BÁO CÁO TỔNG HỢPTHẢO LUẬN HỌC PHẦN “CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC” ĐỀ TÀI 1: “Những thay đổi của giai cấp công nhân hiện nay so với thời đại của C.Mác và Ph.Ăngghen... Bền c nh thành phầần k
Trang 1BÁO CÁO TỔNG HỢP
THẢO LUẬN HỌC PHẦN “CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC”
ĐỀ TÀI 1: “Những thay đổi của giai cấp công nhân hiện nay so với thời đại của C.Mác và Ph.Ăngghen Liên hệ với giai cấp công nhân
Việt Nam”
Nhóm : 3 Lớp học phần : 2080HCMI0121 GVDG : TS Nguyễn Anh Tuấn
HÀ NỘI – 2020
Trang 2I Quan đi m c a C.Mác và Ph.Ăngghen vềầ giai cầấp công nhần.ể ủ 2
1 Giai cầấp công nhần trền phương di n kinh tềấ - xã h i.ệ ộ 2
2 Giai cầấp công nhần trền phương di n chính tr - xã h i.ệ ị ộ 2
II Nh ng thay đ i c a giai cầấp công nhần hi n nay so v i th i đ i C.Mác và ữ ổ ủ ệ ớ ờ ạ Ph.Ăngghen 2
1 Tăng nhanh vềầ sôấ l ng, thay đ i m nh vềầ c cầấu thành phầần và ngành nghềầ.ượ ổ ạ ơ .3 2 Có xu hướng trí tu hóa (tri th c hóa và trí th c hóa).ệ ứ ứ 3
3 Tính chầất xã h i hóa.ộ 4
4 Th c hi n n i dung chính tr - xã h i c a s m nh l ch s trong Cách M ng.ự ệ ộ ị ộ ủ ứ ệ ị ử ạ 4
5 Xu h ướng chuyền môn thuầần túy đôầng hành v i tích c c hóa chính tr - xã h i.ớ ự ị ộ 4 6 Xu hướng b n đ a hóa, dần t c hóa c a giai cầấp công nhần.ả ị ộ ủ 4
III Liền h v i giai cầấp công nhần Vi t Nam.ệ ớ ệ 5
1 Nh ng biềấn đ i tích c c c a giai cầấp công nhần.ữ ổ ự ủ 5
2 Nh ng h n chềấ.ữ ạ 7
IV Gi i pháp phát tri n giai cầấp công nhần Vi t Nam.ả ể ệ 8
Kềất lu n ậ 11
Trang 3L i m đầầu ờ ở
Giai cầấp công nhần là m t giai cầấp cách m ng tri t đ , có s m nh l ch s thềấộ ạ ệ ể ứ ệ ị ử
gi i là xóa b s thôấng tr c a ch nghĩa t b n, xầy d ng thành công ch nghĩaớ ỏ ự ị ủ ủ ư ả ự ủ
xã h i và ch nghĩa c ng s n đ gi i phóng chính mình, gi i phóng các dần t c bộ ủ ộ ả ể ả ả ộ ị
áp b c, gi i phóng xã h i loài ngứ ả ộ ười và gi i phóng con ngả ười.
Làm sáng t s m nh l ch s thềấ gi i c a giai cầấp công nhần là m t trongỏ ứ ệ ị ử ớ ủ ộ
nh ng phát kiềấn vĩ đ i c a ch nghĩa Mác, t o ra bữ ạ ủ ủ ạ ước chuy n vềầ chầất c a chể ủ ủ
nghĩa xã h i t không tộ ừ ưởng t i khoa h c S m nh l ch s toàn thềấ gi i c a giaiớ ọ ứ ệ ị ử ớ ủ
cầấp công nhần là “n i dung ch yềấu, đi m căn b n c a ch nghĩa Mác – Lềnin, vũộ ủ ể ả ủ ủ
khí lý lu n, s s t tậ ơ ở ư ưởng cho s đoàn kềất, thôấng nhầất giai cầấp công nhần, làự
Cương lĩnh chính tr chung c a Đ ng C ng s n trền toàn thềấ gi i S m nh l ch sị ủ ả ộ ả ớ ứ ệ ị ử
thềấ gi i c a giai cầấp công nhần là ph m trù trung tầm, là nguyền lý xuầất phát c aớ ủ ạ ủ
ch nghĩa xã h i khoa h c, là tr ng đi m c a cu c đầấu tranh t tủ ộ ọ ọ ể ủ ộ ư ưởng lý lu nậ
trong th i đ i ngày nay.ờ ạ
Trong quá trình công nghi p hóa – hi n đ i hóa ngày nay thì giai cầấp côngệ ệ ạ
nhần đã có nh ng thay đ i rõ r t so v i giai cầấp công nhần th i đ i trữ ổ ệ ớ ờ ạ ước V yậ
nh ng thay đ i đó là gì? ữ ổ
Trang 4I QUAN ĐI M C A C.MÁC VÀ PH.ĂNGGHEN VỀỀ GIAI CẤẤP CÔNG NHẤN Ể Ủ
1 Giai cầấp công nhần trên ph ươ ng di n kinh têấ - xã h i ệ ộ
Th nhầất, giai cầấp công nhần v i phứ ớ ương th c lao đ ng công nghi p trongứ ộ ệ
nềần s n xuầất t b n ch nghĩa: Đó là nh ng ngả ư ả ủ ữ ười lao đ ng tr c tiềấp hay gián tiềấpộ ự
v n hành các công c s n xuầất có tính chầất công nghi p ngày càng hi n đ i và xãậ ụ ả ệ ệ ạ
h i hóa ngày càng cao.ộ
Th hai, giai cầấp công nhần trong quan h s n xuầất t b n ch nghĩa Đó làứ ệ ả ư ả ủ
giai cầấp c a nh ng ngủ ữ ười lao đ ng không s h u t li u s n xuầất ch yềấu c a xãộ ở ữ ư ệ ả ủ ủ
h i H ph i bán s c lao đ ng cho nhà t b n và b ch t b n bóc l t giá trộ ọ ả ứ ộ ư ả ị ủ ư ả ộ ị
th ng d Đôấi di n v i nhà t b n, công nhần là nh ng ngặ ư ệ ớ ư ả ữ ười lao đ ng t do, v iộ ự ớ
nghĩa là t do bán s c lao đ ng c a mình đ kiềấm sôấng Chính điềầu này khiềấn choự ứ ộ ủ ể
giai cầấp công nhần tr thành giai cầấp đôấi kháng v i giai cầấp t s n.ở ớ ư ả
Nh v y, đôấi v i quan h s n xuầất t b n ch nghĩa, đ c tr ng c b n c aư ậ ớ ệ ả ư ả ủ ặ ư ơ ả ủ
giai cầấp công nhần trong chềấ đ t b n ch nghĩa theo C Mác và Ph.Ăngghen làộ ư ả ủ
giai cầấp vô s n, “giai cầấp công nhần làm thuề hi n đ i, vì mầất các t li u s n xuầấtả ệ ạ ư ệ ả
c a b n thần nền bu c ph i bán s c lao đ ng c a mình đ sôấng”.ủ ả ộ ả ứ ộ ủ ể
2 Giai cầấp công nhần trên ph ươ ng di n chính tr - xã h i ệ ị ộ
Nghiền c u giai cầấp công nhần t phứ ừ ương di n kinh tềấ - xã h i và chính tr -ệ ộ ị
xã h i trong ch nghĩa t b n, C.Mác và Ph.Ăngghen đã không nh ng đ a l i quanộ ủ ư ả ữ ư ạ
ni m khoa h c vềầ giai cầấp công nhần mà còn làm sáng t nh ng đ c đi m quanệ ọ ỏ ữ ặ ể
tr ng c a nó Có th khái quát nh ng đ c đi m ch yềấu c a giai cầấp công nhầnọ ủ ể ữ ặ ể ủ ủ
bao gôầm:
Lao đ ng băầng phộ ương th c công nghi p v i đ c tr ng công c lao đ ng làứ ệ ớ ặ ư ụ ộ
máy móc, t o ra năng suầất lao đ ng cao, quá trình lao đ ng mang tính chầấtạ ộ ộ
xã h i hóa.ộ
Giai cầấp công nhần là s n ph m c a b n thần nềần s n xuầất công nghi p, làả ẩ ủ ả ả ệ
ch th c a quá trình s n xuầất v t chầất hi n đ i.ủ ể ủ ả ậ ệ ạ
Nềần s n xuầất công nghi p và phả ệ ương th c s n xuầất tiền tiềấn đã rèn luy nứ ả ệ
cho giai cầấp công nhần nh ng ph m chầất đ c bi t vềầ tính t ch c, k lu tữ ẩ ặ ệ ổ ứ ỷ ậ
lao đ ng, tinh thầần h p tác và tầm lý lao đ ng công nghi p Đó là m t giaiộ ợ ộ ệ ộ
cầấp cách m ng và có tinh thầần cách m ng tri t đ ạ ạ ệ ể
II NH NG THAY Đ I C A GIAI CẤẤP CÔNG NHẤN HI N NAY SO V I TH I Ữ Ổ Ủ Ệ Ớ Ờ
Đ I C.MÁC VÀ PH.ĂNGGHEN Ạ
Trang 5Giai cầấp công nhần th i đ i c a C.Mác: Là giai cầấp lao đ ng, làm thuề, bở ờ ạ ủ ộ ị
bóc l t và xuầất thần ch yềấu t nông dần, nông thôn.ộ ủ ừ
Giai cầấp công nhần hi n nay: Là nh ng t p đoàn ngệ ữ ậ ười ho t đ ng s n xuầấtạ ộ ả
và d ch v băầng phị ụ ương th c công nghi p t o nền c s v t chầất cho s tôần t i vàứ ệ ạ ơ ở ậ ự ạ
phát tri n c a thềấ gi i hi n nay Trong xã h i t b n hi n nay ch có m t giai cầấpể ủ ớ ệ ộ ư ả ệ ỉ ộ
duy nhầất đ kh năng l t đ giai cầấp t s n đó chính là giai cầấp công nhần Giaiủ ả ậ ổ ư ả
cầấp công nhần là l c lự ượng chính tr - xã h i to l n, trong quá trình phát tri n, giaiị ộ ớ ể
cầấp công nhần không ng ng sáng t o hình thành nền văn hóa giai cầấp mình, đôầngừ ạ
th i làm thay đ i nềần văn hóa t s n Vì v y, trong xã h i t b n giai cầấp côngờ ổ ư ả ậ ộ ư ả
nhần vầẫn là l c lự ượng chính tr quan tr ng nhầất.ị ọ
So v i giai cầấp công nhần truyềần thôấng thềấ k XIX thì giai cầấp công nhầnớ ở ỉ
hi n nay có nh ng đi m khác bi t, nh ng diềẫn biềấn m i trong điềầu ki n l ch sệ ữ ể ệ ữ ớ ệ ị ử
m i.ớ
1 Tăng nhanh vêầ sôấ l ượ ng, thay đ i m nh vêầ c cầấu thành phầần và ngành ổ ạ ơ nghêầ.
Tr ướ ự ổc s đ i m i, trong điềầu ki n nềần kinh tềấ khép kín, v n hành theo c chềấớ ệ ậ ơ
t p trung quan liều, bao cầấp, giai cầấp công nhần nậ ước ta ít vềầ sôấ lượng, tương đôấi thuầần nhầất Còn trong quá trình đ i m i, m c a và h i nh p quôấc tềấ, ch trổ ớ ở ử ộ ậ ủ ương phát tri n kinh tềấ nhiềầu thành phầần đã t o bể ạ ước chuy n quan tr ng đôấi v i c cầấuể ọ ớ ơ
nềần kinh tềấ Bền c nh thành phầần kinh tềấ nhà nạ ước và kinh tềấ t p th , đã hìnhậ ể
thành và phát tri n nhanh thành phầần kinh tềấ t nhần và thành phầần kinh tềấ có vôấnể ư
đầầu t nư ước ngoài Điềầu đó đã t o ra s chuy n biềấn trong c cầấu l c lạ ự ể ơ ự ượng lao
đ ng xã h i, làm cho l c lộ ộ ự ượng công nhần - lao đ ng công nghi p và d ch v phátộ ệ ị ụ
tri n nhanh vềầ sôấ lể ượng, đa d ng vềầ c cầấu.ạ ơ
C cầấu ngành nghềầ kinh tềấ hi n nay đang v n đ ng theo hơ ệ ậ ộ ướng tăng t tr ngỷ ọ
công nghi p và xầy d ng, đ c bi t là đ y m nh phát tri n các ngành d ch v mệ ự ặ ệ ẩ ạ ể ị ụ ở
r ng thềm nhiềầu ngành nghềầ m i, đa phầần là l p công nhần tr , có s c kh e, cóộ ớ ớ ẻ ứ ỏ
trình đ h c vầấn, có kh năng tiềấp thu công ngh hi n đ i.ộ ọ ả ệ ệ ạ
2 Có xu h ướ ng trí tu hóa (tri th c hóa và trí th c hóa) ệ ứ ứ
Găấn liềần v i cách m ng khoa h c công ngh và công ngh hi n đ i, v i sớ ạ ọ ệ ệ ệ ạ ớ ự
phát tri n kinh tềấ tri th c, công nhần hi n đ i có xu hể ứ ệ ạ ướng trí tu hóa Tri th cệ ứ
hóa và trí th c hóa công nhần là hai m t c a cùng m t quá trình, c a xu hứ ặ ủ ộ ủ ướng trí
tu hóa đôấi v i công nhần và giai cầấp công nhần Xu thềấ hệ ớ ướng t i kinh tềấ tri th cớ ứ
là xu thềấ chung c a thềấ gi i đ đ i m i c cầấu kinh tềấ t phát tri n theo bềầ r ngủ ớ ể ổ ớ ư ừ ể ộ
sang phát tri n theo chiềầu sầu Điềầu này đ c bi t rõ nh ng nể ặ ệ ở ữ ước phát tri n,ể
năng xuầất lao đ ng ph thu c ch yềấu và công ngh , tri th c, tay nghềầ c a ngộ ụ ộ ủ ệ ứ ủ ười lao đ ng S n xuầất và d ch v hi n đ i đòi h i ngộ ả ị ụ ệ ạ ỏ ười lao đ ng ph i có hi u biềấtộ ả ể
Trang 6sầu r ng c vềầ tri th c và kyẫ năng nghềầ nghi p Theo đó, tôấc đ trí th c hóa côngộ ả ứ ệ ộ ứ
nhần đang diềẫn ra khá nhanh và công nhần tri th c đã dầần chiềấm t l cao – t iứ ỷ ệ ớ
40% trong t ng sôấ lao đ ng xã h i các nổ ộ ộ ở ước phát tri n.ể
V i tri th c và kh năng làm ch công ngh v i năng l c sáng t o trong nềầnớ ứ ả ủ ệ ớ ự ạ
s n xuầất hi n đ i, ngả ệ ạ ười công nhần hi n đ i đang có thềm điềầu ki n v t chầất đ tệ ạ ệ ậ ể ự
gi i phóng Công nhần hi n đ i v i trình đ tri th c và làm ch công ngh cao, v iả ệ ạ ớ ộ ứ ủ ệ ớ
s phát tri n c a năng l c trí tu trong kinh tềấ tri th c, tr thành nguôần l c cự ể ủ ự ệ ứ ở ự ơ
b n, nguôần vôấn xã h i quan tr ng nhầất trong các nguôần vôấn c a xã h i hi n đ i.ả ộ ọ ủ ộ ệ ạ
3 Tính chầất xã h i hóa ộ
Tính chầất xã h i hóa c a lao đ ng công nghi p mang nhiềầu bi u hi n m i,ộ ủ ộ ệ ể ệ ớ
s n xuầất công nghi p trong thềấ gi i toàn cầầu hóa đang m r ng thành ‘chuôẫi giáả ệ ớ ở ộ
tr toàn cầầu’ Quá trình s n xuầất m t s n ph m liền kềất nhiềầu công đo n c a nhiềầuị ả ộ ả ẩ ạ ủ
vùng miềần, quôấc gia, khu v c Khác v i truyềần thôấng, trong nềần s n xuầất hi n đ iự ớ ả ệ ạ
d a trền s phát tri n c a công nghi p và công ngh cao, đã xuầất hi n nh ngự ự ể ủ ệ ệ ệ ữ
hình th c liền kềất m i, nh ng mô hình vềầ ki u lao đ ng m i nh ‘xuầất kh u laoứ ớ ữ ể ộ ớ ư ẩ
đ ng t i chôẫ’, ‘làm vi c t i nhà’, ‘nhóm chuyền gia quôấc tềấ’, Tính chầất xã h i hóaộ ạ ệ ạ ộ
c a lao đ ng hi n đ i ngày càng đủ ộ ệ ạ ược m r ng và nầng cao L c lở ộ ự ượng s n xuầấtả
hi n đ i đã vệ ạ ượt ra kh i ph m vi quôấc gia – dần t c và mang tính quôấc tềấ, trỏ ạ ộ ở
thành l c lự ượng s n xuầất c a thềấ gi i toàn cầầu.ả ủ ớ
4 Th c hi n n i dung chính tr - xã h i c a s m nh l ch s trong Cách ự ệ ộ ị ộ ủ ứ ệ ị ử
M ng ạ
Theo quan ni m c a C.Mác, s dĩ giai cầấp công nhần có s m nh l ch s là vìệ ủ ở ứ ệ ị ử
h là giai cầấp đ i di n cho xu thềấ xã h i hóa c a l c lọ ạ ệ ộ ủ ự ượng s n xuầất hi n đ i.ả ệ ạ
Trong s n xuầất công nghi p, h v a là s n ph m c a nềần công nghi p, v a là chả ệ ọ ừ ả ẩ ủ ệ ừ ủ
th c a quá trình này Do găấn liềần v i phể ủ ớ ương th c lao đ ng này, giai cầấp côngứ ộ
nhần có đ ược nh ng ph m chầất, tính t ch c, k lu t lao đ ng, tinh thầần h p tác,ữ ẩ ổ ứ ỷ ậ ộ ợ
tầm lý lao đ ng công nghi p… Đó là nh ng ph m chầất cầần thiềất cho m t giai cầấpộ ệ ữ ẩ ộ
cách m ng và có năng l c lãnh đ o cách m ng xã h i ch nghĩa.ạ ự ạ ạ ộ ủ
V i các nớ ước xã h i ch nghĩa, giai cầấp công nhần đã tr thành giai cầấp lãnhộ ủ ở
đ o Đ ng C ng s n tr thành Đ ng cầầm quyềần Đó là nh ng biềấn đ i m i c a giaiạ ả ộ ả ở ả ữ ổ ớ ủ
cầấp công nhần hi n nay so v i giai cầấp công nhần thềấ k XIX.ệ ơ ỷ
5 Xu h ướ ng chuyên môn thuầần túy đôầng hành v i tích c c hóa chính tr - xã ớ ự ị
h i ộ
Chuyền môn hóa thuầần túy cũng có th để ược xem là m t s tha hóa c a côngộ ự ủ
nhần hi n đ i mà tác đ ng ch yềấu là t th chềấ C.Mác đã t ng mô t ngệ ạ ộ ủ ừ ể ừ ả ười công nhần trong công nghi p “nh m t cái đinh ôấc, nh m t b ph n c a máy móc” vàệ ư ộ ư ộ ộ ậ ủ
vì thềấ lao đ ng hi n đ i làm cho ngộ ệ ạ ười công nhần b tha hóa Đ ph n kháng l i,ị ể ả ạ
Trang 7giai cầấp công nhần hi n nay t b o v thông qua tính muôn v c a các ho t đ ngệ ự ả ệ ẻ ủ ạ ộ
và t ch c Các t ch c xã h i hi n nay lôi cuôấn công dần - công nhần tham giaổ ứ ổ ứ ộ ệ
phong trào c a mình, đã phong phú h n vài thềấ k trủ ơ ỷ ước Không ch tham gia vàoỉ
Công đoàn và các đ ng công nhần, h còn là thành viền khá tích c c c a các phongả ọ ự ủ
trào vì tiềấn b xã h i, vì dần sinh, dần ch khác Giai cầấp công nhần hi n nay cácộ ộ ủ ệ ở
n ướ ư ảc t b n là l c lự ượng quan tr ng, to l n mà tầất c các đ ng phái đềầu muôấnọ ớ ả ả
d a dầẫm vào nó ự
6 Xu h ướ ng b n đ a hóa, dần t c hóa c a giai cầấp công nhần ả ị ộ ủ
Giai cầấp công nhần đang ngày càng phát tri n vềầ m i m t, mang đ m dầấu ầấnể ọ ặ ậ
văn hóa, l ch s , b n săấc dần t c và mang trong mình khát v ng phát tri n dần t c,ị ử ả ộ ọ ể ộ
vươn lền tr thành giai cầấp tiền phong và đ i bi u cho l i ích quôấc gia - dần t c.ở ạ ể ợ ộ
Đầy có leẫ là đi m khác bi t khá rõ ràng trong lý lu n vềầ giai cầấp công nhần trể ệ ậ ước đầy th i kì C.Mác.ở ờ
Phong trào công nhần các nở ước phát tri n cũng là l c lể ự ượng ch đ o c aủ ạ ủ
cu c đầấu tranh vì tiềấn b , dần ch dần sinh và nhiềầu m c tiều cao c khác c aộ ộ ủ ụ ả ủ
nhần lo i hi n nay Ch đ o trong nềần s n xuầất hi n đ i là l c lạ ệ ủ ạ ả ệ ạ ự ượng d n xuầấtả
hàng dầầu trong các n ước phát tri n hi n nay, nh ng nhiềầu nể ệ ư ở ước công nhần ch aư
ph i là ch th vềầ kinh tềấ chính tr Vả ủ ể ị ươn lền tr thành giai cầấp đ i bi u cho dầnở ạ ể
t c, ch th c a nềần chính tr đang là s m nh c a công nhần nh ng nộ ủ ể ủ ị ứ ệ ủ ở ữ ước này.
V i các nớ ước đang phát tri n, đ c thù vềầ bôấi c nh kinh tềấ - chính tr hi n nayể ặ ả ị ệ
là ch a công nghi p hóa xong, đ c l p và ch quyềần quôấc gia vầẫn còn ph i tiềấp t cư ệ ộ ậ ủ ả ụ
đầấu tranh đ b o v và hoàn thi n Trong bôấi c nh c a kinh tềấ th trể ả ệ ệ ả ủ ị ường toàn cầầu, quan h gi a s h u và lao đ ng vầẫn còn kho ng cách vầẫn đềầ bóc l t và b l tệ ữ ở ữ ộ ả ộ ị ộ
vầẫn là m t th c tềấ hi n h u thì v i các quôấc gia đang phát tri n, phát tri n nềầnộ ự ệ ữ ớ ể ể
kinh tềấ vầẫn ph i chầấp nh n tính chầất t b n ch nghĩa trong quan h s n xuầất ả ậ ư ả ủ ệ ả
III LIỀN H V I GIAI CẤẤP CÔNG NHẤN VI T NAM Ệ Ớ Ệ
Vi t Nam th c hi n công cu c đ i m i, công nghi p hóa – hi n đ i hóa và h iệ ự ệ ộ ổ ớ ệ ệ ạ ộ
nh p kinh tềấ toàn cầầu nền giai cầấp công nhần có nhiềầu s biềấn đ i.ậ ự ổ
1 Nh ng biêấn đ i tích c c c a giai cầấp công nhần ữ ổ ự ủ
Giai cầấp công nhần n ước ta không ng ng l n m nh c vềầ sôấ lừ ớ ạ ả ượng và chầất
l ượng, đa d ng vềầ c cầấu, là giai cầấp đi đầầu trong s nghi p đ y công nghi p hóa,ạ ơ ự ệ ẩ ệ
hi n đ i hóa, găấn v i phát tri n kinh tềấ tri th c, b o v tài nguyền và môi trệ ạ ớ ể ứ ả ệ ường Theo sôấ li u thôấng kề, tính đềấn cuôấi năm 2013 t ng sôấ công nhần lao đ ng làm vi cệ ổ ộ ệ
tr c tiềấp trong các doanh nghi p thu c m i thành phầần kinh tềấ nự ệ ộ ọ ở ước ta là 11.565.900 người (chiềấm 12,8% dần sôấ, 21,7% l c lự ượng lao đ ng xã h i) Trongộ ộ
Trang 8đó, có 1.660.200 công nhần làm vi c trong doanh nghi p nhà nệ ệ ước; 6.854.800 công nhần trong các doanh nghi p ngoài nhà nệ ước và 3.050.900 công nhần trong các doanh nghi p có vôấn đầầu t nệ ư ước ngoài Công nhần trong doanh nghi p ngoài nhàệ
n ước và doanh nghi p có vôấn đầầu t nệ ư ước ngoài phát tri n nhanh, ngể ượ ạc l i, công nhần trong doanh nghi p nhà nệ ước ngày càng gi m vềầ sôấ lả ượng Vềầ trình đ h cộ ọ
vầấn và trình đ chuyền môn nghềầ nghi p, có 70,2% t ng sôấ công nhần có trình độ ệ ổ ộ
trung h c ph thông, 26,8% có trình đ trung h c c s và 3,1% có trình đ ti uọ ổ ộ ọ ơ ở ộ ể
h c Công nhần có trình đ trung cầấp chiềấm 17,9%, trình đ cao đ ng chiềấm 6,6%,ọ ộ ộ ă
trình đ đ i h c chiềấm 17,4%, công nhần độ ạ ọ ược đào t o t i doanh nghi p chiềấmạ ạ ệ
48% C cầấu ngành kinh tềấ c a nơ ủ ước ta hi n nay đang v n đ ng theo hệ ậ ộ ướng gi mả
t tr ng nông nghi p, tăng t tr ng công nghi p và xầy d ng, đ c bi t là đ yỷ ọ ệ ỷ ọ ệ ự ặ ệ ẩ
m nh phát tri n các ngành d ch v V i c cầấu kinh tềấ nh v y, xuầất hi n ngàyạ ể ị ụ ớ ơ ư ậ ệ
càng đông b ph n công nhần làm vi c trong các ngành d ch v Hi n nay, c cầấuộ ậ ệ ị ụ ệ ơ
giai cầấp công nhần nước ta trong các ngành kinh tềấ là: ngành công nghi p chiềấmệ
46,1%; ngành xầy d ng chiềấm 15%; thự ương m i, d ch v chiềấm 25,9%; v n t iạ ị ụ ậ ả
chiềấm 4,7%; các ngành khác chiềấm 8,3% Vì v y, bền c nh đ i ngũ công nhầnậ ạ ộ
truyềần thôấng, đã xuầất hi n đ i ngũ công nhần trong các ngành nghềầ m i Trong đó,ệ ộ ớ
đa phầần là l p công nhần tr , có s c kh e, có trình đ h c vầấn, có kh năng tiềấpớ ẻ ứ ỏ ộ ọ ả
thu công ngh hi n đ i.ệ ệ ạ
Giai cầấp công nhần n ước ta ngày càng đ ược nầng cao vềầ trình đ chuyền mônộ
nghềầ nghi p, hình thành tác phong và k lu t lao đ ng theo hệ ỷ ậ ộ ướng hi n đ i Quáệ ạ
trình h i nh p quôấc tềấ đã tiềấp nh n nh ng thành t u khoa h c, kyẫ thu t và côngộ ậ ậ ữ ự ọ ậ
ngh hi n đ i vào s n xuầất, làm cho nềần kinh tềấ nệ ệ ạ ả ước ta đang chuy n biềấn nhanhể
theo h ướng công nghi p hóa, hi n đ i hóa Điềầu đó t o đ ng l c đ giai cầấp côngệ ệ ạ ạ ộ ự ể
nhần n ước ta ngày càng phát tri n cao vềầ trình đ chuyền môn nghềầ nghi p Kềấtể ộ ệ
qu thôấng kề cho thầấy, nềấu so v i năm 2005, lao đ ng qua đào t o ch chiềấm 12,5%ả ớ ộ ạ ỉ
t ng sôấ lao đ ng, thì đềấn năm 2010 tăng lền 14,6% và đềấn 2016 tăng lền 20,6%.ổ ộ
Nềấu phần theo ngành nghềầ, t l công nhần đỷ ệ ược đào t o chuyền môn trong lĩnhạ
v c khai khoáng tăng t 33,3% năm 2010 lền 50,4% năm 2016; lĩnh v c côngự ừ ự
nghi p chềấ biềấn tăng t 13,4% năm 2010 lền 18,5% năm 2016; lĩnh v c xầy d ngệ ừ ự ự
tăng t 12,6% năm 2010 lền 14,0% năm 2016; lĩnh v c d ch v v n t i tăng từ ự ị ụ ậ ả ừ
33,6% năm 2010 lền 55,2% năm 2016; lĩnh v c d ch v tài chính, ngần hàng vàự ị ụ
b o hi m tăng t 79,3% năm 2010 lền 83,1% năm 2016 Trình đ c a giai cầấpả ể ừ ộ ủ
công nhần ngày càng được nầng cao đã t ng bừ ước “hình thành ngày càng đông
đ o b ph n công nhần trí th c” Đầy là b ph n đóng vai trò quan tr ng trongả ộ ậ ứ ộ ậ ọ
quá trình phát tri n kinh tềấ th i kỳ h i nh p; góp phầần nầng cao chầất lể ờ ộ ậ ượng, b oả
đ m gi v ng s m nh l ch s c a giai cầấp công nhần Vi t Nam Bền c nh đó,ả ữ ữ ứ ệ ị ử ủ ệ ạ
trong h i nh p quôấc tềấ, giai cầấp công nhần nộ ậ ước ta còn được rèn luy n tính kệ ỷ
lu t, tác phong công nghi p, thích ng v i các th chềấ quy đ nh quôấc tềấ.ậ ệ ứ ớ ể ị
Trang 9Giai cầấp công nhần n ước ta có nhiềầu c h i vi c làm, đ i sôấng v t chầất và tinhơ ộ ệ ờ ậ
thầần ngày càng đượ ảc c i thi n Trong nh ng năm qua, nh nh ng c i cách th chềấệ ữ ờ ữ ả ể
đ h i nh p vào nềần kinh tềấ thềấ gi i, nền khu v c doanh nghi p ngoài nhà nể ộ ậ ớ ự ệ ước và doanh nghi p có vôấn đầầu t nệ ư ước ngoài có s chuy n biềấn m nh meẫ, t o nhiềầuự ể ạ ạ
vi c làm cho ngệ ười lao đ ng Sôấ lộ ượng công nhần trong các doanh nghi p có vôấnệ
đầầu t nư ước ngoài tăng m nh Nềấu nh năm 1995 ch có gầần 210 nghìn lao đ ng,ạ ư ỉ ộ
thì đềấn năm 2015 là gầần 3,8 tri u lao đ ng, chiềấm kho ng 29,34% t ng sôấ lao đ ngệ ộ ả ổ ộ
trong các doanh nghi p.V i l trình h i nh p hi n nay, trong th i gian t i, vi cệ ớ ộ ộ ậ ệ ờ ớ ệ
làm cho công nhần seẫ tiềấp t c tăng nhanh, nhầất là nh ng ngành nghềầ đòi h iụ ở ữ ỏ
trình đ lao đ ng kyẫ thu t cao Thu nh p và đ i sôấng c a công nhần không ng ngộ ộ ậ ậ ờ ủ ừ
đượ ảc c i thi n Nềấu nh năm 2005, thu nh p bình quần c a công nhần trongệ ư ậ ủ
doanh nghi p có vôấn đầầu t nệ ư ước ngoài là 1.810 nghìn đôầng/tháng, thì đềấn năm
2015 tăng lền 7.502 nghìn đôầng/tháng Thu nh p bình quần c a doanh nghi pậ ủ ệ
liền doanh v i nớ ước ngoài là 10, 448 nghìn đôầng/tháng Trong h i nh p quôấc tềấ,ộ ậ
các rào c n pháp lý vềầ di chuy n pháp nhần, th nhần đả ể ể ượ ớ ỏc n i l ng, các quan hệ
kinh tềấ, đôấi ngo i, lao đ ngđạ ộ ược thiềất l p seẫ t o điềầu ki n cho lao đ ng Vi t Namậ ạ ệ ộ ệ
ra nước ngoài làm vi c Theo sôấ li u c a B Lao đ ng - Thệ ệ ủ ộ ộ ương binh và Xã h i,ộ
hi n có kho ng h n 600 nghìn lao đ ng Vi t Nam đang làm vi c t i trền 40 quôấcệ ả ơ ộ ệ ệ ạ
gia và vùng lãnh th v i h n 30 nhóm ngành nghềầ các lo i Ngổ ớ ơ ạ ười lao đ ng đi làmộ
vi c nệ ở ước ngoài có thu nh p cao h n lao đ ng cùng ngành nghềầ trong nậ ơ ộ ước.
2 Nh ng h n chêấ ữ ạ
Tr ước yều cầầu c a s phát tri n, giai cầấp công nhần nủ ự ể ước ta còn nhiềầu h nạ
chềấ, bầất c p S phát tri n c a giai cầấp công nhần ch a đáp ng đậ ự ể ủ ư ứ ược yều cầầu vềầ sôấ l ượng, c cầấu và trình đ h c vầấn, chuyền môn, kyẫ năng nghềầ nghi p c a sơ ộ ọ ệ ủ ự
nghi p công nghi p hóa, hi n đ i hóa và h i nh p kinh tềấ quôấc tềấ; thiềấu nghiềmệ ệ ệ ạ ộ ậ
tr ng các chuyền gia kyẫ thu t, cán b qu n lý gi i, công nhần lành nghềầ; tác phongọ ậ ộ ả ỏ
công nghi p và k lu t lao đ ng còn nhiềầu h n chềấ; đa phầần công nhần t nôngệ ỷ ậ ộ ạ ừ
dần, ch a đư ược đào t o c b n và có h thôấng” Chúng ta đang trong giai đo nạ ơ ả ệ ở ạ
c cầấu “dần sôấ vàng” Tuy nhiền, quá trình chuy n đ i c cầấu kinh tềấ l i khôngơ ể ổ ơ ạ
t ương thích v i quá trình chuy n d ch c cầấu lao đ ng Đ hớ ể ị ơ ộ ể ướng đềấn m t nềần s nộ ả
xuầất công nghi p hi n đ i, sôấ lệ ệ ạ ượng giai cầấp công nhần lao đ ng công nghi p chộ ệ ỉ
chiềấm gầần 22% l c lự ượng lao đ ng xã h i là hềất s c khiềm tôấn.ộ ộ ứ
S phần tầầng xã h i, phần hóa giàu nghèo trong n i b ngày càng sầu săấc,ự ộ ộ ộ
nh h ng đềấn s thôấng nhầất, đoàn kềất c a giai cầấp công nhần Giai cầấp công nhần
Vi t Nam đệ ượ ổ ứ ở ộc t ch c b i đ i tiềần phong là Đ ng C ng s n Vi t Nam Đầy là giaiả ộ ả ệ
cầấp có s thôấng nhầất, đoàn kềất cao Nh ng trong điềầu ki n h i nh p quôấc tềấ, dự ư ệ ộ ậ ưới tác đ ng c a kinh tềấ th trộ ủ ị ường, đang “có s chềnh l ch cao và phần hóa vềầ thuự ệ
nh p gi a các b ph n công nhần; sôấ công nhần lao đ ng tay chần đ n gi n có vậ ữ ộ ậ ộ ơ ả ị
thềấ yềấu trền th trị ường lao đ ng, có thu nh p thầấp và nhiềầu khó khăn trong đ iộ ậ ờ
Trang 10phầần kinh tềấ khác nhau thì thu nh p c a h cũng khác nhau Theo kềất qu thôấng kềậ ủ ọ ả
vềầ tiềần lương bình quần trền c nả ước năm 2015 cho thầấy: Công nhần làm vi cệ
trong doanh nghi p nhà nệ ước là 9.509 nghìn đôầng/người/tháng; doanh nghi pệ
ngoài nhà n ước là 6.225 nghìn đôầng/ng ười/tháng; doanh nghi p có vôấn đầầu tệ ư
n ước ngoài 7.502 nghìn đôầng/người/tháng Cùng v i s phát tri n m nh meẫ c aớ ự ể ạ ủ
khoa h c và công ngh , vi c ng d ng khoa h c vào s n xuầất ngày càng đọ ệ ệ ứ ụ ọ ả ượ ẩc đ y
m nh, dầẫn đềấn s phần tầầng gi a công nhần có thu nh p cao các ngành đ cạ ự ữ ậ ở ộ
quyềần, nh ng ngành nghềầ m i, lao đ ng ph c t p v i công nhần có thu nh p thầấpữ ớ ộ ứ ạ ớ ậ
nh ng ngành nghềầ truyềần thôấng, lao đ ng gi n đ n Sôấ li u thôấng kề năm 2016ở ữ ộ ả ơ ệ
cho thầấy, thu nh p bình quần c a công nhần lao đ ng trong các ngành: khaiậ ủ ộ
khoáng là 10.202 nghìn đôầng/tháng; lĩnh v c khai thác dầầu thô và khi đôất t nhiềnự ự
là 41.010 nghìn đôầng/tháng; d ch v v n t i hàng không là 24.488 nghìnị ụ ậ ả
đôầng/tháng; d ch v tài chính, ngần hàng, b o hi m là 15.990 nghìn đôầng/tháng.ị ụ ả ể
Trong khi đó, trong lĩnh v c công nghi p chềấ biềấn, chềấ t o thu nh p bình quần làự ệ ạ ậ
6.346 nghìn đôầng/tháng; ngành xầy d ng là 6.214 nghìn đôầng/tháng; khai thácự
qu ng kim lo i thu nh p là 4.811 nghìn đôầng/tháng; chềấ biềấn và s n xuầất các s nặ ạ ậ ả ả
ph m t gôẫ là 4.937 nghìn đôầng/tháng V i xu hẩ ừ ớ ướng trí th c hóa công nhần doứ
s phát tri n c a khoa h c và công ngh , thì s phần tầầng, phần hóa trong n i bự ể ủ ọ ệ ự ộ ộ
giai cầấp công nhần nước ta sầu săấc h n trong th i gian t i.ơ ờ ớ
Trong h i nh p quôấc tềấ, l p trộ ậ ậ ường giai cầấp, b n lĩnh chính tr , lý tả ị ưởng cách
m ng c a m t b ph n công nhần b phai nh t, nh hạ ủ ộ ộ ậ ị ạ ả ưởng đềấn vai trò tiền phong
c a giai cầấp công nhần nủ ước ta Theo m t cu c kh o sát gầần đầy đôấi v i công nhầnộ ộ ả ớ
ba miềần (Băấc, Trung, Nam) cho thầấy, hầầu hềất công nhần không nh n mình thu cậ ộ
giai cầấp lãnh đ o xã h i, h ch nh n mình là nh ng ngạ ộ ọ ỉ ậ ữ ười làm công ăn lương, côấ găấng làm tôất công vi c đ tăng thềm thu nh p nhăầm c i thi n cu c sôấng Không ítệ ể ậ ả ệ ộ
công nhần làm vi c trong các doanh nghi p có vôấn đầầu t nệ ệ ư ước ngoài có tầm lý làm thuề H ch chú tr ng đềấn “công vi c”, làm tròn ph n s , th đ ng và ít chúọ ỉ ọ ệ ậ ự ụ ộ
tr ng đềấn các lĩnh v c chính tr - xã h i, coi nh ng ho t đ ng đó là c a ban chuyềnọ ự ị ộ ữ ạ ộ ủ
trách Do nh n th c nh v y, nền có “m t b ph n công nhần ch a thiềất tha phầấnậ ứ ư ậ ộ ộ ậ ư
đầấu vào Đ ng và tham gia ho t đ ng trong các t ch c chính tr - xã h i” Hi nả ạ ộ ổ ứ ị ộ ệ
nay, m t trái c a h i nh p quôấc tềấ đang làm cho “công nhần nặ ủ ộ ậ ước ta không đôầng đềầu vềầ nh n th c xã h i, giác ng giai cầấp, b n lĩnh chính tr , ý th c t ch c và kậ ứ ộ ộ ả ị ứ ổ ứ ỷ
lu t lao đ ng” Không ít công nhần còn ch a nh n th c đầầy đ vềầ s m nh l ch sậ ộ ư ậ ứ ủ ứ ệ ị ử
c a giai cầấp mình; ý chí phầấn đầấu, ý th c t ch c k lu t, tính tiền phong gủ ứ ổ ứ ỷ ậ ương mầẫu c a m t b ph n công nhần gi m sút Ch nghĩa cá nhần, th c d ng, c h iủ ộ ộ ậ ả ủ ự ụ ơ ộ
có điềầu ki n phát tri n nhanh chóng M t b ph n công nhần tr còn b nhệ ể ộ ộ ậ ẻ ị ả
h ưởng b i các t n n xã h i, sôấng buông th , phai nh t lý tở ệ ạ ộ ả ạ ưởng, suy thoái vềầ đ oạ
đ c, lôấi sôấng, xa r i b n chầất tôất đ p c a giai cầấp công nhần, gầy nh hứ ờ ả ẹ ủ ả ưởng đềấn doanh nghi p và hình nh ngệ ả ười công nhần Vi t Nam trong quá trình h i nh pệ ộ ậ
quôấc tềấ… Đầy là m t trong nh ng nguyền nhần ch yềấu làm cho t l đ ng viền vàộ ữ ủ ỷ ệ ả
cán b lãnh đ o xuầất thần t công nhần ngày càng ít Kềất qu m t cu c kh o sát vềầộ ạ ừ ả ộ ộ ả