Khảo sát định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên năm 2 ngành ngôn ngữ anh khoa tiếng anh trường đại học ngoại ngữ đại học huế

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP CƠ SỞ Tên đề tài: Khảo sát định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, trường Đại họ

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ

Xác nhận của cơ quan chủ trì đề tài Chủ nhiệm đề tài

(ký, họ tên, đóng dấu) (ký, họ tên)

Huế, 12/201

DANH MỤC BẢNG

Trang

Bảng 1 Thái độ của sinh viên đối với việc phân chuyên ngành ……… 16 Bảng 2 Thực trạng hiểu biết của sinh viên đối với thông tin về việc phân chuyên ngành……… 18 Bảng 3 Các yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định chọn chuyên ngành của sinh viên……… 21 Bảng 4 Các yếu tố khác có ảnh hưởng đến quyết định chọn chuyên ngành của sinh viên ……… 23 Bảng 5 Lí do sinh viên không muốn vào chuyên ngành Ngữ văn……… 27

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1: Thời điểm sinh viên biết có phân chuyên ngành……… 16 Biểu đồ 2: Nguyện vọng của sinh viên về thời điểm được định hướng chuyên ngành……… 17 Biểu đồ 3: Các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên……… 20 Biểu đồ 4: Phản hồi của sinh viên về chuyên ngành mình mong muốn được xét tuyển……… 26 Biểu đồ 5: Phản ánh của sinh viên về những khó khăn gặp phải trong tìm kiếm thông tin liên quan đến chuyên ngành……… 28 Biểu đồ 6: Những kênh thông tin được sinh viên sử dụng để đáp ứng nhu cầu thông tin……… 29

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP CƠ SỞ

Tên đề tài: Khảo sát định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế

Mã số: T2018-216-GD-NN

Chủ nhiệm đề tài: Trần Hà Mi

ĐT: 0905144726 E-mail: tranhami01081998@gmail.com

Cơ quan chủ trì đề tài: Khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế

Cơ quan và cá nhân phối hợp thực hiện: Thạc sĩ Trần Thị Thu Sương

Thời gian thực hiện: Tháng 1/2018 – tháng 12/2018

1.Mục tiêu: Đề tài được thực hiện nhằm khảo sát tình hình hiểu biết về việc phân chuyên

ngành, định hướng phân chuyên ngành và những yếu tố tác động đến việc lựa chọn của sinh viên cũng như tìm hiểu những vấn đề tồn tại trong định hướng của sinh viên và nguyên nhân của chúng Từ đó đề ra giải pháp thích hợp và xây dựng một cái nhìn tổng quan cho nhà trường trong việc tiếp cận và hướng dẫn cho sinh viên để định hướng hiệu quả, đồng thời là một nguồn tham khảo để sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh có cái nhìn đúng đắn hơn trong việc định hướng chuyên ngành mình sẽ theo học

2 Nội dung chính: Nghiên cứu tập trung vào trả lời hai câu hỏi chính:

(1) Sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế có nhận thức về việc chọn chuyên ngành như thế nào?

(2)Những yếu tố nào tác động đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế?

3 Kết quả chính đạt được (khoa học, ứng dụng, đào tạo, kinh tế – xã hội, v.v…)

- Đã khảo sát và đánh giá được nhận thức của sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế về việc chọn/ phân chuyên ngành của Khoa, tìm hiểu được các nguyên nhân và yếu tố tác động đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên, đồng thời đưa được các giải pháp thích hợp cho cả sinh viên lẫn nhà quản lý các cấp của Khoa và trường về vấn đề này

- Có bài báo đăng trên Thông báo khoa học của trường

SUMMARY

Project Title: Survey on the specialized orientation of the second-year English students at

University of Foreign Languages, Hue University

Code number: T2018-216-GD-NN

Coordinator: Tran Ha Mi

Supervisor: Ms Tran Thi Thu Suong

Implementing Institution: English Department of University of Foreign Languages, Hue University

Duration: from 1/2018 to 12/2018

1 Objectives:

This study is to investigate the second-year English students’ awareness of specialized division, their specialized orientation and the factors affecting it Moreover, the research points out the problems related to the students’ orientation and the reasons for these problems It is hoped that the survey can help provide an overall look for administrators

as well as appropriate suggestions on students’ orientation improvement It is also considered as a helpful reference for students in preparation for their specialized

orientation

2 Main contents: The research focuses on two major questions:

(1) What is the second-year English students’ specialized orientation?

(2) What are the factors affecting students’s orientation of specialization?

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 1

2 Tính cấp thiết của nghiên cứu 3

3 Mục tiêu nghiên cứu 4

4 Câu hỏi nghiên cứu 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 6

1.1 Tầm quan trọng của định hướng trong việc lựa chọn chuyên ngành 6

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn ngành nghề từ những nghiên cứu liên quan 8

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 11

2.1 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 11

2.2 Phương pháp nghiên cứu 11

2.2.1 Phương pháp định lượng 11

2.2.2 Phương pháp định tính 13

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 15

3.1 Kết quả nghiên cứu 15

3.1.1 Thực trạng nhận thức về việc chọn chuyên ngành của sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế 15

3.1.1.1.Thái độ của sinh viên đối với việc phân chuyên ngành 15

3.1.1.2 Hiểu biết của sinh viên về việc phân chuyên ngành 17

3.1.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên 19

3.1.2.1 Những yếu tố có tác động lớn nhất 21

3.1.2.2 Các yếu tố khác có ảnh hưởng đến quyết định chọn chuyên ngành của sinh viên 23

3.1.2.3 Phản hồi của sinh viên về chuyên ngành mình mong muốn được xét tuyển

dưới sự ảnh hưởng của các yếu tố 25

3.2 Thảo luận 27

3.2.1 Những vấn đề tồn tại trong nhận thức của sinh viên về định hướng chọn chuyên ngành và nguyên nhân của những vấn đề đó 27

3.2.1.1 Những khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu thông tin của sinh viên 28

a Phản ánh của sinh viên về những khó khăn gặp phải 28

b Những kênh thông tin được sinh viên sử dụng để tìm kiếm thông tin 29

3.2.1.2 Hiệu quả của các kênh thông tin nổi bật trong việc đáp ứng nhu cầu thông tin của sinh viên……… 30

a Tính phổ quát của các website của trường 30

b Thu thập thông tin qua các anh chị cùng ngành khóa trước 30

3.2.1.3 Thực tế tiếp cận thông tin của sinh viên 31

3.2.2 Khả năng thỏa mãn các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên trong thực tế 33

CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT 36

4.1 Tổng kết và phân tích đề xuất của sinh viên từ khảo sát và phỏng vấn 36

4.2 Những mô hình có thể áp dụng trong công tác định hướng 38

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 41

1 Kết luận 41

2 Kiến nghị 43

TÀI LIỆU THAM KHẢO 44

PHỤ LỤC 46

MỞ ĐẦU

1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành trong bối cảnh nhận thức được tầm quan trọng của định hướng chuyên ngành đối với sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế Việc định hướng vẫn chưa kết thúc khi sinh viên bước vào cánh cửa đại học mà vẫn còn tiếp tục cho đến khi phân chia chuyên ngành (Phiên dịch, Biên dịch, Du lịch, Ngữ văn) vào học kì II năm 3 Nếu việc lựa chọn ngành học là một cột mốc vô cùng quan trọng đối với những học sinh đã tốt nghiệp phổ thông vì

nó liên quan trực tiếp đến công việc tương lai, thì đối với sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh, lúc phân chia chuyên ngành mới là giai đoạn quan trọng nhất và là nền tảng cho công việc sau này Như vậy, vấn đề cấp thiết là cho sinh viên nhận thấy tầm quan trọng của định hướng trong lựa chọn chuyên ngành ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng dạy và học,

từ đó dạy hiệu quả, học nhiệt tâm, đáp ứng công việc thiết thực trong tương lai Định hướng chọn ngành và chuyên ngành cũng vì thế đang là vấn đề rất được quan tâm và thu hút nhiều nghiên cứu, thảo luận liên quan cả trong và ngoài nước Câu hỏi được đặt ra là sinh viên định hướng chuyên ngành như thế nào và những yếu tố nào ảnh hưởng đến định hướng chuyên ngành của sinh viên

Các nghiên cứu liên quan trên thế giới:

Đề tài luận văn thạc sĩ “Factors Influencing Student Major Selection at a Community College” của tác giả Kellie Jean Keck (2016), đại học Eastern Illinois University đã nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng việc lựa chọn ngành nghề của sinh viên trường Đại học cộng đồng Midwestern Kết quả khảo sát định lượng với sinh viên cho thấy đa số đều cảm thấy áp lực khi phải chọn chuyên ngành và yếu tố tác động lớn nhất là sự yêu thích của họ đối với chuyên ngành đó Nghiên cứu cho thấy sinh viên cũng

bị tác động bởi nhiều người trong đó có giáo viên, bạn bè và gia đình

Một nghiên cứu khác tại đại học U.K’s University do Morrison (2015) đưa tin với tựa đề: “The surprising truths about how students choose their majors” đã tiến hành phân tích trên 300.000 sinh viên dựa vào mối liên quan giữa “đam mê” và “nghề nghiệp” Kết quả thu được khá thú vị: trong lúc Kinh tế học đang là ngành có số lượng sinh viên đông

đảo thì lại rất ít phiếu do “đam mê”, còn đối với các sinh viên chọn “đam mê” cho Tiếng Anh thì lại không đề cập đến “nghề nghiệp”, và sinh viên theo ngành sư phạm lại cho rằng ngành này là một lựa chọn an toàn cho họ mà thôi

Các nghiên cứu liên quan ở Việt Nam:

Trong luận văn thạc sĩ của mình với đề tài: “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn ngành học quản trị kinh doanh của SV trường đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương”, Vũ Anh Tùng (2015) đã nghiên cứu và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chọn ngành học Quản trị kinh doanh của sinh viên và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đó Căn cứ vào các nghiên cứu trên thế giới, Việt Nam, mô hình lựa chọn trường và ngành học của Chapman, tác giả đã đề xuất mô hình lý thuyết về chọn ngành học với 6 yếu tố tác động: đặc điểm cá nhân, các cá nhân có ảnh hưởng, đặc điểm trường đại học, đặc điểm ngành học, nỗ lực giao tiếp của khoa và trường đại học và sự mong đợi sau khi tốt nghiệp

Ngoài ra trong bài viết “Chọn nghề, chọn ngành học” (Nguyễn Huỳnh Mai, 2012), nhà sư phạm và nghiên cứu về xã hội học trong giáo dục Nguyễn Huỳnh Mai đã khẳng định nguyên tắc của việc chọn ngành là phải dựa vào việc tự vấn điểm mạnh, điểm yếu của bản thân, chỉ nên tham khảo ý kiến từ người thân chứ không phải chọn để làm vui lòng cha mẹ, xem xét về nhu cầu lao động để đảm bảo việc làm về sau

Hay trong cuốn Tư vấn hướng nghiệp, tác giả Quang Dương thừa nhận vai trò hỗ trợ của nhà trường và gia đình trong sự nghiệp giáo dục, tuy nhiên sự hỗ trợ đó không thể thay thế được nội lực chủ quan là bản thân người muốn hướng nghiệp (Quang Dương, 2010)

Như vậy, có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn chuyên ngành của sinh viên trong đó ba yếu tố được nhấn mạnh để có được một sự lựa chọn đúng đắn là: phù hợp năng lực, sở thích và cơ hội việc làm Theo đó, xét trên khía cạnh của sinh viên Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế, những yếu tố này cũng có tác động rất lớn trong việc định hướng lựa chọn, xác định mục tiêu để học tập và vào được chuyên ngành mong muốn ở kì II năm 3, điều này chứng tỏ việc tìm hiểu nhận thức hiện tại của sinh viên và những yếu tố tác động đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên là một việc tất yếu

2 Tính cấp thiết của nghiên cứu

Phần lớn các phụ huynh, học sinh chỉ chú ý đến chọn trường chọn ngành ngay đầu vào mà không thực sự hiểu rõ về chương trình đào tạo, dẫn đến khi những ngành đào tạo phân chia chuyên ngành về sau lại không được quan tâm đúng mức Khoa Tiếng Anh là một điển hình: ngoài những sinh viên thuộc sư phạm Tiếng Anh, các bạn theo ngành Ngôn ngữ Anh sẽ được phân chuyên ngành vào học kì II năm 3 nhưng đại đa số sinh viên lại rất mơ hồ về vấn đề này Việc đi vào chuyên ngành liên quan trực tiếp đến công việc sau này, một lần nữa yêu cầu sinh viên xem xét khả năng, sở thích để chọn hoặc phấn đấu vào chuyên ngành phù hợp Việc định hướng là vô cùng quan trọng để chuẩn bị tư thế với điều kiện xét tuyển và chương trình chuyên ngành Sinh viên cần được biết các thông tin

về việc phân chuyên ngành và điều kiện xét tuyển để định hướng học tập ngay từ đầu và vào được chuyên ngành mình mong muốn ở kì II năm 3 Nhưng thực tế việc sinh viên ý thức về định hướng chuyên ngành thì như thế nào? Liệu sinh viên có đủ hiểu biết và thực

sự chọn lựa hay chỉ đơn thuần chờ đợi nhà trường tự xét dựa vào kết quả học tập? Đây thực sự là một mối lo ngại lớn cần được quan tâm, bởi vì việc phân chuyên ngành hoàn toàn phụ thuộc vào điểm số của năm 2, và nếu sinh viên không biết rõ về điều kiện xét tuyển và học tập không định hướng thì sẽ dẫn đến hiện tượng xét tuyển một chiều đối với một bộ phận sinh viên, tức là nhà trường xếp vào chuyên ngành nào các bạn sẽ học chuyên ngành đó (vì không đủ điểm để vào chuyên ngành mong muốn), kéo theo quá trình học tập với chuyên ngành trong suốt 3 kì còn lại khó có thể đạt được hiệu quả cao vì không phù hợp sở thích, khả năng, dẫn đến lãng phí thời gian, công sức, tiền bạc và gây

ra nỗi lo thất nghiệp sau khi ra trường

Có một vài nghiên cứu về khảo sát các yếu tố tác động đến việc chọn chuyên ngành của sinh viên ở đầu vào của trường, nhưng các vấn đề liên quan đến xét chuyên ngành sau khi đã được đào tạo suốt 5 kì trong môi trường đại học của sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế hầu như chưa được tìm hiểu một cách đầy đủ Chính vì vậy đề tài: “Khảo sát định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế” với tính cấp thiết của nó mong muốn sẽ cung cấp những thông tin hữu

ích, từ đó nhận được sự quan tâm từ phía nhà trường và sinh viên đối với định hướng chọn chuyên ngành

3 Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu dựa trên cơ sở các đề tài liên quan trong và ngoài nước, kết hợp với tính cấp thiết như đã phân tích, hướng đến mục tiêu khảo sát tình hình hiểu biết về việc phân chuyên ngành, định hướng phân chuyên ngành và những yếu tố tác động đến việc lựa chọn của sinh viên Qua tìm hiểu những vấn đề tồn tại trong định hướng của sinh viên

và nguyên nhân của chúng, nghiên cứu đề xuất các giải pháp thích hợp và xây dựng một cái nhìn tổng quan cho nhà trường trong việc tiếp cận và hướng dẫn cho sinh viên để định hướng hiệu quả, đồng thời là một nguồn tham khảo để sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh có cái nhìn đúng đắn hơn trong việc định hướng chuyên ngành mình sẽ theo học

Mục tiêu này có ý nghĩa thiết thực đối với nhà trường và sinh viên trong công tác định hướng chuyên ngành bởi vì để vào được chuyên ngành mong muốn là cả một quá trình nỗ lực học tập với mục tiêu rõ ràng Mục tiêu nghiên cứu hướng đến khám phá hiểu biết hiện thời của sinh viên đối với việc phân chuyên ngành, những yếu tố cần thiết để được vào chuyên ngành mình mong muốn Liệu sinh viên có những hiểu biết cơ bản đó

để định hướng học tập hay không? Thêm vào đó, nghiên cứu còn hướng đến tìm hiểu những yếu tố ảnh hưởng đến định hướng chuyên ngành của sinh viên, nhờ đó tìm ra những giải pháp nhằm cải thiện công tác định hướng cho sinh viên Như vậy, sinh viên sẽ

ý thức được trách nhiệm đối với chuyên ngành mình thực sự lựa chọn, thông qua quá trình nỗ lực cố gắng, chất lượng dạy và học sẽ được nâng cao và giúp sinh viên có cái nhìn rõ ràng hơn, chắc chắn hơn về nghề nghiệp tương lai

4 Câu hỏi nghiên cứu

Dựa trên mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra, các câu hỏi nghiên cứu được tập trung để làm rõ bao gồm:

(1) Sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế có nhận thức như thế nào về việc chọn chuyên ngành?

(2) Những yếu tố nào tác động đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế?

Ở câu hỏi đầu tiên: Sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế có nhận thức như thế về việc chọn chuyên ngành? Để làm

rõ nhận thức trước tiên cần nắm bắt tình hình thực tế về thái độ và hiểu biết của sinh viên liên quan đến vấn đề phân chuyên ngành, từ đó mới có thể làm rõ nhận thức về định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên

Đối với câu hỏi thứ hai: Những yếu tố nào tác động đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế? Nghiên cứu từ cơ sở những hiểu biết cũng như nhận thức của sinh viên về chuyên ngành và việc phân chuyên ngành trong thực tế, có thể so sánh với những yếu tố ảnh hưởng đến định hướng từ đó tạo nền tảng tìm ra giải pháp cho những vấn đề tồn tại

và cải thiện công tác định hướng chuyên ngành đối với sinh viên

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1 Tầm quan trọng của định hướng trong việc lựa chọn chuyên ngành

Định h ướng luôn chiếm một vị trí quan trọng trong mọi công việc, đặc biệt là giáo dục Từ lâu, các nhà nghiên cứu trên thế giới đã rất quan tâm đến định hướng trong giáo dục cho học sinh, sinh viên và nhờ đó cho ra đời học thuyết “Giáo dục định hướng”, được các nước phát triển ứng dụng một cách hiệu quả Giáo dục định hướng bao gồm hai loại chính: định hướng năng suất (performance orientation) và định hướng làm chủ học tập (mastery orientation) Với định hướng năng suất, người học có xu hướng chứng minh bản thân qua kết quả học tập, điểm số, trong khi định hướng làm chủ học tập lại hướng tới mong muốn khám phá và cải thiện khả năng của mình, coi trọng quá trình Như vậy, định hướng làm chủ học tập sẽ dẫn đến sự hoàn thiện về tư duy và kĩ năng, còn định hướng năng suất có nguy cơ dẫn đến bệnh thành tích và đánh giá không khách quan năng lực của người học Theo đó, giáo dục định hướng đang phát triển định hướng làm chủ học tập

để thúc đẩy sự phát triển toàn diện và bền vững Trong định hướng này, sự cải thiện của người học trong quá trình chính là điểm mấu chốt, định hướng mục tiêu học tập và phương pháp để đạt được mục tiêu đó Sự hoàn thiện về tư duy và kĩ năng sẽ được thực hiện hiệu quả nhất với mục tiêu cụ thể Như vậy, xét vào định hướng trong việc lựa chọn chuyên ngành của sinh viên, việc xác định rõ và hiểu rõ về chuyên ngành mong muốn, những yếu tố để được xét tuyển vào chuyên ngành đó được xem là nguồn gốc cho một quá trình học tập hiệu quả, mang tính định hướng và làm chủ việc học của mình

Ở các nước có nền giáo dục phát triển, các hoạt động định hướng học tập thường xuyên được tổ chức Ví dụ như Tuần lễ Định hướng (Orientation Week) của Western Sydney University thường được tổ chức trước khi sinh viên bước vào khóa học Ở đó sẽ diễn ra các hoạt động giúp sinh viên định hướng mục tiêu học tập trong khóa học đó Đầu tiên sinh viên sẽ được giới thiệu về khóa học và gặp gỡ giáo viên để biết được mục tiêu, chương trình học đáng lưu ý, được phát nhật kí sinh viên với đầy đủ thông tin về khóa học cũng như những dịch vụ mà trường hỗ trợ xuyên suốt khóa học, được hướng dẫn kĩ

năng học thuật, sử dụng máy tính, thư viện Từ đó sinh viên nắm được tổng quan khóa học, mục tiêu, nhiệm vụ và quyền lợi của mình

Ngay ở nước ta, trong một hoạt động định hướng, ông Phạm Doãn Nguyên (Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn Tuyển sinh Truyền thông Trường ĐH Kinh tế Tài chính TP.HCM) đã bày tỏ quan điểm:

Hơn 10 năm nay tôi luôn dành tâm huyết và tình cảm của mình cho công việc tư vấn hướng nghiệp Thực chất, việc chọn nghề nghiệp và ngành học rất quan trọng,

nó góp phần lớn quyết định sự thành bại của mỗi cá nhân Ở các nước phát triển như Mỹ, Anh, Pháp…, công tác hướng nghiệp được thực hiện rất sớm từ khi các

em học sinh còn học mầm non, tiểu học Ở nước ta, công tác hướng nghiệp đã được thực hiện, đa phần phụ huynh và học sinh có sự đầu tư nhất định cho việc tìm hiểu và định hướng chọn nghề Tuy nhiên, ở khía cạnh chung thì công tác hướng nghiệp hiện nay trong học sinh chủ yếu còn ở phần ngọn, chưa sâu rộng và đồng bộ Chính vì vậy, các em rất dễ chọn sai và kéo theo là hệ lụy bị đào thải, khó kiếm được việc làm sau khi tốt nghiệp ra trường (Văn Mạnh, 2017)

Ta có thể thấy, định hướng chọn ngành nghề đã rất quen thuộc với các nước phát triển và là một hoạt động giáo dục không thể thiếu Nước ta cũng đang dành ngày càng nhiều sự quan tâm cho công tác này nhưng vẫn chưa hoàn thiện và chưa đạt được hiệu quả mong muốn

Những hoạt động định hướng có vai trò không hề nhỏ đối với sinh viên, chính vì vậy sinh viên rất cần được hướng dẫn bởi các nhà định hướng mà trước hết là các thầy cô trong chuyên ngành để được biết rõ về chương trình học chuyên ngành, mục tiêu và kĩ năng cần đạt được Nhờ vậy sinh viên có một cái nhìn rõ ràng về từng chuyên ngành và xem xét chuyên ngành nào thực sự hợp với khả năng và sở thích Thêm vào đó, nhu cầu được tiếp xúc trực tiếp với những người có kinh nghiệm làm việc trong ngành và nhà tuyển dụng của chính ngành nghề mình quan tâm cũng rất cao, với mục tiêu hiểu rõ về nhu cầu lao động và cơ hội việc làm của từng chuyên ngành

Với đối tượng tiêu biểu là sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế, nghiên cứu sẽ dựa vào tầm quan trọng của định hướng

trong việc lựa chọn chuyên ngành để làm cơ sở cho việc phân tích những vấn đề tồn tại trong thực trạng nhận thức của sinh viên và sự cấp thiết để giải quyết những vấn đề đó

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn ngành nghề từ những nghiên cứu liên quan

Vì tầm quan trọng của công tác định hướng đối với giáo dục và sự phát triển của thế hệ trẻ, có rất nhiều nghiên cứu trên thế giới tập trung làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn ngành của đối tượng là học sinh, sinh viên để từ đó làm tốt giáo dục định hướng, trong đó có thể kể đến việc nghiên cứu mô hình tổng quát của việc lựa chọn trường đại học với đối tượng là học sinh của Chapman (1981) Ông đã tìm ra được hai nhóm yếu tố chính: một là đặc điểm của gia đình và cá nhân học sinh; hai là một số yếu

tố bên ngoài ảnh hưởng (các cá nhân ảnh hưởng, các đặc điểm cố định của trường đại học

và nỗ lực giao tiếp của trường đại học với các học sinh) Có nhiều nghiên cứu khác được phát triển trên nền tảng của mô hình này Trong đó, Cabera và Nasa (2002) nhấn mạnh tiềm năng công việc trong tương lai cũng có ảnh hưởng rất lớn đến quyết định lựa chọn của học sinh Điểm chung của những nghiên cứu này là các yếu tố được lặp lại chứng tỏ mức độ đáng tin cậy Các yếu tố được tổng hợp qua các nghiên cứu của Chapman (1981), Hossler và Gallagher (1987), Cabera và Nasa (2002) đó là:

- Yếu tố về cá nhân có ảnh hưởng (gia đình, anh chị, bạn bè, thầy cô…)

- Yếu tố về đặc điểm của trường đại học (học phí, vị trí địa lý, chính sách hỗ trợ

về chi phí, môi trường ký túc xá, học bổng, sự an toàn trong điều kiện ký túc

xá, chất lượng của sinh viên tại trường, mức độ nổi tiếng và uy tín của trường,

tỉ lệ chọi đầu vào, điểm chuẩn của trường và mức độ hấp dẫn của ngành học)

- Yếu tố về bản thân cá nhân học sinh (năng lực và sở thích)

- Yếu tố về cơ hội học tập cao hơn trong tương lai

- Yếu tố cơ hội việc làm trong tương lai

- Yếu tố đặc trưng giới tính của học sinh

Theo nghiên cứu của Keck (2016) thuộc Eastern Illinois University, các yếu tố bổ sung gồm mức lương công việc sau tốt nghiệp, môi trường làm việc, mức độ thoải mái với chuyên ngành, và kế hoạch cụ thể trong tương lai cũng là những yếu tố đang tác động đến học sinh

Theo ông Phạm Doãn Nguyên (Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn Tuyển sinh Truyền thông Trường ĐH Kinh tế Tài chính TP.HCM), các công cụ và hướng dẫn giúp học sinh định hướng tốt bao gồm:

Trắc nghiệm chọn nghề của John Holland, trắc nghiệm MTBI, tham chiếu từ ba

mẹ, anh chị, thầy cô, bạn bè, chuyên gia tư vấn hướng nghiệp và từ những người đang trực tiếp làm trong lĩnh vực ngành nghề mà mình muốn chọn Tiếp theo, các

em cần xác định đúng niềm đam mê, yêu thích của bản thân đối với ngành nghề sẽ chọn, thái độ, tình cảm, cảm xúc của bản thân sẽ là “cú hích” to lớn để đưa bản thân mỗi chúng ta vượt qua mọi khó khăn thử thách đi đến thành công Và, cuối cùng, các em cần tìm hiểu kỹ về nhu cầu của thị trường lao động, sự chuyển dịch lao động luôn diễn ra, đặc biệt, là trong điều kiện hội nhập quốc tế mạnh mẽ như hiện nay, điều đó sẽ có những ảnh hưởng nhất định đến kết quả sau khi tốt nghiệp

ra trường (Văn Mạnh, 2017)

Có nhiều nghiên cứu tập trung đến đối tượng là học sinh Bởi vì đây chính là giai đoạn quan trọng chuyển tiếp từ giáo dục phổ thông lên đại học và chuẩn bị bước vào nghề nghiệp tương lai Trong khi đối với sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh, giai đoạn quan trọng tương tự chính là khi các bạn được phân vào chuyên ngành ở kì II năm 3, mỗi chuyên ngành với những yêu cầu khác nhau, tương ứng với những nghề nghiệp khác nhau trong tương lai Như vậy cần nhận được sự quan tâm tương ứng

Những yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn ngành học đã được các nghiên cứu đi trước kiểm chứng tạo cơ sở vững chắc cho việc áp dụng vào khảo sát đối với sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế Nhưng bởi vì khách thể nghiên cứu là sinh viên chuẩn bị bước vào chuyên ngành (Phiên dịch, Biên dịch, Du lịch, Ngữ văn), có Tiếng Anh là nền tảng chung cho các chuyên ngành và

đã học tập trong môi trường đại học 2 năm nên một số yếu tố không cần phải đưa vào nghiên cứu (vị trí địa lý của trường, điều kiện kí túc xá…) Dù có nền tảng chung là Tiếng Anh nhưng mỗi chuyên ngành đều gắn với những đặc điểm riêng nhất định gắn với những nghề nghiệp khác biệt, yêu cầu phải hiểu rõ mới có thể lựa chọn một cách chính xác Đó là lý do sinh viên cần có hiểu biết về chương trình đào tạo, yêu cầu riêng của từng chuyên ngành, cơ hội việc làm và cơ hội thăng tiến trong tương lai Nghiên cứu sẽ

làm nổi bật lên những yếu tố có nhiều ảnh hưởng đến sinh viên từ đó góp phần cải thiện công tác định hướng của trường, giúp sinh viên định hướng học tập để vào được chuyên ngành mong muốn

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Xác định đối tượng nghiên cứu rõ ràng sẽ góp phần giúp nghiên cứu có được khách thể tương ứng và phương pháp nghiên cứu thích hợp

2.1 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

Với đối tượng nghiên cứu là “Khảo sát định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, Khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế”, nghiên cứu xác định tập trung vào việc khảo sát định hướng của sinh viên năm 2

về vấn đề chọn chuyên ngành, từ đó đưa ra cái nhìn tổng quan đối với thực trạng hiểu biết của sinh viên năm 2 về việc xét tuyển vào chuyên ngành, tìm ra những vấn đề đang tồn tại và đưa ra những đề xuất giúp quá trình định hướng được hiệu quả hơn Như vậy, khách thể nghiên cứu sẽ là sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế Cụ thể là 100 sinh viên sẽ được mời tham gia khảo sát và 10 sinh viên sẽ được phỏng vấn sâu về những thông tin chi tiết

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành dựa trên phương pháp định lượng và định tính với đối tượng, khách thể nghiên cứu như đã được xác định

2.2.1 Phương pháp định lượng

Bản chất của nghiên cứu định lượng là sử dụng các phương pháp khác nhau (chủ yếu là thống kê) để lượng hóa, đo lường, phản ánh và diễn giải các mối quan hệ giữa các nhân tố (các biến) với nhau Phương pháp này phù hợp với đối tượng là khảo sát để thống

kê, lấy số liệu Như vậy có thể thỏa mãn mục đích đo lường, kiểm tra sự liên quan của các biến số dưới dạng số đo và thống kê Từ đó có thể cung cấp cái nhìn tổng quát đối với nhận thức của sinh viên về việc phân chuyên ngành, định hướng chuyên ngành cũng như

có thể tìm ra các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng của sinh viên Qua đó cũng có thể tìm

ra vấn đề nổi trội của đối tượng nghiên cứu, thảo luận về nguyên nhân và đề xuất giải pháp thích hợp

Bảng câu hỏi khảo sát được thiết kế cho khách thể là 100 sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế Mẫu khảo sát

gồm 17 câu hỏi, tập trung vào hai nội dung chính là nhận thức của sinh viên về định hướng chọn chuyên ngành và các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng đó

Trong đó, nhóm câu hỏi đầu tiên từ câu 1 đến câu 3 làm rõ sự quan tâm của sinh viên đối với vấn đề phân chuyên ngành Tiếp theo từ câu 4 đến câu 10 khảo sát hiểu biết của sinh viên, các câu hỏi tập trung xoay quanh những thông tin cơ bản của việc phân chuyên ngành, nguồn thông tin mà sinh viên tiếp cận để tìm hiểu về chuyên ngành và phân chuyên ngành Câu 11 khảo sát những khó khăn sinh viên gặp phải trong quá trình tìm kiếm thông tin Khảo sát cũng đưa ra nhóm câu hỏi từ câu 12 đến câu 16 làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng chọn chuyên ngành đồng thời yêu cầu sinh viên đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đó Đồng thời nghiên cứu cũng khảo sát định hướng trong thực tế của sinh viên thông qua việc yêu cầu các bạn thể hiện mức độ hứng thú đối với 4 chuyên ngành Phiên dịch, Biên dịch, Du lịch, Ngữ văn Khảo sát tìm hiểu nguyên nhân có sự khác biệt trong lựa chọn của sinh viên và liên hệ với các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng đó Ở câu hỏi cuối cùng, mẫu khảo sát mời sinh viên thể hiện ý kiến của mình đối với vấn đề phân chuyên ngành, đóng góp những đề xuất để quá trình định hướng được thực hiện hiệu quả hơn

Phiếu khảo sát được phát ra cho khách thể là 100 sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế và thu lại 100 phiếu đã trả lời đầy đủ các câu hỏi

Đối với nghiên cứu này, phương pháp thống kê được sử dụng là Excel để thông kê

dữ liệu thu được từ khảo sát và tính toán tỉ lệ Vì khảo sát thu lại đầy đủ 100/100 phiếu khảo sát đã được phát ra, nên số lượng thống kê được đồng thời bằng với tỉ lệ sau tính toán Lấy ví dụ có 85 SV lựa chọn đáp án A thì kết quả tính toán sẽ tương ứng với tỉ lệ 85% SV lựa chọn đáp án A Như vậy, kết quả nghiên cứu sẽ chỉ đề cập đến tỉ lệ để tránh trùng lặp không cần thiết Nghiên cứu sử dụng biểu đồ của Word để thể hiện mối liên hệ giữa các số liệu thu thập được Quá trình phân tích thống kê đòi hỏi phải tiếp cận theo cả

2 hướng: hướng phân tích và hướng tổng hợp Từ dữ liệu thu được thông qua khảo sát, phương pháp thống kê chính là công cụ không thể thiếu để tiến hành phân tích dữ liệu, sau đó tổng hợp đưa ra tính chất và mối liên hệ giữa các số liệu đó Đồng thời ta có thể khảo sát và biết được đâu là nhân tố nổi trội tác động của đối tượng mà ta nghiên cứu, tạo

cơ sở cho nghiên cứu định tính đi sâu vào bản chất của vấn đề và tìm ra câu trả lời thỏa đáng cho các câu hỏi nghiên cứu

2.2.2 Phương pháp định tính

Denzin và Lincoln (2011) đã định nghĩa nghiên cứu định tính như sau:

Nghiên cứu định tính là một hoạt động định vị, đặt người quan sát vào trong thế giới Nghiên cứu định tính bao gồm các tài liệu, diễn giải, thực hành làm cho thế giới có thể nhìn thấy được Điều này có nghĩa là các nhà nghiên cứu định tính nghiên cứu mọi thứ trong môi trường tự nhiên của họ, cố gắng hiểu hoặc giải thích hiện tượng dựa vào thông tin mà khách thể nghiên cứu mang đến (p 3)

Phương pháp định tính cho phép các nhà nghiên cứu kiểm tra các chủ đề mới nổi

và chuyển hướng hoặc xây dựng trên các chủ đề nhất định khi nghiên cứu tiến triển Thông tin mới phát sinh trong nghiên cứu định tính sẽ giúp hoàn thiện nghiên cứu và cho phép trả lời những câu hỏi có được từ nghiên cứu định lượng

Trong nghiên cứu này, đối tượng tham gia phỏng vấn gồm 10 sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế 10 sinh viên này được mã hóa theo thứ tự từ S1, S2, S3, …, S10 để đảm bảo tính bảo mật về thông tin

cá nhân Qua việc thống kê và phân tích kết quả có được từ khảo sát, phỏng vấn được thực hiện xoay quanh 17 câu hỏi để làm rõ những thông tin cần thiết Trong đó có những vấn đề nổi trội như những khó khăn sinh viên gặp phải khi tìm kiếm thông tin chuyên ngành, hiệu quả của các kênh thông tin mà sinh viên tiếp cận, nhận xét sâu về các vấn đề khác trong tổng quan định hướng thu được từ khảo sát Bên cạnh đó, phỏng vấn còn khai thác ý kiến đánh giá của các bạn đối với những đề xuất có được từ khảo sát, đồng thời thu thập những đề xuất mới Quá trình phỏng vấn được thu âm toàn bộ kết hợp với tốc kí để ghi lại thông tin chính yếu Sau đó dữ liệu được tổng hợp lại bằng Word, tiến hành phân tích dữ liệu của từng khách thể tham gia phỏng vấn và so sánh các dữ liệu đó với nhau và với kết quả khảo sát

Dữ liệu từ phỏng vấn đã bổ sung thông tin cần thiết để giải thích những câu hỏi phát sinh sau khảo sát Bên cạnh đó, phỏng vấn củng cố những kết luận sơ khai có được

từ khảo sát từ đó chứng minh được nghiên cứu định lượng không thể tách rời khỏi nghiên cứu định tính bởi vì nghiên cứu định tính sẽ định hướng, bổ sung, củng cố nghiên cứu

định lượng Nếu định lượng liên quan đến lượng và số thì định tính liên quan đến chất và

mô tả, giúp phát triển nghiên cứu một cách toàn diện và sâu sắc

Như vậy, với đối tượng nghiên cứu là “Khảo sát định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, Khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế”, khách thể nghiên cứu cũng đã được xác định rõ là sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế Phương pháp định lượng được sử dụng với mục đích khảo sát lấy số liệu, từ đó tiến hành thống kê, phân tích tổng hợp để tìm ra bản chất và mối liên hệ trong đối tượng nghiên cứu, đồng thời có được những vấn đề nổi trội đáng quan tâm và tạo cơ sở cho nghiên cứu định tính

đi sâu giải thích vấn đề

CHƯƠNG III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

Ở chương này, chủ nhiệm đề tài sẽ tiến hành phân tích và tổng hợp kết quả thu được từ việc khảo sát 100 sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế và phỏng vấn 10 sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế Từ đó tạo cơ sở để trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu đã được đề ra:

Sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế có nhận thức như thế nào về việc chọn chuyên ngành?

Những yếu tố nào tác động đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên năm

2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế?

Dữ liệu từ khảo sát đã cung cấp cái nhìn tổng thể và cho thấy những điểm đáng chú ý về nhận thức và yếu tố tác động đến định hướng chọn chuyên ngành của SV Qua

đó rút ra được những khúc mắc cần làm rõ trong quá trình phỏng vấn Như vậy, mỗi câu hỏi nghiên cứu sẽ được giải đáp dựa trên dữ liệu thu được từ cả hai phương pháp định lượng và định tính, kết quả thu được vừa có tính tổng quát vừa có tính chuyên sâu Các

dữ liệu đã thu thập sẽ được trình bày ngay sau đây

3.1 Kết quả nghiên cứu

3.1.1 Thực trạng nhận thức về việc chọn chuyên ngành của sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế

Chủ nhiệm đề tài đã tiến hành phân tích và tổng hợp dữ liệu từ khảo sát và phỏng vấn để tạo nền tảng trả lời cho câu hỏi nghiên cứu đầu tiên: sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế có nhận thức như thế nào về việc chọn chuyên ngành? Theo đó, để làm rõ nhận thức về việc chọn chuyên ngành của sinh viên trước tiên cần nắm bắt tình hình thực tế về thái độ hiểu biết của sinh viên liên quan đến vấn đề phân chuyên ngành

3.1.1.1 Thái độ của sinh viên đối với việc phân chuyên ngành

Nghiên cứu tiến hành thăm dò thái độ của sinh viên về việc phân chuyên ngành,

cụ thể là sự quan tâm của sinh viên và thu được bảng số liệu như sau:

Bảng 1: Thái độ của sinh viên đối với việc phân chuyên ngành

Thái độ đối với việc phân chuyên ngành Tỉ lệ sinh viên lựa chọn (%)

Kết quả từ khảo sát cho thấy 85% sinh viên tham gia khảo sát đồng ý với lựa chọn

có quan tâm đến việc phân chuyên ngành Đây là một kết quả đáng lưu ý và thể hiện sự quan tâm của sinh viên về vấn đề phân chuyên ngành, vì thế nghiên cứu hoàn toàn có ý nghĩa Không có sinh viên nào không quan tâm đến vấn đề này trong khi 15% sinh viên nhận định thái độ của mình đối với việc phân chuyên ngành là bình thường, như vậy các bạn này vẫn có quan tâm ở một mức độ nào đó dù là chưa rõ ràng

Nghiên cứu tiếp tục đi sâu khảo sát về các mốc thời gian lúc sinh viên biết được ngành Ngôn ngữ Anh của trường có thực hiện phân chuyên ngành, thu được biểu đồ sau:

Biểu đồ 1: Thời điểm sinh viên biết có phân chuyên ngành

Dựa trên khảo sát, số lượng sinh viên biết việc phân chuyên ngành ngay khi quyết định đăng kí vào ngành không cao (18%), trong khi đó, 65% sinh viên biết vào năm 1, tuy đây không phải là kết quả tốt nhất, nhưng vẫn có thể chấp nhận Đáng buồn là vẫn có nhiều sinh viên biết việc này khá muộn là vào khoảng giữa năm 2 (14%), thậm chí cuối năm 2 (3%)

Ở đây, 85% sinh viên qua khảo sát quan tâm đến việc phân chuyên ngành, con số này xấp xỉ kết quả 83% sinh viên biết được có phân chuyên ngành trước khi bước vào năm 2, kết quả này một phần thể hiện mức độ quan tâm của sinh viên Tuy nhiên có đến 17% SV không biết về thông tin này cho đến giữa năm 2, thậm chí vào cuối năm 2 Trong khi điểm xét phân chuyên ngành hoàn toàn phụ thuộc vào kết quả học tập của năm

2 và học kì I năm 3, việc một bộ phận sinh viên không biết từ sớm để tập trung học tập và

có được kết quả mong muốn để được phân vào chuyên ngành mình mong muốn là một vấn đề đáng lo ngại Dù kết quả học tập của năm 1 không ảnh hưởng đến việc phân chuyên ngành nhưng lại tạo nền tảng giúp sinh viên sẵn sàng bước vào chương trình học của năm 2 Như vậy, sinh viên nên được biết thông tin này ngay từ đầu năm 1 Nhận định này hoàn toàn phù hợp với nguyện vọng của các bạn về thời điểm được cung cấp thông tin một cách cụ thể về việc phân chuyên ngành theo số liệu thu được từ khảo sát:

Biểu đồ 2: Nguyện vọng của sinh viên về thời điểm được định hướng chuyên ngành

Từ biểu đồ có thể thấy rõ nhu cầu thông tin của sinh viên về việc phân chuyên ngành và định hướng chọn chuyên ngành là rất lớn (82% muốn được phổ biến ngay đầu năm 1) Tỉ lệ các lựa chọn khác chiếm 18% trải dài trong khoảng thời gian từ giữa năm 1 đến giữa năm 2

3.1.1.2 Hiểu biết của sinh viên về việc phân chuyên ngành

Nghiên cứu tiếp tục tìm hiểu hiểu biết của sinh viên về việc phân chuyên ngành qua những câu hỏi từ mẫu khảo sát Để đánh giá được nhận thức thực tế của sinh viên về định hướng chọn chuyên ngành, điều tất yếu là khảo sát những hiểu biết cơ bản của sinh viên về vấn đề này Mẫu khảo sát đã đặt ra những câu hỏi cơ bản về việc phân chuyên ngành nhằm đánh giá mức độ hiểu biết của sinh viên Các câu hỏi như: Thứ tự sắp xếp từ cao đến thấp theo điểm của các chuyên ngành, sinh viên được thay đổi nguyện vọng xét vào chuyên ngành như thế nào Dựa vào các tiêu chí phân ngành của những khóa trước (K12) để đặt ra các câu hỏi: Xét điểm của những môn học nào, xét điểm của học kì nào Qua đó thu được bảng kết quả:

Bảng 2: Thực trạng hiểu biết của sinh viên đối với thông tin về

việc phân chuyên ngành

Câu hỏi khảo sát Đáp án Tỉ lệ sinh viên trả lời sai

(%)

Thứ tự sắp xếp từ cao xuống thấp

(theo điểm) của các chuyên ngành:

Phiên dịch Biên dịch

Du lịch Ngữ văn

26

Sinh viên chuyên ngành cao điểm

có thể chuyển xuống chuyên ngành

thấp điểm hơn

Nếu chuyên ngành cao điểm bị

thiếu chỉ tiêu (do sv chuyển xuống)

thì sv những chuyên ngành thấp

điểm có thể xét lên

Xét chuyên ngành phụ thuộc vào

những điểm nào (theo K12)?

Nói Viết Điểm trung bình cộng

52

Xét điểm học kì nào (theo K12)? Cả năm 2 39

Điểm và chỉ tiêu thay đổi linh hoạt

Tỉ lệ sinh viên trả lời đúng tất cả các câu hỏi trên chỉ chiếm một tỉ lệ khiêm tốn là 14%, cho thấy 86% sinh viên chưa nắm bắt được các thông tin cơ bản nhất về việc phân chuyên ngành

Trong đó, khảo sát yêu cầu sinh viên ghi điểm cụ thể của các môn xét tuyển và số chỉ tiêu (chuyên ngành mình quan tâm) dựa trên kết quả của khóa trước (K12) thì chỉ có

2 sinh viên điền đáp án chính xác vào chỗ trống (tương ứng với 2%), còn 98% sinh viên không có câu trả lời

Rõ ràng việc phân chuyên ngành ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy và học, công việc tương lai nhưng lại không nhận được sự quan tâm đúng mức Đây là một vấn

đề rất đáng lo ngại đối với sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh, đặc biệt là những sinh viên chuẩn bị được phân vào chuyên ngành Chính các bạn cũng nhận ra điều đó, vì vậy có tới 82% sinh viên có nguyện vọng được nhà trường quan tâm phổ biến thông tin chuyên

ngành và việc phân chuyên ngành ngay từ đầu khóa học Như vậy, có thể thấy nhu cầu thông tin của sinh viên tuy lớn nhưng lại chưa được đáp ứng

Tình hình nhận thức của sinh viên đã được phản ánh qua phần đầu của nghiên cứu Tiếp đến sẽ bàn về những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn chuyên ngành sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế

3.1.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên

Nghiên cứu tiến hành tìm hiểu câu hỏi nghiên cứu thứ hai: những yếu tố nào tác động đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên năm 2 ngành Ngôn ngữ Anh, khoa Tiếng Anh, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Huế? Theo đó tìm ra những yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất cũng như những yếu tố phụ khác Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng tìm hiểu tổng quan phản hồi của sinh viên về chuyên ngành các bạn mong muốn được xét tuyển ở

kì 2 năm 3 dựa trên nền tảng những ảnh hưởng của các yếu tố đó

Mẫu khảo sát đã dựa vào cơ sở các nghiên cứu trong và ngoài nước (đề cập trong phần cơ sở lý luận) để tổng hợp các yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên Qua đó thu được biểu đồ thể hiện các yếu tố có tác động đến sinh viên như sau:

Biểu đồ 3: Các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng chọn chuyên ngành của sinh viên

Có thể thấy rõ ba yếu tố tác động đến hầu hết sinh viên là: nhiều cơ hội việc làm sau tốt nghiệp (84%), đủ năng lực xét tuyển và đáp ứng chương trình học chuyên ngành (83%), phù hợp sở thích (79%) Ngoài ba yếu tố ảnh hưởng lớn nhất thì các yếu tố được một bộ phận sinh viên nhận định có ảnh hưởng còn bao gồm: ngành “hot” (55%), danh tiếng của trường về chất lượng đào tạo chuyên ngành đó (41%), được các anh chị khóa trước định hướng cũng ảnh hưởng đến 33% sinh viên, ảnh hưởng từ gia đình chiếm 31%, yếu tố định hướng từ nhà trường chiếm 14% Yếu tố khác được 1% SV đề cập ở đây là nhu cầu muốn thử thách bản thân

3.1.2.1 Những yếu tố có tác động lớn nhất

Ba yếu tố tác động đến hầu hết sinh viên bao gồm: nhiều cơ hội việc làm sau tốt nghiệp (84%), đủ năng lực xét tuyển và đáp ứng chương trình học chuyên ngành (83%), phù hợp sở thích (79%) Nghiên cứu tiếp tục làm rõ mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này đến sinh viên và thu được kết quả như sau:

Bảng 3: Các yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định chọn chuyên ngành của

sinh viên

Số lượng sinh viên nhận định mức ảnh

hưởng của yếu tố Rất

ảnh hưởng

Ảnh hưởng

Bình thường

Ít ảnh hưởng

Không ảnh hưởng

1 Nhiều cơ hội việc làm sau

đa số các sinh viên Đối với các sinh viên nhìn nhận ba yếu tố này ở mức độ bình thường,

ít ảnh hưởng và không ảnh hưởng, nghiên cứu đã tiến hành phỏng vấn để làm rõ nguyên nhân:

Sinh viên tham gia phỏng vấn với số mã hóa là S2 trả lời rằng:

“Mình đặt yếu tố cơ hội việc làm lên trên hết, nếu chuyên ngành mình không thích

mà có nhiều cơ hội việc làm thì mình cũng sẽ hướng đến Lúc này sở thích không còn quan trọng nữa.”

S4 và S7 lại cho rằng, phù hợp sở thích nhưng không đủ điểm xét vào thì cũng vô ích, hơn nữa, nếu không đủ năng lực theo học chương trình chuyên ngành đó thì sẽ gây

áp lực rất lớn trong quá trình học tập, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe thể chất lẫn tinh thần Vì thế 2 sinh viên này tin rằng phải suy xét khả năng của mình trước khi chọn chuyên ngành

Trong khi đó, S1 và S5 thể hiện sự quan tâm rất lớn đến sở thích cá nhân, các bạn tin rằng chỉ cần yêu thích thì sẽ học tập không thấy mệt mỏi, nhờ đó nâng cao khả năng chuyên môn, như vậy năng lực sẽ tự đáp ứng, cơ hội việc làm sẽ tự mở ra

Ý kiến của S3, S6, S9, S10 có sự kết hợp giữa các yếu tố, các bạn đồng thời quan tâm nhất đến sở thích cá nhân đồng thời xem xét năng lực bản thân và nhu cầu việc làm của thị trường lao động Các bạn cho rằng, đầu tiên phải xác định thích chuyên ngành nào rồi mới phấn đấu để có đủ điểm xét tuyển vào chuyên ngành mình mong muốn, như vậy

sẽ phù hợp sở thích, từ đó có động lực tự trau dồi kiến thức chuyên ngành, nếu đã có năng lực chuyên môn tốt thì cơ hội việc làm sẽ không còn khó khăn nữa (Đây chỉ là lý tưởng, trong 4 bạn này chỉ có duy nhất S6 biết về điểm và chỉ tiêu xét tuyển của khóa trước)

S8 cho biết,

“Thực sự chẳng có yếu tố nào tác động cả, vì việc xét chuyên ngành hoàn toàn phụ thuộc vào điểm, mà phần lớn sinh viên chẳng biết gì nhiều về điểm xét tuyển, thậm chí không biết các môn xét tuyển nên việc định hướng học tập để đủ điểm là rất mơ hồ Chủ yếu học để đạt loại Xuất sắc hoặc Giỏi, từ đó không phải lo đến điểm để phân chuyên ngành, vì hoàn toàn có khả năng lựa chọn khi được phân vào các chuyên ngành có điểm cao, lúc có kết quả rồi mới bắt đầu lựa chọn chuyên ngành dựa trên các yếu tố trên Còn đối với các bạn học lực Khá hoặc Trung bình thì không có nhiều lựa chọn, nên phải chấp nhận kết quả phân chuyên ngành do trường công bố, học chuyên ngành được phân vào chứ không hề có định hướng từ trước, không có yếu tố nào tác động.”

Như vậy kết quả từ phỏng vấn đã làm rõ nhận định của sinh viên về ba yếu tố có tác động lớn nhất đến định hướng chọn chuyên ngành là: cơ hội việc làm, năng lực đáp ứng điều kiện xét tuyển và chương trình học chuyên ngành, phù hợp sở thích Mức độ ảnh hưởng của ba yếu tố này rất đa dạng trong nhận định của sinh viên vì thế rất khó để kết luận yếu tố nào có tác động lớn nhất Tuy nhiên, sự kết hợp hài hòa giữa ba yếu tố

này chính là cốt lõi của định hướng chọn chuyên ngành và việc suy xét cả ba yếu tố đóng vai trò quyết định cho một định hướng đúng đắn

3.1.2.2 Các yếu tố khác có ảnh hưởng đến quyết định chọn chuyên ngành của sinh viên

Bảng 4: Các yếu tố khác có ảnh hưởng đến quyết định chọn chuyên ngành của

sinh viên

Số lượng sinh viên nhận định mức ảnh

hưởng của yếu tố (%) Rất

ảnh hưởng

Ảnh hưởng

Bình thường

Ít ảnh hưởng

Không ảnh hưởng

1 Ngành “hot” 20 35 26 6 13

2

Danh tiếng của trường

về chất lượng đào tạo

tố này rất ảnh hưởng đến định hướng của các bạn trong thời gian qua

Qua quá trình phỏng vấn, nghiên cứu đã làm rõ vì sao các yếu tố này cũng có tác động đến khá nhiều sinh viên như vậy:

Khi hỏi các bạn tham gia phỏng vấn về yếu tố ngành “hot” thì nhận được câu trả lời có nhiều nét tương đồng Cả 10 sinh viên (100%) đều cho rằng, ngành “hot” chính là ngành có nhu cầu lao động cao trong xã hội, những ngành đang được xã hội tập trung