ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT SA THỊ HI VN Bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm từ thực tiễn địa bàn tỉnh Phú Thä Chuyên ngành: Luật kinh tế Mã số: 60 38 01 07 TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2016 Cơng trình hồn thành Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội Cán hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÊ THỊ HOÀI THU Phản biện 1: Phản biện 2: Luận văn bảo vệ Hội đồng chấm luận văn, họp Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội Vào hồi ., ngày tháng năm 2016 Có thể tìm hiểu luận văn Trung tâm tư liệu Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội Trung tâm tư liệu – Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội MỤC LỤC CỦA LUẬN VĂN Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục từ viết tắt Danh mục bảng MỞ ĐẦU Chương 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA LAO ĐỘNG NỮ VÀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN CỦA LAO ĐỘNG NỮ TRONG CÁC NGÀNH NGHỀ KINH DOANH NẶNG NHỌC, ĐỘC HẠI VÀ NGUY HIỂM 1.1 Sự cần thiết phải bảo vệ quyền lao động nữ 1.1.1 Quyền lao động nữ 1.1.2 Khái niệm bảo vệ quyền lao động nữ 1.1.3 Ý nghĩa bảo vệ quyền lao động nữ 1.2 Pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm 11 1.2.1 Khái niệm pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm 11 1.2.2 Nội dung pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm 14 1.2.3 Các biện pháp bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm 22 1.3 Bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm theo kinh nghiệm số nước giới gợi mở cho Việt Nam 26 KẾT LUẬN CHƢƠNG 31 Chương 2: THỰC TRẠNG CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA LAO ĐỘNG NỮ TRONG CÁC NGÀNH NGHỀ KINH DOANH NẶNG NHỌC, ĐỘC HẠI VÀ NGUY HIỂM TỪ THỰC TIỄN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ 32 2.1 Bảo vệ quyền việc làm lao động nữ 32 2.2 Bảo vệ quyền đảm bảo tiền lương thu nhập 40 2.3 Bảo vệ quyền nhân thân 44 2.4 Bảo vệ quyền lĩnh vực Bảo hiểm xã hội 52 2.5 Các biện pháp bảo vệ quyền lao động nữ 57 2.5.1 Biện pháp bồi thƣờng thiệt hại 57 2.5.2 Biện pháp xử lý vi phạm hành 59 2.5.3 Biện pháp giải tranh chấp 60 2.6 Thực trạng bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm địa bàn tỉnh Phú Thọ 61 KẾT LUẬN CHƢƠNG 69 Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN CỦA LAO ĐỘNG NỮ TRONG CÁC NGÀNH NGHỀ KINH DOANH NẶNG NHỌC, ĐỘC HẠI VÀ NGUY HIỂM TỪ THỰC TIỄN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ 71 3.1 Những yêu cầu đặt cho việc nâng cao hiệu quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm 71 3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm 74 3.2.1 Đảm bảo tính đầy đủ, thống nhất, đồng quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm 74 3.2.2 Các quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm cần phải phù hợp với nhu cầu lao động đặc thù công việc 75 3.2.3 Các quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm phải phù hợp với thông lệ quốc tế 75 3.3 Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm từ thực tiễn địa bàn tỉnh Phú Thọ (tại Công ty cổ phần Supe phốt phát hóa chất Lâm Thao) 76 3.3.1 Về quy định pháp luật 76 3.3.2 Về tổ chức thực 80 KẾT LUẬN CHƢƠNG 87 KẾT LUẬN CHUNG 88 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 89 MỞ ĐẦU Tính cấp thiết đề tài nghiên cứu Ngày nay, phụ nữ Việt Nam chiếm khoảng 50% lực lƣợng lao động xã hội, giữ vai trò quan trọng nghiệp đấu tranh, xây dựng bảo vệ tổ quốc Tuy nhiên, xuất phát từ đặc điểm giới, lao động nữ mang nhiều yếu tố đặc thù thể lực, sức khỏe, trình độ, chức sinh lý, tuổi tác Hệ thống pháp luật nói chung pháp luật Lao động nói riêng giành quan tâm thích đáng nhiều quy định cụ thể nhằm bảo vệ quyền lợi lao động nữ Song thực tế, vấn đề thực thi pháp luật để bảo vệ quyền lao động nữ đạt hiệu nhƣ mong đợi cịn chặng đƣờng xa Phú Thọ tỉnh trung du miền núi phía Bắc, trung tâm công nghiệp miền Bắc XHCN năm kỷ XX Ngày nay, với định hƣớng xây dựng trở thành tỉnh công nghiệp nƣớc, Phú Thọ tiếp tục tập trung đẩy mạnh phát triển kinh tế đa ngành nghề, đặc biệt trọng tâm vào ngành cơng nghiệp mũi nhọn nhƣ: Phân bón, hóa chất, xi măng, giấy, khai khoáng, thực phẩm, may mặc… Với dân số 1,4 triệu ngƣời, số ngƣời độ tuổi lao động khoảng chiếm khoảng 800.000 ngƣời (chiếm 60% dân số), vấn đề thực thi pháp luật để bảo vệ quyền lợi ngƣời lao động nói chung lao động nữ nói riêng việc làm cấp thiết, thƣờng xuyên Thời gian qua, Phú Thọ đạt đƣợc thành tựu quan trọng lĩnh vực Tuy nhiên, số lƣợng doanh nghiệp lớn với ngành nghề sản xuất- kinh doanh đa dạng, việc thực thi pháp luật nhƣ công tác tra, giám sát hoạt động nhằm bảo vệ quyền lợi ngƣời lao động nhiều vấn đề phải bàn Đặc biệt, lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm số doanh nghiệp tồn thực trạng nhƣ: bố trí, xếp lao động nữ vào công việc nằm danh mục nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm bị cấm sử dụng lao động nữ hay chế độ đãi ngộ lao động nữ khu vực này…Từ thực trạng nêu trên, để nghiên cứu tìm hƣớng giải thỏa đáng nhằm nâng cao chất lƣợng thực pháp luật bảo vệ quyền lợi nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm địa bàn tỉnh Phú Thọ, tác giả chọn đề tài: “Bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm từ thực tiễn địa bàn tỉnh Phú Thọ” Tình hình nghiên cứu Vấn đề bảo vệ quyền NLĐ nói chung lao động nữ nói riêng đƣợc nghiên cứu rộng rãi khơng Việt Nam mà cịn nhiều quốc gia giới Mỗi tác giả nghiên cứu khía cạnh khác nhau, nhƣ vấn đề bình đẳng giới phụ nữ, Lao động nữ công nghiệp Việt Nam thời kỳ đổi mới… Một số cơng trình nghiên cứu khác nhƣ: Lý Thị Thúy Hoa, Pháp luật lao động nữ- Một số vấn đề lý luận thực tiễn Luận văn Thạc sỹ luật học, Trƣờng Đại học Luật Hà Nội 2001; Đỗ Ngân Bình, Luật lao động Việt Nam với việc bảo vệ quyền lao động nữ, Tạp chí Luật học, số đặc san phụ nữ tháng 3/2004; Vũ Thị Thảo, Bảo vệ lao động nữ theo pháp luật lao động Việt Nam, Luận văn Thạc sỹ luật học, Trƣờng Đại học Luật Hà Nội 2013; Phạm Hoàng Hà, Quyền lao động nữ theo pháp luật lao động Việt Nam so sánh với pháp luật Nhật Bản, Luận văn Thạc sỹ luật học, Trƣờng Đại học Luật Hà Nội 2015; Nguyễn Thị Giang, Bảo vệ lao động nữ theo pháp luật lao động Việt Nam, Luận văn Thạc sỹ luật học, Khoa Luật, Trƣờng Đại học Quốc gia Hà Nội 2015 Các cơng trình nghiên cứu đề cập đến nhiều phƣơng diện vấn đề bảo vệ quyền lao động nữ theo pháp luật Việt Nam Tuy nhiên, vấn đề bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm chƣa có cơng trình nghiên cứu đề cập đến Đây lại vấn đề thực tiễn địa bàn tỉnh Phú Thọ- địa bàn tập trung nhiều khu công nghiệp, doanh nghiệp có sử dụng lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Chính mà tác giả chọn nghiên cứu đề tài: “Bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm từ thực tiễn địa bàn tỉnh Phú Thọ” làm luận văn thạc sĩ luật học, với mong muốn tìm giải pháp nhằm thúc đẩy việc thực thi pháp luật bảo vệ lao động nữ địa bàn tỉnh Phú Thọ nói riêng nƣớc nói chung, đồng thời, có hƣớng hồn thiện quy định pháp luật Lao động bảo vệ quyền lao động nữ Đối tượng phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu luận văn quy định hành pháp luật Lao động Việt Nam bảo quyền lao động nữ nói chung lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm nói riêng Ngồi ra, để nâng cao tính thuyết phục cho đề tài phƣơng pháp đối chiếu, so sánh, tác giả dẫn chứng thêm tình hình bảo vệ quyền lao động nữ số nƣớc giới Về mặt thực tiễn, tác giả sâu vào nghiên cứu, tìm hiểu tình hình thực quy định pháp luật lao động bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm địa bàn tỉnh Phú Thọ, Việt Nam Phương pháp nghiên cứu Trong trình tiếp cận giải vấn đề mà luận văn đặt ra, tác giả sử dụng kết hợp phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ: Phương pháp biện chứng vật chủ nghĩa Mác- Lênin, dựa đƣờng lối, quan điểm Đảng Nhà nƣớc ta sách kinh tế - xã hội, vấn đề thực tiễn địa phƣơng, xem xét giải pháp pháp lý nhằm hoàn thiện quyền lao động nữ khu vực ngành nghề sản xuất- kinh doanh mang tính đặc thù Phương pháp thống kê: Đề tài tập hợp số liệu lao động nữ ngành nghề sản xuất kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm địa bàn tỉnh Phú Thọ làm sở nghiên cứu khoa học Phương pháp phân tích tổng hợp: Phân chia vấn đề lớn, phức tạp thành vấn đề nhỏ cụ thể, chi tiết Sau phân tích khái qt tổng hợp lại để đƣa tới giải pháp nhằm bảo vệ tốt quyền lao động nữ ngành nghề sản xuất kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Phương pháp so sánh: Đề tài đặt thực tiễn vấn đề nghiên cứu mối liên hệ so sánh với thực tiễn số nƣớc giới, qua tìm ƣu nhƣợc điểm vấn đề đề xuất phƣơng hƣớng hoàn thiện để giải nội dung vấn đề cần nghiên cứu Tính đóng góp luận văn Luận văn cơng trình khoa học cấp thạc sĩ luật học đề cập vấn đề lý luận thực tiễn nhằm hoàn thiện quy định pháp luật Lao động bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Đề tài “Bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm từ thực tiễn địa bàn tỉnh Phú Thọ” tác giả chọn trực tiếp nghiên cứu chuyên sâu, làm r vấn đề sau: Thứ nhất, nghiên cứu vấn đề lý luận quyền lao động nữ; quy định pháp luật Lao động quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Thứ hai, giới thiệu khái quát ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm đƣợc sử dụng Cơng ty cổ phần Supe phốt phát Hóa chất Lâm Thaomột doanh nghiệp chuyên sản xuất kinh doanh loại phân bón số hóa chất địa bàn tỉnh Phú Thọ; trình bày, phân tích, đánh giá việc thực bảo quyền lao động nữ đơn vị sản xuất- kinh doanh nói trên, bất cập quy định pháp luật thực tế thi hành pháp luật, từ đƣa kiến nghị, giải pháp nhằm hoàn thiện quy định bảo vệ quyền lao động nữ theo pháp luật Lao động Việt Nam Luận văn mang ý nghĩa lý luận thực tiễn, sở nghiên cứu vấn đề bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm địa bàn tỉnh Phú Thọ Đồng thời, luận văn đƣa giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng thực pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh tỉnh Phú Thọ, góp phần hồn thiện quy định pháp luật lao động lao động nữ Kết cấu luận văn Luận văn tập trung nghiên cứu vào vấn đề bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm địa bàn tỉnh Phú Thọ nhằm đạt đƣợc mục tiêu tổng quát mục tiêu luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận danh mục tài liệu tham khảo, nội dung Luận văn gồm 03 chƣơng, cụ thể: Chương 1: Khái quát chung bảo vệ quyền lao động nữ pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Chương 2: Thực trạng quy định pháp luật hành bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm từ thực tiễn địa bàn tỉnh Phú Thọ Chương 3: Một số giải pháp kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm từ thực tiễn địa bàn tỉnh Phú Thọ Chương KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA LAO ĐỘNG NỮ VÀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN CỦA LAO ĐỘNG NỮ TRONG CÁC NGÀNH NGHỀ KINH DOANH NẶNG NHỌC, ĐỘC HẠI VÀ NGUY HIỂM 1.1 Sự cần thiết phải bảo vệ quyền lao động nữ 1.1.1 Quyền lao động nữ Quyền lao động nữ lực pháp lý lao động nữ đƣợc làm pháp luật cho phép quan hệ lao động, với mục đích thỏa mãn yêu cầu, đòi hỏi mà đƣợc pháp luật ghi nhận đảm bảo thực sức mạnh quyền lực nhà nƣớc Quyền lao động nữ đƣợc thể nhiều lĩnh vực khác Trong pháp luật lao động, tồn quan hệ lao động bên NSDLĐ bên NLĐ Lao động nữ bên chủ thể quan hệ lao động Do vậy, xem xét vấn đề quyền lao động nữ ta phải đặt mối quan hệ với NSDLĐ 1.1.2 Khái niệm bảo vệ quyền lao động nữ Bảo vệ quyền lao động nữ phòng ngừa chống lại xâm hại đến danh dự, nhân phẩm, tính mạng, sức khỏe, quyền lợi ích hợp pháp lao động nữ từ phía NSDLĐ quan hệ lao động Xuất phát từ đặc điểm ngƣời phụ nữ việc thực nghĩa vụ lao động họ phải đảm nhận chức làm mẹ Những đặc điểm riêng giới tính cho việc thực chức làm mẹ họ (nhƣ sức khỏe, tâm sinh lý) phù hợp điều kiện lao động định Vì vậy, quy định riêng cho lao động nữ vừa nhằm mục đích đảm bảo quyền làm việc phụ nữ đƣợc bình đẳng mặt với nam giới đồng thời tạo điều kiện cho họ thực tốt hai chức năng: chức lao động chức làm mẹ, chăm sóc, bảo vệ, ni dạy hệ tƣơng lai đất nƣớc 1.1.3 Ý nghĩa bảo vệ quyền lao động nữ Thứ nhất, bảo vệ quyền lao động nữ đồng nghĩa với việc tạo nguồn lực phát triển kinh tế cách ổn định Thứ hai, bảo vệ quyền lao động nữ nhằm phát huy nhân tố ngƣời Thứ ba, nguyên tắc bảo vệ ngƣời lao động thể tinh thần nhân đạo, đảm bảo công xã hội Bảo vệ ngƣời lao động nữ không nhằm tạo khác biệt, đối xử bất bình đẳng ngƣời sử dụng lao động mục tiêu trị hay giai cấp mà nhằm bình ổn quan hệ lao động cán cân ngang 1.2 Pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm 1.2.1 Khái niệm pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Các ngành nghề sản xuất kinh doanh đƣợc coi nặng nhọc, độc hại nguy hiểm ngành nghề có chứa đựng nhiều yếu tố yếu tố gây an toàn, làm tổn thƣơng gây tử vong cho ngƣời trình lao động chƣa đựng yếu tố gây bệnh tật, làm suy giảm sức khỏe ngƣời trình lao động Pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm tổng hợp quy phạm pháp luật quy định quyền lao động nữ lĩnh vực việc làm, tiền lƣơng thu nhập, quyền nhân thân quyền lĩnh vực Bảo hiểm xã hội họ tham gia vào ngành nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo quy định pháp luật 1.2.2 Nội dung pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm  Bảo vệ việc làm Trong khu vực ngành nghề, công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm, vấn đề bảo vệ quyền việc làm lao động nữ có điểm mang tính đặc trƣng riêng Cụ thể, Cơng ƣớc 45 năm 1937 sử dụng phụ nữ vào cơng việc dƣới mặt đất, hầm lị Tổ chức lao động giới (Việt Nam phê chuẩn năm 1994), cho lao động dƣới mặt đất hầm mỏ nguy hiểm gây hại cho ngƣời, đặc biệt phụ nữ, Điều Công ƣớc quy định “Không đƣợc sử dụng ngƣời thuộc nữ giới, dù độ tuổi nào, vào công việc dƣới mặt đất, hầm mỏ” Ngồi ILO cịn thơng qua hàng loạt cơng ƣớc nhằm bảo vệ quyền làm việc lao động nữ tham gia cơng việc, ngành nghề dễ dàng gây tổn hại đến sức khỏe sinh lý nữ giới, nhƣ: Công ƣớc 103 năm 1952 bảo vệ thai sản, Công ƣớc 127 giới hạn trọng lƣợng mang vác tối đa Quy định Công ƣớc xác định giới hạn nghề, công việc cho phép đảm bảo lao động nữ đƣợc làm việc mà không bị ảnh hƣởng đến sức khỏe tính mạng Từ năm 1995, thực điều ƣớc quốc tế ký kết tham gia lĩnh vực này, Nhà nƣớc ta ban hành Danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, bao gồm Danh mục nghề, công việc không sử dụng lao động nữ Các nghề không sử dụng lao động nữ mặt nhằm bảo vệ ngƣời lao động nữ khỏi yếu tố gây hại nguy hiểm trình lao động sản xuất, mặt khác làm “hạn chế” mức độ khả tìm kiếm việc làm phụ nữ  Bảo vệ quyền đảm bảo tiền lương thu nhập: Đối với lao động ngành nghề nặng nhọc, độc hại nguy hiểm, vấn đề trả lƣơng thu nhập cho NLĐ đƣợc quan tâm mức cao Xuất phát từ đặc điểm điều kiện lao động khắc nghiệt, môi trƣờng làm việc nguy hại, nguy cao bị ảnh hƣởng tổn hại sức khỏe, tinh thần…cần có bù đắp hẳn ngành nghề thông thƣờng khác, vậy, chế, sách trả lƣơng cho NLĐ khu vực quốc gia đƣợc tính cao (ở Việt Nam, ngƣời làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm có mức lƣơng cao 5% làm nghề, cơng việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại nguy hiểm có mức lƣơng cao 7% so với mức lƣơng ngƣời làm cơng việc chức danh có độ phức tạp tƣơng đƣơng điều kiện lao động bình thƣờng)  Bảo vệ quyền nhân thân - Bảo vệ an toàn lao động vệ sinh lao động lao động nữ ngành nghề nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Việc đảm bảo an toàn lao động vệ sinh lao động cho lao động nữ, đặc biệt lao động nữ ngành nghề nặng nhọc, độc hại nguy hiểm có quy định chặt chẽ Ngoài việc quy định phải xếp cho lao động nữ có phịng tắm, phịng thay đồ riêng, phải trợ giúp lao động nữ hành kinh, mang thai, sinh đẻ, cho bú…, NSDLĐ phải bảo đảm nơi làm việc phải đạt yêu cầu khơng gian, độ thống, bụi, hơi, khí độc, phóng xạ, điện từ trƣờng, nóng, ẩm, ồn, rung, yếu tố có hại khác phải đƣợc thƣờng xuyên kiểm tra, đo lƣờng; bảo đảm điều kiện an toàn lao động, vệ sinh lao động máy, thiết bị, nhà xƣởng đạt quy chuẩn kỹ thuật; thƣờng xuyên kiểm tra, đánh giá yếu tố nguy hiểm, có hại nơi làm việc để kịp thời có biện pháp loại trừ, giảm thiểu mối nguy hiểm, có hại, cải thiện chăm sóc sức khỏe cho lao động nữ - Bảo vệ quyền thời làm việc, thời nghỉ ngơi lao động nữ ngành nghề nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Đối với lao động nữ thƣờng lực độ bền so với nam giới, chế độ làm việc, nghỉ ngơi hợp lý, khoa học giúp lao động nữ có sức khỏe, lƣợng, chủ động đáp ứng đƣợc địi hỏi cơng việc đƣợc giao Việt Nam tham gia số Công ƣớc quốc tế bảo vệ quyền thời làm việc, thời nghỉ ngơi nhƣ: Công ƣớc số năm 1919 độ dài thời gian làm việc công nghiệp, Công ƣớc số 47 năm 1935 tuần làm việc 40 giờ, Công ƣớc 106 năm 1957 nghỉ hàng tuần ILO Ngồi ra, cịn có Cơng ƣớc 111 phân biệt đối xử việc làm nghề nghiệp ILO cấm phân biệt đối xử lao động nam lao động nữ điều kiện lao động có vấn đề thời làm việc, thời nghỉ ngơi Theo đó, khu vực ngành nghề nặng nhọc, độc hại nguy hiểm, ngƣời lao động đƣợc rút ngắn thời gian làm việc xuống 06 giờ/ngày (giảm 02 so với lao động làm việc điều kiện bình thƣờng) Thời làm việc đƣợc rút ngắn nhƣ tạo điều kiện cho NLĐ ngành nghề có hội đƣợc nghỉ ngơi, phục hồi sức khỏe, đồng thời giảm bớt áp lực căng thẳng điều kiện làm việc ngặt nghèo, nguy hiểm - Bảo vệ quyền danh dự, nhân phẩm lao động nữ ngành nghề nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Trong quan hệ lao động, lao động nữ thƣờng mục tiêu hành vi quấy rối gây ảnh hƣởng không nhỏ đến chất lƣợng cơng việc Vì vậy, để lao động nữ yên tâm công tác, hầu hết nƣớc giới, có Việt Nam có văn pháp luật quy định nhằm bảo vệ danh dự, nhân phẩm cho lao động nữ (Chẳng hạn Đạo luật chống quấy rối tình dục mơi trƣờng lao động năm 1995 Philippines) Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm phân biệt đối xử giới tính, dân tộc, màu da, thành phần xã hội, tình trạng nhân, tín ngƣỡng, tôn giáo nhƣ nghiêm cấm hành vi ngƣợc đãi, quấy rối tình dục nơi làm việc, cƣỡng lao động  Bảo vệ quyền lĩnh vực Bảo hiểm xã hội Để thực chức làm mẹ, lao động nữ phải trải qua thời kỳ thai sản, sinh nở, chăm sóc, ni dạy Khi trải qua giai đoạn này, lao động nữ không bị ảnh hƣởng sức khỏe mà mức thu nhập bị gián đoạn Nếu họ bị tai nạn lao động mắc bệnh nghề nghiệp khơng tổn hại đến thân họ mà gây hệ lụy tới gia đình họ, doanh nghiệp tồn xã hội Khi già, lao động nữ hình thức xử phạt vi phạm hành Việc phát xử phạt vi phạm nhằm nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật, bảo vệ quyền lợi cho NLĐ NSDLĐ * Biện pháp giải tranh chấp Tranh chấp lao động đƣợc giải nhiều phƣơng thức khác nhau, nhƣ: Thƣơng lƣợng (các bên tự đàm phán giải với khơng cần có ngƣời thứ ba); Hịa giải (có tham gia ngƣời thứ ba); Trọng tài (Hội đồng trọng tài có thẩm quyền phán quyết); Xét xử (Tòa án) Cơ quan xét xử thực quyền tƣ pháp giải tranh chấp lao động xét xử tội phạm lĩnh vực lao động, lẽ đó, lao động nữ tổ chức đại diện họ xét thấy quyền lợi bị vi phạm có quyền yêu cầu Tòa án giải tranh chấp để đảm bảo quyền lợi cho Tranh chấp lao động lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm xảy NSDLĐ không đáp ứng yêu cầu quyền ngƣời pháp luật lao động Một số tranh chấp dễ xảy lao động nữ khu vực ngành nghề là: tranh chấp lao động thời làm việc, thời nghỉ ngơi; tranh chấp lao động việc làm; tranh chấp lao động tiền lƣơng thu nhập 1.3 Bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm theo kinh nghiệm số nước giới gợi mở cho Việt Nam Về vấn đề việc làm, số nƣớc đƣa quy định cấm sử dụng lao động nữ làm việc môi trƣờng, điều kiện khắc nghiệt gây ảnh hƣởng trực tiếp đến sức khỏe, chức sinh lý lao động nữ nhƣ Pháp luật Malaixia, Thái Lan, Brunei, Việt Nam… Tuy nhiên, bên cạnh đó, pháp luật số nƣớc khối ASEAN không đề cập đến công việc cấm sử dụng lao động nữ, nhƣ BLLĐ nƣớc Inđônêxia, Philippin, Campuchia…Điều suy luận rằng, lao động nữ nƣớc đƣợc tham gia vào loại hình cơng việc điều kiện, mơi trƣờng nào? Thay quy định cấm sử dụng lao động nữ số công việc, ngành nghề làm hạn chế quyền lao động nữ giới, pháp luật hƣớng vào điều khoản có lợi cho lao động nữ tham gia vào công việc (chẳng hạn mức lƣơng, phụ cấp, thời làm việc, thời nghỉ ngơi…) Bên cạnh cần thắt chặt quy định trách nhiệm NSDLĐ đảm bảo điều kiện vệ sinh an toàn lao động cho lao động nữ ngành nghề Vấn đề thời làm việc, thời nghỉ ngơi lao động nữ theo quy định số nƣớc cho thấy, đa phần quốc gia khối ASEAN có quy định cấm NSDLĐ bố trí lao động nữ làm việc vào ban đêm, nhƣ Pháp luật lao động Inđônêxia Philippin, Malaixia, Brunei… Việc đƣa quy định cấm làm việc ban đêm lao động nữ nội dung có ý nghĩa nhân văn Với đặc điểm thể, tâm sinh lý, nhu cầu đƣợc nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động lao động nữ có xu hƣớng cao nam giới Mặt khác, nữ giới dễ trở thành nạn nhân xâm phạm tai nạn rủi ro Chính vậy, đa phần nƣớc ASEAN có quy định chặt chẽ thời gian làm việc vào ban đêm lao động nữ 10 Pháp luật Việt Nam quy định NSDLĐ không đƣợc sử dụng lao động nữ làm việc ban ban đêm trƣờng hợp NLĐ mang thai từ tháng thứ 07 tháng thứ 06 làm việc vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo lao động nữ nuôi dƣới 12 tháng tuổi Đối với lao động nữ làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm đƣơng nhiên phải thực công việc vào ban Trong so sánh với nƣớc khu vực, r ràng Việt Nam học tập nội dung nhân văn KẾT LUẬN CHƢƠNG Lao động nữ có nhiều nét đặc thù lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm lại có nhiều yếu tố cần đƣợc pháp luật bảo vệ Pháp luật quốc tế luật pháp nhiều quốc gia giới có quy định riêng lĩnh vực nhằm bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm, nhƣ: việc làm, tiền lƣơng thu nhập, thời làm việc, thời nghỉ ngơi, an toàn vệ sinh lao động, bảo hiểm xã hội…Đây hành trang pháp lý quan trọng giúp lao động nữ khu vực ngành nghề đầy rủi ro, nguy hiểm có bảo đảm mặt luật pháp ràng buộc trách nhiệm với chủ thể bên (tức NSDLĐ) quan hệ lao động Trong so sánh với quốc gia giới, vấn đề bảo vệ quyền lao động nữ nói chung lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm nói riêng, gợi mở cho pháp luật Việt Nam hƣớng đến xây dựng quy định hoàn chỉnh hơn, đảm bảo tốt quyền lao động nữ Những vấn đề thực tiễn đề xuất, giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật lao động Việt Nam lĩnh vực bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm tiếp tục đƣợc trình chƣơng II chƣơng III Chương THỰC TRẠNG CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA LAO ĐỘNG NỮ TRONG CÁC NGÀNH NGHỀ KINH DOANH NẶNG NHỌC, ĐỘC HẠI VÀ NGUY HIỂM TỪ THỰC TIỄN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ 2.1 Bảo vệ quyền việc làm lao động nữ Nội dung bảo vệ quyền việc làm cịn thể thơng qua quyền tự lao động, tự làm việc lao động nữ Khu vực ngành nghề mang yếu tố nặng nhọc, độc hại nguy hiểm, vấn đề tự lựa chọn việc làm lại mang khác biệt Xuất phát từ đặc trƣng ngành nghề điều kiện làm việc, môi trƣờng làm việc khắc nghiệt, dễ gây ảnh hƣởng trực tiếp đến sức khỏe chức làm mẹ lao động nữ, Điều 160, BLLĐ quy định công việc không đƣợc sử dụng lao động nữ Thông tƣ số 26/2013/TT- BLĐ TBXH ngày 18/10/2013 Bộ Lao động- Thƣơng Binh Xã hội ban hành Danh mục công việc không đƣợc sử dụng lao động nữ Theo đó, 35 cơng việc đƣợc cho có ảnh hƣởng xấu tới chức sinh đẻ nuôi lao 11 động nữ; Một số công việc phải ngâm thƣờng xun dƣới nƣớc, cơng việc làm thƣờng xuyên dƣới hầm mỏ không đƣợc sử dụng lao động nữ Bên cạnh đó, 39 cơng việc khác đƣợc Bộ Lao động- Thƣơng binh Xã hội quy định khơng đƣợc sử dụng lao động nữ có thai nuôi dƣới 12 tháng tuổi Danh mục công việc không sử dụng lao động nữ mặt nhằm bảo vệ sức khỏe chức sinh lý cho phụ nữ nhƣng mặt khác, tạo rào cản để lao động nữ có đủ điều kiện sức khỏe có nhu cầu, nguyện vọng đƣợc tham gia loại hình cơng việc Trong trƣờng hợp nhƣ vậy, nên cần hiểu “công việc không sử dụng lao động nữ” công việc cấm lao động nữ tham gia Nếu lao động nữ làm công việc thuộc danh mục Thơng tƣ ngƣời sử dụng lao động có trách nhiệm chuyển họ sang công việc khác phù hợp với sức khỏe, đào tạo lại nghề để họ thích nghi với cơng việc Bên cạnh đó, Điều 160 BLLĐ 2012 quy định r :“Công việc không đƣợc sử dụng lao động nữ” Ở đây, cụm từ “không đƣợc sử dụng” thể r quan hệ lao động Vì vậy, đối tƣợng áp dụng nêu Thơng tƣ doanh nghiệp, quan, tổ chức, hợp tác xã, hộ gia đình cá nhân có sử dụng lao động nữ Thông tƣ không điều chỉnh khu vực khơng có quan hệ lao động, chẳng hạn nhƣ ngƣời nông dân tự làm việc cách đồng họ Khi tham gia quan hệ lao động, quyền giữ việc làm lao động nữ có ý nghĩa quan trọng Để tránh tình trạng việc làm, BLLĐ 2012 quy định “NSDLĐ không đƣợc sa thải đơn phƣơng chấm dứt HĐLĐ với lao động nữ lý thai sản, ni dƣới 12 tháng tuổi, trừ trƣờng hợp NSDLĐ cá nhân chết, bị Tịa án tun bố tích chết NSDLĐ cá nhân chấm dứt hoạt động” Bên cạnh đó, Điều 158, BLLĐ 2012 nhận định: Lao động nữ đƣợc bảo đảm việc làm cũ trở lại làm việc sau nghỉ hết thời gian theo quy định; trƣờng hợp việc làm cũ khơng cịn NSDLĐ phải bố trí việc làm khác cho họ với mức lƣơng không thấp mức lƣơng trƣớc nghỉ thai sản Học nghề, đào tạo nghề quyền của lao động nữ Ngƣời lao động nữ đƣợc quyền học, đào tạo nghề theo yêu cầu doanh nghiệp NSDLĐ nhằm đào tạo, nâng cao kỹ nghề nghiệp để thực tốt công việc phù hợp với ngành nghề kinh doanh, đào tạo doanh nghiệp Khoản Điều 153 BLLĐ năm 2012 quy định: Nhà nƣớc có sách mở rộng thêm nhiều loại hình đào tạo thuận lợi cho lao động nữ có thêm nghề dự phòng phù hợp với đặc điểm thể, sinh lý chức làm mẹ phụ nữ Trƣớc đây, Điều Nghị định 23/1996/NĐ- CP ngày 18/4/1996 có quy định nghĩa vụ NSDLĐ vấn đề đào tạo nghề cho lao động nữ: “Doanh nghiệp sử dụng lao động nữ phải chủ động nghiên cứu nghề mà ngƣời lao động nữ làm việc liên tục tuổi nghỉ hƣu, lập kế hoạch đào tạo nghề dự phòng cho lao động nữ” Song nay, quy định khơng cịn hiệu lực Pháp luật lao động hành lại chƣa có quy định nghĩa vụ NSDLĐ việc đào tạo dạy nghề cho lao động nữ, đặc biệt lao động nữ môi trƣờng nặng nhọc, độc hại khả thay đổi cơng việc lớn Phải NSDLĐ khơng cịn trách nhiệm nghĩa vụ công tác đào tạo, bồi dƣỡng nâng cao 12 trình độ nghề cho NLĐ Nhà nƣớc không nên để trách nhiệm đào tạo, dạy nghề cho lao động nữ trách nhiệm nhà nƣớc mà doanh nghiệp, NSDLĐ cần phải chia sẻ nghĩa vụ với nhà nƣớc R ràng, việc BLLĐ hành không quy định trách nhiệm NSDLĐ đào tạo nghề dự phòng cho lao động nữ bƣớc lùi so với pháp luật lao động trƣớc 2.2 Bảo vệ quyền đảm bảo tiền lương thu nhập Thứ nhất: Đối với trƣờng hợp đƣa yếu tố điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm để thiết kế mức lƣơng thang lƣơng, bảng lƣơng mức lƣơng cơng việc chức danh có điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm phải cao 5%; cơng việc chức danh có điều kiện lao động đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm phải cao 7% so với mức lƣơng cơng việc chức danh có độ phức tạp tƣơng đƣơng điều kiện lao động bình thƣờng Thứ hai: Chế độ phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm Phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm đƣợc áp dụng ngƣời lao động làm nghề, công việc có điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm Cơng ty rà sốt phân loại điều kiện lao động, so sánh mức độ nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm nghề, cơng việc với điều kiện lao động bình thƣờng để xác định mức phụ cấp, bảo đảm: Mức phụ cấp nghề, cơng việc có điều kiện nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thấp 5% cao 10%; nghề, cơng việc có điều kiện lao động đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thấp nhất 7% cao 15% so với mức lƣơng nghề cơng việc có độ phức tạp tƣơng đƣơng điều kiện lao động bình thƣờng 2.3 Bảo vệ quyền nhân thân * Quyền đảm bảo thời làm việc, thời nghỉ ngơi NSDLĐ không đƣợc sử dụng lao động nữ làm việc ban đêm, làm thêm công tác xa trƣờng hợp: Mang thai từ tháng thứ từ tháng thứ làm việc vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; Đang nuôi dƣới 12 tháng tuổi Lao động nữ làm công việc nặng nhọc mang thai từ tháng thứ 7, đƣợc chuyển làm công việc nhẹ đƣợc giảm bớt làm việc ngày mà hƣởng đủ lƣơng Đối với ngƣời lao động làm việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại nguy hiểm, pháp luật quy định thời làm việc, thời nghỉ ngơi chế độ nghỉ năm nhƣ sau: Thời làm việc hàng ngày không 06 giờ/ngày Trong 06 làm việc NLĐ đƣợc nghỉ 30 phút làm việc vào ban ngày, nghỉ 45 phút làm việc vào ban đêm Trong ngày làm việc NLĐ không đƣợc làm thêm Ngƣời lao động có đủ 12 tháng làm việc cho NSDLĐ đƣợc nghỉ năm đƣợc hƣởng nguyên lƣơng theo HĐLĐ, cụ thể: 14 ngày làm việc ngƣời làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm ngƣời làm việc nơi có điều kiện sinh sống khắc nghiệt 16 ngày làm việc ngƣời làm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm ngƣời làm việc nơi có điều kiện 13 sinh sống đặc biệt khắc nghiệt theo danh mục Bộ LĐTBXH chủ trì phối hợp với Bộ Y tế ban hành * Quyền đảm bảo an toàn lao động vệ sinh lao động Đối với lao động nữ, đảm bảo an toàn, vệ sinh lao động cịn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, lao động nữ đƣợc làm việc điều kiện an tồn, phù hợp với sức khỏe phát huy khả sáng tạo lực làm việc trì ổn định Ngƣợc lại, làm việc môi trƣờng không đảm bảo điều kiện vệ sinh, an toàn lao động khiến lao động nữ bị suy giảm thể lực, chí gây thiệt hại ngƣời cho thân họ cho doanh nghiệp Thông tƣ số 26/2013 BLĐTBXH ban hành danh mục không sử dụng lao động nữ vào cơng việc có ảnh hƣởng xấu tới sức khỏe chức sinh sản phụ nữ, nhiên thực tế có nhiều lao động nữ làm việc thuộc danh mục nói Bên cạnh đó, BLLĐ năm 2012 cụ thể trách nhiệm NSDLĐ NLĐ cơng tác an tồn, vệ sinh lao động nhƣ: Bảo đảm có đủ buồng tắm buồng vệ sinh phù hợp nơi làm việc Giúp đỡ, hỗ trợ xây dựng nhà trẻ, lớp mẫu giáo phần chi phí gửi trẻ, mẫu giáo cho lao động nữ Tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám chuyên khoa phụ sản cho lao động nữ Đối với lao động làm công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm khám sức khỏe định kỳ 06 tháng 01 lần 2.4 Bảo vệ quyền lĩnh vực Bảo hiểm xã hội Chế độ trợ cấp thai sản Theo Điều 157 BLLĐ 2012 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 có hiệu lực thi hành kể từ 01/01/2016, thời gian lao động nữ đƣợc nghỉ trƣớc sau sinh 06 tháng (thay trƣớc 04- 06 tháng tùy theo điều kiện lao động, tính chất công việc địa điểm làm việc) Việc tăng thời gian nghỉ thai sản lên 06 tháng tạo điều kiện cho lao động nữ có thêm thời gian đƣợc nghỉ ngơi, phục hồi sức khỏe sau sinh phụ nữ bị suy giảm sức khỏe cách nghiêm trọng Chế độ mang tính nhân văn văn hồn tồn phù hợp với khuyến nghị “Ni sữa mẹ 06 tháng đầu” Chế độ trợ cấp nghỉ để chăm sóc ốm, khám thai, thực biện pháp tránh thai Theo quy định Điều 159 BLLĐ năm 2012 “Thời gian nghỉ việc khám thai, sẩy thai, nạo, hút thai, thai chết lƣu, phá thai bệnh lý, thực biện pháp tránh thai, chăm sóc dƣới 07 tuổi ốm đau, ni nuôi dƣới 06 tháng tuổi, lao động nữ đƣợc hƣởng trợ cấp BHXH theo quy định pháp luật BHXH” Cụ thể hóa quy định trên, Điều 32, 33, 36, 37, 38 Luật BHXH năm 2014 quy định thời gian lao động nữ đƣợc nghỉ hƣởng chế độ BHXH trƣờng hợp Theo đó, thời gian mang thai, lao động nữ đƣợc nghỉ việc để khám thai 05 lần, lần 01 ngày; trƣờng hợp xa sở khám bệnh, chữa bệnh ngƣời mang thai có bệnh lý thai khơng bình thƣờng đƣợc nghỉ 02 ngày cho lần khám thai Khi sẩy thai, nạo, hút thai, thai chết lƣu phá thai bệnh lý lao động nữ đƣợc nghỉ việc hƣởng chế độ thai sản theo định sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền Thời gian nghỉ việc đƣợc quy định: 10 ngày thai dƣới 05 tuần tuổi; 20 ngày thai từ 05 tuần tuổi đến dƣới 13 tuần tuổi; 40 ngày thai từ 14 13 tuần tuổi đến dƣới 25 tuần tuổi; 50 ngày thai từ 25 tuần tuổi trở lên Ngƣời lao động nhận ni ni dƣới 06 tháng tuổi đƣợc nghỉ việc hƣởng chế độ thai sản đủ 06 tháng tuổi Khi thực biện pháp tránh thai, ngƣời lao động đƣợc hƣởng chế độ thai sản theo định sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền Thời gian nghỉ việc tối đa 07 ngày lao động nữ đặt vòng tránh thai 15 ngày ngƣời lao động thực biện pháp triệt sản Chế độ trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp Trong điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại nguy hiểm, tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp nỗi lo lắng thƣờng trực NLĐ NSDLĐ Lao động nữ với đặc điểm riêng biệt sức khỏe, thể lực, chức sinh lý lại dễ mắc bệnh nghề nghiệp có nguy xảy tai nạn lao động cao nam giới Để bù đắp tổn hại, mát sức khỏe tính mạng xuất phát từ nguyên nhân tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, Luật BHXH năm 2014 quy định NLĐ bị tai nạn lao động đƣợc trợ cấp lần bị suy giảm khả lao động từ 5% đến 30% trợ cấp hàng tháng bị suy giảm lao động từ 31% trở lên Trƣờng hợp NLĐ bị chết tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp bị chết thời gian điều trị lần đầu tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp thân nhân đƣợc hƣởng trợ cấp lần 36 lần mức lƣơng sở Chế độ hưu trí Điều 187 BLLĐ 2012 quy định lao động nữ đủ 55 tuổi, đủ điều kiện thời gian đóng BHXH đƣợc hƣởng lƣơng hƣu Tuy nhiên, tùy điều kiện, hồn cảnh làm việc mà NLĐ nghỉ hƣu tuổi sớm cao so với quy định mức tối đa tuổi thấp cao không năm Đối với lao động nữ bị suy giảm lao động, có đủ 15 năm làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục Bộ Lao động Thƣơng binh Xã hội, Bộ Y tế ban hành có đủ 15 năm làm việc nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên (vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo) tuổi nghỉ hƣu từ đủ 45 tuổi đến đủ 50 tuổi Nhƣ vậy, lao động nữ hƣu sớm nhiều so với tuổi chuẩn họ có nhu cầu đủ điều kiện nghỉ hƣu Riêng nghề, công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm, tình trạng lao động nữ muốn nghỉ hƣu trƣớc tuổi phổ biến Nguyên xuất phát từ điều kiện lao động vất vả dẫn đến lao động nữ bị suy giảm nghiêm trọng sức khỏe Từ tâm lý muốn đƣợc “nghỉ ngơi sớm” lao động nữ hồn tồn đáng 2.5 Các biện pháp bảo vệ quyền lao động nữ 2.5.1 Biện pháp bồi thường thiệt hại Pháp luật có chế tài đánh trực tiếp vào lợi nhuận NSDLĐ thông qua biện pháp bồi thƣờng thiệt hại Để hạn chế trƣờng hợp xảy tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp với lao động nữ trình lao động pháp luật quy định NSDLĐ có trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại trợ cấp cho NLĐ nói chung LĐN nói riêng Một vấn đề đặt pháp luật chƣa quy định cụ thể đề bồi thƣờng trợ cấp trƣờng hợp ngƣời lao động bị bệnh nghề nghiệp nhƣng phát sinh từ điều kiện lao động có hại thời gian làm việc trƣớc Do đó, gây khó khăn cho 15 doanh nghiệp lẫn ngƣời lao động nữ thực đầy đủ quyền lợi lao động nữ doanh nghiệp bị ảnh hƣởng lợi nhuận thực đầy đủ quyền lợi lao động nữ không đƣợc bảo vệ Trên thực tế, đa số doanh nghiệp không bồi thƣờng thiệt hại cho ngƣời lao động nữ trƣờng hợp 2.5.2 Biện pháp xử lý vi phạm hành Đây biện pháp xử phạt vi phạm thông qua hoạt động tra, kiểm tra, giám sát Biện pháp xử phạt hành phổ biến phạt tiền: theo quy định điều 18 Nghị định 95/2013/NĐ-CP Chính phủ ngày 22/08/2013 áp dụng mức phạt cảnh cáo phạt tiền từ 500.000 đến 1.000.000 đồng NSDLĐ có hành vi sau đây: khơng tham khảo ý kiến lao động nữ đại diện họ định vấn đề có liên quan đến quyền lợi lợi ích lao động nữ, không cho lao động nữ nghỉ 30 phút ngày thời gian hành kinh Mức phạt tiền tăng từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng NSDLĐ có hành vi sau đây: sử dụng lao động nữ làm thêm giờ, làm việc ban đêm công tác xa thuộc trƣờng hợp: mang thai từ tháng thứ 07 từ tháng thứu 06 làm việc vùng cao, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo; nuôi dƣới 12 tháng tuổi; không cho lao động nữ thời gian nuôi dƣới 12 tháng tuổi nghỉ 60 phút ngày; xử lý kỷ luật lao động lao động nữ thời gian mang thai, nghỉ hƣởng chế độ sinh theo quy định pháp luật BHXH, nuôi dƣới 12 tháng tuổi… Tuy nhiên, mức phạt dù đƣợc điều chỉnh theo thời kỳ hành nhƣng theo quy định mức phạt cao có 20.000.000 đồng Mức phạt chƣa thực đủ mạnh để răn đe doanh nghiệp sử dụng lao động vi phạm quyền lợi lao động nữ xét lợi ích kinh tế việc nộp phạt hiêu kinh tế việc đầu tƣ vốn hàng tram triệu đồng để thay đổi trang thiết bị bảo hộ an toàn, đạt tiêu chuẩn cho ngƣời lao động nữ 2.5.3 Biện pháp giải tranh chấp Lao động nữ đƣợc quyền yêu cầu giả tranh chấp cho có xâm hại đến quyền lợi ích hợp pháp Khi xảy tranh chấp lao động cá nhân ngƣời lao động nữ với NSDLĐ trƣớc hết bên phải thƣơng lƣợng trực tiếp, tự dàn xếp để giải tranh chấp Nếu tiến hành thƣơng lƣợng hòa giải khơng thành hai bên có quyền khởi kiện tới cá nhân, quan nhà nƣớc có thẩm quyền Thơng qua việc giải tranh chấp quyền lợi họ đƣợc bảo vệ cách tốt 2.6 Thực trạng bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm địa bàn tỉnh Phú Thọ * Vài nét giới thiệu Công ty Công ty có 2.871 lao động, 881 lao động nữ (chiếm 30,7%) Với đặc trƣng doanh nghiệp công nghiệp nặng chuyên sản xuất- kinh doanh phân bón, hóa chất, Cơng ty có tổng số 53 nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm Những ngành nghề nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Cơng ty có đặc điểm chung điều kiện, môi trƣờng lao động khắc nghiệt, NLĐ phải thƣờng xun tiếp xúc với khí độc, hóa 16 chất, nồng độ bụi cao, chịu ảnh hƣởng tiếng ồn, độ rung lớn, ảnh hƣởng xạ nhiệt CO, CO2, SO2 nguy mắc bệnh nghề nghiệp khả xảy tai nạn lao động lớn * Bảo vệ quyền cho lao động nữ Cơng ty CP Supe phốt phát Hóa chất Lâm Thao Những nội dung thực hiện: Xây dựng hệ thống văn nội phù hợp với quy định Hiến pháp năm 2013, Luật Doanh nghiệp năm 2015, BLLĐ năm 2012, Luật BHXH năm 2014, Luật an toàn, vệ sinh lao động năm 2015, Nghị định, Thông tƣ, Quyết định….của Nhà nƣớc liên quan đến hoạt động sản xuất- kinh doanh Công ty Trong lĩnh vực bảo vệ quyền lao động nữ, Cơng ty có nhiều sách, quy định nhƣ hoạt động cụ thể để đảm bảo quyền lao động nữ: giải việc làm cho lao động nữ địa phƣơng vùng lân cận Điều kiện tuyển dụng nữ giới ngang với nam giới Việc bố trí lao động Cơng ty hƣớng đến xếp lao động nữ vị trí làm việc có độ phức tạp vừa phải, điều kiện làm việc thuận lợi nam giới Nhiều công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại Công ty khơng sử dụng lao động nữ nhƣ: Vận hành lị đốt lƣu huỳnh, hấp thụ khí SO3, điều chế supe lân, sản xuất trừ sâu, nạp liệu lò cao… Trong lĩnh vực an toàn lao động vệ sinh lao động, Công ty đơn vị dẫn đầu toàn ngành đảm bảo tốt điều kiện lao động cho lao động nữ Cụ thể: Công ty trang bị đầy đủ phƣơng tiện bảo hộ lao động phù hợp với kích cỡ lao động nữ Hàng năm tổ chức khám sức khỏe định kỳ 06 tháng lần cho tập thể ngƣời lao động Cơng ty, lao động nữ có bác sỹ chuyên khoa phụ sản, siêu âm… Trong lĩnh vực BHXH, với tỷ lệ 22% mức lƣơng đóng bảo hiểm NSDLĐ có trách nhiệm đóng, hàng năm, Cơng ty nộp cho quan BHXH tỉnh Phú Thọ với số tiền lên đến 50 tỷ đồng/ năm Mọi chế độ BHXH lao động nữ nhƣ: chế độ nghỉ chăm sóc ốm, chế độ trợ cấp thai sản, chế độ ốm đau, chế độ hƣu trí, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đƣợc thực kịp thời giúp lao động nữ có điều kiện kinh tế để chăm sóc nhỏ bồi dƣỡng thân Khi nghỉ chế độ, lao động nữ đƣợc tƣ vấn đầy đủ để làm thủ tục lĩnh hƣởng chế độ trợ cấp nội Công ty (đƣợc Công ty trả thêm từ tháng đến tháng thu nhập tùy theo số năm công tác), trợ cấp BHXH cách nhanh chóng, xác Những vấn đề cịn tồn tại: Bên cạnh nội dung triển khai thực nghiêm túc, đạt hiệu cao, Cơng ty cịn tồn sau đây: Một là, việc bố trí, sử dụng lao động nữ Thực tế là, số công việc theo quy định pháp luật không đƣợc sử dụng lao động nữ, nhƣng Công ty bố trí, nhƣ: mang vác 50 kg, hóa lỏng lƣu huỳnh, sản xuất trừ sâu công nghiệp…Nguyên nhân tình trạng xuất phát từ thực tế sản xuất dây chuyền hóa chất, số vị trí bị thiếu lao động, đơn vị phải bổ sung nhân lực lao động nữ Mặt khác, xuất phát từ ý chí chủ quan ngƣời lao động nữ, họ thấy có đủ sức khỏe lực để đảm nhận tốt công việc nặng nhọc, 17 độc hại vất vả nên sẵn sàng tham gia Hơn nữa, vị trí mức thu nhập thƣờng cao so với vị trí khác có thêm phụ cấp độc hại từ 5% đến 17%, thân lao động nữ tự nguyện làm việc để có chế độ lƣơng, bồi dƣỡng độc hại nhƣ hƣu trí cao Thứ hai, dù có trình độ ngang với nam giới, song lao động nữ Công ty chƣa thực đƣợc trọng dụng, đặc biệt cơng tác bổ nhiệm cán vị trí lãnh đạo, quản lý Công ty Thứ ba, thời làm việc, thời nghỉ ngơi: Mặc dù, pháp luật quy định lao động nữ thời gian hành kinh đƣợc nghỉ ngày 30 phút thời gian làm việc mà đƣợc hƣởng đủ tiền lƣơng theo HĐLĐ việc nghỉ vào thời điểm thỏa thuận NLĐ NSDLĐ, nhƣng vấn đề thƣờng đƣợc hai bên xem nhẹ cho qua Bản thân lao động nữ cảm thấy e ngại đề cập đến vấn đề nên thực tế họ bị “tƣớc quyền” mà khơng có ý kiến phản hồi Bên cạnh đó, quy định lao động nữ làm công việc nặng nhọc mang thai từ tháng thứ 7, đƣợc chuyển làm công việc nhẹ đƣợc giảm bớt 01 làm ngày mà hƣởng đủ lƣơng, thực tế bất cập triển khai Công ty Bởi dây chuyền sản xuất, vị trí nhân cơng đƣợc xếp, bố trí cố định Khi cần thay phải có nhân lực đảm bảo theo yêu cầu chuyên môn Nhƣng lúc nào, doanh nghiệp bố trí thay đƣợc Vì vậy, việc phải bố trí lao động nữ thời kỳ mang thai giữ ngun vị trí cịn tồn mà chƣa khắc phục đƣợc Thứ tư, chế độ lương phụ cấp: Theo quy định lao động nữ lao động theo Hợp đồng thời vụ lao động thuê vào làm việc điều kiện đủ để bồi dƣỡng độc hại vật đƣợc hƣởng chế độ bồi dƣỡng vật Tuy nhiên, thực tế Công ty cổ phần Supe phốt phát Hóa chất Lâm Thao, lao động nữ làm việc theo Hợp đồng thời vụ họ trực tiếp tiếp xúc với nguồn hóa chất độc hại gây bệnh truyền nhiễm nhƣng không đƣợc hƣởng chế độ bồi dƣỡng vật theo quy định KẾT LUẬN CHƢƠNG Với thực tế từ đơn vị sản xuất kinh doanh có nhiều nghề, cơng việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm địa bàn tỉnh Phú Thọ, thấy rằng, quyền lao động nữ thuộc loại hình nghề, cơng việc đƣợc đơn vị sản xuất kinh doanh tỉnh, có Cơng ty cổ phần Supe phốt phát Hóa chất Lâm Thao triển khai có hiệu quả, góp phần đảm bảo cho lao động nữ địa phƣơng có cơng ăn việc làm, có thu nhập, đƣợc chăm sóc, bảo vệ đƣợc bù đắp phần vật chất tinh thần ốm đau, thai sản, hƣu trí… Tuy nhiên, số quy định pháp luật cịn bất cập, chƣa có thống đồng bộ, trình độ hiểu biết pháp luật ngƣời lao động đơi NSDLĐ cịn hạn chế, nguồn cung lao động lớn cầu lao động, tổ chức cơng đồn đơn vị chƣa thực phát huy vai trò, trách nhiệm việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp lao động nữ nên nay, tình trạng vi phạm pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm tồn Tình trạng sử dụng lao động nữ vào công 18 việc thuộc danh mục cấm sử dụng lao động nữ phổ biến Tình trạng vi phạm chế độ thời làm việc, thời nghỉ ngơi, vi phạm chế độ lƣơng, phụ cấp độc hại, vi phạm chế độ đào tạo, đào tạo lại tạo nên nỗi xúc lao động nữ, hạn chế lao động nữ phát huy hết khả năng, lực sáng tạo làm việc Chính vậy, yêu cầu cấp bách cần nhanh chóng hồn thiện chế pháp luật phù hợp với thực tế với giair pháp cụ thể, r ràng phía nhà làm luật ngƣời thực thi pháp luật hy vọng tồn dần đƣợc tháo gỡ Nội dung tiếp tục đƣợc trình bày chƣơng sau Chương MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN CỦA LAO ĐỘNG NỮ TRONG CÁC NGÀNH NGHỀ KINH DOANH NẶNG NHỌC, ĐỘC HẠI VÀ NGUY HIỂM TỪ THỰC TIỄN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ 3.1 Những yêu cầu đặt cho việc nâng cao hiệu quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Thứ nhất, Cơng ty có ngành nghề nằm danh mục ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm cần khắc phục bất hợp lý quy định hành nhằm đảm bảo phù hợp với điều kiện môi trƣờng lao động có yếu tố nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm Để bảo vệ ngƣời lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, NSDLĐ cần đặt ngƣời lao động nữ tƣơng quan với phát triển thị trƣờng lao động nƣớc Việc hoàn thiện quy định pháp luật bảo vệ lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm cần quan tâm đến yếu tố nhƣ: cần đƣa sách giải việc làm cho lao động nữ so với việc bảo vệ ngƣời lao động nữ ngành nghề danh mục không đƣợc sử dụng lao động nữ cần thiết Nâng cao trình độ dân trí cho đối tƣợng nữ độ tuổi lao động, tăng cƣờng liên kết với nƣớc khu vực nhằm đƣa ngƣời lao động nữ nƣớc làm việc, giảm tỷ lệ thất nghiệp cho lao động nữ Cần dung hòa mục tiêu, cân đối sách việc bảo vệ ngƣời lao động để không làm hạn chế quyền lợi doanh nghiệp Thứ hai, nâng cao hiệu hoạt động tổ chức cơng đồn sở việc bảo vệ lợi ích hợp pháp cho công nhân lao động nữ ngành nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm Trong doanh nghiệp, cơng đồn sở ngƣời đại diện cho quyền, lợi ích ngƣời lao động doanh nghiệp, giám sát việc thi hành pháp luật sách ngƣời lao động, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháo, đáng ngƣời lao động Tình trạng vi phạm quyền lợi ích hợp pháp ngƣời lao động xảy ra, với lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm Do nâng cao hiệu hoạt động cơng đồn sở việc đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích nữ công nhân lao 19 động giải pháp quan trọng nhằm nâng cao vị nữ công nhân cơng ty có ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm 3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm 3.2.1 Đảm bảo tính đầy đủ, thống nhất, đồng quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Hiện nay, thấy hệ thống quy phạm pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề nặng nhọc, độc hại nguy hiểm theo pháp luật lao động Việt Nam chƣa nhiều, chƣa tập trung thiếu thống nhất, đồng Mặc dù BLLĐ 2012 có giành chƣơng X để quy định vấn đề có liên quan đến lao động nữ, song quan tâm, ý đến lao động nữ khu vực nặng nhọc, độc hại nguy hiểm hạn chế chƣa cụ thể, dẫn đến việc cần quy định bảo vệ quyền lao động nữ làm khu vực này, đa phần doanh nghiệp phải vận dụng quy định bảo vệ quyền lao động nữ nói chung Nhà nƣớc cần nghiên cứu bổ sung thêm quy định bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh, nặng nhọc, độc hại nguy hiểm lĩnh vực nhƣ: việc làm, tiền lƣơng thu nhập, thời làm việc, thời nghỉ ngơi, bảo hiểm xã hội…Đồng thời, có thống nhất, đồng việc ban hành văn pháp luật, tạo điều kiện cho quan, doanh nghiệp bên quan hệ lao động đễ dàng vận dụng 3.2.2 Các quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm cần phải phù hợp với nhu cầu lao động đặc thù công việc Quy định pháp luật chung chung, chƣa có nội dung cụ thể cho ngành Nhà nƣớc ban hành nhiều Danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm nhƣ nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại nguy hiểm, song quy định bảo vệ quyền lao động nữ ngành đặc thù cịn thiếu tính phù hợp, chƣa cụ thể Do đó, nghiên cứu nhu cầu lao động nữ yếu tố, đặc điểm riêng biệt loại ngành nghề, để từ xây dựng quy phạm pháp luật lao động bảo vệ quyền lao động nữ nghề, công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm có tính hiệu thiết thực 3.2.3 Các quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm phải phù hợp với thông lệ quốc tế Việt Nam thành viên tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), Việt Nam tham gia phê chuẩn 18 Công ƣớc ILO Trong bối cảnh hội nhập quốc tế toàn cầu hóa nay, địi hỏi Việt Nam cần tham gia nội luật hóa luật pháp quốc tế bảo vệ NLĐ nói chung lao động nữ nói riêng đòi hỏi tất yếu Do tiêu chuẩn lao động quốc tế nguyên tắc định hƣớng ILO điều kiện lao động điều kiện sử dụng lao động, nên muốn nâng cao hiệu quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ nghề, công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm pháp luật lao động nƣớc ta phải phù hợp với thông lệ quốc tế Trong q trình hồn thiện pháp luật, cần có tham khảo, học tập kinh nghiệm 20 quốc gia, đặc biệt nƣớc thuộc khối ASEAN Vì quốc gia mà lao động nữ lực, thể hình, văn hóa… tƣơng đối tƣơng đồng với lao động nữ Việt Nam 3.3 Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm từ thực tiễn địa bàn tỉnh Phú Thọ (tại Công ty cổ phần Supe phốt phát hóa chất Lâm Thao) 3.3.1 Về quy định pháp luật Về vấn đề việc làm: Việc ban hành Danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm không sử dụng lao động nữ khó thực cách triệt để, quy định hạn chế hội có việc làm cho lao động nữ điều kiện khan việc làm nhƣ Thay cấm sử dụng lao động nữ, Nhà nƣớc nên nghiên cứu ban hành hƣớng dẫn cụ thể quy chuẩn, điều kiện an toàn, vệ sinh lao động nơi làm việc lĩnh vực ngành nghề để đảm bảo môi trƣờng lao động tốt cho NLĐ Căn vào quy chuẩn, điều kiện này, NSDLĐ tiếp tục đƣợc sử dụng lao động nữ lao động nữ tiếp tục đƣợc làm công việc phù hợp với khả năng, lực cá nhân Về thời làm việc, thời nghỉ ngơi: Theo quy định pháp luật, NLĐ có đủ 12 tháng làm việc cho NSDLĐ đƣợc nghỉ năm đƣợc hƣởng nguyên lƣơng theo HĐLĐ, cụ thể: 14 ngày làm việc ngƣời làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm ngƣời làm việc nơi có điều kiện sinh sống khắc nghiệt 16 ngày làm việc ngƣời làm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm ngƣời làm việc nơi có điều kiện sinh sống đặc biệt khắc nghiệt theo danh mục Bộ LĐTBXH chủ trì phối hợp với Bộ Y tế ban hành Quy định chƣa thực hợp lý, Nhà nƣớc nên sửa đổi thời gian nghỉ năm đƣợc hƣởng nguyên lƣơng lao động nữ nhiều lao động nam Cụ thể: lao động nữ có đủ 12 tháng làm việc cho NSDLĐ đƣợc nghỉ năm đƣợc hƣởng nguyên lƣơng theo HĐLĐ, cụ thể: 16 ngày làm việc ngƣời làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm ngƣời làm việc nơi có điều kiện sinh sống khắc nghiệt 18 ngày làm việc ngƣời làm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm ngƣời làm việc nơi có điều kiện sinh sống đặc biệt khắc nghiệt Pháp luật có quy định NLĐ làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại nguy hiểm thời gian 06 tiếng/ngày quy định hạn chế thời gian làm thêm tối đa NLĐ nói chung mà khơng có quy định riêng lao động nữ kể lao động nữ làm công việc nặng nhọc, độc hại cho sức khỏe Trên sở khả lao động lao động nữ, pháp luật lao động Việt Nam cần ban hành quy định xác định thời gian làm thêm tối đa lao động nữ làm công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Đối với vấn đề xác định thời gian làm thêm tối đa lao động nữ ngành nghề nặng nhọc, độc hại nguy hiểm, quy định thời gian làm thêm tối đa với mức 6h/tuần 150h/năm Đồng thời pháp luật cần có chế tài cứng rắn NSDLĐ cố tình vi phạm quy định thời gian làm thêm lao động nữ 21 Về quy định thời gian làm việc ban đêm, lao động nữ làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm vấn đề không không đƣợc pháp luật đề cập tới đƣơng nhiên lao động nữ khu vực ngành nghề nặng nhọc, độc hại nguy hiểm phải thực công việc vào ban đêm So với quy định số quốc gia thuộc khối ASEAN nhƣ Inđônêxia, Philippin, Brunei…, pháp luật lao động nƣớc quy định r cấm sử dụng lao động nữ làm việc ban đêm để đảm bảo an toàn tuyệt đối sức khỏe cho lao động nữ Vậy, nên chăng, pháp luật lao động Việt Nam nên có quy định riêng nhằm không sử dụng lao động nữ ngành nghề nặng nhọc, độc hại nguy hiểm vào ban đêm để tăng cƣờng đảm bảo cách toàn diện vấn đề bảo vệ quyền lao động nữ Về chế độ thai sản: Quy định thời gian nghỉ hƣởng chế độ thai sản lao động nữ 06 tháng, trƣớc hết thời gian nghỉ thai theo quy đinh trên, lao động nữ có nhu cầu có xác nhận sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền việc làm sớm khơng có hại cho sức khỏe đƣợc NSDLĐ đồng ý, lao động nữ trở lại làm việc nghỉ đƣợc 04 tháng Việc quy định nghỉ 04 tháng gây khó khăn cho số lao động nữ có nhu cầu đƣợc làm sớm Trên thực tế, điều kiện chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em phát triển, số lao động nữ sau phục hồi sức khỏe muốn đảm bảo mức thu nhập thân gia đình nên có nhu cầu trở lại làm việc sớm quy định 04 tháng Để tạo điều kiện cho lao động nữ, pháp luật nên xem xét quy định thời gian nghỉ tối đa 02 tháng 3.3.2 Về tổ chức thực 3.3.2.1 Tuyên truyền pháp luật nhằm nâng cao hiểu biết người lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm Giải pháp đặt tiếp tục bồi dƣỡng đội ngũ cán công nhân viên chức, đẩy mạnh công tác vận động tuyên truyền pháp luật để tăng cƣờng hiểu biết pháp luật từ phía ngƣời lao động nữ NSDLĐ hình thức đa dạng khác nhƣ: tổ chức buổi tuyên truyền trực tiếp, tổ chức thi tìm hiểu pháp luật lao động chăm sóc sức khỏe cho ngƣời lao động… Đặc biệt công tác tuyên truyền cần phải đƣợc nâng cao vùng sâu, vùng xa… để lao động nữ tiếp cận đƣợc quyền lợi 3.3.2.2 Xây dựng thỏa ước lao động tập thể doanh nghiệp Quyền nghĩa vụ lao động nữ đƣợc ghi nhận thỏa ƣớc lao động tập thể, phƣơng tiện pháp lý để bảo vệ quyền cho ngƣời lao động nói chung lao động nữ nói riêng Những doanh nghiệp có thỏa ƣớc lao động tập thể thƣờng vi phạm pháp luật lao động, đảm bảo hoạt động sản xuất doanh nghiệp đƣợc thực có hiệu Tuy nhiên hoạt động thƣơng lƣợng, xây dựng thỏa ƣớc lao động tập thể cịn hạn chế, cần đẩy mạnh cơng tác thơng qua tổ chức cơng đồn, mà đặc biệt xuất phát từ thân ngƣời lao động nữ 3.3.2.3 Tặng cường công tác tra kiểm tra xử lý vi phạm pháp luật lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm Công tác tra, kiểm tra, giám sát giúp phát xử lý kịp thời vi phạm pháp luật sách bảo vệ quyền lao động nữ, tạo sở cho việc 22 xử lý vi phạm đƣợc xác hiệu Tuy nhiên, công tác tra, kiểm tra, giám sát việc thực chế độ sách pháp luật lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm cần phối hợp nhiều quan, tổ chức nhằm phát hành vi vi phạm pháp luật lao động có chế tài xử lý phù hợp Đồng thời phát biểu bất hợp lý sách, pháp luật với thực tiễn sản xuất để chỉnh sửa, bổ sung cho hợp lý nhằm nâng cao vị nữ công nhân lao động ngành nghệ kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm 3.3.2.4 Nâng cao vai trị quyền địa phương Thứ nhất, quyền địa phƣơng cần xem xét tạo chƣơng trình dạy nghề cho lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm để giúp họ có hội ổn định sống, có hội tiếp tục làm việc khơng cịn đủ sức khỏe để đáp ứng yêu cầu doanh nghiệp hoạt động nhà máy xí nghiệp Thứ hai, quyền địa phƣơng cần có chủ động có kiểm tra giám sát việc thực luật lao động doanh nghiệp để đảm bảo việc thực thi quy định lao động doanh nghiệp nhƣ: ngƣời lao động đƣợc ký hợp đồng lao động, đƣợc thực chế độ an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe… Đồng thời phát hành vi vi phạm cần xử lý nghiêm để tạo tính răn đe Thứ ba, quyền địa phƣơng cần tổ chức buổi giáo dục, tuyên truyền kiến thức sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dụng, chăm sóc sức khỏe… để lao động nữ tự chăm sóc thân, giảm thiểu nguy mắc bệnh xã hội, bệnh lây lan qua đƣờng tình dục 3.3.2.5 Nâng cao vai trị tổ chức Cơng đồn Cán Cơng đồn phải thƣờng xun học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ khả hƣớng dẫn, đạo cán cơng đồn sở Nắm vững Luật Cơng đồn, Pháp luật Lao động, Luật Doanh nghiệp, Luật bảo hiểm xã hội, Điều lệ Cơng đồn Việt Nam văn dƣới luật nhƣ chế độ, sách hành có liên quan trực tiếp tới NLĐ, nhƣ chủ doanh nghiệp Có nhƣ vậy, tun truyền, giải thích cho NLĐ NSDLĐ vấn đề có liên quan cách nhanh chóng, thƣờng xun xác Bên cạnh đó, cần nắm vững kế hoạch đạo Đảng uỷ, Ban lãnh đạo Công ty, tăng cƣờng mối quan hệ phối hợp cơng tác cán cơng đồn với cán phòng, ban chức đơn vị nhằm tạo sức mạnh tổng hợp việc đạo hƣớng dẫn cơng đồn phát huy tốt vai trị, chức KẾT LUẬN CHƢƠNG Có thể thấy rằng, pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm đạt đƣợc thành tựu đáng kể, nhiên, số nội dung quy phạm pháp luật vấn đề bất cập hạn chế định Điều dẫn đến việc thực thi pháp luật thực tế khó khăn từ phía NSDLĐ NLĐ, chẳng hạn nhƣ: lao động nữ khu cơng nghiệp có trình độ chun mơn, trình độ hiểu biết pháp luật, kỹ ứng xử xã hội thấp nên biết quyền lợi bị vi phạm mà khơng biết cách tự bảo vệ 23 quy định pháp luật không đƣợc sử dụng lao động nữ vào công việc cụ thể nhƣng NSDLĐ, chí NLĐ tự nguyện đảm nhận công việc mà pháp luật cấm…Từ bất cập trên, luận văn đề xuất số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quy định pháp luật bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm Về mặt giải pháp, luận văn đề cập đến tính thống nhất, đồng quy định pháp luật, đồng thời quy định pháp luật cần phải phù hợp với tính đặc thù công việc phù hợp với thông lệ quốc tế Luận văn đƣa số kiến nghị hƣớng hoàn thiện quy định pháp luật vấn đề đồng thời cách thức tổ chức thực cho hiệu phù hợp với thực tiễn KẾT LUẬN CHUNG Vấn đề bảo vệ quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm vấn đề mới, thời gian gần quyền lao động nữ doanh nghiệp, nhà máy bị vi phạm nhƣng khơng đƣợc quan tâm, khơng có biện pháp nhằm đảm bảo quyền họ Nguyên nhân dẫn đến tình trạng bao gồm nhiều vấn đề nhƣ thiếu quy định pháp luật cụ thể nhóm lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm, quan có thẩm quyền, tổ chức cơng đồn chƣa thực tốt vai trị mình, nhận thức ngƣời lao động nữ cịn nhiều hạn chế… Vì cần nhìn vào lỗ hổng việc sử dụng lao động nữ làm việc ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm để từ đƣa giải pháp nhằm nâng cao quyền lợi lao động nữ ngành nghề Tuy nhiên, cần phải dự đốn trƣớc khó khăn gặp phải thực việc bảo đảm quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm để từ đƣa biện pháp khắc phục Bởi lẽ việc bảo đảm quyền lao động nữ ngành nghề kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm đạt đƣợc có đồng thuận từ ngƣời lao động, ngƣời sử dụng lao động, tổ chức ban ngành có thẩm quyền… Tuy nhiên lợi ích kinh tế mà nhiều ngƣời sử dụng lao động khơng thực quy trình hay nỗi lo cơm áo gạo tiền tâm lý sợ việc mà ngƣời lao động khơng muốn nói vi phạm ngƣời sử dụng lao động Do cần xem vấn đề bảo vệ quyền lao động nữ ngành kinh doanh nặng nhọc, độc hại nguy hiểm vấn đề lâu dài cần giải khâu Cơng việc cần có chung tay giúp sức tổ chức, ban ngành, đoàn thể, doanh nghiệp ngƣời lao động để đạt hiệu nhanh 24