cách hữu hiệu

Các tranh chap phát sinh trên TTCK thường là các tranh chap gắn liển với các lợi ích kinh tế, mặt khảo, lỗi của các bên tranh chấp thưởng khỏ xác định va thường liên quan đến nhiều chủ thê khác nhau nên pháp luật ofing cân tạo lập các cơ

chế giải quyết tranh chấp phù hợp để xứ lý kịp thoi, triệt để và phủ hợp nhằu đảm

bảo tôi ưu lợi ich cho các chủ thể tham gia thị trường, trong đỏ có lợi ích của các

NI Tùy thuộc vào tính chất vu việc mà các bên có thể lựa chọn các phương thức

giải quyết tranh chấp phủ hợp Chẳng hạn, tranh chấp giữa CTCK và NĐT Hong quả trinh CTCK thực hiện lệnh cho khách hàng trước hét cần được giải quyết thông qua phương thức thương lượng giữa hai bên, SGDCK có thể đứng ra làm trưng gian

hỏa giải Trường hợp các bên không thể thương lượng, hỏa giải,

được đưa ra giải quyết tại trọng tải kinh tế hoặc tỏa án Tranh chấp giữa CTICK

thành viên với các SGDCK trong quá trình xử lý lệnh của các CTCK niểu có, chủ yêu tốn tại dưới các hình thức khiếu nại hành chính của CTCK dối với SGDCK, kha

nang tranh chấp được đưa ra giải quyết bằng các phương thúc tranh tựng hay trọng tai thường rất hạn chế vì hai chủ thế này có mỗi quan hệ mật thiệt, lâu đài và từy thuộc lẫn nhau trong suốt quá trình hoạt động

Thử sảu, pháp luật cần quy định cơ chế bảo dim ngăn chặn và xử lý kịp thời,

nghiêm mình đối với những hành vi vi phạm pháp luật, làm phương hại đến quyền

vá lợi ích của các NT khi tham gia thị trường,

tắc cơ bản vừa là

Bao vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NDT vừa là ngưy:

mục tiêu hoại động của TTƠK Vai trò của NĐT là không thể phủ nhận đổi với

TTCK, do vay, pháp luật cản có những quy dịnh dễ vừa ghí nhận, đảm bảo quyển lại của NĐT nhu quyền được tham gia thị trường, quyên được cung cấp thông tin

và các quyền khác liên quan đến quyền sở hữn CK vừa lạo ra cơ chế để ngăn chắn,

xử lý, rắn de dỗi với những hành vị làm phương hại dến quyền lợi hợp pháp, chỉnh

đáng của NĐT, Các cơ quan quản lý Nhà nước vẻ CK va TTCK cân vận dụng tất cả

các biên pháp pháp ly dé bảo vệ NĐT, đó có thể là biên pháp xử phạt vĩ phạm hành chính, thậm chỉ là biện pháp xứ lý binh sự đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội gay

thiệt hại nghiêm lrọng, có phạm ví láo động lớn đến MĐT và thị trường

Trên cơ sở các yếu cầu trên, pháp luật cản quy dịnh rõ nội dung pháp luật cụ thé dé bảo vệ quyền và lợi ích của NDT trén TTCK

1.12.2 Nội dung pháp luật bảo vệ quyền và lợi ích của nhà đầu tư

'Thủ nhất, pháp luật gi nhận các quyền và lợi ich của NØI

Khi tham gia đầu tư trên TTCK, với vai trò, tr cách là một chủ thẻ chính

tham gia thị trường, đồng thời, với Lư cách là người sở hữu CK, NĐT có các quyền

co ban sau day được pháp luật ghí nhận và bảo vệ:

Quyền tham gia thị trường: Đây là quyền cơ bản của NĐT khi tham gia TTŒK bồi nó có bản chất là quyền bự do kh doanh đã được Hiến phúp ghỉ nhận

NT cỏ toàn quyền quyết dịnh có thara gia dầu tư trên TTCK hay không, tham gia vào thời điểm nào, họ có quyên tự đo lựa chọn loại CK sẽ đâu tư, tổng giá trị đầu tư

và CTCK nơi mỡ lài khoản giao dịch Khi mm gia thị trường, tất cũ các NĐT, bất

kể các NĐT lớn hay NĐT nhỏ, NT tổ chức hay NĐT cả nhận, đều có quyền binh đẳng và được đổi xử công bằng Tuy nhiên, khi ram gia đầu Lư trên TTCK, NĐT phải tuân thủ các quy định của pháp luật liên quan dến tổ chức giao địch như: làm thủ tục khi lần đầu tiên gia nhập thị trường (thủ tục mở tài khoản giao dịch, nộp tiên, lưu ký CK vào tài khoản ), các quy định liên quan đến việc hạn chế tỷ lệ nắm giữ của NĐT dỗi với cỗ phản của một số ngành nghề kinh doanh (như khi dâu tư vào CK của các ngân hàng thương mại cổ phân, pháp luật Việt Nam quy định tý lệ nắm giữ cé phản của một NĐT cá nhân không quá 10% vốn điêu lệ của một ngân hàng; dối với một NT là tổ chức chỉ được sở hữu tôi da 20% vốn diều lệ của một ngân hàng: đổi với NDT nước ngoài, pháp luật quy định tổng số vấn cổ phần ma

NPT nước ngoài và những người có liên quan của các NĐT nước ngoài đó không

dược vượt quá 30% vốn diễu lệ của một ngân hàng) Như vậy, NĐT có quyên tự

do tham gia thị trường và có quyển được đổi xử bình đăng, công bằng với nhau thhmg quyền của họ chỉ được ghỉ nhận và bảo vệ trong khuôn khổ các nguyên lắc,

quy định của pháp luật

Quyển dược cung cấp thông tin: Quyền dược cung cấp thông tin là quyển chính đảng, gắn liển với quyết định đầu tư của mỗi NIT Dễ đưa ra một quyết định đầu tư, NĐT thường phải dựa trên tất cả các thông Im, tài liệu Ihú thập được Hên quan dến loai CK ma ho dịnh dầu tử, gồm các thông tin vẻ kết quả hoạt động kinh doanh (các khoản lãi, lỗ) của tô chức niêm yết, so sánh lợi thẻ ngành giữa công ty

đó với các công ty khác trong củng nhỏm ngành nghẻ kinh doanh: théng tin vé chiến lược, kế hoạch hoạt động của doanh nghiệp trong tương lai, thông tin về khối lượng, giá trị chủng khoán phát phát hành; thông tin vẻ tỷ lệ sở him ma các NDT trước ngoài đang nữm giữ CK đó Các thông tin trên thông thường được công bồ bởi các tổ chức, cá nhân như tổ chức phát hành, các CLCK, các tổ chức tải chính và các

cơ quan quản lý thị trường, NĐT căn cử vào thông tin 06 được để phân tích, xử lý

và đua ra quyết định đầu tư theo hướng có lợi nhất cho mình và giảm thiểu rỗi ro

Vì vậy, NĐT có quyền dược biết tất cá các thông tín liên quan dến CK mà họ dã, đang va sé đầu tư Đề đâm bão quyển được cung cấp thông tín của NĐT, đòi hồi các chủ thế có nghĩa vụ công bố thông tím khí thực hiện công bố thông Lin phi dim bao tính chính xác, nhanh chóng, kịp thời vả thuận tiện cho NĐT có thể dé đàng tiếp cận Việc ghỉ nhận quyền mnà các NĐT được cung cắp thông tin cũng góp phân đâm bảo thực hiện nguyên tắc công khai, minh bạch, công bằng trong hoạt dong CK va

TICK, bao vé quyén va lợi ích của NUT

Các quyên lợi phát sinh trực tiến từ quyển sở hữu CK: gia tri cia CK khéng nằm trong ban thân CK với tính cách là một thực thẻ cỏ giá trị mà giả trị của nó được nhin nhận ở “giá trị công ty” mả nỏ ghỉ nhận (đối với trường hợp CK là cỗ phiếu) hoặc giá trị khoản vay (đối với trường hợp CK là trái phiêu) Tuy nhiên, NƠI vẫn có day đủ các quyền và lợi ích của chủ sở hữu trong việc chiếm hữu, sử

dụng và định đoạt đối với tài sản là CK Cac nội dung này sẽ được thực hiện theo

cô

quy định của Bộ luật dâu sự và Luật CK Ngoài ra, họ còn có các quyền củ

đông (nêu hợ sở hữu số phần), quyền của trái chủ (nêu họ sở hữu trái phiếu) đối với

tả chức phát hành ra CK đó Quyền và nghĩa vụ của NĐT với tư cách là sẽ đông và

việc mua ban CK) Tuy nhiên, khi mua ban các loại CK niềm vết, NĐT cần phải

tuần thủ các quy trình, phương thúc giao dịch do pháp luật quy định Ngoài ra,

quyền tự do định đoạt của họ còn bị hạn chế bởi các quy định liên quan đến giới hạn

tỷ lệ sở hữu CK của NĐT tại một tổ chức niêm yết Các hạn chế nảy ap dung cho

CK của các tổ chức kinh đoanh thuộc ngành nghệ kinh đoanh có điều kiện đặc thù như ngân hàng, bảo hiểm

Quyên được bảo vệ thông qua cơ chế giấi quyết tranh chấp phát sinh trong, hoạt động đâu tư CK: Tranh chấp trong hoạt động đâu tư CK là tranh chip giữa NET với các chả thể có liên quan kin NDT tham giá đầu tư trên TTCK, bao gầm tranh chấp giữa NIDT với các CTCK về việc me tai khoản, về việc thực hién Llop

đông giữa hai bền; tranh chấp liên quan đến việc mua, bán CK; tranh chấp giữa

NET Grới Lư cách là các cô đông) với lỗ phức miêm yết, tổ chức phát hành Khi xảy

ra tranh chấp, pháp luật cân có cơ chế, phương thức giải quyết nhanh chúng, triệt dẻ

và hiệu quả nhằm đảm bão nguyên tắc pháp chế, tạo ra môi trường đâu tư lành

mạnh Tủy từng trường hợp mà NĐT có thể lựa chợn các phương thức giải quyết phủ hợp như phương thức giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng, hỏa giải, phương thức giải quyết tranh chấp thông chưa trọng tài thương mại, phường thức giải quyết tranh chấp thông qua tòa án

liên cạnh việc ghi nhận các quyền và lợi ích của ND, pháp luật cỏ những quy định nhằm bào đảm và bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp đỏ Đó có thé 1a

các biện pháp phòng ngừa áp dụng trong trường hợp các quyền của KĐT có nguy

cơ bị xâm hại hoặc cỏ biện pháp xư lý nghiêm minh đổi với những hành vị phương,

hại quyển và loi ich cla NBT

Thử hai, pháp luật quy định các biện nhắn pháp lý báo vệ quyền và lại

Ích của nhà dầu tư

Khi NDT tham gia vào hoạt động đầu tư trên TTƠK, quyển và lợi ich hop

pháp của hợ có nguy cơ bị xâm hai từ nhiều phía như tổ chức phát hành, tổ chức

kinh doanh CK Vi vậy, việc bảo về quyền và lợi ích của NĐT là nội đụng quan trọng của pháp luật về ỚK và TTƠK., Khái niệm “bão vệ quyển và lợi ích của

NETCK” có thể hiểu là việc phỏng ngừa, chồng lại mọi sự xâm hại đến quyền và

lại ich hợp pháp của NĐT khi họ tham gia dau tu trên TTCK Mục tiêu của việc bảo

vệ quyền và lợi ich của NBT la tranh và/hoặc hạn ché thiệt hại về lợi ích của NĐT khi tham gia đầu tư vào các tài sản là CK Xét trên góc độ nhất định thi bio vệ quyển va loi ich của NĐT cũng chính là việc bâo đảm quyền vả lợi ích cha NDT vì suy cho củng việc “bảo vệ” hay “bảo đảm” dêu hướng dến mục dich cuối củng là quyền lợi của NDT Theo quy định của pháp luật, việc bảo vệ quyền vả lợi ích của

NT có thể thực hiện bằng nhiều biện pháp khác nhau Đó có thế là biện pháp giáo

dục nhằm nâng cao kỳ năng, kiến thức cho NOT để họ chủ động báo vệ quyền lợi của mình; vả phổ biến hon cả là các biện pháp được tiền hành bởi các chủ thể khác

rửur biện pháp bồi thường thiệt hại, biện pháp hành chính, biện pháp hình sự và

biện pháp thông qua các cơ chế giải quyết tranh chấp như thương lượng, hỏa giải,

trọng tài, tòa án

Biển pháp bỗi thường thiệt lại: Bản chất các quan hé ma NPT tham gia là các quan hệ kinh tế, dân sự Hậu quả, thiệt hại do càc hành vị trái pháp luật gây ra cho các NĐT chủ yếu lả các thiệt hại vẻ kính tế Do vậy, biên pháp buộc bên có

đành vị vì phạm phải bồi thường thiệt bại là một trong những biện pháp hiệu quả,

triệt đề vả thiết thực nhất nên được ap dụng để bảo vệ lợi ich của các NĐT Trách nhiệm bai thường thiệt bại là một loại trách nhiệm vật chất nhằm bù đắp hoặc khôi phục các thiệt hại do hành vi vi pham gây ra Vì vậy, vẻ nguyên tắc, bồi thường thiệt hại phải tương xứng với mức độ tốn thất mà người bị vi phạm phái gánh chịu

Nghĩa la, khi gây ra thiệt hại cho cáo NĐT, các chủ thể khác phải bởi thường nhưng

không lớn hơn tên thất thực tế đo hành vị trái pháp luật mà họ đã gây ra Tuy nhiên, theo quy định của Hộ luật dân sự Việt Nam, nếu trong trường hợp giữa các bên tham gia quan hệ hợp đồng có thỏa thuận trước vẻ điều khoản phạt vi phạm thì bên

vi phạm phái chịu thêm khoản phạt vi phạm Ngoài ra, trong trường hợp hợp dông, giữa hai bên không thỏa thuận về điền khoản bài thường thiệt hại mà chỉ quy định

về điều khoản phạt vĩ phạm thủ bên ví phạt chỉ phải chịu khoân phạt vì phạm

Biên pháp hành chính: Là các biện pháp, cách thức mà Nhà nước tác đồng

tái các chủ thể, buộc các chủ thê khi tham gia vào các quan hệ trên TTCK phải tuân

thủ nhằm tạo ra một thì rường chứng khoán vận hàn an toàn, hiệu quả, bão đâm

công bang, minh bạch déi voi moi chủ thể tham gia đầu tư CK Việc pháp luật quy định các biên pháp hành chính trước hết là để bảo đâm quyền quán lý của Nhà nước

trong lĩnh vực CK và TTCK Biện pháp được tạo ra không phải chứ đẻ giành riêng,

cho mục địch bio vệ quyền lợi của NDI' má thông qua mục đích bảo đảm sự tuân thủ của các chủ thế tham gia TTƠK, duy trì sự quân lý của Nhà nước đối với lĩnh

vực này mã quyên và lợi ich olla NDT dược bảo vệ Căn cử áp dụng các biện pháp hành chính là những hành vị trái pháp luật, do người có đủ năng lực pháp luật và năng lực hành vi thực hiên, làm xâm hại đến trật tự quản lý hành chỉnh Nhà nước trong lĩnh vực CK và TTCK nhưng chưa đến mức bị truy cửu trách nhiệm hình sự

và theo quy định của pháp luật thì mức độ vi phạm của hành vi đó phải bị xử ly vi pham hành chính Bằng biện pháp lánh chink, Nhà nước thực hiện vai trò quân lý,

điều tiết hoạt động của TTCK, điều chính hành vị của các chủ thể tham gia thị trường đảm bảo cho thị trường hoạt động hiệu quả, phát triển bên vững và quyền lợi của các chủ thể tham gia thị lrường trong đỏ có quyền lợi của các NĐT được gli

nhận vả bảo vệ

Biện pháp hình sự: Đây là biện pháp cỏ tỉnh răn đe, phỏng ngừa cao, nó cho

phép khắc phục những hạn chế của các biên pháp bồi thường thiệt hại và biện pháp hanh chỉnh khi tác động trực tiếp đến nhân thân của chú thé vi phạm Hành vi bị xử

lý hình sự có bản chất là tội phạm Đề một hành vĩ bị coi là tội phạnn phải thỏa mãn

4 đấu hiệu sau: thử nhật, đỏ phải là hành vi nguy hiểm cho xã hội, thử hai, hành vi

đỏ phải phổ biến và/hoặc tương đối phổ biến; thứ ba, hảnh vi đỏ được lp di lặp lại

nhiễu lẳn, thứ tư, hành vi đó có thể phát hiện được Biện pháp bồi thường thiệt hai

và biện pháp hành chính mới chỉ dừng lại ở việc giải quyết vẫn dễ xác dịnh trách nhiệm bởi thường thiệt hại, khối phục lại tỉnh trạng ban đâu cho các chủ thể bị ví phạm, tác động vẻ mặt kinh tế đổi với các hành vi vi phạm mà chưa có cơ chế

phỏng ngừa, hạn chế dễ các hành vị ví phạm không tái diễn trong tương lai Thực tế cho thấy, biện pháp hình sự có tác dụng rất đe, phòng ngùa mạnh mẽ nhất đối với

các hành vì vì phạm pháp luật có tính nguy hiểm cao Luật CK và TTCK của các

nước dễu xác dịnh nguyên tắc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những hành ví

tội phạm trong lĩnh vực CK Có những nước quy định trực tiếp trong Luật CK và

TTCK các hành vỉ bị cơi là tội phạm, eó những nước chỉ quy định nguyên tắc côn

việc truy cửu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm trong lĩnh vực CK đo Bộ luật hình sự quy định Pháp luật chứng khoản Viết Nam từ năm 2008 trở về trước quy

dịnh theo hướng chỉ xác dịh về mặt nguyễn tắc các tôi phạm về CK và TTCK Tuy nhiên, Hộ luật hình sự sửa đổi năm 2009 đã bổ sung thêm 4 tội danh trong lĩnh vực

CK và TTƠK

Hiện pháp thông qua cơ chế giải quyết tranh chấp theơ quy dịnh của pháp luật: Trong trường hợp phát sinh tranh chấp quá trình tham gia đầu tư trên TICK, NET có thể lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng, hòa giải, hoặc yêu cầu Trọng tải hoặc tỏa án giải quyết theo quy định của pháp luật

để bảo vệ quyền lợi của mình

Thương lượng: Là biện pháp giải quyết tranh chấp theo đỏ các bên tranh chấp cùng nhau bản bạc, thỏa thuận để giải quyết các bất đồng, mâu thuẫn ma không cản đên sự tham gia của bên thứ ba Đây là một trong những biện pháp giải quyết tranh chấp “mềm” u điểm nổi bật của biện pháp giải quyết tranh chap này

là dơn giãn vẻ thủ tục, bảo vệ được uy tin và bị mặt, giảm thiểu chỉ phi cho các bên tranh chấp Phương thức này rất phủ hợp trong việc giãi quyết tranh chấp về CK và

TTCK khi các thiệt hại xây ra thường khó chứng mình đôi hồi các bên phải có thiện

chí và thực sự hiểu biết

Hòa giải: Tả biện pháp giải quyết tranh chấp có sự tham gia của bên thứ ba

dong vai trò làm trung gian hòa giải, giúp các bên tranh chấp nhận thức rõ van đẻ tranh chấp, hỗ trợ, thuyết phục các bên trong việc từm kiếm giải pháp chung để giải

quyét bat déng, mau thuẫn Phương thức giải quyết tranh chap théng qua hỏa giải

đôi hỏi bên thử ba phải là những người có kiến thức và hiểu biết sâu sắc vẻ lĩnh vực

vả nội dưng tranh chấp để đưa ra những khuyến nghị phủ hợp cho cáe bên Đối với

lĩnh vực CK và TTCK pháp luật các nước thường quy định các Sở giao dịch CK,

các thánh viên thị trường (CTCK) là những người có thể lắm trung gian hòa giải Tuy nhiên, những chủ thể này chỉ giúp các bên tim được “tiếng nói chung” ma không quyết định tay và không thể gây áp lực cho các bên Iranh chấp,

Trọng tài thương mại: La biện pháp giải quyết tranh chấp khả phỏ biến trên thể giới vì phương thức giải quyệt của nó rất phù hợp với các tranh chấp có bản chất

là tranh chấp kinh tê Theo đó, các tranh chấp liên quan đến hoại động đầu tư CK sẽ dược giải quyết tại trọng tài thương mại khi các bén tranh chấp đã có thỏa thuận trọng tài Hội đồng trọng tài sẽ đưa ra phán quyết cuối củng cho vụ tranh chap

Quyết định của hdi déng trong tai cé gid ti bat bude thi hanh déi với các bên Pháp

luật về CK và TTCK của Việt Nam quy định trọng tải thương mại lả một phương

thức giải quyết ranh chấp, tuy nhiên không quy định cụ thê mà thủ Lục, trình tự giải quyết cụ thẻ sẽ do pháp luật vẻ trọng, tải thương mại điều chỉnh

Giải quyết tranh chấp thông qua tòa án: Dây là phương thức giải quyết tranh

chap thông qua các thủ tục tô tụng tư pháp tại tòa án khi một và/hoặc các bên tranh

chấp khởi kiện tại tỏa Việc giải quyết tranh chấp sẽ tiền hành theo các quy định của pháp luật tổ tụng kinh tế, pháp luật tổ tụng dân sự tửy thuộc vào hệ thông pháp luật của các nước trên thế giới

1.1.3 Méi quan hệ biện chứng giữa Công ty chứng khoản và nhà đầu tư 1.1.3.1 Sự thống nhất về lợi ích

Sự thống nhất về lợi ích giữa CTCK va NPT được xây dựng trên nến tang

nguyễn tắc trung gian trên 1TCK Pháp luat CK ghi nhận nguyễn tắc cơ bản trên TTCK là nguyên tắc trung gian Nghía là, tắt cả các giao địch mua, bán CK trên

TTCK lập trung của các NĐT bất buộc phôi dược giao dịch tập trung và phải được thực hiện thông qua các CTCK CECK là bên giúp NT thực hiện các giao dịch một cách rlưnh chóng, am toàn, hợp pháp CTƠK và NĐT là hại nhóm chủ thể đóng vai trở trung tâm trên TTCK tập trung và giữa họ có mỗi quan hệ biên chứng với

nhau llai nhóm chủ thể này vừa có những điểm thống nhất, vùa có những xung đột

lợi ích nhất định trong suốt quá trình tham gia thị trường Hoạt động kinh doanh CK: của CTCK có bản chất lả việc cung ứng các dịch vụ tài chính trên TTCK giúp NĐT,

NDT là khách hang chú yêu sử dụng các địch vụ đó Kết quả hoạt động kinh doanh

của CTCK phụ thuốc hoản toàn vảo việc cung cấp địch vụ cho NĐT CICK được hướng phi môi giới khi thực hiện nghiệp vụ môi giới CK cho khách hảng, hưởng,

phí tư vấn đầu tư khi thực hiện nghiệp vụ tr vẫn đầu tu; hưởng phí bảo lãnh phát tranh của tổ chức bảo lãnh phát hành khi CTCK các thủ tục phát hành và phân phối

CK (nà việc phân phối CK thành công hay không phự thuộc vào việc NĐT có mua

CK đó hay không), tự đoanh CK- cũng phụ thuộc vào thị trường (niễm tỉn của các NBT)

Ngược lại, NĐT cũng cần dến CTCK - tổ chức trung gian giúp họ thực hiện thành công, an toàn các giao địch mua bán trên TTCK Mặt khác, kết quả đầu tư của

bs 3

NET cũng có tác động nhất định bởi các quan diém, ý kiến tư văn của CTCE Điều nay đặc biệt có ý nghĩa đối với các NỮYT cá nhân, thiếu kimh nghiệm và kỹ năng đầu

tư NĐT cũng rãi cần đến CTCK với vai trô là lỗ chức lài chính lớn, tham gia bình

ôn thị trưởng vào những thời điểm thị trường gặp khỏ khăn

hư vậy, giữa CTCK và NDT luôn có sự thống nhất với nhau vẻ mặt lợi ích trong suết quá trình tham gia thị trường

1.1.3.2 Sự xung dội về lợi ích

Mặc dù giữa CTCK và NDT có sự thông nhật về lợi ích như phân tích ở trên xửumg do pháp luật muội số nước cho phép CTCK cũng một lúc được phép vừa thực

hiện nghiệp vụ môi giới CK vừa thực hiện nghiệp vụ tự doanh CK (ching hạn Việt Nam) nên nguy cơ xảy ra xung đột về lợi ích giữa hai chủ thể này là rất lớn Với tru thể là một thành viên cửa thi tudng, CTCK hoàn toàn có quyền chủ động để tự thực

hiện giao dịch cho minh Trong khi dó, quá trình giao địch của NT diễn ra nhanh hay chậm, chính xác hay không chỉnh xác, an toàn hay không an toàn hoàn toàn lệ

thuộc vào CTCK Rõ ràng đã xây ra tình uưạng không cân xứng về vị thủ giữa

GTCK vá NT trong quá trình tham gia giao dịch trên thị trường CTCK vừa đóng, vai trò là NĐT, vừa đông vai trò là người cung cấp dịch vụ cho NĐT khác nên rất

só thể CTCE sẽ thực hiện lệnh của mình trước lệnh của khách hàng; vì CTCK là

người trục tiếp quản lý tiên cũng như CK của NUT nên họ cũng có thê lạm dung tai

kheän của khách hàng khi chưa được khách hàng cho phép: trong quả trình tư vẫn

chơ khách hàng, CTCK có thé dua ra những quan diễm tư vẫn không chỉnh xác, khách quan làm NIDT hiểu lầm về giá cả của CK; CTCK cũng là chủ thể có khá năng và điêu kiện để đầu cơ và thao túng giá trên thị trường Như vậy, trong mối quan hệ với CLCK, NĐT có vị thể yếu hơn Để báo vệ lợi ich của NĐT, pháp luật các nước trên thể giởi đều cỏ những giải pháp nhằm ngăn ngừa, hạn chế xung đột quyền lợi giữa CTCK và NĐT Pháp luật một số nước quy định theo hướng không

chơ phép CTCK được đồng thời thực hiện hoạt dộng môi giới CK và tự doanh CK:

(ví đụ Trung Quêe), một số nước khác cho phép CTCK được phép thực hiện cả hai

loạt động xôi giới và tự doanh CK nhưng phải duy trì và bảo đâm những quy định

chặt chẽ nhằm phỏng ngừa và hạn chế xung, dột lợi ích cỏ thê xảy ra giữa CTCK và NĐT nh: yêu câu CTCK phải xây đựng và tuân thủ quy trình về kiểm soát nội bộ

trong suốt quá irinh cung cắp dich vụ cho khách hang déng thời quần lý tách bach

tai khoản của NDT với tải khoán tự doanh của CTCK để tránh trường hợp CICK va nhân viên CTCK lạm dụng tài khoản của khách hàng: CTCK phải luôn tuân thủ

nguyên tắc ưu tiên lệnh của khách hàng trước lệnh của MĐT trong quả trình hoạt

động môi giới, CTCK phải công khai cho khách hàng biết giao địch với khách hàng

mà mình là một bên để đảm bảo tính khách quan trong quá trình giao dịch; CTCK

phải có trách nhiệm và sự cân trọng cân thiết khi tư vẫn đâu tư cho khách hàng, CTCK phải tìm hiểu thông tin vẻ khả năng tải chính, khả năng chấp nhận rủi ro,

mức lợi nhuận kỳ vọng của NĐT và không được đưa ra những khuyến nghị hoặc

cam kết chắc chắn vẻ mức độ lợi nhuận mả NDT có thể đạt được trong suốt quá trình tư vẫn cho khách hàng dau tu CK

Như vậy, CTCK và NĐT là hai nhóm chủ thể có mối quan hệ biện chứng với nhau, giữa họ vừa có sự thông nhất vừa có sự xung dột vẻ lợi ích Trên cơ sở nhận thức đó, pháp luật cân có những quy định nhằm tạo điều kiện để CTCK vả NĐT hã trợ nhau trong quả trình tham gia thị trường đồng thỏi pháp luật cũng cần có những, quy định hạn chế tôi đa các xong đột có thể xáy ra trong quả trình CTCK cung cấp

dịch vụ để duy trì và bảo đâm lợi ích của NĐT trong mỗi quan hệ với CTCK

1.2 Những vẫn để lý luận pháp luật về hoạt động kinh doanh của Công

ty chứng khoán với việc bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư

dịch mưa bán trên TTCK tập trung đều phải thục hiện thông qua cáo CTCK CTCK

là cầu nổi giữa Lô chức phái hành với các NĐT (tên thị trường sơ cấp) và giữa các

NET với nhau (trên thị trường thử cấp) Với tư cách là mệt thành viên của thị trường (thành viên của các SGDCK, TTGDCK), CTCK đã giúp “cung” và “câu”

trên thị Irường gặp nhau và thực hiện các giao địch giúp họ Có thể thấy rõ sự khác

biệt trong vai trỏ trung gian của các CTCK so với các nhà môi giới thông thường,

khác Các nhà môi giới thông thường chủ yến chỉ thực hiện vai trò của minh trong

việc kết nổi giữa người bán và người mua, khi hai bên mua và bản gặp nhau thì

trách nhiệm của nhà môi giới được coi là đã hoán thánh Trong khi đó, vai trò của

chuyên môn, kinh nghiệm và năng lực tài chính, CTCK thực hiện vai trò của mình

trong việc tư vấn phat hanh CK lin đầu ra công chúng (TPO), phát hành lăng vén,

mua bản cổ phiêu quỹ; báo lãnh phát hành CK nhằm đám bảo sự thành công cho đợt phát hành, tư vân cho các tổ chức phát hành trong việc niêm yết CK lên sản

giao dịch tập trung; lư vấn, tham mưu cho tổ chức phát hành trong việc định giá CK

vừa dăm bảo phân ánh đúng giá trị của tổ chức phát hành vừa phủ hợp với tỉnh hình

thị trường vào thời điểm phát hành và niém yet;

Đối với các NĐT: Thông qua hoạt động môi giới chứng khoản, tiểu và CE

của các NHI được các CTCK, TYLKCK, SGDCK/TTGDCK hạch toán dưới dạng,

túi toán phì số, mỗi khi có như cầu dau tu, cdc NPT chi can dat lệnh Lại các CTCK,

công việo sau dỏ chỉ là chờ nhận kết kết quả khớp lệnh Với một hệ thống bạ tầng

kỹ thuật cao, đã được kiểm tra, thêm định và đội ngũ nhân sự được cấp phép hành

nghề, CTCK giúp cho việc mua bán của các NĐT điễn ra một cách thuận tiện, nhanh chóng, chính xác, an toản và hiệu quả Mặt khác, đi kèm với hoạt động môi

giới, cáo CLCK cũng góp phân năng cao tỉnh linh hoạt, hiệu quả trong các quyết định đầu tư cho các NĐT thông qua các nghiệp vụ ng trước tiên ban CK (img trước tiên chơ cac NDT ban CK nhung tién thanh toán từ giao dịch bản chưa về tải khoản NDT Ngoài ra, thông qua hoạt động tư vấn đâu tư CK, CTCK đã góp hé tro, phổ biển, nâng cao kỹ răng đầu i cha céc NDT CK, nhật là các NĐT cá nhân với kiến thức và kinh nghiệm dâu từ hạn chế

Đôi với thị trường: GTCK là chủ thẻ tham gia vào quả trình tạo ra tính thanh

khoăn cho CK Một loại ƠK có tính thanh khoản cao hay thấp phụ thuộc vào việc

giao dịch mua bán CK đỏ điển ra ít hay nhiều Người ta thường cắn cứ vào khối

lượng và giá trị giao địch để đánh giá mức độ thanh khoản của CK Mặc đủ không

30

phải là chủ thể đóng vai trỏ quyết định tỉnh thanh khoản của CK nhưng dưới góc dé

kỹ thuật, CTCK đã giúp cho các lệnh mua bản được diễn ra nhanh chóng, thuận lợi phân ảnh chính xác, kịp thời nhụ câu của các NĐT Ngoài ra, thông qua hoạt động,

tự doanh (CLCK mua bản CK cho chính mình), CTCK cũng đóng vai trõ là chủ thể

trực tiếp tạo ra tính thanh khoản cho CK đồng thời thể hiện vai trò bình ổn thị trường Pháp luật một số nước quy định các CTCK cé nghĩa vụ giảnh một tý lệ nhật

định các giao dịch của mình để mua vào khi giá CK giám va ban ra khí giá CK lên

cao để tạo ra tính thanh khoản và bình ồn thị trường

Với những vai trò trên, CTCK đã khải

Với vị tri va vai trò của mình, hoại dộng của các CTOK có tác dộng và ảnh

hưởng rất lớn đến hầu khắp các chủ thể tham gia thị trường Quyển lợi của các NĐT, các lố chức phát hành và sự phát triển ôn định, lành mạnh, bến vững của

TICK phu thuée rất nhiều vào hoạt động của các CTCK Vì vậy, theo quy định của

pháp luật, CLCK ngoài việc tuân thú các nguyên tắc chưng giống như các doanh nghiệp khác, cỏn phải tuân thủ một số nguyén the đặc thu Tả chức quốc tế các Ủy

ban chứng khoán IOSCO (Intemational organization of securities commissions)

đã đưa ra chín nguyên tắc cơ bản đổi với các nước thánh viên trong việc quy định nguyên tắc tổ chức và hoạt động của CTCK Mặc du pháp luật CK và TTCK của mỗi quốc gia dược xây dựng trên những cơ sở lý luận và thực tiến phủ hợp với diễu kiện của từng quốc gia nên cỏ những nét đặc thủ riêng nhưng chín nguyên tắc tắc

nay vẫn rất hữu ích cho các nước trong quá trình xây đựng hệ thống pháp luật của

minh vé CTCK

Nguyên tắc thứ nhất: Tuân thủ tỉnh toàn vẹn vả sự tận tụy

Theo yêu cầu oũa nguyên tắc này, các CTƠK phải tuân thủ các Kiêu chuẩn về

tính toản vẹn và giao dịch công bằng, phải hành doug với sự cần trọng cân thiết vì

lợi ich của khách hàng và vì sự an toàn của thị trường;

31

Nguyễn tắc thứ hai: Thực hiện các diễu khoản va nghia vu da cam két

Ban chat quan hé gitta CICK va khách hàng là quan hệ song vụ Theo đó,

mỗi bên trong hep đồng đều có các quyên và nghĩa vụ nhất định đối với bên kia Pháp luật yêu cầu trước khi cung cáp dịch vụ cho khách hàng, CTCK phải có trách nhiệm ký kết hợp đồng bằng văn bản với khách hàng rong đó phân rõ trách nhiệm

của CTCK và khách hàng, Hợp đồng giữa CTCK với khách bàng có nội dung 1A

việc thực hiện các dịch vụ và có đổi tượng là tải sản (tiên, CK), Do vậy, để bảo vệ

quyên lợi của khách hàng với tư cách là một bên trong hợp đảng, hợp đồng phải ghỉ

đây đũ và rõ rằng các điều khoản cơ bản rhur quyền lọi và nghĩa vụ của khách hàng cũng như quyền lợi, trách nhiệm của CTCK Nghĩa vụ chú yếu của khách hang trong mỗi quan hệ với CTCK là tuân thủ đứng các quy trình, quy định về giao dịch, đâm bão đũ liền và CK trong tài khoản để trả phí môi giới và thục hiện giao dịch va

ngược lại, CTCK có nghĩa vụ thục hiện nhanh chỏng, chỉnh xác, an toàn các yêu

câu của khách hảng Treng trường hợp thực hiện khâng đúng và/hoặc không đây đủ các điểu khoản đã cam kết, CTCK có trách nhiệm bồi thường thiệt hại gây ra cho khách hang, Bên cạnh đỏ, pháp luật cũng cần có cơ chế kiểm tra, giám sát việc thực ign các cam kết trong hợp đồng dich vụ của CTCK trên cơ sở đó có những biện

pháp xử lý kịp thời để bảo vệ lợi ích hợp pháp của NĐT

Nguyên tắc thứ ba: thu thập thông tín về khách hàng,

CTCK phải tìm hiểu các thông tin liên quan đến mục đích và tình hình đầu tư

của khách bảng có liên quan đến dịch vụ mà CTCK cung cấp Việc cỏ dược các thông tin về khách hang sé han chế được các rũi ro cho khách bảng, cho thị trường

và cho bản thân CTCK Các thông tín cơ bản liên quan đền khách hãng như mục dich đầu tư, năng lực tải chính của khách hàng, tư cách pháp lý của khách hàng đả

cá nhân hay tả chức, là NDT trong nước hay NDT nước ngoài), kinh nghiệm của khách hàng trong lĩnh vực đầu tư CK nhất thiết phải được CTCK thu thập và yêu cầu khách hàng cung cấp trong quả trình thực hiện hoạt đông tư vân đầu tư Trên cơ

sở các thông tin khách hảng cung cấp, CTCK sẽ có phương án tư vận dau tư phù tiợp Đối với hoại động môi giới CK, CTCK cũng cần phải yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin dây dũ và cam doan, bảo dầm về giá trị pháp lý của CE vả tiên

mà khách bàng lưu ký, ký quỹ tại CTCK vì sau khi lưu ký, kỷ quỹ, tải sản trên sẽ

32

dược hạch toán vào tài khoản tổng của CTCK với tư cách là thành viên giao dịch và

thành viên lưu ký CTCK sẽ phãi chịu trách nhiệm pháp lý đối với những tải sắn

nay

Nguyên tắc thử tư: Cung cấp thông tin cho khách hàng,

Công bề thông tin là vẫn để có ý nghĩa sông còn đối với cáo chủ thể tham gia TTCK đắc biệt là đổi với các NDT thông tm là co sở để các NĐT quyết định đầu tư

và cũng là yếu tổ cơ bản quyết định kết quá đầu tư có thành công hay không, Tắt cá

các chủ thể tham gia quan hệ với NDT đủ đó là quan hệ trực tiếp hay quan hệ gián

tiếp đều có nghĩa vụ công bố thông Im CTCK cũng là một trong những chủ thể phái thực hiện nghfa vụ đỏ Các CLCK có nghĩa vụ công bề thông tín đính ky, bất thường và theo yên cẩu của cơ quan quan lý Khả nước vẻ CK và TTCK Về yêu câu, việc cung cân thông tăm đến với NĐT phối được CTCK đẩy đủ, chính xác, kịp thời

vá liên tục Về nội dung, pháp luật yêu câu CTCK có nghĩa vụ công bé các thông, tin én quan đến khả năng hoạt động an toàn của CTCK và các thông tin khi

CTCK là một bên trong giao dịch với khách hàng dể khách hàng chủ động phòng,

ngửa, hạn chế rúi ro trong quan hệ với CTCK Chẳng han, nếu biết thông tin liên quan đến hoại động của CTCK có dâu hiệu không an loan thủ các NĐT có thể làm

thủ tục chuyển tài khoản giao dịch sang một CTCK khác hoạt động an toàn và hiệu quế hơn Lioặc khi biết CTCK là một bên trong giao dịch với minh, khách hàng sẽ chủ động nhìn nhận và phân tích khách quan hơn trong quá trình tiếp nhận các

khuyến nghị, tư vẫn từ các CTCE Tuy nhiên, NĐT không có diều kiện năm bắt thông tin về tải khoản tự doanh cúa CTỚK, trong khi CTCK hoàn toán có thể thực tiện điều này với ĐT Trong trưởng hợp này vai trò của các cơ quan quản lý Nha nược là hết sức quan trọng trong việc bão vệ quyền lợi cho các NĐT và duy tri sy phát triển ỗn định, bản vững của thị trường,

Nguyên tắc thứ năm: Bảo về t

Quan hệ giữa CTCK và NĐT có nội dung là việc NĐT ủy thác chơ CTCK thục hiện các công việc liên quan đến giao dịch CK Trong quá trình ủy thác, NĐT

m cửa khách hàng,

thục hiện việc km: ký CK và tiến (lài sắn) của mình tại CTCK Do vậy, pháp luật

yêu cầu các CTCK trong quá trình quản lý tài sẵn của khách hang, phai chuẩn bị và

thực hiện sự bảo vệ cần thiết đổi với các tài sản theo đứng trách nhiệm má CTCK đã

cam kết Điều này thể hiện ở việc pháp luật đã có những quy định bắt buộc đôi với CICK ngay từ khi thành lập phải đáp ứng được những yêu cầu bắt buộc về hệ

thông cơ sở vật chất để quân lý tốt tải sản của khách bảng như hệ thống kho, quỹ;

hệ thông công nghệ thông tia, phần mềm giao dịch đê xử lý lệnh của khách hàng an

toàn, hiệu quả Mặt khác, trong quả trình thực hiện các giao địch cho khách hàng trên cơ sở Hợp đồng mỏ tải khoản CTCK phải đâm bảo tài sản của khách hàng được giao dịch an toán, chính xác; tiên, CK của các NET được quản lý tách biệt nhau và tách biệt với tài khoản của chỉnh bản thân CTCK Diễu này nhằm tránh xây

ra tỉnh trạng tải khoản của NĐT bị lạm dụng, bục lợi và được đêm bảo ngay cả

trong tỉnh huống xấu nhất khi CECK giải thể phá sản Ngoài ra, pháp luật cũng yêu câu các CTCK có nghĩa vụ tham gia bảo hiếm trách nhiệm nghề nghiệp để bồi

thường tuệt hại cho những sai xót đo nhân viên hành nghề của CTCK gây ra cho

NET trong quả trình thực hiện giao dịch; quy dịnh về nghĩa vụ của CLCK trong, việc xây đựng, tuân thủ quy trình kiếm soát nội bộ trong suốt quá trình hoạt động

nhằm ngăn ngừa, hạn chế việc CTCK, nhân viên CTCK lợi dung lài khoản của NHI

Nguyễn lắc thứ sáu: Tuân thủ các tiêu chuẩn cho hành vĩ trên thì trường:

Nguyễn tắc này thể hiện ở việc pháp luật yếu câu các CTCK khi thực hiện

các hoạt động kinh doanh phải tuân thú các quy định của pháp luật áp dụng cho

từng loại hình, nghiệp vụ kinh doanh CK Các yêu cầu này được xây đựng thành quy trình nghiệp vụ, các bộ tiêu chuẩn vẻ hành vi dé các CTCK thực hiện thống nhất, nhằm đảm báo sự vận hành an toàn, hiệu quá, hạn chế tối đa rúi ro cho khách hang Thue biên nguyên tắc nảy, pháp luật CK Việt Nam yêu cầu trong hỗ sơ xin phép thánh lập CTCK bắt buộc phải có bộ quy trình liên quan dến tất cá các nghiệp

vụ của CTCK như quy trình nghiệp vụ mỗi giới, quy trinh thực hiện nghiệp vụ tự

doanh, quy trình tư vẫn đầu tr, quy trình tự vẫn niêm yết, quy trình nghiệp vụ bảo

lãnh phát hành, quy trình công bê thông tin, quy trình kiểm soát nội bộ Tất cả các

quy trình, quy định nảy tao nên sự đồng, bộ, thông nhất che các CTCK trong quá trình cung cấp các dịch vụ đâm bão an toàn, chính xác của các hoại động qua đó

dâm bảo lợi ich eta NDT

Nguyên tắc thứ bảy: Tự kiếm soát hoạt động,

34

Trong suốt quả trình thành lap, CTCK phai xay dung cho minh quy trình,

quy chế quản lý, tuân thủ nội bộ; quy trinh kiểm soát rủi ro; quy trinh kiểm toan nhằm tự kiểm tra, giảm sát hoại động của chính mình trên có sở đó có những biện pháp phòng ngửa, cảnh báo vá khắc phục kịp thời Kiểm soát nội bộ là cơ chế hữu hiệu đảm bão an toàn cho hoạt động kinh đoanh của CTCK, đồng thời đảm bảo sự công bằng, lợi ích cho các NĐT vi thực tế khi thục hiên hoạt động kinh doanh CK, CTCK và/hoặc nhân viên CTCK có thể vỉ lợi ích của mình mả gây tốn thất đến lợi

ích của khách hàng Dó có thể là những hành ví mua bán CK nhằm mục đích lõi kéo giá CK, chèn lệnh của CTCK và/hoặc tài khoản của nhân viên CTCK trước tài khoản của khách hàng Ngoài ra, việc xây dựng và tuân thú nghiêm túc các quy

trình kiểm soát nội bộ sẽ giúp CTCK có thể tự đánh giá, tổng kết quá trình hoạt

đồng của mình, từ đó đưa ra những điều chính kịp thời trong việc phân chứa vị trí, chức nãng, nhiệm vụ giữa các bộ phận chuyên môn trong công 1y, đặc biệt là các

chức năng mà nếu đo củng một ca nhân thục hiện có thể để din đến sai phạm

và/hoặc khó phát hiện các sai phạm

Nguyễn tắc thứ tăm: Hạn chế xung đột lợi ich

GTŒK phải cố gắng tránh hoặc hạn chế tôi đa mợi sự xung đột lợi ích có thể xảy ra Một CTCK có thể vừa đồng thời thực hiện các hoạt động kinh doanh mang

lại lợi ích trực tiếp cho công ty như hoạt động tự doanh, hoạt động báo lãnh phát hành, vừa thực hiện các hoạt động gián tiếp — đem lại lợi ích cho khách bàng như

hoạt động môi giới CK, hoạt đông, tư vấn dâu tư CK Do đỏ, xung dột lợi ích rất dể

xây ra Những xung đột đó có thể lả những xưng đột lợi ich giữa CTCK và NDT, giữa CTCK với tế chức phát hành, giữa nhân viên CTCK với công ty Chỉnh vi vậy,

pháp luật cần cỏ những quy định nhằm hạn chế các xung đột lợi ích nảy Trong,

quan hệ với tổ chức phát hành, pháp luật quy định TCK đã thực hiện hoạt động tư

ấn nêm yết vàhoặc bảo lãnh phát hành CK sẽ không được lhưm gia vào quả trình

dấu giá xác dmh giá CK, tức là CTCK sẽ bị hạn chế dâu tư trong trường hợp nảy Tháp luật quy định nhằm đảm bảo yêu tổ công bằng, bình đăng giữa các NĐT vỉ khi tham gia vào li hoạt đông trên, CTƠK là chủ thể trực tiếp đươn gia vào quá trình

dịnh giá doanh nghiệp, định giá CK của dợt phát hành Trong mối quan hệ giữa

CTCK va nhân viên hành nghề tại CTCK, pháp luật quy định nhàn viên hành nghé

chỉ được mở một tài khoản tại chính CTCK nơi ma người đỏ hành nghề; người hành

nghề CK không được đẳng thời lâm việc cho nhiều CICK Trong mỗi quan hệ với NĐT, pháp luật yêu cau CTCK quan ly tach bạch lài khoản tiên của NĐT với tài

khoản cia CICK, CICK phai thông tín cho khách hàng vẻ danh mục CK tong tai khoản tự doanh của mình

Nguyên tắc thứ chín: Giao địch cho chính lợi ích của CTCK

Trong quả trình hoạt động, có những quan hệ CTCK nhân danh quyền lợi của khách hàng, có những quan hệ CTCK giao địch vì lợi ích của chính minh và

một bên trong trong mối quan hệ với khách hàng Đối với những giao dịch như vậy, pháp luật quy định CECK phái công bố công khai cho khách hàng biết

thực hiện giao địch, cách thức thực hiên giao địch đẻ đâm bảo công bằng bình đẳng,

rễ thời gian

với khách hàng,

Cỏ thể thấy rằng, với chín nguyên tắc trên, IOSCO dã giản tiếp yêu câu các

CTCK trong quá trình hoạt động của mình phải tuân thủ các nguyên tắc cổ bản trên

TTCK như nguyên tắc bảo vệ quyền lợi của NĐT và nguyên tốc bão vệ sụ công bằng và mình bạch của thị trường, Những yêu cầu nay phải được hệ thống pháp luật

về ŒK và TTCK của các quốc gia thẻ chế hóa và vận dụng cho phù lợp với thực

tiễn nước mình Nhìn chung, khuyến nghị trên đã dược đa số hệ thông pháp luật của

các quốc gia ghỉ nhận, trong đó có hệ thống pháp luật của Cộng hóa Pháp, Luật

Giao địch chứng khoán của Nhật Đãn: Luật giao địch chứng khoản của Cộng hỏa liên bang Đức, CHXHƠN Việt Nam

1.2.2.2 Nội dung pháp luật điều cbỉnh hoạt động kinh doanh của

Công ty chứng khoán nhằm bảo vệ quyén loi cia NDT

Nội dung pháp luật diễu chính hoạt động kinh doanh cia CICK tong mdi quan hệ với việc bảo vệ quyên lợi của NDT được hiểu là tổng hợp các quy phạm

pháp luật điều chỉnh hoạt động kinh đoanh của cc, trong đỏ pháp luật đươi ra các cơ

chế kiểm soát việc tham gia vào hoạt đông kinh doanh của CTCK (cơ chế kiểm soát

việc thành lập CTCK); cơ chê kiêm soát trong quá trình thực hiện các hoạt động

kinh doanh cụ thể, cơ chế kiểm soái khi TTCK giải thể, phá sân nhằm đâm bảo kha

hoạt động an toàn, hiệu quả của CTCK, ngăn ngừa, giâm thiểu rủi xảy ra dối với

NDI

36

Một là, cơ chế kiểm soát việc tham gia vào hoạt động kinh doanh của Công ty chứng khoản

Thue chal day là việc mà Nhà nước can thiệp, kiể

soái quá Irình ra đời,

thành lập CTCK Trên thể giới, dé kiểm soát việc các chủ thể tham gia vào hoạt động kinh doanh CK, pháp luật các nước áp đựng một trong hai cơ chế sau: Nếu dựa trên mô hình quản lý Nhà nước theo kiếu dự phòng trước (mô hình “tiên kiếm”) thi pháp luật đưa ra cơ chế cấp giấy phép hoạt động kinh doanh CK; nếu dựa trên

mê hình quản lý Nhà nước theo kiểu kiểm soát sau (mô hình “hậu kiểm”) thì pháp

luật đưa ra cơ chế đăng ký hoạt động kinh doanh CK

Thi nhất Cơ chế cấp giấy phép hoạt động kinh doanh CK (Cơ chế tiến

kiêm)

Đôi với cơ phế này, việc tham gia thị trường của các chủ thé kinh doanh

CK bj han chế do các cơ quan quản lý Nhà nước về CK và TTCK đặt ra các diểu kiện và thủ tục chặt chế để được cap giấy phép hoạt động kinh doanh CK Đó là các diễu kiện về cơ sở vật chải, kỹ thuật; về nhân sự, về vốn Cơ chế mày không phát huy được nhiêu nhất khá năng chủ động và quyên tự do kinh doanh CK của các chú

thể kinh doanh ƠK bởi vì nhiều chủ thể đã có đủ năng lực, tiêu chuẩn đề tiền lành hoạt đông sẵn xuất kmh doanh trên thực tế nhưng vì cơ chế cập giây phép nên hoạt động kinh cúa họ sẽ phụ thuộc vào việc các cơ quan quản lý có cấp giầy phép cho

họ được hoạt động hay không Điều nảy sẽ làm lăng phí thời gian, chỉ phí và cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp

‘Tuy nhiên, cơ chế tiên kiểm thể hiện được vai trỏ của Nhá nước trong việc phỏng ngừa, hạn chế rủi ro từ xa có thể xây ra đổi với thị trưởng, Do vậy, cơ chế này được

ap dụng ở da số các nước có TTOK mới phát triên như Trung Quốc, Thái Lan, Việt

Nam

Thứ hai: Cơ chế đăng ký kinh doanh CK (Co ché hậu kiếm) Theo cơ chế dăng ký kinh doanh CK, cơ quan quân lý Nhà nước về CK và TTCK sé dua ra các tiêu chuẩn nhất định Chủ thế nao đáp ứng đủ tiêu chuấn đó và

thực hiện thủ lục đồng ký với sơ quan quân lý là được phép tiến hành kih doanh

CK hoặc rút khôi thị trường, Cách thức dăng ky nay thể hiện va phát huy được tôi

đa khả năng và quyền tự đo kinh doanh của các chủ thẻ kinh đoanh CE Bỗi vì các

chủ thể khi dáp ứng đủ các diều kiện về năng lực hoạt động chi can dang ký với cơ quan quản lý mà không, mắt nhiều thời gian và chi phi để nộp hồ sơ và không phải cho doi co quan quan ly thi định, nhờ đó mà các chủ thể chủ động hơn trước các

cơ hội kinh doanh Cơ chế nảy cũng nâng cao trách nhiệm của các chủ thể kinh doanh đổi với các cam kết mà họ đã đăng ký với cơ quan quản lý

Tuy nhiên, để áp dụng được cơ chẻ này, đỏi hỏi khả năng quản lý của các cơ quan quấn lý Nhà nước về CK và mức độ phát triển của thị trường phải đạt trình độ cao Trên thẻ giới có khá nhiều quốc gia phát triển đã áp dụng cơ chế này như Anh, Mỹ,

là những hoạt động kinh doanh cơ bản của CTƠK, đây thường là những hoạt dong xuang lại doanh thu chính cha CECK Hoạt động kinh doanh phụ trợ lả những hoạt

động gắn liên với các hoại động kinh đoanh chính, thuờng không phải làm thủ tục

xin phép hoạt động mà CTCK được dương nhiên triển khai khi dược đã được phép

thực hiện các hoạt động kinh doanh chính Tuy khác nhau vẻ vai trỏ, nhưng hai nhóm hoạt động kinh doanh này có mối quan hệ mật thiết, có tác đụng tương hỗ lẫn

nhau Nhóm hoạt động kinh đoanh phụ trợ chỉ cỏ thể thực hiện dược trên cơ sở các hoạt động kinh doanh chỉnh và ngược lại, nhờ có các hoạt động kinh doanh phụ trợ

mà các hoạt động kinh doanh chính của CTCK trỏ nên linh hoạt, đa dạng, đáp img

tốt hơn yêu cầu cúa NET Chẳng hạn, hoạt động ung trước tiên bản chứng khoán chỉ có thể thực hiện được khi CTCK được phép triển khai hoạt động môi giới,

rửumg cũng chính nhờ có địch vụ ứng trước rnả hoại động kinh đoạnh môi giới của

CTCK trở nên linh hoạt hơn, dáp ứng tốt hơn như cầu luân chuyển, quay vòng

nguồn vền đầu tư của khách hàng Có thể phản biệt nhóm hoạt động kinh doanh chỉnh và nhóm hoạt động kinh đoanh phụ trợ như sau

Nhóm hoạt động kinh doanh chính gồm:

38