Luận văn thạc sĩ tổ chức hoạt Động học tập trải nghiệm sáng tạo cho học sinh trong dạy học lịch sử Địa phương Ở trường trung học phổ thông huyện ba vì hà nội

Đây là một hình thức tổ chức dạy học tao điều kiện cho học sinh có những trải nghiệm khám phá mới mẽ, qua đó góp phần hình lánh năng lực, kĩ nắng làm việc whom, ki wing sưu lầm, đánh giá

ĐẠI HỌC QUỐC GIÁ HẢ NỘI

TRUONG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LẺ THỊ NGA

TO CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO CHO HỌC SINII TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ DIA PHƯƠNG Ở 'TRƯỜNG TRUNG HỌC PHÓ THÔNG HUYỆN BA VÌ - HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHÀNH SƯ PHẠM LỊCH SỬ

HÀ NỘI — 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIÁ HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LLẼ THỊ NGA

16 CHUC HOAT DONG HOC TAP TRAIL NGHIEM SANG TAO

CHO HQC SINH TRONG DAY HOC LICH SỬ ĐỊA PHƯƠNG Ở

TRUONG TRUNG IIOC PIG THONG HUYỆN BA VÌ — IÂ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHÀNH SƯ PHẠM LỊCH SỬ

CHUYEN NGANH: luận và nhương pháp dạy học bộ môn Lich siz

Mã số: 6Ú 14 01 11

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Văn Ninh

HÀ NỘI — 2015

LOI CAM ON

Với những tỉnh cảm chân thành, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám

hiệu trường Đại học Giáo dục — Đại học Quốc gia Hà Nội, các thầy cô giáo

khoa Sưphạm trường Dại học Giáo dục đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin trần trọng cảm ơn Sở giáo dục và đảo tạo Hà Nội, Ban giám

hiệu và toàn thể giáo viên tổ Lịch sử, các em học sinh trường THPT Ba Vì đã

†ạo mọi điều kiện cho tôi trong quá trình học tập cũng như quá trình chúng tồi

tiển hành điều tra, thực nghiệm sư phạm phục vụ luận văn

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lỏng kinh trọng và biết ơn tới thầy giáo TS

Nguyễn Văn Ninh, người thầy đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ và trực tiếp

hưởng dẫn cũng như dã hết lòng động viễn và tạo diễu kiên thuận lợi cho tôi

trong quá trình nghiên cứu, tìm tỏi tư liệu và viết luận văn

Cuối củng, tôi xin pửi tất cá lỏng biết ơn sâu sắc tới những người thân

trong gia đình, bạn bé đã động viên giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và

hoàn thành luận văn

Mặc dù bản thân đã rất nỗ lực, cố găng song khỏ tránh khỏi những hạn chế thiếu sót Kính mong Quý thầy, cô giáo và những người quan tâm đóng

póp ý kiển dễ luận văn dược hoàn thiện hơn

Một lần nữa tôi xin bảy tỏ lòng trí ân đến Quý vị!

Hà Nội, tháng 11 năm 2015

Tac gia luận văn

Lê Thị Nga

DANH MUC CAC CHU CAI VIET TAT TRONG LUAN VAN

MUC LUC

DANH MỤC CÁC CHỮ CAT vert TAT TRONG LUAN VAN ii

1.1.2 Đặc điềm của hoạt động trải nghiệm sáng tạo 19

dồi hỏi sự phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo

1.1.2.3 Hoạt động TNST giúp lĩnh hội những hình nghiệm mà các hình thức

1.1.3 Cư sử xuất phái của vẫn đề tỗ chức hoạt động trải nghiệm súng igo

trong dạy học lịch sử ở trường phô thông 24

1.1.3.1 Xuất phát từ mục tiêu, chiến lược dào lạo con người trong bối cảnh

1.1.3.3 XuẤt phát từ yêu cầu đôi mới phương pháp, chương trình, sách giáo

1.1.4 Các hình thức, phương pháp ié chúc hoạt động trải nghiệm sớng tạo

1.1.5 Vai trò của haạt động trãi nghiệm súng lạo

1.1.6 Ý nghia ctia hoc tap trải nghiệm sảng tạo trong dạy học Lịch sử 3⁄4

it

1.1 Cơ sử thực liễn - 35 3.2.1 Thực trạng dạy và học Lịch sử ở trường phố thâng 35

1.2.2 Thực trang của việc tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sớng tạo

2.1 Câu trúc, mục tiêu, nội dụng chương trình Lịch sử phổ thông 42

2.2 Xác định nội dung phần lịch sử địa phương thành phổ Hà Nội trong

chương trỉnh Lịch sử THIPT cần tổ chức hoạt động học tập TN51 46

2.2.2 Xác định nội dưng kiến thức lịch sử dịa phương thành phổ Hà Nội dễ tô

2.4 Qui trình thực hiện hoạt động học lập TNST cho học sinh - 53

Quy trinh té chitc hoat déng INST trong day hoe Lịch sử địa phương

53

iv

2.5 Một số hình thứo và biện pháp tễ chức hoạt động học lập TNST cho hoe

sinh trong day hoc Lich sử địa phương ở trường LHP1 huyện Ha Vì — Hà Nội

3.3.1 Tả chức hoại động trải nghiệm súng tạo bằng hình thức đóng vai 55

2.3.2 Tố chức hoạt động học tập trải nghiệm bằng phương pháp điều tra khảo

3.3.3 Tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm bằng hình thức tham quan học

38

'ẳ chức hoạt dộng học lập trải nghiệm bằng hình thức dạy học dự án60

2.3.5 TỔ chúc hoạt động học lập trải nghiệm bằng phương pháp tình huỖng

Thụ lục 1.2: KÉT QUÁ DIÊU TRA GIÁO VIỂN 79

Phụ lục 1.3: PHIẾU ĐIẾ RA (ANH CHO HOC SIKH) 82

Phu luc 14 KÉT QUẢ ĐIEU TRA HỌC SINH - 84

Phy lye 2.1: KE HOACH TO CHUC HOAT DONG HOC TAP TRAI NGHIRM SANG TAO TAI ID! TICH LICH SU’ - VAN HOA BINH CHU

Thụ lục 22 KẺ HOẠCH TÔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI NGHIÊM BẰNG TẠO TẠI LÀNG NON PHỦ CHÂUT~ BA VÌ 03

Phu luc 2.4: PIDGU DIEU TRA SAU QUA TRINII TIC NGIIIEM 101 Phụ lục 2.5 MOT SO BAI VIET CUA HOC SINH SAU BUOI TRAI

Phu luc 2.6: MỘT SỐ HÌNH ANH TRONG BUOI HOC TAP TRAI NGHIEM TALLANG NON PHU CHAU VA DINH CHU QUYEN -BA VI HA NOL

106

vi

MỞ ĐẦU

1 Lá do chọn để tài

Người Việt Nam từ xưa vẫn quan niệm: “Irắm hay không bằng tay quen”

“Học đi đôi với hành”, “Đi một ngày đảng, học một sàng khôn” Đề nhắn mạnh yếu

tổ thực hành và vận đụng thực tẺ

Hon 2000 nim trước, Không Tử (551 — 479 TCN) đã nói “Những gi tdi

xrghe, tôi sẽ quên Những gì tôi thầy, tôi sẽ nhớ Những gì tôi lảm, tôi sẽ tnế:

Con nha triét học Hy Lạp, Xôcrat (470 — 399 TƠN) cũng nêu quan điểm

“Người ta phải học bằng cách làm một việc gì dé, Với những, điều bạn nghĩ là mình

biết, bạn sẽ thấy không chắc chắn cho đến khi lảm nó”

Những Iư tưởng của gác nhà giáo đục, các nhà triết học thời cổ đại có thể được cơi là nguồn gốc tư tưởng đầu tiên của học qua trải nghiệm Tư tưởng nảy thục sự

được đưa vào giáo dục hiện đại từ những năm đâu của thế kí XOX Năm 1902, tai Mi,

“Câu lạc bộ trồng ngô” đầu tiên đành cho học sinh dược thành lập với ranc dịch dạy

cho trẻ thực hảnh trồng ngõ, ứng dụng kĩ thuật nông nghiệp thông qua trải nghiện các công việc thực lễ của nhà nông từ gieo trông, chăm sóc đến thu hoạch ngô Năm

1907, tại Anh, học qua trải nghiệm dược tổ chức thông qua phong trào “Hướng dao

sinh” với các hoạt động trãi nghiệm như cắm trại, kĩ năng sống trong rừng Cho đến năm 1977, học qua trải nghiệm đã chính thúc được thừa nhận bằng văn ban va

dược tuyên bổ rộng rấi khi Hiệp hội giáo dục trái nghiệm dược thánh lập,

Ngày nay, học qua trải nghiệm đa được tiếp lục triển khai trên phạm vị toàn thể giới và dược nhìn nhận như lả một triển vọng tương lai tươi sáng cho giáo duc toàn câu trong những thập kí tiếp theo

Ở tước ta, một trong những quan điểm đổi mới giáo dục va dio tao được rêu

trong Nghị quyết Hội nghị trung ương 8 khóa XI của BCITTW là: “Tiếp tục đổi mới zmạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát bu tính tích cực, chủ

động, sáng tạo và vận dụng kién thức, kỹ nắng của người học; khắc phục lỗi truyền thy áp đặt một chiều, ghỉ nhé may moc Tap trung dạy cách học, cách nghữ, khuyến

khích tự học, tạo cơ sở đỗ người học tự cập nhật và đổi mới trì thức, kỹ năng, phát

triển năng lực Chuyên từ học chủ yếu trên lớp sang tô chức hình thức học tập da

dạng, chủ ÿ các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cửu khoa học ” [23, tr S]

Theo đó quan điểm chỉ đạo của Dảng là: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn điện năng lực và phẩm chất người học Hoc ải đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với

giáo dục gia đình và giáo đục xã hột' [23, tr 2] Diễn đó cho thay, việc đối mới

tỉnh thức, phương pháp đạy học theo Chương trình mới sau răm 201 5 đặc biệt nhẫn mạnh hình thức học tập trải nghiệm

Trong những năm qua, bộ môn T.ịch sử ô trường phô thông là một trong những,

xuôn học bị cho là môn “phụ”, nặng nề, nhàm chán, khô khan thậm chỉ là môn học

ma hoc sinh “sợ nhật” Tâm lý sợ đẫn đến chắn ghét môn học đã làm chất hrợng đạy

và học thập, làm cho xã hội không khỏi lo lắng Nâng cao chất lượng dạy và học lịch sứ đang là vấn để bức thiết đặt ra Một trong những giải pháp góp phần nâng cao chất hượng đạy học theo Dụ thảo chương trình mới sau năm 2015 là tế chức

thoại động trai nghiệm sáng tạo rong day hoo lịch sử Hoạt động học tập trải nghiệm

sáng tạo là hình thức học tập gắn học tập với thực tiễn, gắn giảo duc trong nha trường với giáo đục ngoài xã hội, “phá vỡ” không gian lớp học, đồng thời có sự tham gia của nhiều nguồn lực xã hội vào quá trình giáo dục Đây là một hình thức tổ chức dạy học tao điều kiện cho học sinh có những trải nghiệm khám phá mới mẽ, qua đó góp phần hình lánh năng lực, kĩ nắng làm việc whom, ki wing sưu lầm,

đánh giá tư liêu sự kiện lịch sử, phát triển năng lực người học,

Như vây, việc đưa hoạt động giáo đục trải nghiêm vào xây đựng cấu trúc

chương trình giáo dục phỏ thông mới dã clio thấy tâm quan trọng của hình thức dạy

học nay trong việc nang cao chat long day va hoe nói chung va day hoc Lich sit

trôi riêng,

Xuất phát từ thực tiễn dạy học Lịch sử ở trường phố thông hiện nay vả yêu câu

của việc tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo cho học sinh trong day hoc

Lịch sử, chúng tôi lựa chọn vẫn để “; Tổ chức hoat dộng học tập trải nghiệm sáng

tạo cha học sinh trong đạy học Lịch sứ địa phương ở trường THPT huyén Ba Vi

— Hà Nội” lâm đề tài nghiên cứn cho luận văn tốt nghiệp của mình

bà

3, Tịch sử nghiên cứu vẫn để

‘Van để hoạt động học lập qua trải nghiệm sáng tạo không phái là vẫn đề mới với nhiều nước trên thể giới, nhưng với Việt Nam van dé nay con khá mới mé Đặc biệt chua cỏ tải liệu nghiên cứu, tác phẩm, luận văn, luận án nảo trinh bảy cụ thể chỉ tiết đến lỗ chức hoạt động học lập trấi nghiệm sáng tạo trong dạy học Lịch sử Vì vậy trong quả trình nghiên cứu chúng tôi đã tham khảo, tiếp cận các loại tải liệu dễ cập đến những vẫn đẻ chung của hoạt động trải nghiệm sáng tạo như sau:

31 Tùi liệu mước ngoài

Lý luận về giáo dục da được nhiều các nhà tâm lí học, giáo đục học quan tâm

nghiên cứu và hoàn thiện từ khá sớm Hệ thống lý luận về hoại động trải nghiệm

sảng tạo tuy có nhiều nghiên cứu khác nhau song dược trình bảy thống nhất với hệ

thông lý luận về hoạt động dạy học

Đầu tiên phải kế đến 1,ý thuyết Hoạt động nghiên cửu về bản chất quá trình hình

thành con người Luận điểm eơ bản của Lý thuyết loạt động, đã trỏ thành nguyên tắc nghiền cứa bản chất người và q

2 trình bình thành cơn người, đó là “Tâm lí bình

thành thông qua hoạt động” Diễu này có nghĩa lá, chí thông qua hoạt động của

chính bản thân con người, thi bản chất người, nhân cách người đó mới được hình

thành và phát triển Hoạt động là phương thức tổn tại của con người Không có hoạt động, không có con người, do vậy cũng không có xã hội loài người Nguyễn tắc

“Tâm lí hình thành thông qua hoạt động” có ý nghĩa chỉ đạo, tổ chức các hoạt động

giáo dục cơn người trong nhà trường trong học tập và giáo dục, rèn luyện, việc lĩnh

hội trị thức, kŸ năng, kĩ xáo là hoạt đội cửa chỉnh người học Con người Ó bự lực

thoại động mới biển kiến thức, kinh nghiệm mã

của bản thân

á hội tích lũy được thành trì thức

Củng với Lý thuyết Hoạt động, Lý thuyết tương tác xã hội đã chỉ ra rằng môi

trường, xã hội — lịch sử không chỉ là đổi tượng, là điều kiện, phương Lin ma con là

„môi trường, bình thánh tâm lý mỗi cá nhân Con người tương tác với những người

xung quanh, tương tác rong mỗi trường xã hội, đã giúp hình thành lâm lý người

"Vận dựng nguyên lý trên trong giáo đục, L4 Vugôtxki, nhà Tâm lí học Tioạt

động nỗi tiếng trong nghiên cứu của minh đã chỉ ra rằng: “rong giáo đục, trong một

lớp học, cân coi trọng sự khám phá có trợ giip (assisted discovery} hơn là sự tự khám phá Ông cho rằng sự khuyên khích bằng ngôn ngữ của giáo viên và sự cộng tác của các bạn cùng tuổi trong học tập là rất quan trọng” [25, tr 13] Điều này cho thấy để hình thành trì thức, kỹ năng, kĩ xảo có hiệu quá cao, không chỉ coi trọng

sự chỉ đẫn, hướng dẫn của giảo viên mà phải coi trọng hoạt động cùng nhan, coi

trọng sự hợp tác, làm việc cùng nhau giữa những người học

Còn nhà Tâm lí học Nhận thức hàng đầu là Tean Piaget chưyên nghiên cứu bản chất nhận thức từ góc độ cá nhân, cũng đã có những kết luận trùng hợp vai TX

Vugôtxki khi nghiên cứu nhận thức ở người Li thuyết của J Piaget về sự giải quyết

nâu thuẫn trong quá trình phát triển nhận thức đã cho rằng: “các cớ nhân, trong

lên đã

trường hợp lương tác cùng nhau, khi có những mâu thuẫn nhận thức xuất

tạo ra sự mất cân bằng về nhận thức, do đó đã thúc đây khả năng và hoạt động

nhận thức, tuc đây sự phái triển nhận thức của mỗi người” [35, tr 32]

'Trong những năm 80 90 của thế kí XX Lý thuyết Kiến tạo ra đời và phát triển

„ các táo giả của Lý thuyết Kiến tạo quan niệm hoạt động học là quá trình người học

tự kiến tạo, tự xây dựng trí thức cho chính mình “À'gười học tự xảy dựng những

cầu trúc trí tuệ riềng về nội dung hoc, lua chọn những thông tin phù hợp, giải nghĩa

thông tim trên cơ sở vốn kinh nghiệm (rỉ thức đã có) và như cầu biện tại, hỗ sung

những thông tin mới đỗ lìm ra ý ngÌĩa của tài liệu mới" |35, tr 34 | Như vậy, hoại động học là quá trình người học tự kiến tạo trí thức cho chính mình chứ không phải

giao viên mang sẵn lời giâi đến cho ho, Ngoài ra, Lý tuyết Kiên tạo còn cho rằng:

thoại động học được hiểu không phải là hoạt động nhận thức cá nhân thuần túy muà là hoạt động cá nhân trong sự tương tác, giao lưu với cáo cá nhân khác, chịu ảnh

thưởng của hoàn cảnh cụ thể Tủ quan niệm trên về hoạt động học, Lý thuyết Kiến tao quan niệm hoạt động dạy là hoạt đông của giáo viên nhằm tổ chức và hướng dẫn hoạt động học người học Người học là chủ thể tich cục của hoạt động học

Một trong những lý thuyết nghiên cứu trực tiếp đến hoạt dộng trãi nghiệm sảng, tạo trong đạy học là ⁄ý tuyết lọc từ trải nghiệm của David A Kolb Trong Ly

thuyết học từ trải nghiệm, Kolb cũng chỉ raring “Hoe từ trất nghiệ là quá trình học theo dó kiến thức, năng lực dược tạo ra thông qua việc chuyến hóa kanh

nghiệm Học từ Hải nghiệm gắn giống với học thông qua làm những khác ở chỗ là

nó gắn với kinh nghiệm và cảm xúc cá nhân” Lý thuyết “Học từ trải nghiệm” là cách tiếp cận về phương pháp học đổi với các lĩnh vực nhận thức Nếu như mục đích của việc dạy học chủ yếu là hình thành và phát triển hệ thống trí thức khoa học,

xăng lực và hành động khoa học cho mỗi cá nhân thì mục đích hoạt động giáo dục

là hình thành và phát triển những phẩm chât, tr tưởng, ý chị, tình cam, sự đam mê,

các giá la, kĩ nẵng sống và những nồng lực chưng khác cần có ở con người trong x hội biện đại Đề phát triển sự hiểu biết khoa học, chúng ta có thể tác động vào nhận thức của người học; nhưng đẻ phát triển và hình thành phẩm chất thì người học phải được trải nghiệm Như vậy, trong lý thuyết

ia Kolb, rãi nghiệm sẽ làm cho việc

thọc trở nên hiệu quả bởi trải nghiệm ở đây là sự trải nghiệm có dịnh hướng, có dân đất chứ không phải sự trải nghiệm tự đo, thiên định hướng,

'Từ giữa thế kí XX, nhà khoa học giáo đục nổi tiếng người Mĩ, John Dewey, di chỉ ra hạn chế của giáo đục nhà trường và đưa ra quan điểm về vai trò của kinh nghiệm Irơng giáo dục Với triết Ìí giáo dục đề cao vai trỏ của kinh nghiém, Dewey cũng chí ra rằng, những kinh nghiệm có ý nghĩa giáo dục giúp nâng cao hiệu quả giáo đục bằng cách kết nối người học và những kiến thức được học với thực tiễn

Theo ông học qua mỗi nghiệm xây ra khi một người sau khỉ tham gia trải nghiệm nhìn lại và đánh giá, xác định cái gì là hữu ích hoặc quan trọng cần nhứ và sử dụng

những điều này đề thực hiện các hoat ding khác trong tương lai

Trong cuốn “Phương pháp day hoc lịch sử ở trường phố thông”, tác giả Vaghin, đã khẳng định vai trò quan trọng của hoạt động ngoại khóa trong đạy học

lich sử Tác giả oũng chỉ rõ tội dung của hoạt động ngoại khóa rất phong phú và

phân loại các loại hoạt động nảy theo nguẫn nhận thúc: lời nói của giáo viên, sử

dung tai liệu thánh van, dé ding trực quan, đồng thời tác giả cũng nhân mạnh 16

Tỉnh thức ngoại khỏa: dọc sách, công tác lịch sử địa phương, tham quan di tích lich

sử Như vậy, thông qua hoạt động ngoại khỏa học sinh sẽ được tham gia trực tiếp

vào các hoại động nhu hình thành những răng lực

Trong cuén “Phương pháp dạy học lịch sử ở trường trung học” do N.G Đami (Chủ biên), cũng dễ cập đến tâm quan trọng của hoạt động, ngoại khóa Đồng thời tác

giá đã riều ra ý kiến thay từ “công tác ngoại khóa” bằng từ “hoạt động ngoài lớp” và

đề xuất một số nội dung cơ bản của hoạt dộng ngoài lớp trong dạy học lịch sử

Nhu vay, các lý thuyết trên déu khẳng dinh vai tro, tim quan trong cúa hoạt động, của sự tương tác, của kinh nghiệm đổi với sự hình thành nhân cách con

người Năng lực chỉ được bình thành khi chủ thế được hoạt động, được trải nghiệm

Những quan điểm này chỉnh lả cơ sở lý thuyết cho việc xây dựng hoạt động trải

nghiệm trong giáo dục

Vận dụng quan diễm học tập trải nghiệm sảng tạo, rất nhiễu các quốc gia trên thé giới đã đua học tập trải nghiệm sáng tao vào chương trình giáo đục từ Tất sớm

và đạt được hiệu quả cao trong giáo đục

Tại Hàn Quốc (một trong những quốc gia có nên giáo đục phát triển nhất của

khu vực), trong cuốn “ Hoat ding tri nghiệm sáng tạo” — Bộ KH - KT va GD Han

Quốc, 2009, dã noi tởi một trong những chương trình dỗi mới của giảo duc Han

Quốc là hoạt động trái nghiệm sáng tạo IIoat động trải nghiệm sáng tạo là những,

hoạt động nằm ngoài các hệ thông các mòn học trong nhà trường, dó là những hoại

động tự chú, hoạt động câu lạc bộ, hoạt động từ thiện và hoạt động định hướng

Tloat động trải nghiệm sáng tại Tàn Quốc không tách rời hệ thống các môn học

trong nha trường mả có quan hệ tương tác, bỗ trợ nhau để hình thành và phát triển những phẩm chất, tư tướng, ý chị, kĩ năng sống vả năng lực cần có trong xã hội hiện đại Hoạt động này mang tính thực tiễn rất cao, gắn bé với đời sống và công đồng,

có tính tổng hợp rửi

O nude Ảnh, việc học được chỉa sẻ bởi nhà trường và nhiều tổ chúc, cá nhân,

xã hội cùng chung tay gánh vác Trong “ Chương mình giáo dục phố thông Anh

lĩnh vực giáo dục

Qudc? (2013) Trung tâm Widehorizon thành lập nấm 2004 (Chân trời rộng mở)

như là niềm hi vọng của giáo đục ngoài trời trong đó có đạy học phiên lưu - mao

tiểm - một hình thức của hoạt động trải nghiệm sảng tạo Tầm nhìn sử mạng của tổ chức này đơn giản là: “Chúng tỏi tia rắng mỗi dứa trẻ đễu có cơ hội trải nghiệm những trị thúc về phiêu lưu mạo hiểm như là một phẩn được giáo dục trong cuộc đời chúng” Tâm nhìn chiến lược ấy bắt đầu 1ừ raột hiện thực được cho là khó tin Hơn 50% trẻ con nước Anh chưa từng biết đến nông thôn, miền quê là gì, riêng thủ

46 London con sé nay là 35% Việc nhiều trẻ em chưa biết đến nông thôn là gì,

cùng với sự suy giảm đáng kể cơ hội giáo dục thông qua các Lỗ chức tham quan cho

trẻ con ở các trưởng phổ thông là nguyên nhân lớn của sự lo lắng tương lại trẻ nhỏ,

vẻ quyên dược két nỗi với thiên nhiên giảm sút và vô số nhưng lợi ¡ch liên quan dén

“giáo đục ngoài trời” - một hình thức của tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Tóm lại, nghiên cứu của các nhà tâm li học, các nhà giáo dục học, cũng như

amé hình học tập trái nghiệm má các nước trên thế giới đang tiến hanh đều khẳng định rõ vai trò, tắm ruan trọng của hoại động trãi nghiệm sáng tạo trong việc hình thành và phát triển năng lực học sinh Đây chính là nội dụng chúng tôi tiếp cận vận dung trong day học Lịch sử ở Việt Nam nhằm tiếp cận với nền giáo dục thể giới

32 Trong nước

Xáo định tâm quan trọng của hoạt động TNST trong đạy học, Nghị quyết Trệi

nghị trưng ương 8 khóa XT về đội mới căn bản, toàn điện giáo duc va dato tạo có đề cập đến van dễ tổ chức hoạt động trải nghiệm sang tao cho học sinh như là một

phương pháp đạy học tích cựo trong quá trinh dạy học Hoạt động trải nghiệm sáng

tạo bản chất là những hoạt động giáo dục nhằm hình thành và phát triển cho học sinh phẩm chất tư tưởng, ý chí tỉnh cảm, giá trị và kĩ năng sống va những năng lực cần cỏ của cơn người trong xã hội hiện đại Nội dụng của hoạt động trải nghiệm sáng lao dược thiết kế theo hướng tích nhiều nh vực, môn học thành các chủ điểm

mang tính chất mở Hình thức và phương pháp tô chúc đa dạng, phong phủ, mém đẻo, linh hoạt, mở về không gian thời gian, quy mô, đổi nrợng và số lượng để học sinh có nhiều cơ hội tự trải nghiêm và phát huy tối da khả năng sáng tạo của các em

Trong Dự thảo Chương trình giáo dục phố thông tổng thê Việt Nam sau 2015,

cũng dễ cập đến § lĩnh vực học tập chủ chót và hoại động giáo dục với lên gọi hoại

động trái nghiệm sáng tạo Trong đó, hoạt động trái nghiệm sảng tạo là hoạt động,

xrởi với cả 3 cấp học, được phát triển từ các hoạt động lập thể, hoại động ngoài giờ lên lớp, ngoại khỏa của chương trình hiện bành, được thiết kế thành các chuyên để

tự chọn nhằm giúp học sinh phát triển các nẵng lực, kỷ năng, miểm tin, dao

đức nhờ vân dụng những trí thức, kiến thức, kỹ năng đã học được từ nhà trường,

và những kinh nghiệm của bản thân vao thực tiễn cuộc sống một cách sảng tạo thông qua các bình thức và phương pháp chủ yếu như: tham quan, thực địa, câu lạc

bộ, hoạt động xã hội/tỉnh nguyện, điễn đàn, giao lưu, hôi thảo, trò chơi, cắm trại,

thục hành lao động, Điều này cho thấy 4m quan trọng của hoạt động trải nghiệm:

sáng tạo cũng như định hưởng dỗi rởi mạnh mẽ hoạt động nảy ở trường phổ thông,

trong giai đoạn tới

Ở Việt Nam, một số công, trình nghiên cứu vẻ lí luận dạy hợc cũng đẻ cập dén vấn để tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sảng tạo Người đầu tiên nghiên củu

phát triển ứng dụng Lý thuyết Hoạt động vào nhà trường chỉnh là GS.VS Pham Minh Hạc, Theo ông, thông qua hoạt dộng của chỉnh cá nhân, bản thân mới dược

tình thành và phát triển Như vậy, trong học tập và giáo dục, rên luyện, việc lĩnh

hội trí thức, kĩ năng, kĩ xâo, lĩnh hội các giá trị xã hội là hoạt động cña người học

Con người có tự hoạt động mới biến kiến thức, kinh nghiệm mà xã hội tích lũy

được thành trí thức của bản thân “/oại động không chủ rèn luyện trí thông mình

bằng hoại déng, ma con thu hẹp sự cưỡng bức của nhà giáo thành sự hợp tác bậc

cao” [8, tr 14]

Trong nước, thời gian qua cũng có nhiều bài báo, bài nghiên cứu khoa học về

tỉnh hình học tập trái nghiệm sáng tạo như

Ki âu hội thảo: “TỔ chức hoại đông trải nghiệm sdng tao cha học sinh phổ thông và mô hình phố thông sẵn với sản xuất kinh doanh tại dia phương” của Hộ Giáo đục và Đảo tạo, đã thu hút rất nhiều bài viết của các tác giã trong cả nước Đã

có 19 bài của 21 lác giả gửi dến hội thảo, trong số đó có một số bài viết hay, đã dễ cập ở mức độ nóng vấn đề tổ chức hoạt động trái nghiệm sảng tạo cho học sinh như:

Trong bài viết “Mộ số vấn đã về hoại động trải nghiệm sáng tạo trong

chương trình giáo đực phổ thông mới”, PG8.TS Lẻ Huy Hoàng, trường Đại học Sư

phạm Hả Nội có đê cập tới quan mệm vẻ hoạt động trải nghiệm sảng tạo là “

động mang xã hội, thực riễn đến với môi trường giáa duc trong nha ining dé hoc sinh tự trải nghiệm trong tập thể, qua dó hình thành và thể hiện dược phâm chất, năng lực; nhận ra năng khiếu, sở thích, đam mê; bộc lộ và điều chỉnh cả tinh, gid

tị; nhận ra chính mình cũng như kioanh buớng phát triển của bản thân; bồ wre cho

và cùng với các hoại động dạy học trong chương trình giáo dục thực hiện tôt nhất mục tiêu giáo đục” [35, tr 62] Táo giả cũng để cập đân nội dung, đặc điểm của hoại động rãi nghiệm gắng tạo Từ kinh nghiệm hoại động sáng lạo ở Hản Quốc lắc

giả dưa ra ván để trải nghiệm sáng tạo thông qua nghiên cứu khoa học kĩ thuật và

giáo duc STEM.

Bai viết của PGS.LS, Đố Ngọc Thông nghiên cứu “#foạt động trai nghiệm sáng lạo — kinh nghiệm quốc tô và vẫn dé của Việt Nam” Trong đỏ, tác già giới thiệu kinh nghiệm tổ chức hoạt động trải nghiệm sảng tạo trong giáo đục phố thăng,

nước Anh và Han Quốc Đây đều lá những nước đã đưa hoạt động trải nghiệm sáng

†ạo vào chương trình đảo tạo từ sớm và đạt được những kết quả to lớn Tử đó tác giả đưa ra kết luận: “7.ôu nay chương trình giáo dục phổ thông Việt Nan đã có hoạt động giáo dục nhưng chưa được chủ ý đúng mác; chưa hiểu đúng vị trí, vai trò và

tính chất của các hoại động giáo dục Chưa xây dựng được một chương trình hoạt

động giáo dục da dạng, phong phú và chỉ tiết với đây đủ các thành tÔ của một

chương trình giáo đục Chưa có hình thức dánh giá và sử dụng kết quã các hoạt động giáo đục một cách phù hợp" [35, tr 20]

Thể Bùi Ngọc Diệp trong bài viết “Hình thức (Ễ chức các hoạt động trải nghiệm súng tạo trong nhà trường phổ thông ”, cũng, đưa ra quan niệm về hoạt động

trải nghiệm sáng tao trong nhà trường phố thông Theo đó “Các em được chủ động

tham giá vào tất cả các khâu của quó trình hoạt dộng: từ thiết kế hoạt dộng dễn chuẩn bị, thực hiện và đành giá kết quả hoạt động phù hợp với đặc điểm lúa tuổi và

khả năng của bản thân; các em được tải nghiệm, duoc bay té quan điểm, ý lướng;

dược dánh giá và lựa chọn ÿ tường hoạt dộng, dược thể hiện, tự khẳng dink ban

thân, được tự đánh giá và đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của nhóm mình

và của bạn bè, ” [A5, tr 85] Hoạt động trải nghiệm điễn ra với nhiều hình thức

như: hoạt động câu lạc bộ, tổ chức trỏ chơi, điển dân, sân khẩu tương tác, tham

quan đã ngoại, hội thi, tổ chức sự kiện, hoạt động giao lưu hay hoạt động chiến

dịch, hoạt động nhân đạo

Đài viết của PGS.TS Đình Thị Kin Thoa, ĐHGD - ĐHQGHN “ Hoạt đồng

trải nghiệm sáng tạo góc nhìn từ li thuyết và bọc từ trải nghiện” cô đề cập đến sự

khác biệt giữa học đi đối với hành, học thông qua làm và học từ trân nghiệm Trong

do, “hoc tr trai nghiệm gân giống với học thông qua làm nhưng khác ở chỗ là nó

gắn với kinh nghiệm và cảm xúc cá nhân" [35, tr 49] Táo già cũng đưa ra mô hình

và chủ trình học từ trãi nghiệm cửa David Kolb vả vận đụng lý thuyết “Học lừ trãi nghiệm” của Kolb váo việc dạy học và giáo dục trong trưởng học Theo táo giả, để

'phát triển sự hiểu biết khoa học, chúng †a có thể tác động vào nhận thức của người

học; nhưng dễ phát triển vả hình thành năng lực (phẩm chất) thì người học phải trải

nghiệm Hoạt động trải nghiệm sáng tạo lả hoạt động giáo đục thông qua sự trải

nghiệm và sáng tạo của cá nhân trong việc kết nổi kinh nghiệm học được trong nhà trưởng với thục tiễn cuộc sóng, nhờ đó các kinh nghiệm được tích lữy thêm và dân

chuyền hóa thành năng lực

Trong Tình vực lịch sử, bài viết cuã T8 Nguyễn Văn Ninh, khoa Lịch Sử, ĐHSPHN, “Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học lịch sử lớp 1”

có đề cập tới khái niệm, biện pháp và hình thức của hoạt động trải nghiêm sáng tạo Ngoài ra, tác giả đã đưa ra rnội số vì dụ cụ thể về các hình thức tổ chức hoạt động,

TNS! trong day hoc lich sử lớp 10

ia bO Gido duc va Pao tao nam 2015, “KỸ

Trong: lài Hiệu tập huấn mới nhất

năng xây dựng và tÔ chúc các hoạt động trải nghiệm sảng tao trong trường trung học”, đã tập hợp đây đủ và hệ thông những nghiên cứu của các nhà giao duc đầu ngành về hoạt động trải nghiệm sảng tạo rửu: PGS TS Nguyễn Thúy Hồng,

PGS.18 Định Thị Kùn Thoa, 18 Ngõ Thị Thu Dung, ThS Bui Ngoc Diép, Ths

Nguyễn Thị Thu Anh Tải liệu dé cập những vân để chung của hoạt động trải

nghiệm như khái niệm, đặc điểm; xác định mục liêu, yêu cấu, xây dựng nội dung

và cách thức tổ chức hoạt động trái nghiệm sáng tạo trong trường phổ thông, đánh giả hoại động trải nghiệm với phương pháp và công cụ cụ thể

Ở Việt Nam, trong những năm qua hầu hết các nhà trường đã triển khai các

phương pháp, hình thức tổ chức đạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ

động, tự học, phát triển răng lực học sinh Trong dé, rhiều trường đã triển khai các

znô hình trường học găn với công đông, tỏ chức hoạt động học tập trải nghiệm sang

tạo Mặc dù là một tình thức đạy học khá mới mẽ, song đã có n trường ở trước

†a dưa mô hình học tập nảy vào thưc hiện vả bước đâu dạt kết quả tốt: Trường phô

thông vùng cao Việt Hắc, trường THPT Tuyên Quang, trưởng TIIPT Thực Nghiệm,

THET Nguyễn TáI Thành Ở mỗi trường với đặc thù ở địa phương và thực liễn của

nha trường, mô hình học tập trải nghiệm được dưa ra phú hợp

Ở Hường phổ Vùng cao Việt Bắc đã tổ chức yêu cầu tổ nhóm nghiên cứu tổng thể chương trình SGK THPT ba năm nhằm tìm ra diễm hạn chế càn khắc phục, xây dụng kế hoạch chi tiét cho từng môn theo định hưởng phát triển năng lục học

10

sinh dựa trên nguyén tc: pla hyp, phat huy dược năng lực học sinh Đám bảo tỉnh

logic, tính thông nhất giữa các môn học, đảm bảo thời lượng của các môn học

Càn trường THPT Nguyễn Tat Thành đã xây dựng và thực hiện để án “Xây dựng trường phỏ thông, thực hảnh Nguyễn Tất Thánh theo mỏ hình phát triển năng,

hực chung” của chương trình quốc gia, lựa chọn hình thức phù hợp với thực tiễn nhà

trường đập ứng yêu cầu phát triển năng lực học sinh Hình thức tổ chức dạy học đa dang gồm: day học du án, đạy học trải nghiệm Hình thức tê chức day học này tạo

điêu kiện cho học sinh được trải nghiệm, được khám phá, qua đó góp phản hình

thành nẵng lực tự hoc, răng lực giải quyết vận dé, kha ning hop lac va khát vong học tập suốt dời Nhà trưởng, ngoài hình thức học tập trên lớp, nhà trưởng con tiện

hành những hoạt động ngoài lớp giúp cho không gian lớp học được mở rộng thêm Củc hoại động trỗi nghiệm sáng tạo cho học sinh đã được nhà trường lỗ chức tử

- Các hoạt động tập thể “Chào học sinh lớp 107 đánh cho khối THPT, “Vui

tết trung thự” cho học sinh khéi TIICS, các chương trình tham quan, đã ngoại, học

tập thực tế, chương trình dạy kĩ năng sống, Học kỉ quân dội

- Tổ chức các hoạt động giáo dục ngoái giờ lên lớp theo chú đề: cuộc thí

“Hùng biện tiếng Anh”, “Cuộc thi Sách và Tôi”, triển lãm tranh “Noi cắm xúc thăng hoa”

Các mô hình học tập trải nghiệm trên đây không chỉ là sợi dây gắn kết người học — người đạy, người học với nhà trường mà còn là cầu nối giúp học sinh phát triển năng lực, những kĩ năng sông cần thiết để có hành trang vững bước vào đời

Mô hình học tập trải nghiệm này cũng đã rút ra rất nhiêu kinh nghiệm cho việc trong xây dựng chương trình trong thời gian tới đây

Như vây, các nguồn tải liệu trong nước và thế giới dầu dé cập dén vai trò của

hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong đạy học nhằm phát triển năng lực học sinh

Cac (ai liệu này cũng làm rõ khái mệm, nội dung, hình thức lô chức, của hoại

động trải nghiệm nhưng chưa có tải liệa nào để cập cụ thể dến hoạt động học tap

trải nghiệm trong môn Lịch sử Môn học Lịch sử với những đặc trưng riêng, hình

thành và phát triển năng lực chuyên biệt cửa học sinh cần được nghiên cửu, tiếp cận: theo những đặc trung riêng biệt Mặc dủ, chưa cỏ tải liệu nao dé cp cụ thê đến

việc tổ chức hoạt động học tập trai nghiệm sáng tạo trong dạy học Lịch sử nhung

các công trình nghiền cửu trên là nguồn tài liệu tham khéo qui giá cho để tài nghiện cứu của chúng tỏi

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

31 ĐỐI tượng

Đối lượng nghiên cứu của để tài chính là vấn đẻ cách thức lỗ chức hoạt động,

học tập trải nghiệm sảng tạo cho học sinh trong dạy học Lich si địa phương ở trường THPT huyện Ba Vì- Hà Nội

42 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: đi sâu nghiên cứu các hình thức và biện pháp tổ chức hoạt

động học tập trải nghiệm sảng tạo cho học sinh trong đạy học Lịch sử địa phương ở trường LHPT huyện Ba Vi Hả Nội

Pham vi thục nghiệu: chúng tôi Hiến hành thực nghiệm tại trường THPT Ba Vì —

Ba Vi Hã Nội

4 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

41 Mục dịch nghiên cửa

khẳng định vai trỏ vả ý nghĩa của hoạt động học tập trải nghiệm sảng tạo, từ đó

đưa ra các hình thức và biện pháp tổ chức hoại đông học lập bãi nghiệm trong dạy

học Lịch sứ địa phương ở trường TLIPT huyén Ba Vi Liá Nội

4.2 Nhiệm vụ nghiên cửu

+ Nghiên cửu cơ sở lí luận của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo như

khải niệm, nội dung, yêu cầu, các hình thức tổ chức học tập trải nghiệm sang tao

+ Nghiêm cứu cơ sở thực tiễn của hoạt động học lập trải nghiệm sắng tạo

! Nghiên cứu nội đưng chương trình môn Lịch sử THPT, phần Lịch sử địa phương của Hả Nội để xác dịnh nội dung tiền hành hoạt động, học tập trải nghiệm

sang tao.

+ Để xuất các hình thức và biện pháp tổ chức hoạt dộng học tập trái nghiệm

sáng tạo cho học sinh trong dạy học Lịch sử địa phương ở trường THPT huyện Ba

"Vi — Hà Nội

+ Thực nghiệm sư phạm để kiếm chứng tính khá thi của để tải

5 Cơ sử phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sử phương pháp luận

Tựa lrên lí luận của chủ nghữa Mác — T.ênin, ty tưởng Hỗ Chí Minh, quan diễm dường lối của Đảng và Nhà nước về giáo dục và đổi mới phương pháp dạy

học Tịch sử

%2 Phương pháp nghiên cứu

+ Phương pháp nghiên cứu li thuyết: đọc và phân tích, tổng hợp các tài liệu

vẻ Tâm l học, Giáo dục học, các tải liệu chuyên khảo, tai liệu lịch sử, phương pháp dạy học lịch sử, chương trình, sách giáo khoa lịch sử phổ thông vá các tải liệu khác

có liên quan

+ Phương pháp nghiền cứu thực tiển tiến hảnh quan sét, điều tra bằng phiêu

điều tra đối với giáo viên và học sinh Thực nghiệm sư phạm nhằm khẳng định kết

quã nghiên cứu của luận văn

6 Giả thuyết nghiên cứu

Néu vận dụng dúng cách thức tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng lao

cho học sinh trong dạy học Lịch sử địa phương ở trường THPT huyện Ba Vỉ theo

đúng để tải thì sẽ tạo ra được sự say mê học tập Lịch sử của học sinh

7 Déng gop của đề tài

Thực hiện tốt những nhiệm vụ để ra, luận văn góp phản

- Khẳng định vai trỏ, ý nghĩa của hoạt động học tập trải nghiệm sảng tạo trong dạy

Thọc lịch sở

- Phan ánh được thục trang dạy và học lịch sử, thạc trang của việo tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sắng tạo ở trường phổ thông.

- Đề xuất một số hình thức vả biện pháp tỏ chức hoạt động, học tập trái nghiệm sáng,

†ạo trong chương trình Lịch sử địa phương ở trường trung học phổ thông

8 Ý nghĩa khoa học và thục tiễn của dé tai

&1 Ý nghĩa khoa học

lâm phong phú thêm lí luận phương pháp day hoc lich si néi chung va

phương pháp dạy học trải nghiệm sảng tạo trong dạy học lịch sử nỏi riêng

82 Ý nghĩa thực Đẫn

Là nguồn tài liệu tham kháo cho sinh viên các trường Cao ding, Dai hoc Su

phạm, Dại học giáo đục, giáo viên môn Lịch sử và bản thân tác giả luận văn vận

dụng trong quá trinh đạy học lich sử ở trường phố thông

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mỡ đầu, kết hiận, lài liệu thaun khảo, phụ lục, hiận văn cầu trúc

thành 2 chương:

Chương 1: CƠ SỞ TÍ LUẬN VÀ THỰC TIẾN CỦA HOẠT ĐỘNG HỌC

TAP TRAI NGHIEM SANG TAO TRONG DAY HOC LICH St’ 6 TRUONG TRUNG HOC PHO THONG

Chương 2: : MỘT SỐ HÌNH THỦC VÀ BIỆN PHÁP TÔ CHỨC HOẠT

DONG TIỌC TẬP TRẢI NGIIữM SÁNG TẠO CHO HỌC SINH TRONG DẠY

HỌC I.ỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG Ở TRƯỜNG THPT HUYỆN BA VÌ - HÀ NỘT

CHƯƠNG1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIẾN CỦA HOẠT ĐỌNG HỌC TẬP

TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PIIÖ THONG

1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1 Một số khỏi mệm thuật ngữ cơ bản

Trải nghiệm

Trong đời sống bàng ngày, chúng ta thường xuyên nhắc đến luật ngữ trải

nghiệm, chính vì mức độ phê biến của thuật ngữ này riên cũng có nhiều quan niệm: khác nhau về (rồi nghiệm

Từ điển tiếng Việt định nghĩa: Trải có nghĩa là “đã tùng qua, tùng biết, từng chịu đựng” còn nghiệm cô nghĩa là “binh qua thực tê nhận thay điều đó đúng" Như vay, wai nghiém có nghĩa là quá trình chủ thể được rực tiếp tham gia hoại dộng và

rút ra những kinh nghiệm cho bản thân

Theo Từ diễn Bách khoa Việt Nam “;rái nghiện” dược diễn dái theo hai nghĩa

Trải nghiệm theo nghĩa chung nhất “lè bất kì một trạng thải có màu sắc xúc cảm

nào được chủ thế câm nhận, trải qua, đọng lại thành bộ phận (cùng với trì thức, ý thức ) trong dời sống Lâm lí của từng người” Theo nghữa hẹp tải nghiệm “ là

những tin hiệu bên trong, nhỏ đó các sự kiện đang điền ra đối với cd nhân được ý thức chuyền thành ý kiến cá nhân, góp phần hea chọn tự giác cúc động cơ cần thiết, điều chỉnh hành vị của cá nhân”

Bach khoa toan thu mớ Wikipedia định nghĩa Trái nghiệm hay kinh nghiệm Ja

tổng quan khái niệm bao gầm trì thức, kĩ năng trong quan sát sự vật hoặc sự kiện

đạt được thông qua tham gia vào hoặc tắp xúc đến sự vật hoặc sự kiện đó Lịch sử

của từ “trải nghiệm” gân ngÌữa với khái niêm “thữ nghiệm” Thực tiến cho thấy nải

nghiệm đạt được thường thông qua thử nghiệm Trải nghiệm thường đi đến một trì

thức về sự hiếu biết đền sự vật, hiện tượng, sự kiện

Sáng tạo

Khải niệm sáng tao dugc sit dung déng nghia voi nhiéu thuat ngữ khác như: sự sáng tạo, tư duy hay óc sáng tạo Các thuật ngữ này đều có liên quan đến một thuật ngữ gốc Latin “Crear” và mang một nphĩa chưng là “sự sản xuất, tạo ra, sinh ra một cải gì đó mà trước đây chưa hễ có, chưa tốn tại” [10, tr 37]

Ngoài ra, sống tạo cũng được hiểu “là dạo ra những giá trị mới về vậi chất hoặc tỉnh thần, Tùn ra cái mới, cách giải guyết mới, không bị sò bó, phụ thuộc vào cải đã

có Có thÊ sáng tạo trong bắt kì trong lĩnh vực nào: khoa học, nghệ thuật, sản xuất

— k thuật, kinh tổ, chỉnh trị v.v "

Như vậy, đủ quan niệm như thế nảo thì sáng tạo chính là việc tạo ra cái mới

Sang lao là tiểm năng có ở mọi người bình thường và được huy động trong lừng

hoàn cảnh sống cụ thể, Mỗi người khi tạo ra cái mới cho cả nhân, thí sảng tạo dỏ được xem xét trên bình điện cá nhân, côn tạo ra cái mới liền quan đến cả một nên

văn hóa thì sáng tạo dỏ dược xót trên bình diện xã hội

Năng lực

Năng lực là một phạm vì trung lâm của lâm lí học và đã được nhiều tác giả

ó một khái niệm thống nhảt về

tiền hành nghiên cứu Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa

xăng lục Nhưng rãi nhiêu tác giả có chứng quan điểm về định nghĩa năng lực

"Trong tài liệu tập huấn “KP nang xây dựng và tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong trường tung học", năng lục được biều "là tổ hợp các thuộc tỉnh độc đáo của cá nhân, phù hợp với yêu cầu của một hoạt động nhất định, đảm

bảo cho hoại động đó có hiệu quả; Hay nói cách khác, năng lực là khả năng vận

dung các kiên thức, kỹ năng, thái độ, niềm tin, giá trị vào việc thực hiện các

nhiệm vụ trong những hoàn cảnh cụ thể của thực tiễn "[10, tr 28]

Trong cuốn “Dạy học tích hợp phat triển năng lực học sink” của lác giả Đỗ

Hương Trả (chỗ biên), các lác già dã định nghĩa năng lực là “khá năng lap: động tẵng hợp cáu kiến thác, lỡ năng và cáo thuộc tính lâm lÁ cá nhân kháo như hứng thú, niềm tin, ÿ chỉ dễ thực hiện thành công một loại công việc trong một bối cảnh nhất định "4, tr 7)

Hoạt động giáo dục, hoạt động dạy học và hoạt động ‘INST

Theo nghữn rộng hoại động giáo dục là “những hoạt động có chủ đích, có kế hoạch hoặc có sự định hưởng của nhà giáo dục, được thực hiện thông qua những cách thức phù hợp đề chuyến tải nội dụng giáo dục tới người bạc nhằm thực hiện

muo tiéu gido duc” [9, tr 44], Hoạt dộng giáo dục này bao gồm: hoạt dộng dạy

học và hoạt động giáo dục theo nghĩa hẹp

Hoạt dộng giáo dục theo nghĩa hẹp được hiểu là những hoạt động có chủ dích,

cá kế haạch, do nhà giáo đục định hướng, thiết kế, tổ chức trong và ngoài giỏ bọc,

trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu giáo đục theo nghĩa hẹp, hình

thánh y thức, phẩm chất, giả trị sống, bay các năng lực tâm lÿ xã hội

Hoạt động day hoc la quá trình người dạy tổ chức và hướng dẫn hoại động học

của người học nhằm giúp người học lĩnh hội tri thức khoa bọc, kinh nghiệm của xã hội loài người đễ phát triển trí tuệ và hoàn thiện nhân cách người hoc

Như vậy, hoạt động dạy bọc chú yếu nhằm phát triển mặt trí tuệ, hoạt động giáo

dục theo nghĩa hẹp chủ yêu nhằm phát triển mặt phẩm chất đạo đức, đời sảng tỉnh câm Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, hoạt động giáo đục (nghĩa hẹp) thực hiện cóc mục tiêu giáo dục thông qua một loạt các hoạt động như hoạt

động giao duc ngoài giờ lên lớp, hoạt đông tập thế

'Theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới, hoạt động giáo dục

(theo nghĩa rộng) bao gồm hoạt động đạy học và các mục tiêu của hoạt động giáo

dục (nghĩa hẹp) nói trên sẽ được đưyc hiện chỉ trong mội hoạt động có tên gợi là

hoạt động trải nghiệm sảng tạo Như vậy, hoạt động TNST sẽ thực hiện tắt cá các xnục tiêu và nhiệm vụ của các hoạt động giáo đục ngoài giờ lên lớp, hoạt động tập thể, và thêm vào đỏ là những ruục tiêu và nhiệm vụ giáo dục của giai đoạn mới

Vậy khái niệm hoạt động học tập TNST trong nhà trường phổ thông cỏ thể dược

hiểu là “các hoại động giáo đục thực tiển được tiến hành song song với hoạt động

dạy học trong nhà trường, Hoại dộng trải nghiệm sắng (qo là mội bộ phận của quá

trình giáo dục, được tỔ chức ngoài giờ học các môn văn hóa trên lớp và có mối

quan hệ bỗ sung, hỗ trợ cho hoại động dạy học Thông qua các hoạt động tực

hành, những việc làm cụ thê và các hành động của học sinh, hoạt động trấi nghiệm sảng tạa sẽ khai thác kinh nghiệm của mỗi cả nhân, tạo cơ hội cha các em vận dụng

một cách lích cực những kiến thức đã học vào thực lễ và đưa ra được những sáng

kiến của mình, từ do phát hay và nuôi dưỡng tính súng tạo của mỗi cả nhân của học

sinh "[35, tr 8.

Từ khái niệm nảy chơ thấy, sơ với các hoạt động ngoài giờ lên lớp dang dược

tiên hành hiện nay trong chương trường phổ thông thi hoạt động TNST sẽ phong

phú hon câ về nội dưng, phương pháp và hình thức hoạt đông Đặc biệt mẫi hoạt

động phải phù hợp với mục tiêu phát triển những, phẩm chất, năng lực nhất định của

học sinh

Hiệp hội “Giáo dục trải nghiệm” quốc tế dịnh nghĩa về học qua trải nghiệm “/a một phạm trù bao hàm nhiều phương pháp trong đó người đạy khuyến khích người học tham gia các trải nghiệm thực tổ, sau Áó phân ảnh, tông kết lại đễ tăng cường hiểu biết, phát triển Kĩ năng, định hình cdc gid trị sống và phái triển các năng lực

bản thân, tiền tới đúng góp tích cục cho cộng đồng và xã hội " [35, tr 115]

Hoạt động hoc tập trất nghiệm sảng tao con dược hiểu lá “hoạt động giáo dục, trong đó, tùng cá nhân bọc sinh được trực tiếp hoạt động thực tẫn trong môi

trường nhà trường cũng như mỗi trường gia đình và xã hội dưới vự hướng dẫn và tễ

chức của nhà giáo dục, qua đó phái triển tình căm, đạo đức, phẩm chất nhân cách,

các năng lực , từ đó tích luỹ kinh ngiiệm riêng cũng như phát lu tiểm năng năng sáng tạo của cá nhân mình” J10, tr 8}

Các khái niệm này đêu khẳng định vai trò định hướng hướng dẫn của nhà giáo

dục (không phải là hoạt dộng trải nghiềm tự phải) Nhà giáo dục không tổ chức,

phân công học sinh một cách trực tiếp má chỉ hỗ trợ, giám sát Học sinh được trực

tiếp, chủ động tham gia các hoạt động Phạm vi các chủ để hay nội dung hoạt động

và kết quả dầu ra là năng lực thực tiến, phẩm chat va tiém năng sảng tạo, và hoạt động là phương thức cơ bản của sự hình thành và phát triển nhân cách con người

Từ những kết quả nghiên cửu các lí thuyết trên có thể thấy học lập trải nghiệm sảng tạo là phương thức hoạt động, chỉ sự tương tác, sự tác động, của chủ thể với đổi

tượng xung quanh và ngược lại Hoại động ở là hoạt động của chính bản thân chủ thể Những hoạt động này vừa mạng tính trải nghiệm, thử và sai, vừa là cách

thức nhận thức, tác động cúa riêng mỗi chú thể Qua hoạt động giái quyết vẫn để má

thu nhận những giá trị cần thiết cho bản thân đó chính là quá trình mang tính trải

nghiệm Học tập trải nghiệm sảng tạo nhân mạnh đến sự trải nghiệm, thúc đây năng,

lực sáng tạo của người học.Trang đó “trải nghiệm” là phương thức giáo đục và

“sáng tạo” là mục tiêu giáo đục,

1.1.2 Đặc điểm cũu hoạt động trãi nghiệm sảng tạo

1.1.2.1 Nội dưng của hoạt động trải nghiệm sáng tạo mang tính tích hợp và phân hóa cao

ôi dung của hoạt động trãi nghiêm sáng tạo rât đa dang và mang tính tích hợp, tổng hợp kiến thúc, kĩ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực hoạt đông và

giáo đục như: giáo đục đạo đức, giáo đục trí tuệ, giáo đục kĩ năng sống, giáo dục giá

trị sống, giáo dục thâm mĩ, nghệ thuậi, giáo dục lao động, giao duc an loan giao thông Nội dung gido dục của hoạt dộng trải nghiệm sảng tạo thiết thực và gân gũi với cuộc sống thực tế, đáp ứng được nhu cầu hoạt động của học sinh, giúp các

em vận đụng những hiểu biết của mình vào trong cuộc sông một cách dé dang,

thuận lợi Các nội dung của hoạt động trải nghiệm sảng tạo thường thuộc 4 nhóm sau đầy:

+ Nhom các hoạt động xã hội

1 Nhóm các hoại động học thuật

+ Nhém các hoạt động nghệ thuật và thể thao

+ Nhóm các hoạt đồng định hướng nghề nghiệp (tìm hiểu thông tin về hướng phát

triển tương lai, tìm hiểu bản thân)

Cụ thể, học sinh sẽ được trãi nghiệm:

Trải nghiệm cuộc sống: Tâm nông - trắng lúa, gặt, làm vuởn, chăn nuôi

Trải nghiêm xã hội: Hoại động xã hội và các lỗ chức phi chính phủ: đến thãm và

giúp đỡ tại các trẻ trẻ raỗ côi, bệnh viện, viện dưỡng lão, hoặc lám các hoạt động tử

thiện cho các tả chức phi chính phủ

Trải nghiệm nghề nghiệp:

Khảm phá định hưởng nghề nghiệp: Khách mời là những, chuyên gia trong,

các Tĩnh vực nghề đa đạng, hoặc những người thành công trong mét linh vực nghề nảo đó, họ sẽ nó những lời chia sẽ và lời khuyên bd ich cho ode om học sinh Các

em có thể trực tiếp đến thăm cơ sở làm việc cửa những khách mời đó, từ đỏ các em

nhìn nhận lại khả năng bản thân và cụ thể hóa định hướng nghề nghiệp cho mình

Thủ công mỹ nghệ: Gỗm, sử, mộc và các loại hình thủ công khác

Lat, múa dân gian: Là hoạt động trải nghiệm về văn hỏa rit thủ vị, Lọc sinh

giữa các khối duong nhu khéng con khoang cách, tắt cá củng hòa chung lời ea diệu nhạc mang đậm tính truyền thông

Kham pha khoa hoc: Phong đọc sách, phòng việt văn, thí nghiệm khoa học, toán học Có rất nhiều hoạt động, má học sinh có thể lựa chọn tham gia theo sở

thich ota minh

How lộng nghệ thuật: Phải hiện và phát triển khả năng đặc biệt của học sinh

thông qua các hoạt động như diễn kịch, đóng phím, đóng vai các nhân vật lịch sử,

*kẻ chuyện lịch sử

Việc lựa chọn nội đụng cụ thể nào cho hoạt động trái nghiệm, các nhà trường,

có thể tự quyết dịnh, song cản dãm các nguyên tắc sau

- Mục tiêu: nội đụng lựa chọn phải có tru thê để đạt được mục tiêu năng lực

dé ra

- Phủ hợp: nội dung lựa chọn cần phủ hợp với độ tuổi học sinh, trình độ học

sinh Không nên xây đựng các chủ đề trải nghiệm vượt quá xa nội đang kiên thức

của hoc sinh nhằm tạo cho học sinh tin tưởng vào nẵng lực của chính bản thân

xninh Ngoài ra, phủ hợp với điều kiện địa phương, điều kiện nhà trưởng

- Khoa học — giáo dục: nội đung phải đảm bảo tính lôgie và khoa học, tỉnh

thấm mỹ vả tỉnh đạo dức

- Thời sự: nội dung Iya chon cin dap ứng với những yêu cầu của xã hội ở thời điểm giao duc Chả để thường gắn chặt với những vấn đẻ môi trường xã hội, kinh tế, khoa học kĩ tật đang là vấn dễ giải quyết ở địa phương nơi tập thể học

sinh sống và học tập

- Gắn kết: gắn với đi ng thực tiễn địa phương, đất nước và hỏa rhập quốc

tế, Các chủ dễ HĐTNST cần có sự dóng gop và tham gia của tập thể học sinh với sự

hướng dẫn và tham gia của giáo viên, cán bộ quản lý, cán bộ chuyên mồn ở địa

phương nhằm thông qua hoạt động, học sinh không chỉ giải quyết vẫn đề đất ra mà

còn rèn luyện các kỹ nẵng sống cho mình

3.1.2 2 Hoạt động tải nghiệm sảng tạo được thực hiện dưới nhiều bình thức da dạng

Hoạt động TNST dược tổ chức duới nhiễu hình thức khác nhau nhự trẻ chơi,

hội thị, điển đản, giao lưu, tham quan du lịch, sản khảu hóa (kịch, thơ, hát, mủa rồi,

30

tiểu phẩm, .), thể dục thể thao, câu lạc bộ, tổ chức các ngày hội, các công trinh nghiên cứu khoa học kỹ thuật Mỗi một bình thức hoạt động trên đều tiểm tàng trong nẻ những khả năng giáo đục nhất định Nhờ các hình thức tổ chức đa d ang,

phong phú mà việc giáo dục học sinh được thực hiện một cách tự nhiên, sinh động, nhẹ nhàng, hắp dẫn, không gò bỏ và khô cứng, phủ hợp với đặc điểm tâm sinh lý

cũng tử nhu cầu, nguyện vọng cửa học sinh Trong quả trình thiết kế, tổ chức,

dánh giá các hoạt dóng trải nghiệm sảng tạo, cả giáo viện lẫn học sinh đều có cơ

hội thể hiện sự sáng tạo, chủ động, linh hoạt của mình, lam tăng thêm tính bắp dẫn,

đốc đáo của các hình thú chức hoại động Sự đa dạng của hình thức trải nghiệm

cũng tạo cơ hội thực hiện giáo dục phân hỏa

ủa Dự thảo chương trình giáo dục phổ thông mới có

Căn cử theo hướng dã

thể thầy hoạt động trải nghiệm sáng tạo được tổ chức với tư cách là một hoạt động, độc lập vả hoạt động TNST cững là một hình thức dạy học được tiến bảnh trong các

xôn học như Tịch sử, Địa lí, Sinh học

Môn Lịch sử ở trưởng phổ thông được chia thành hai phản: phân nội khóa và

ngoại khỏa Trong phân nội khỏa gồm lịch sử thể giới, lịch sử Việt Nam và phần lịch

sử địa phương, Trong giới hạn của để tải, tác giả chỉ đi sâu vào tổ chức hoạt động

TNST cho học sinh trong đạy học lịch sử địa phương bải nội khóa với một số hình

thúc cụ thể sẽ được trình bảy ở chương hai của luận văn

Với nhiều bình thức tổ chức đa dang, hoạt động trải nghiệm có thể được tố

chức theo các qui mê khác nhau như: theo nhóm, theo lớp, theo khối lớp, theo trường hoặc liên trường, Tuy nhiên tổ chức theo qui mô nhóm vả qui mô lớp có ưu

thé hơn về nhiều mặt như: tố chức đơn giản, không tốn kém, mất it thời gian, học sinh tham gia được nhà nhiều hơn và có nhiều khả năng hình thành và phát triển các

xăng lực cho học sinh hơn

Địa diém tổ chức hoạt dộng trải nghiệm sáng tạo ở trong và ngoài nhà trường, như: lớp học, thư viện, phòng đa năng, phỏng truyền thống, sản trường, vườn

trường, công viên, vườn hoa, viên bảo tảng, các di tích lịch sử và văn hóa, các danh

lam thắng cảnh, các công trinh công cộng, các nhà nghệ nhân, các làng nghề, cơ sở sản xuất hoặc ở các địa điểm khác ngoài nhà trường có liên quan đến chủ để hoạt

động Với môn Lịch sử, dja diém tổ chức hoạt dộng TNST có thẻ là phòng truyền thông, viện bảo tảng (cach mạng, lịch sử), các di tích lịch sử, làng nghề

1.1.2.3 Hoại dộng trải nghiệm mang tỉnh xứng lạo

liạc qua trải nghiệm là quá trỉnh học tích cục, sáng tạo và hiệu quả bởi hoạt

động trải nghiệm sáng lạo sẽ lạo cơ hội cho học sinh phát huy thủi tích cực, chủ:

đông, tự giác và sáng tạo của bản thân học sinh Nó có khả năng huy động sự tham

gia tích cực của học sinh vảo tất cả các khâu của quả trình hoạt động: từ thiết kế thoại động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoại động phủ hợp với đặc diễm lửa tuổi và khã năng của bản thân, tạo cơ hội cho các em dược trái nghiệm, được bảy tổ quan điểm, ý tưởng; được đánh giá và lựa chọn ý tưởng hoạt động, được thể hiện, lự khẳng định bản thân, được tự đánh giá và đánh giả kết quả hoại động của ban than, của nhỏm mình và của bạn bè Tử đó hình thành và phát triển cho các em những giá trị sống và các năng lực cần thiết

BL Hoạt động TNST dòi hỏi sự phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo đục

irong và ngoài nhà tường khác với hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm sáng tạo có khả năng thu hit sự tham gia, phổi hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo đục trong nhà trường nhú: giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên bộ môn, cán bộ Đoản, tổng phụ trách Đội, ban

giám hiện nhà trường, cha mẹ học sinh, chính quyên địa phương, hội khuyên học,

đội phụ nữ, đoàn tlrmh miễn công sản Hỗ Chí Mimh, các cơ quan, lô chức, doanh

nghiệp ở địa phương, các nhả hoạt động xã hội, những nghệ nhân, những người lao

động tiêu biểu ở địa phương, những tổ chức kinh tế Mỗi lực lượng giáo đục có thê

mạnh, liểm năng riêng Tủy thuốc vào nội dưng, tính chất từug hoại động mà sự

tham gia của các lực lượng có thể là trực tiếp hoạc gián tiếp, có thể là chú trí, dầu

méi hoặc phối hợp; có thế vẻ những mặt khác nhau (cỏ thể về kinh phí, phương

tiên, địa diễm lỗ chức hoạt động hoặc đóng góp về chuyên môn, trí tuê, xám hay sự ủng hộ về tính thắn) Do vậy, hoạt động trải nghiệm sảng tạo tạo điều kiện

cho học sinh được học tập, giao tiếp rộng rãi với nhiều lực lượng giáo dục, được

Tinh hi cdc nội dựng giáo đục qua nhiễu kênh khác nhau, với nhiều cách tiếp cân

khác nhau Điều đó Jam ting tinh da dạng, hấp dân và chất lượng, hiệu quả của hoạt

động trải nghiệm sáng tạo

1.1.2.3 Hoạt động TNST giúp lĩnh hội những kinh nghiệm mà các hình thức học tập khác không thực biện được

Mục tiêu quan trọng của hoạt dòng học tập là lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử xã

hội loài người và thế giới xung quanh bằng nhiều cơn đường khác nhau để phát triển nhân cách Tuy nhiền, cô những kinh nghiêm chỉ có thể, lĩnh hội thông qua trấi nghiệm thực tiến Học qua hoạt dộng trải nghiệm giúp lĩnh hội kinh nghiệm đối với

xmột sỏ lĩnh vực trí thức mà không một hình thức nảo thực biện được Thí dụ, phân

tiệt mùi vị, cảm thụ âm nhạc, tư thế cơ thể Irong không gian, niềm vưi sướng hạnh phúc những điều này chí thực sự có được khi học sinh được trải nghiệm với chúng Sự đa dang trong trải nghiệm sẽ mang lại cho học sinh vễn sống kinh

nghiệm phong phú mã nhà trường không thể cung cấp thông qua các công thức hay

định luật, định H Qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo, học sinh học luôn cả nội dung của hoạt động và cả oon đường, cách tổ chức hoạt đông, quản lý hoạt động

Hoạt động học tập trải nghiệm sảng tạo khuyến khích các hoạt động trải

ma tạo ra nhiền hoạt động trải nghiệm

nghiệm của học sinh Phương pháp nảy chủ

liên tiếp cho học simh dễ các em khám phá từng bước khả năng sảng tạo của minh lọc sinh không phải học thuộc lòng ý nghĩa hay giả trị của mỗi chủ để bái học má

cáo em được rèn luyện óc quan sát, cách miều tả hay cách phỏng vẫn các cha dé ma

cáp ca đang quan lâm Các em làm quen với phương pháp nghiên cứu, Ủua thập và

xử lý thông tin, trình bảy bằng các hình thức da dạng như triển lãm, thuyết trình,

‘bao tường, kịch nói các kết quả tìm hiểu của mình hay của nhóm mình Sự đam

xô, chủ động khám phá sẽ đẫn các em đến sự sảng lạo Thông qua hoại động học

tập trải nghiệm sảng tạo,các em sẽ được rên luyện nhiễu kĩ năng sống mà khẳng xnột phương pháp dạy học nào có thế đạt được

Với hoạt động TNST đòi hỏi người thấy không nhằm truyền thụ một chiều

cho học sinh những kiến thức bàn lâm, cũng không đừng lại ở việc giúp học sinh xấm bắt được những gì để cập đến trong mỗi chủ dễ, mà hướng đến việo cung cấp

cho học sinh cách dọc, cách tiếp cận, khám phá những van dé nội dụng và ý nghĩa

của bài học, từ đó hình thành học sinh phương pháp đọc và quan sát một cách tích

cực, chủ động, có quan điểm và chính kiến cá nhân

Sự tương tác trong lớp học được đánh giá rất cao Liọc sinh được kì vọng sẽ suy nghĩ về các kiến thức mà min: được đạy rồi liên hệ thực tổ, phát triển và Hình bảy ý kiến cá nhản

Day hoc trai nghiém sang tao thiên về phương pháp, kĩ năng giup hoe sith phát triển được năng lực và thái độ tích cực dẻ có thể tự mình tiếp nhận và sử lí

những thông tin được học hay không được học trong chương trinh

Tóm lại, học từ trải nghiệm lá một phương thức học hiệu quả, nỏ giúp hình thành năng lực cho người học Học từ trải nghiệm có thẻ thục hiện với bất cứ lĩnh vực trị thức nảo, khoa học hay đạo đức, kính tế, xã hội Học tù rải nghiệm cũng,

cân được tiến hành có tổ chức, có hướng dân theo qui trình nhất dịnh của nhà giáo đục thì hiệu quả của việc học qua trải nghiệm sẽ tốt hơn Hoạt động giáo dục nhân

cách học sinh chỉ có thể tổ chức qua trãi nghiệm

1.1.3 Cơ sở! xuất phát của vấn đề tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong day

học lịch sử ở trường phố thông

1.1.3.1 Xuất phát rừ mục riều, chiên lược đào tạo con người trong bỗi cânh mới

Hiện nay, Việt Nam đang tiền hảnh công cuộc đối mới, công nghiệp hóa -

hiện đại hóa đất nước, từng bước hội nhập với sự phát triển chưng của thể giới Tình

tỉnh thể giới và khu vực hiện nay vừa điển ra xu thế hỏa bình, hợp tác, phái triển nhưng vẫn tổn tại những tranh chấp, xung đột những bất ôn ở nhiều nơi Trước tình

hinh đó, Hồi nghị lần thứ Tám của BCH TƯ Đảng khóa XT đã xác định mục tiêu

chung là “Báo vệ vững chẳc độc lập chủ quyên, thông nhất, taàn vẹn lãnh thô của 7Ö quốc, báo vệ Đảng, Nhà nước, nhân đân và chế dộ XHCN, bảo vệ sự nghiệp déi

mới, công nghuập hóa, hiện đại hóa, bảo vệ lợi ích quắc gia, dân tộc, bảo vệ an ninh chỉnh trị, trật tự an toàn xã hội và nên văn hóa Việt Nam, giữ vững ẫn dịnh chính

trị và môi trường hòa bình đề phái triển đất nước theo định hướng XHCN” [23, tr 3|

Dime trước xu thé phát triển của đất nước, giáo đục - đào tạo đồng vai trò

quan trong thẩm phát huy nguồn lực con người, phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và

34

bão vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Giáo dục trong xã hội mới, thời dại mới phải là

“đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, trí thức, súc khỏe,

thấm mĩ và nghệ nghiệp, tang thành với lí trông đậc lập đân tậc và CNXH hình thành và bôi dưỡng phậm chất, năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng

và bảo vệ Tổ quắc” [2, tr 32]

Để thực hiện nhiệm vụ đỏ, Đại hội Đăng toàn quốc lần thử VIT và Hội nghị BCHTW lần thứ 4 dã xác định: Đổi mới giáo đục, coi giáo dục là quốc sách hang đầu, giáo dục đồng vai trò then chốt trong toàn bộ sự nghiệp xây đựng Chủ nghĩa

xã hội và bão vệ TÔ quốc là động lực đưa đốt nước (hoái khôi nghèo ném Nhu vay, đỗi mới giáo dục nói chung và dỗi mới PPDH nói riêng trong đó có bộ môn Lịch sử

là con đường duy nhất từng bước nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt lá giáo đục phỏ thông bởi "giáo dục phố thông là nên lâng văn hỏa của mội nước là sức

Trong giáo dục, bằng các phương pháp đạo tạo

mạnh tương lại của một dân ít

thích hợp, phải khơi đậy được năng lực tự học, tự tư duy độc lập nhận thức, hình

thành và phát triển nhân cách sảng tạo của học sinh nhằm dáp ứng sự nghiệp công

nghiệp hỏa - hiện đại hỏa đất nước Dây cũng chỉnh lá nhiệm vụ quan trọng hang

đầu của ngành Giáo đục - Đào tạo

Như vậy, Đăng ta luôn xác định mục tiêu dào tạo ở trường THPT là bình

thành thể hệ trẻ phát triển toàn điện, không chỉ có kiến thức mà cỏn vận dụng sáng tạo kiến thức giải quyết nhiệm vụ thực tiễn

1.1.3.2 Xuất phát từ đặc trưng của việc nhận thức lịch sứ

Khác với trì thức của nhiễu bô môn khoa học khác, trị thức lịch sử có những

đặc trưng nổi bật sau:

Thứ nhất, lịch sứ rang tính quả khứ: Lịch sử là quá trình phát triển hợp quy

luật của xã hội loài người Lử lúc con người và xã hội hình thành đến ray Tất cả những sự kiện va hiện tượng lịch sử được chúng ta nhắc đến dêu là những chuyện

đã xây ra Hởi vậy mà người ta không thê trực tiếp quan sát được những điều đã xáy

ya trong quá khú mà chỉ nhận thức một cách gián tiếp thông qua các tài liệu được

hau lại Vì vậy dạy học lịch sử có những khó khăn nhất định Học sinh không thé trực tiến quan sát sự kiện lịch sử, mà chỉ có thể trì giác các tài liệu lịch sử, thông qua các đỗ đừng trực quan để hiếu biết về các sự kiện lịch sử Vì vậy, trong học tập

a5

lịch sử học sinh dược rên luyện khả năng tưởng tượng, tải tạo lịch sử

Thứ hai, lich sử mang tính không lặp lại Sự kiện lịch sử nhìn chung mang

tinh không lặp lại về thời gian và không gian Mỗi sự kiện, hiên tượng lịch sử chỉ xây ra trong thời gian và không gian nhất định Chính điều này buộc các giáo viên

day hoe lich stt, khi trinh bảy các sự kiện lịch sử, tượng lịch sử buộc phải xem

xế cụ thể không gian và thời gian của sự kiện „ hiện tượng để học sinh không bì nhằm lẫn giữa các sự kiện

Thứ ba, lịch sử có tính cụ thế Lịch sử là khoa học nghiên cửa tiên trình lịch

sử cụ thể cña các nước các dâu lộc khác nhau và quy luật của nó T.ịch sử mỗi nước,

mỗi dân tộc déu có điện mạo riêng do những, diễu kiện dịa li - tự nhiền và diễu kiện kinh tế - xã hội riêng quy định Mặt khác các quốc gia cac dan téc khác nhau, sống,

trên những cương vực khác nhaụ, tuy bị tác động của quy luật chưng, trải qua quả

trình phát triển, trình độ sản xuất không ngừng dược nâng cao, đời sống văn hóa

tỉnh thân của con người ngày cảng phong phú đa đạng nhưng tiên trình phát triển

của mỗi quốc gia, dân tỏc không hoàn toàn giống nhau Cho nên đặc điểm nảy đồi hỏi việc trình bảy các sự kiện hiện tượng lịch sử cảng cụ thể bao nhiêu cảng sinh

động và háp dẫn bẩy nhiều

Thử tụ, lịch sử mang tỉnh hệ thông Khoa học lịch sử vừa bao gồm các sự kiện, hiện tượng về cơ sở kinh tế, đầu tranh xã hội, vừa bao gồm cả nội dung của kiên trúc thượng tâng tỉnh hình sân xuất và quan hệ sản xuất Những nội đưng trí thúc lịch sử đó lại có mối liên hệ chẳng chị, phức tạp, đòi người giáo viên phải

hiôn hiên chủ ý đến mỗi quan hệ ngang đọc, trước sau của các vẫn đề lịch sử cùng,

như mỗi quan hệ nội tại của chứng,

Thứ năm, tính thông nhất giữa sử và luận Cúc sự kiện lịch sử chỉ được diễn

7a một lần duy nhật, không lặp lại, thê nhưng những ghỉ chép vẻ nó lại có rất nhiều

cần dụa vào những nguyên lí của chủ nghĩa Mác, có như vậy những nhận định,

hiận rút ra mới dim bao tinh khoa học, vận dụng có hiệu quả vào cuộc sống tính

giai cấp của giai cấp tư sân và tính khoa học của lịch sử hoan toàn đẳng nhất, giữa

sử vả luận có sự thông, nhất cao độ

1.1.3.3 Xuất phát từ yêu cầu đối mới phương pháp, chương trình, sách giáo khoa

THPT sau năm 2015

Theo nhận dịnh của các chuyển gia giáo dục, chương trình giảo dục hiện

hành về cơ bản vẫn tiếp cận theo hướng nội dung, chay theo khối lượng kiến thức, còn nặng tỉnh hàn lâm Có chú ý đến cả 3 phương điện kiến thức, kĩ năng và thái

độ nhưng vẫn là những yêu cầu rời rạc riêng rẽ, chưa liên kết, thông nhất và vận đụng tổng hợp thành năng lực hành động, năng lực thực hiện gắn với yêu cầu của cuộc sống

Nội dung đổi mới chương trình - sách giáo khoa sau năm 2015 xác định:

chương trình mới tiếp cận theo hướng hình thành và phát triển năng lực cho người

họp; không chạy theo khối lượng trì thức mà chú ý khả nặng vận đụng tong hợp các kiến thức, kĩ năng, thái độ, tỉnh cảm, động cơ vào giải quyết các tình huỗng trong, cuộc sêng hàng ngày Tiếp cận theo hướng năng lực đòi hỏi học sinh làm, vận dung duce gi hon la hoe sinh bi ết những gì Tránh được lình trạng biết rất nhiều nhưng làm, vận dụng không dược bao nhiều, biết những diều rất cao siêu, nhưng không, làm được những việc rât thiết thực đơn giản trong cuộc sống thường nhật

Nội dụng, câu trúc của chương trình giáo dục đ ổi mới, xuất phát từ những, yêu câu hình thành các năng lục mà lựa chọn các nội dung day hoe; ưu tiên những,

kiên thức cơ bản, hiện đại nhưng gắn bó, thiết thực với những đòi hỏi của cuộc sống,

hàng ngày,

xuống, tăng cường hứng thủ, hạn chế quá tãi

tránh hàn lâm, kinh viện Ưu tiên thực hành, vận dụng, tránh lý thuyết

Thea đó, phương pháp dạy học thay đối, dạy cách học, cách từm kiêm và

vận dụng, cách phát hiện vả giải quyết vận dễ, dễ cao sự hợp tác và sáng tạo không nhỏi nhét, chạy theo khối lượng kiến thức Coi trọng đánh giá trong suốt quá trình dạy - học và bằng nhiều hình thức khác nhau

1.1.4 Các hình thức, phương pháp tô chức hoạt động trải nghiệm sáng tao trong

nhà trường phố thông

Hình thức tế chức các hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông rất phong phú và da đạng Cùng một chủ dễ, một nội dung giáo

bạ a

dục nhưng hoạt động trải nghiệm sảng tạo có thể tổ chức theo nhiéu hinh thirc hoat động khác nhau, tùy theo lửa tuổi và nh cầu của học sinh, tùy theo điều kiện cụ thể

của từng lớp, từng trường từng địa phương Một số các hình thức tố chức của

hoạt động trãi nghiệm sảng tạo trong, nhả trường phê thông,

a Thue dia, tham quan, dã ngoại

Thực địa, thực tế, tham quan, đã ngoại là một hình thức tổ chức học tập thực

tế hp dẫn với học sinh

Mục đích của thực địa, tham quan, thực tế, đã ngoại là để các em học sinh

được đi thăm, tìm hiểu và học hỏi kiên thức, tiếp xúc với các cơ sở sẵn xi

quan đoàn thể, các thắng cảnh, các ch tích lịch sử, văn hóa, công trình, nhả máy

hoặc một địa danh nói tiếng của đât nước ở xa nơi các em đang sống, học

lập giúp cáo em có được những kinh nghiệm lừ thực t mô bình, cách làm

hay và hiệu qua trong một lĩnh vực nảo dó, từ đỏ có thẻ áp dụng vào cuộc sống của

chính các em

“Trong môn Lịch sử ở tường phê thông hiện nay có thể tiển hành tham quan

các đanh lam thăng cảnh, di tích lịch sử văn hóa, làng nghẻ tham quan viên bảo

tàng Mỗi hình thức tham quan đã ngoại là nguồn bé sung kiến thức thực m cũng

như k năng sống cần thiết cho học sinh

Các chuyển tham quan, đã ngoại sẽ tắng cường cơ hội cho học sinh dược

giao lưu, chia sẻ và thể hiện những khả năng vốn có của minh, đồng thời giúp các

em cảm nhận được vẻ đẹp của quê hương đất nước, hiểu được các giá trị truyền

thông và hiển đại

Ð Các câu lạc bộ

Câu lạc bộ là hình thức sinh hoạt ngoại khoá của những nhóm học sinh củng,

sở thích, nha cầu, năng khiếu dưới sự định hướng của những nhà giáo dục nhằm tạo môi trường giao lưu thân thiện, tỉch cực giữa học sinh với nhan và giữa học sinh

với các thây cô giáo, với những người lớn khác Hoạt động của câu lạc bộ tạo cơ hội

để học sinh được chia sẽ những kiến thức, hiểu biết của mình về lĩnh vực mã

các oin quan tâm, qua đỏ phát triển các kĩ năng của học sinh như: kĩ năng giao tiếp,

kĩ năng lẳng nghe và biểu đạt ý kiến, kĩ năng trình bảy suy ngÌỉ, ý tướng, kĩ năng,

3

viết bài, ki nang chụp ảnh, kĩ năng hợp tác, làm việc nhỏm, kỉ năng ra quyết dịnh và giải quyết vân đẻ Câu lạc bộ là nơi để học sinh được thực hành các quyền trẻ em của minh như quyên được học tập, quyền được tự do kết giao và hiệp hội, quyền được vui chơi giải trí và tham gia các hoạt động văn hóa , nghệ thuật, quyền được tự

do biểu đạt, tim kiêm, tiệp nhận và phổ biển thông tin, Thông qua hoạt động của các câu lạc hộ nhà giáo đục hiểu và quan tâm hơn đếu nhụ cầu, nguyên vọng và

mục dịch chính đáng của các cm

Câu lạc bộ hoạt động theo nguyên tắc tư nguyên, thống nhất, có lịch sinh hoạt định kì và có thê được tổ chức với nhiều lĩnh vực khác nhau

© Các hoại động xã hộU tình nguyện

Hoạt động tình ngưyên là hoạt động mang tỉnh tự nguyện, tự giác cao thông

qua việc họ sinh lự mình nhận lấy trách nhiệm để sẵn sáng làm việc (thường là

những việc khó khắn, đòi hỏi phải hú sinh thời gian, công sức, tiên của ) và thực

tiện hoạt động má không quản ngại khó khăn, gian khổ mà không nhất thiết phải có quyền lợi vật chất cho bản thân

Hoạt động tỉnh nguyện có thế của cá nhân hay cộng đẳng, được xuất phát từ

tuổi trế nhằm thực hiện

lòng nhân ái, tính tích cực xã hội và hoài bão lí tưởng

những nhiệm vụ khó khăn, đột xuất của địa phương, đơn vị vì lợi ích của xã hội, công đảng Hoạt động tinh nguyên nhằm bồi đưỡng cho các em có long nhân ái,

biết số chúa, bao dưng những người xung quanh Tù đó, giúp các em sống cỏ ý thúc

cộng dồng Khi các em quan tâm vả tham gia vào các hoạt dộng của cộng dồng, các

em sẽ nhận thức được vai trò címg như trách nhiệm xã hội của bản thân mình, từ đó,

cáo em sẽ có thái độ đúng đắn, đóng góp cho sự phát triển của cộng dong dia

phương mình

` nghĩa hàng đầu của hoại động tỉnh nguyện là: lãng cường lình đoàn kê, sự thế trợ, tin cậy lẫn nhau, biết trợ giúp, biết đẳng tâm hiệp lực với những người xưng, quanh, từ đó, nuôi dưỡng tỉnh thân tương thân, tương ái Tât cả các hoạt động này góp phần đáng kể dối với chất lượng cuộc sống

4 Diễn dan

Dién dân là một hình thức tổ chức hoạt động dược sử dụng dễ thúc dây sự tham gia của học sinh thông qua việc các em trực tiếp, chủ động bảy tỏ ý kiến của

minh véi déng đão bạn bè, nhà trường, thấy cô giáo, cha mẹ và những người lớn

khảo có liên quan Diễn đản là một trong những hình thức tổ chức mang lại hiệu

quả giáo đục thiết thực Thông qua diễn đàn, học sinh có cơ hội bảy tỏ suy nghĩ, ý

ửa mình về mội vân đề não đó có liên

kiến, quan niệm hay những câu hồi, để

quan dến nhu càu, hứng thủ, nguyện vọng của các em; đồng thời dây cũng là dịp dé các biết lắng nghe ý kiến, học tập lẫn nhau Vi vậy, điển đản như một sân chơi tạo điều kiện để học sinh được biểu đạt ý kiến của mình một cách trực liếp với đông đão bạn bè và những người khác Diễn dàn thường được tổ chức rất lình hoạt,

phong phú và đa đang với những hình thức hoạt động cụ thể, phủ hợp với từng lửa

tudi hoe sinh

Mục đích của việc tổ chức điễn đàn là để tạo cơ hội, môi trường cho học sinh

được bảy tổ ý kiến về những vấn đề các cin quan tâm, giúp các em khang dink vai trỏ và tiếng nói của minh, đưa ra những suy nghĩ và hành vị tích cực đề khẳng dinh mình Diễn đàn cúng giúp các em nâng cao kha năng tự tỉn và xây đựng các kĩ năng, cần thiết như: kĩ năng phát biểu trước lập thể, kĩ năng trình bay van dé, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng lắng nghe, kĩ năng thể hiện sự tự tia, kĩ năng phát hiện vẫn dé,

ø Gian lun

Giao hm 14 mét hình thức tổ chức giáo đục nhằm tạo ra các điền kiện cần

thiết dễ cho học được tiếp xúc, trò chuyên và trao doi théng tin voi những, nhân vật điển hình trong các lĩnh vực hoạt động nao dé Qua dé, giúp các em có được những nhận thức, tỉnh cảm vá thải độ phú hợp, có được những lời khuyên đứng đắn để

vươn lên trong, học tập, rên luyện và hoàn thiện nhân cách

Hạt động giao lưu có môi số đã trưng sau đây:

- Phải có đổi tượng giao lưu Dối tượng giao lưu là những người điền hình, có những thành tích xuất sắc, thành đại trong các lĩnh vực nảo đó, thục sự là lắm gương sảng đẻ học sinh noi theo, phủ hợp với nhu cầu hứng thủ của học sinh

- Thu hút sự tham gia đông đão và tự nguyện của học sinh, được hoc sinh quan tâm

và hào hứng

30

- Phải có sự trao dỏi thông tin, tỉnh căm hết sức trưng thực, chân thành vả sôi nỗi giữa học sinh với người được gioa lưu Những vẫn đề trao đổi phải thiết thục, liên quan đến lợi ích và hứng thú của học sinh, đáp ứng nhu câu của các em

Với những đặc trung trên, hoạt động giao lưu rất phủ hợp với các hoạt động trải

nghiệm sáng lạo theo chủ để Nó để dàng được tổ chức trong mọi điều kiện của lớp,

của trường,

g- Hội thâo/sự kiện

Tổ chức sự kiện trong nhà trường phé thang 14 mét hoạt động tạo cơ hội cho thọc sinh được thế hiện những ý tưởng, khả năng sáng tạo của raỉnh, thẻ liện nắng, lực tổ chức hoạt động, thực hiện vả kiểm tra giám sát hoạt động Thông qua hoạt

động tổ chức sự kiện học sinh được rên luyên tính tỉ mi, chỉ tiết, đâu óc tổ chức,

tỉnh năng động, nhanh nhẹn, kiên nhẫn, có khả năng thiết lập mỗi quan hệ lồi, có khả năng làm việc theo nhóm, có sức khỏe và niền đam mê Khi tham gia tổ chức sự kiện học sinh sẽ thê hiện được sức bên cùng như khả nàng chịu được áp lục cao của xnình Ngoài ra, các cm còn phải biết cách xoay xổ và ứng phó trong mọi tình huồng, Đất ki xảy đến

1 Trò chơi

Trỏ chơi là mệt loại hình hoạt động giải trí, thư giãn; là món án tỉnh thần nhiều bổ ích và không thể thiếu dược trong cuộc sống cơn người nói chung và đặc biệt đối với thanh thiểu niên học sinh nói riêng Những trỏ chơi phủ hợp nhiều khi

có tác đụng giáo đục rất tích cực Trò chơi là hình thức tổ chức các hoạt động vui

chơi với nội dung kiến thức thuộc nhiêu lĩnh vực khác nhau, cỏ tác dụng giáo dục

“choi ma hoe, hoe ma choi”

Trỏ chơi có thẻ dược sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau của hoạt

động trái nghiệm sáng tạo như làm quen, khói động, dần nhập vào nội dung học tập, cưng cắp và tiếp nhận trị thức, đánh giá kết quả, rèn huyện các kĩ năng và củng cổ

những trí thức đã được tiếp nhận, Trò chơi có những thuận lợi như: phát huy tính

sáng tạo, hap dẫn và gây hứng thú cho học sinh, giúp cho học sinh dễ tiếp thu kiến

thức mới; giúp truyền tái nhiều trí thức của nhiều lĩnh vực khác nhau; tao được bầu không khí thân thiện, tạo cho học sinh tác phong nữưh nhọn,

31

k, Thực hành lao động việc nhà, việc trường, việc công ích

Tâm việc nhà, việc trường, việc công ích là việc cá nhậu đông gop một phần công sức lao dộng của mình để tham gia xảy dựng, tu bỗ các công trình công cộng,

vị lợi ích chung của cộng đồng nhằm duy trì, báo tổn các công trình công cộng cũng, như kịp thời phòng, chống và khắc phục hậu quả của thiên lại, hỏa hoạn, dich

bệnh,

Trong nhà trường, lao động công ích được hiểu là sự đông góp sức lao động,

của học sinh cho các công trình công cộng của nhả trường hoặc của địa phương nơi

các em sinh sống Lao động công ích giúp học sinh hiểu được giá trị của lao động,

từ đó biết trân trọng sức lao động và có ý thức bỗo vệ, giữ gi những công hình

công cộng Thông qua lao dộng công ¡ch, học sinh dược rèn luyện các kĩ năng sống,

như: kĩ năng hợp tác, kĩ năng từm kiểm và xử lí thông tin, kĩ năng phát hiện và giải

quyết vấn dễ, kĩ năng xác dịnh giá trị, kĩ năng đặt mục tiêu, kĩ năng lập kế hoạch Bên cạnh các hình thúc được kế trên còn có nhiều hình thức đa dạng khác nh:

nghiên cứu khoa học, đự án, cắm trại, sân khẩu tương tác, hội thú, hoạt động chiến dịch, hoạt dộng nhân dạo

1.1.5 Vai trà của hoại động trải nghiệm sắng tạo

- #iọc tập trãi nghiệm sáng tạo làm tăng tính hấp dẫn trong học tập Hình thức dạy

học trải nghiệm là hình thức giáo đục học sinh theo hình thúc đạy học ngdải thục tế,

trên các vật thật cỏ vị trí, vai Hỗ rất quan lrọng, là cầu nội giữa hoạt đồng giâng dạy

và học tập trên lớp với giáo đục học sinh ngoái lớp Các em vận dụng kiến thức học

được vào cuộc sống một cách linh hoạt, tránh nhàm chán

- Phái huy được tính tích cực, tư duy độc lập xáng lạo cho học sinh Khai tháo Hồm

năng của học sinh bằng sự nễ lực của chính bản thân mình Tiọc tập trải nghiệm chủ

trọng vào việc giúp học sinh khai thác những tiêm sẵn có, định hinh những thói

quen, tính cách lốt ngay từ khi con ngồi trên ghế nhà trường dé tao nén móng vững chắc cho sự phát triển tiếp theo Phương pháp học này không áp đặt học sinh ma

giáo viên chỉ quan sắt và đưa ra các gợi ý, rợ giúp cáo em Khuyến khích tôi đa sự

sáng tạo của học sinh

- Dạy học trải nghiệm tạo điều kiện kết nối các kiến thúc khoa học liên ngành Nội