Nêu tên một Đề tài thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, xác Định Đối tượng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu, Đối tượng khảo sát, mục tiêu nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu, giới hạn và phạm vi nghiên cứu, khái niệm trung tâm

MỤC LỤC Câu 1: Nêu tên một đề tài thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, xác định: đối tượng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu, đối tượng khảo sát, mục tiêu nghiên cứu, nhiệm vụ nghi

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

2 Hoàng Phương Thảo

3 Nguyễn Minh Hoàn

4 Lê Hoa Phượng

5 Đỗ Huyền Trang

6 Nguyễn Thị NgânLớp tín chỉ: TG01004_K44.6

Hà Nội, năm 2025

MỤC LỤC Câu 1: Nêu tên một đề tài thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, xác định: đối tượng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu, đối tượng khảo sát, mục tiêu nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu, giới hạn và phạm vi

nghiên cứu, khái niệm trung tâm? -5

Đề tài: Ảnh hưởng của áp lực điểm số đến sức khỏe tâm lý học sinh trung học tại Việt Nam hiện nay. -5

1 Đối tượng nghiên cứu -5

2 Khách thể nghiên cứu -5

3 Đối tượng khảo sát -5

4 Mục tiêu nghiên cứu -5

5 Nhiệm vụ nghiên cứu -6

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu -6

7 Khái niệm trung tâm -7

Câu 2: Nêu tên một đề tài thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, thiết kế nội dung chi tiết cho đề tài ấy? -7

Đề tài: Văn hóa thờ cúng tổ tiên người dân Việt Nam hiện nay. -7

PHẦN MỞ ĐẦU -7

1 Lý do chọn đề tài -7

2 Tình hình nghiên cứu -9

2.1 Nghiên cứu trong nước -9

2.2 Nghiên cứu quốc tế -10

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu -10

3.1 Mục tiêu nghiên cứu -10

3.1.1 Mục tiêu tổng quát -10

3.1.2 Mục tiêu cụ thể -10

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu -11

3.2.1. Tổng quan tài liệu và cơ sở lý luận -11

3.2.2 Khảo sát thực tiễn -11

3.2.3 Phân tích và đánh giá -11

3.2.4 Đề xuất giải pháp -11

4 Đối tượng khảo sát: -11

4.1 Đối tượng nghiên cứu -11

4.2 Đối tượng khảo sát -11

4.2.1 Các gia đình truyền thống và gia đình hiện đại -11

4.2.2 Các nhà thờ họ, đình, đền có liên quan đến thờ cúng tổ tiên -12

4.2.3 Nhóm người cao tuổi và người trẻ tuổi -12

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu -12

5.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu (phân tích – tổng hợp tư liệu thứ cấp) 12

5.2 Phương pháp khảo sát thực tế (định tính và định lượng) -12

5.3 Phương pháp so sánh, đối chiếu -12

6 Phạm vi và giới hạn nghiên cứu -12

6.1 Phạm vi không gian: -13

6.2 Phạm vi thời gian -13

6.3 Phạm vi nội dung -13

7 Đóng góp mới của đề tài -13

7.1 Cung cấp một cái nhìn cập nhật về thực trạng văn hóa thờ cúng tổ tiên 13

7.2 Đánh giá nguyên nhân biến đổi và đề xuất giải pháp bảo tồn: -13

7.3 Đóng góp cho nghiên cứu văn hóa và tôn giáo tại Việt Nam: -13

8 Kết cấu tổng thể của công trình -13

8.1 Mở đầu -14

8.2 Chương 1: Cơ sở lý luận và tổng quan về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên -14

8.3 Chương 2: Thực trạng văn hóa thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam hiện nay: -14

8.4 Chương 3: Những vấn đề đặt ra trong văn hóa thờ cúng tổ tiên hiện nay: 14

8.5 Chương 4: Giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị của văn hóa thờ cúng tổ tiên 14 8.6 Kết luận -14

PHẦN NỘI DUNG -15

1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA THỜ CÚNG TỔ TIÊN- - -15

1.1 Khái niệm về thờ cúng tổ tiên. -15

1.2 Vai trò của thờ cúng tín ngưỡng trong đời sống của người Việt Nam.-15

1.3 Nguồn gốc và sự phát triển của tục thờ cúng tổ tiên. -15

1.3.1 Nguồn gốc tục thờ cúng tổ tiên: -15

1.3.2 Sự phát triển tục thờ cúng tổ tiên: -16

2 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VĂN HÓA THỜ CÚNG TỔ TIÊN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY -17

2.1 Những nét đặc trưng của thờ cúng tổ tiên ở từng vùng miền -17

2.1.1 Miền Bắc: Nét trang nghiêm và nghi thức truyền thống. -17

2.1.2 Miền Trung: Ảnh hưởng của tín ngưỡng thờ cúng dòng họ, làng xã.- 17 2.1.3 Miền Nam: Đơn giản hóa lễ nghi nhưng vẫn giữ được giá trị tâm linh. 18 2.2 Nghi lễ và các nghi thức quan trọng -18

2.3 Ảnh hưởng của xã hội hiện đại -20

3 CHƯƠNG 3: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG VĂN HÓA THỜ CÚNG TỔ TIÊN HIỆN NAY -21

3.1 Sự mai một các giá trị truyền thống -21

3.1.1 Một bộ phận giới trẻ không còn quan tâm đến nghi lễ thờ cúng -21

3.1.2 Gia đình hạt nhân khiến không gian thờ tự bị thu hẹp -21

3.2. Biến đổi trong cách thức thờ cúng và nghi lễ -22

3.2.1 Xu hướng tối giản nghi thức nhưng đôi khi mất đi ý nghĩa sâu sắc- - -22

3.2.2 Một số gia đình chạy theo hình thức phô trương, thương mại hóa nghi lễ 22 3.3 Ảnh hưởng của toàn cầu hóa -23

3.3.1 Tư duy hiện đại làm thay đổi nhận thức về thờ cúng tổ tiên -23

3.3.2 Sự du nhập của tôn giáo mới làm suy giảm tín ngưỡng truyền thống- 23 4 CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY VĂN HÓA THỜ CÚNG TỔ TIÊN -23

4.1 Đề xuất giải pháp đối với Chính phủ -23

4.1.1 Tăng cường các biện pháp tổ chức, quản lý hành chính kết hợp với tuyên truyền giáo dục ý thức tự giác của người dân -23

4.1.2 Xây dựng môi trường văn hóa – xã hội lành mạnh. -24 4.1.3 Chăm lo đời sống vật chất, nâng cao trình độ mọi mặt cho nhân dân 24

4.2 Đề xuất giải pháp đối với người dân -25

4.2.1 Tích cực tham gia vào các hoạt động văn hóa truyền thống -25

4.2.2 Giáo dục con cái về giá trị văn hóa -25

4.2.3 Đẩy mạnh ý thức bảo vệ giá trị văn hóa -25

4.2.4 Tổ chức các nhóm bảo tồn văn hóa cộng đồng -26

4.2.5 Sử dụng công nghệ để lan tỏa giá trị văn hóa -26

PHẦN KẾT LUẬN -26

Câu 1: Nêu tên một đề tài thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, xác định: đối tượng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu, đối tượng khảo sát, mục tiêu nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu, giới hạn và phạm vi nghiên cứu, khái niệm trung tâm?

Bài làm

Đề tài: Ảnh hưởng của áp lực điểm số đến sức khỏe tâm lý học sinh trung học tại Việt Nam hiện nay.

1 Đối tượng nghiên cứu

- Tác động của áp lực điểm số đến sức khỏe tâm lý học sinh trung học phổ thông

- Các yếu tố gây ra áp lực điểm số

- Hệ quả của áp lực điểm số đối với tâm lý, hành vi và cuộc sống học sinh

2 Khách thể nghiên cứu

- Học sinh từ lớp 10 đến lớp 12 tại các trường THPT ở Việt Nam

- Phụ huynh và giáo viên có vai trò đặt kỳ vọng và tạo áp lực về thànhtích học tập cho học sinh

- Chuyên gia tâm lý giáo dục để có góc nhìn chuyên sâu về tác động của

áp lực học tập

3 Đối tượng khảo sát

- Học sinh THPT: Trực tiếp chịu tác động của áp lực điểm số Sẽ đượckhảo sát về mức độ căng thẳng, biểu hiện tâm lý, và cách đối phó

- Phụ huynh: Được khảo sát về quan điểm đối với điểm số, kỳ vọng dànhcho con cái, và nhận thức về ảnh hưởng tâm lý của áp lực học tập

- Giáo viên: Cung cấp góc nhìn về cách trường học đặt ra yêu cầu đối vớihọc sinh, đánh giá tình trạng áp lực điểm số trong môi trường giáo dục

- Chuyên gia tâm lý giáo dục: Cung cấp phân tích về tác động tâm lý vàcách giúp học sinh vượt qua căng thẳng

4 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định mức độ ảnh hưởng của áp lực điểm số đến sức khỏe tâm lýhọc sinh.

- Phân tích nguyên nhân dẫn đến áp lực điểm số (kỳ vọng gia đình, sựcạnh tranh trong học tập, chính sách giáo dục, )

- Đánh giá hệ quả của áp lực điểm số lên tâm lý, hành vi và thể chất củahọc sinh

- Đề xuất các giải pháp nhằm giảm áp lực điểm số và nâng cao sức khỏetâm lý học sinh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Khảo sát thực tế: Thu thập dữ liệu về trải nghiệm áp lực học tập củahọc sinh qua bảng hỏi, phỏng vấn

- Phân tích tâm lý: Tìm hiểu những biểu hiện tiêu cực do áp lực điểm sốnhư lo âu, trầm cảm, mất động lực học tập

- Nghiên cứu quan điểm xã hội: Xác định vai trò của gia đình, nhàtrường và xã hội trong việc tạo ra hoặc giảm bớt áp lực học tập

- Đề xuất giải pháp: Đưa ra các phương pháp giúp học sinh cân bằnggiữa học tập và sức khỏe tâm lý

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

- Không gian: Nghiên cứu thực hiện tại một số trường THPT ở thành phố

7 Khái niệm trung tâm

- Áp lực điểm số: Sự căng thẳng do yêu cầu đạt điểm cao từ gia đình,giáo viên và xã hội

- Sức khỏe tâm lý: Bao gồm mức độ lo âu, căng thẳng, tự tin, động lựchọc tập và hạnh phúc của học sinh

- Kỳ vọng của phụ huynh và giáo viên: Những mong muốn, yêu cầu vềthành tích học tập mà họ đặt ra cho học sinh

- Biểu hiện của căng thẳng học tập: Dấu hiệu như mất ngủ, lo âu, căngthẳng, giảm hứng thú học tập hoặc có suy nghĩ tiêu cực

- Giải pháp hỗ trợ tâm lý: Các phương pháp như tư vấn tâm lý họcđường, giảm áp lực thi cử, cải cách giáo dục theo hướng đánh giá toàndiện

Câu 2: Nêu tên một đề tài thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, thiết kế nội dung chi tiết cho đề tài ấy?

- Phản ánh quan niệm về đạo hiếu và truyền thống "uống nước nhớ nguồn", một trong những giá trị cốt lõi của dân tộc Việt Nam Đạo hiếu không chỉ là tình cảm gia đình mà còn thể hiện sự tôn trọng, biết

ơn đối với những thế hệ đi trước đã đóng góp cho sự tồn tại và phát triển của cộng đồng, của quốc gia Truyền thống "uống nước nhớ nguồn" giúp người Việt duy trì mối quan hệ gắn bó với cội nguồn, đồng thời nhắc nhở thế hệ hiện tại và tương lai về nghĩa vụ đối với tổ tiên

- Gắn liền với đời sống tâm linh, phong tục, và bản sắc văn hóa dân tộc Văn hóa thờ cúng tổ tiên không chỉ là một phần của đời sống tâm linh

mà còn là một yếu tố quan trọng trong các nghi lễ, lễ hội truyền thống, phản ánh sự đa dạng và đặc sắc trong văn hóa dân tộc Những nghi thức thờ cúng tổ tiên không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn là sự kết nối giữa con người với thiên nhiên, vũ trụ, qua đó tạo nên một phầnkhông thể thiếu trong bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam

- Sự thay đổi trong lối sống hiện đại đã ảnh hưởng không nhỏ đến hình thức và ý nghĩa của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên Trong xã hội ngày càng phát triển và hội nhập, nhiều nghi lễ và phong tục truyền thống đãdần bị mai một, trong khi những yếu tố như thời gian, không gian, và

sự thay đổi trong nhịp sống cũng khiến cho việc thực hiện các nghi lễ trở nên khó khăn hơn

- Một số giá trị truyền thống bị mai một, không còn được chú trọng như trước, do ảnh hưởng của cuộc sống hiện đại và xu hướng phát triển công nghệ Điều này dẫn đến việc thiếu sự truyền dạy các giá trị này cho các thế hệ trẻ

- Sự du nhập của văn hóa phương Tây cũng đã làm thay đổi nhận thức

về thờ cúng tổ tiên, khi mà những giá trị văn hóa phương Tây có thể đã

gây ảnh hưởng đến cách nhìn nhận và thực hành các tín ngưỡng truyềnthống của người Việt Một số người trẻ ngày nay không còn hiểu đầy

đủ về ý nghĩa thiêng liêng của nghi lễ này, dẫn đến việc thực hành bị lỏng lẻo, thậm chí xa rời

- Nghiên cứu này sẽ góp phần vào việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, nhằm đảm bảo rằng tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên không bị mai một trong bối cảnh hội nhập và phát triển hiện nay Đây

là một bước đi quan trọng trong việc gìn giữ những giá trị tinh thần quý báu của dân tộc Việt

- Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng sẽ đưa ra các giải pháp nhằm duy trì và phát triển tín ngưỡng này, đặc biệt trong môi trường xã hội hiện đại, nơi mà các giá trị truyền thống đang phải đối mặt với những thách thức

từ sự thay đổi xã hội và sự xâm nhập của các yếu tố văn hóa khác Các giải pháp này có thể bao gồm việc giáo dục cộng đồng, tái thiết các nghi lễ thờ cúng tổ tiên sao cho phù hợp với xu thế phát triển hiện đại

mà vẫn giữ được nét truyền thống

2 Tình hình nghiên cứu

2.1 Nghiên cứu trong nước

- Nhiều học giả Việt Nam đã nghiên cứu về văn hóa thờ cúng tổ tiêntrong bối cảnh truyền thống và hiện đại, tiêu biểu như:

+ Nguyễn Duy Hinh (1996) trong cuốn Tín ngưỡng, tôn giáo Việt Nam

đã phân tích tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên như một phần của tâm thứcngười Việt, nhấn mạnh vai trò của nó trong đời sống tinh thần

+ Nguyễn Văn Huy (2003) với nghiên cứu về "Văn hóa tâm linh và tínngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt", trong đó nhấn mạnh đến giátrị đạo đức và ý nghĩa xã hội của phong tục này

+ Phan Ngọc (2004) trong Bản sắc văn hóa Việt Nam đã bàn về ýnghĩa văn hóa và sự khác biệt giữa thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam so vớicác nước Đông Á.

2.2 Nghiên cứu quốc tế

- Các nghiên cứu quốc tế cũng đề cập đến tín ngưỡng thờ cúng tổ tiêncủa người Việt trong bối cảnh rộng hơn, đặc biệt là so sánh với các nềnvăn hóa Đông Á: Maurice Freedman (1979) trong nghiên cứu về

“Ancestor Worship in East Asia” đã phân tích đặc điểm chung và riêngcủa thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam, Trung Quốc và Hàn Quốc

- Philip Taylor (2007) với nghiên cứu về "Modernity and traditionalization of Ancestor Worship in Vietnam" đã chỉ ra sự biếnđổi của tín ngưỡng này trong quá trình hiện đại hóa

Re Gisele Bousquet (2015) trong Urbanization in Vietnam đã bàn về sựthay đổi của thờ cúng tổ tiên trong bối cảnh di cư và đô thị hóa

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

3.1.1 Mục tiêu tổng quát

- Phân tích đặc điểm, vai trò và ý nghĩa của văn hóa thờ cúng tổ tiên

trong xã hội Việt Nam hiện nay

- Đánh giá sự biến đổi của tín ngưỡng này trong bối cảnh hiện đại,

đặc biệt là dưới tác động của đô thị hóa và hội nhập văn hóa

- Đề xuất giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị của tín ngưỡng thờ

cúng tổ tiên

3.1.2 Mục tiêu cụ thể

- Làm rõ nguồn gốc, lịch sử và bản chất của tín ngưỡng thờ cúng tổ

tiên

- Khảo sát thực tế về hình thức và mức độ thực hành thờ cúng tổ tiên

trong gia đình, dòng họ và cộng đồng

- Phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi của tín ngưỡng

này, bao gồm tác động của công nghệ, kinh tế và lối sống hiện đại

- Đưa ra các kiến nghị nhằm bảo tồn và phát huy văn hóa thờ cúng tổ

tiên trong xã hội đương đại

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.2.1 Tổng quan tài liệu và cơ sở lý luận

- Nghiên cứu các công trình trước đây về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.

- Hệ thống hóa các khái niệm và lý thuyết liên quan đến tín ngưỡng

- Đưa ra các khuyến nghị nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của thờ

cúng tổ tiên trong xã hội hiện đại

4 Đối tượng khảo sát:

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Văn hóa thờ cúng tổ tiên người dân Việt Nam hiện nay.

4.2 Đối tượng khảo sát

4.2.1 Các gia đình truyền thống và gia đình hiện đại

- Nghiên cứu cách thực hành thờ cúng trong gia đình có truyền thốnglâu đời so với gia đình trẻ ở thành phố

4.2.2 Các nhà thờ họ, đình, đền có liên quan đến thờ cúng tổ tiên

- Nghiên cứu về vai trò của các nhà thờ họ trong việc duy trì tínngưỡng thờ cúng tổ tiên

- Khảo sát các đền thờ có gắn với việc thờ cúng tổ tiên của cộngđồng, dòng họ

4.2.3 Nhóm người cao tuổi và người trẻ tuổi

- Nghiên cứu sự khác biệt trong nhận thức và thực hành thờ cúng tổ

tiên giữa các thế hệ

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu (phân tích – tổng hợp tư liệu

thứ cấp)

- Thu thập và phân tích các nghiên cứu trước đây về văn hóa thờ cúng

tổ tiên tại Việt Nam

- Đọc các sách, bài báo, công trình nghiên cứu liên quan đến tínngưỡng thờ cúng tổ tiên từ góc độ lịch sử, văn hóa, tôn giáo

5.2 Phương pháp khảo sát thực tế (định tính và định lượng)

- Tiến hành phỏng vấn sâu với các bậc cao niên, nhà nghiên cứu vănhóa, sư trụ trì, thầy cúng để hiểu rõ về sự biến đổi của tín ngưỡngnày

- Tổ chức khảo sát bằng bảng hỏi với nhiều nhóm đối tượng (ngườicao tuổi, trung niên, thanh niên) để đánh giá mức độ thực hành tínngưỡng

5.3 Phương pháp so sánh, đối chiếu

- So sánh văn hóa thờ cúng tổ tiên giữa các vùng miền khác nhau ở Việt Nam

- Đối chiếu sự khác biệt giữa thờ cúng tổ tiên của người Việt với một

số nước Đông Á có cùng truyền thống (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc)

6 Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

7 Đóng góp mới của đề tài

7.1 Cung cấp một cái nhìn cập nhật về thực trạng văn hóa thờ cúng tổ

tiên

- Tổng hợp và phân tích thực trạng thờ cúng tổ tiên trong bối cảnhhiện đại, đặc biệt là sự thay đổi trong đời sống đô thị

7.2 Đánh giá nguyên nhân biến đổi và đề xuất giải pháp bảo tồn:

- Phân tích các yếu tố kinh tế, xã hội, công nghệ tác động đến thờcúng tổ tiên Đưa ra các giải pháp cụ thể để bảo tồn tín ngưỡng nàytrong đời sống hiện đại

7.3 Đóng góp cho nghiên cứu văn hóa và tôn giáo tại Việt Nam:

- Đề tài có thể trở thành tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhànghiên cứu văn hóa và lịch sử

- Mở ra hướng nghiên cứu mới về sự giao thoa giữa tín ngưỡngtruyền thống và xu hướng hiện đại

8 Kết cấu tổng thể của công trình

8.1 Mở đầu

- Lý do chọn đề tài

- Tình hình nghiên cứu

- Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu, đối tượng khảo sát

- Phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu

- Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

- Đóng góp mới cho đề tài

- Kết cấu tổng thể công trình khoa học

8.2 Chương 1: Cơ sở lý luận và tổng quan về tín ngưỡng thờ cúng tổ

tiên

- Khái niệm về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên Lịch sử hình thành vàphát triển

- Ý nghĩa văn hóa, xã hội, tâm linh của tín ngưỡng này

8.3 Chương 2: Thực trạng văn hóa thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam hiện

nay:

- Các hình thức thờ cúng tổ tiên trong gia đình, dòng họ, cộng đồng