Lược sử vấn đề nghiên cứu
Hiện tại đã có nhiều bài viết và nghiên cứu của các nhà quản lý, nhà giáo dục trong các đơn vị đào tạo về công tác biên soạn giáo trình tại chính đơn vị, phản ánh sự quan tâm đến vấn đề này Tuy nhiên, vẫn còn thiếu các đề tài nghiên cứu sâu về cách nâng cao hiệu quả biên soạn giáo trình phục vụ lưu hành nội bộ, nhằm nâng cao chất lượng và tính ứng dụng của giáo trình trong thực tiễn đào tạo Việc tập trung vào nghiên cứu các giải pháp để tối ưu hóa quy trình biên soạn giáo trình nội bộ là cần thiết, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và phù hợp với yêu cầu phát triển của nền giáo dục hiện đại.
Thầy Ths Lương Thị Thanh Hải, giảng viên khoa Tâm lý, Giáo dục và Giáo dục thể chất Trường Đại học Sư phạm nghệ thuật Trung Ương, nhấn mạnh rằng việc biên soạn giáo trình và tài liệu giảng dạy cần tuân thủ các nguyên tắc rõ ràng và phù hợp với mục tiêu giảng dạy Theo đó, yêu cầu đặt ra là phải đảm bảo tính hệ thống, khoa học và cập nhật kiến thức mới nhất để phục vụ tốt cho quá trình học tập của sinh viên Đồng thời, tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn nội dung phù hợp, dễ hiểu, cũng như sử dụng các phương pháp trình bày sáng tạo nhằm thúc đẩy sự hứng thú và phát triển tư duy của người học Các tiêu chí như tính thực tiễn, phù hợp với chương trình đào tạo cũng là yếu tố không thể bỏ qua trong quá trình biên soạn tài liệu giảng dạy.
+ Bài viết Kỹ năng đọc hiểu giáo trình trước khi nghe giảng của Th.s Bùi Thị Kim
Phượng, Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn Trường Đại học Duy Tân đã tổ chức ngày 08/10/2013, phản ánh nỗ lực xây dựng và cập nhật giáo trình, tài liệu giảng dạy phù hợp với phương pháp đào tạo theo tín chỉ tại Học viện Cảnh sát nhân dân TS Phạm Xuân Định, Phó trưởng phòng, chia sẻ về công tác biên soạn giáo trình nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành học Việc phát triển tài liệu phù hợp giúp sinh viên nắm vững kiến thức lý thuyết và thực hành thực tế, góp phần đào tạo những cán bộ chiến sĩ cảnh sát nhân dân phù hợp với tiêu chuẩn hiện đại.
Quản lý NCKH - Học viện CSND đăng trên Tạp chí Cảnh sát nhân dân số 5+6/2015 ngày 21/5/2015
Đề tài khoa học và công nghệ cấp Bộ nghiên cứu về cơ sở lý luận và thực tiễn biên soạn giáo trình dịch thuật chuyên ngành kinh tế dành cho sinh viên ngành tiếng Nga Mục tiêu chính của đề tài là xác định các phương pháp giảng dạy dịch thuật hiệu quả, từ đó phát triển giáo trình phù hợp với nhu cầu đào tạo nghề nghiệp của sinh viên Nghiên cứu tập trung vào việc xây dựng các bài học có tính thực tiễn cao, giúp sinh viên nâng cao kỹ năng dịch tài liệu kinh tế chính xác và linh hoạt Đề tài này góp phần nâng cao chất lượng đào tạo dịch thuật tiếng Nga trong lĩnh vực kinh tế, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động và thúc đẩy hợp tác quốc tế.
PGS.TS Vũ Ngọc Vinh (Chủ nhiệm đề tài) - Trường Đại học Hà Nội, năm 2007
Các công trình nghiên cứu và bài viết về công tác biên soạn giáo trình đóng vai trò là nguồn tài liệu quan trọng, giúp giữ gìn và phát huy kiến thức nền tảng trong quá trình hoàn thành đề tài nghiên cứu Những tài liệu này đã được kế thừa nhằm cung cấp cơ sở vững chắc cho tác giả trong việc xây dựng và phát triển nội dung nghiên cứu phù hợp với tiêu chuẩn giáo dục hiện hành Việc sử dụng các nguồn tài liệu uy tín này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu mà còn đảm bảo tính khách quan và toàn diện trong quá trình biên soạn giáo trình.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu của đề tài là nâng cao chất lượng và số lượng giáo trình lưu hành nội bộ nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của công tác giảng dạy và học tập tại Khoa DU-Lịch Trường Cao đẳng Công nghiệp Thủ Đức Đề tài hướng tới cải thiện nội dung và phạm vi của các giáo trình để đảm bảo phù hợp với chương trình đào tạo, đồng thời tăng cường số lượng tài liệu để phục vụ nhu cầu học tập của sinh viên Việc nâng cao chất lượng giáo trình giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy, tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên tiếp thu kiến thức một cách toàn diện và chuyên nghiệp hơn.
- Mục tiêu 1: Hệ thống những kiến thức cơ bản về công tác biên soạn giáo trình, tài liệu giảng dạy;
- Mục tiêu 2: Đánh giá thực trạng công tác biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ tại Khoa
DL -Trường CĐCN Thủ Đức;
Mục tiêu 3 là đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ tại Khoa Dược - Trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức Việc cải tiến quy trình biên soạn giáo trình sẽ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và phục vụ tốt hơn nhu cầu đào tạo của nhà trường Áp dụng các phương pháp sáng tạo và phù hợp sẽ đảm bảo nội dung giáo trình luôn cập nhật, chính xác và phù hợp với yêu cầu thực tế Đồng thời, tăng cường công tác kiểm duyệt và phản hồi từ các giảng viên nhằm nâng cao tính thống nhất và chuyên môn của giáo trình Các giải pháp này góp phần thúc đẩy hoạt động biên soạn giáo trình hiệu quả, nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng tốt các tiêu chuẩn giáo dục của nhà trường.
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về công tác biên soạn giáo trình, tài liệu giảng dạy
- Nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ tại Khoa
DL -Trường CĐCN Thủ Đức
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ tại Khoa DL -Trường CĐCN Thủ Đức.
Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu để hoàn thành đề tài, tác giả đã sử dụng phương pháp nghiên cứu sau:
Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết là quá trình nghiên cứu các tài liệu và quy định liên quan đến công tác biên soạn tài liệu giảng dạy, nhằm xây dựng cơ sở khoa học và tính lý luận vững chắc cho đề tài nghiên cứu.
Phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm giúp nghiên cứu và đánh giá thực trạng công tác biên soạn tài liệu giảng dạy tại Khoa Đào tạo Thể chất Trường Cao đẳng Nghề Thủ Đức Qua quá trình này, chúng tôi tổng hợp và đúc kết các bài học, kinh nghiệm quý báu để nâng cao chất lượng tài liệu giảng dạy Việc phân tích tổng kết góp phần tối ưu hóa quá trình biên soạn tài liệu, đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập và giảng dạy của nhà trường Áp dụng phương pháp này còn giúp xác định các điểm mạnh và hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện hiệu quả công tác biên soạn tài liệu tại khoa.
Đóng góp của đề tài
- Đề tài đã hệ thống được những vấn đề lý luận về công tác biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ;
- Đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ tại Khoa DL – Trường CĐCN Thủ Đức;
Giúp cán bộ quản lý và các tác giả thực hiện việc biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ đúng quy định, đảm bảo hoàn thành xuất sắc công tác biên soạn giáo trình tại Khoa Du lịch – Trường Cao đẳng Công nghiệp Thủ Đức, từ đó nâng cao chất lượng tài liệu giảng dạy và thống nhất nội dung giáo trình trong toàn bộ quá trình đào tạo.
- Góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập tại Khoa DL – Trường CĐCN Thủ Đức
CƠ SỞ LÝ LUẬN
Một số khái niệm
Có nhiều quan điểm khác nhau về tài liệu giảng dạy, cụ thể:
Theo Trường Đại học Hồng Đức (2010), tài liệu giảng dạy bao gồm bài giảng của giảng viên, giáo trình và tài liệu tham khảo Các tài liệu này, ngoại trừ bài giảng, chủ yếu là các sách xuất bản trong và ngoài nước, các bài báo, công trình khoa học đã được công bố rõ ràng về tác giả, nhà xuất bản hoặc nguồn gốc để đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong quá trình giảng dạy và học tập.
Theo Bộ Giáo dục Guyana (2016), tài liệu giảng dạy là các nguồn lực giáo viên sử dụng để cung cấp hướng dẫn trong lớp học Tài liệu này đóng vai trò hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập và nâng cao thành công của họ Chúng được thiết kế với nội dung phù hợp để sử dụng bởi cả sinh viên và giảng viên, góp phần tạo nền tảng cho một môi trường học tập hiệu quả Dù có nhiều dạng và kích thước khác nhau, tất cả các tài liệu giảng dạy đều có chung mục tiêu là hỗ trợ sinh viên phát triển kiến thức và kỹ năng của mình.
Theo Wikipedia Tiếng Việt (2016), giáo trình là hệ thống chương trình giảng dạy của một môn học, được thiết kế dựa trên nội dung của chương trình môn học Nó đóng vai trò là tài liệu học tập và giảng dạy chính thức dành cho giáo viên cũng như học sinh, sinh viên Mục đích của giáo trình là hỗ trợ quá trình giảng dạy và học tập hiệu quả, đảm bảo việc truyền đạt kiến thức rõ ràng và hệ thống.
Theo quy định của Bộ GD&ĐT Việt Nam tại Thông tư số 43/2010/TT-BGDĐT, giáo trình trung cấp chuyên nghiệp (bao gồm cả giáo trình điện tử và dịch thuật) là tài liệu chính dùng cho giảng dạy, học tập và nghiên cứu của giáo viên và học sinh TCCN Các giáo trình này phải phù hợp với chương trình đào tạo đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đảm bảo nội dung chính xác, phù hợp và đáp ứng yêu cầu đào tạo theo quy định Việc biên soạn, lựa chọn, thẩm định, duyệt và sử dụng giáo trình phải tuân thủ chặt chẽ quy trình quy định nhằm đảm bảo chất lượng và hiệu quả trong quá trình giảng dạy và học tập.
Theo Quy định của Bộ GD&ĐT Việt Nam ban hành kèm theo Thông tư số 04/2011/TT-BGDĐT ngày 28/01/2011, giáo trình giáo dục đại học là tài liệu phục vụ cho công tác giảng dạy, chuẩn bị bài giảng của giảng viên và học tập của sinh viên trong các môn học thuộc chương trình đào tạo Giáo trình phải được biên soạn, lựa chọn, thẩm định, duyệt và sử dụng theo quy trình chặt chẽ nhằm đảm bảo chất lượng và phù hợp với mục tiêu đào tạo của từng lĩnh vực Các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm xây dựng và quản lý hệ thống giáo trình phù hợp để nâng cao hiệu quả học tập và giảng dạy từ nguồn lực giáo trình chính thống, được duyệt trình bởi các cơ quan chức năng có thẩm quyền Đồng thời, việc cập nhật, sửa đổi giáo trình cũng là yêu cầu bắt buộc để phản ánh kịp thời các tiến bộ mới trong kiến thức và công nghệ giáo dục.
Trong giáo dục đại học, cơ sở giáo dục tổ chức biên soạn hoặc lựa chọn giáo trình phù hợp với trình độ cao đẳng, đại học, thạc sĩ, đảm bảo mỗi môn học đều có ít nhất một giáo trình phục vụ công tác giảng dạy và học tập Việc này giúp nâng cao chất lượng giảng dạy, đáp ứng yêu cầu đào tạo của từng trình độ, đồng thời đảm bảo sinh viên có tài liệu học tập phù hợp và đầy đủ Các cơ sở giáo dục cần chú trọng đến việc xây dựng và lựa chọn giáo trình có tính cập nhật, phù hợp với chương trình đào tạo và xu hướng phát triển của ngành học.
Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có thể lựa chọn giáo trình do các tổ chức trong nước hoặc nước ngoài biên soạn phù hợp với chương trình đào tạo, trình độ và lĩnh vực ngành nghề cần đào tạo Quá trình tổ chức thẩm định và phê duyệt giáo trình được thực hiện trước khi đưa vào sử dụng nhằm đảm bảo chất lượng và phù hợp với tiêu chuẩn đào tạo Việc lựa chọn và phê duyệt giáo trình đúng quy định giúp nâng cao hiệu quả đào tạo và đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.
Lưu hành nghĩa là được đưa vào sử dụng
Lưu hành nội bộ là thuật ngữ chỉ việc sử dụng tài liệu hoặc thông tin trong phạm vi hạn chế của một tổ chức nhất định, nhằm đảm bảo bảo mật và kiểm soát nội dung Việc này nhằm ngăn chặn sự phân phối trái phép cho các cá nhân hoặc tổ chức không liên quan, góp phần bảo vệ dữ liệu và duy trì quyền kiểm soát của tổ chức Do đó, lưu hành nội bộ đóng vai trò quan trọng trong quản lý thông tin và đảm bảo an toàn dữ liệu doanh nghiệp.
1.1.4 Giáo trình lưu hành nội bộ
Giáo trình lưu hành nội bộ là tài liệu do cơ sở đào tạo biên soạn, được hội đồng nhà trường thẩm định và ban hành nhằm phục vụ công tác giảng dạy và học tập nội bộ Đây là tài liệu được sử dụng trong phạm vi nội bộ của cơ sở đào tạo để đảm bảo chất lượng và hiệu quả trong công tác giảng dạy Giáo trình này giúp nâng cao trình độ kiến thức của giảng viên và sinh viên, đồng thời hỗ trợ quá trình đào tạo đạt chuẩn.
Các giáo trình đã được xuất bản có thể được bán, cho thuê hoặc cho mượn để phục vụ hoạt động giảng dạy của giảng viên và học tập của sinh viên, phù hợp với quy định của Luật Xuất bản và các quy định hiện hành.
1.1.5 Công tác biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ
Công tác biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ là hoạt động chuyên môn quan trọng của các cơ sở đào tạo Giáo trình có thể do một tác giả hoặc nhóm tác giả (chủ biên, đồng chủ biên, thành viên) thực hiện Quá trình biên soạn bắt đầu từ việc thu thập, chọn lọc tài liệu, sau đó nghiên cứu và viết thành sách nhằm phục vụ công tác giảng dạy và học tập của giảng viên, HSSV.
Một số quan điểm tiếp cận xây dựng giáo trình, tài liệu giảng dạy
Có ba cách tiếp cận khác nhau trong việc xây dựng giáo trình, tài liệu giảng dạy
Một là, tiếp cận nội dung (content approach)
Tiếp cận nội dung tập trung chủ yếu vào truyền đạt kiến thức và mối quan tâm của người biên soạn giáo trình Tuy nhiên, với tốc độ phát triển nhanh chóng của Khoa học và Công nghệ, lượng kiến thức ngày càng tăng theo cấp số nhân, khiến cách tiếp cận này trở nên lạc hậu và khó thích nghi Hiện nay, phần lớn các trường đại học không còn sử dụng phương pháp này trong việc biên soạn giáo trình và tài liệu giảng dạy để đảm bảo nội dung cập nhật, phù hợp với thời đại.
Hai là, tiếp cận theo mục tiêu (the objective approach)
Tiếp cận theo mục tiêu nhấn mạnh vào việc xác định rõ mục tiêu môn học như là tiêu chí chính để lựa chọn nội dung, phương pháp giảng dạy, cách thức thi và đánh giá kết quả học tập Mục tiêu môn học thường được thể hiện qua các mục tiêu đầu ra, phản ánh những thay đổi về hành vi của người học sau khi hoàn thành môn học trong các lĩnh vực nhận thức, kỹ năng và thái độ Phương pháp tiếp cận này giúp xây dựng nội dung kiến thức phù hợp, lựa chọn phương pháp giảng dạy hiệu quả và xác định phương pháp đánh giá phù hợp để đo lường mức độ đạt được mục tiêu Ưu điểm của cách tiếp cận này trong việc biên soạn giáo trình và tài liệu giảng dạy là giúp các bên rõ ràng về mục tiêu cần đạt, từ đó nâng cao hiệu quả và chất lượng của quá trình dạy học; đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đánh giá kết quả học tập của người học dựa trên các tiêu chí rõ ràng, cụ thể.
Phương pháp đào tạo này có nhược điểm là yêu cầu sản phẩm đầu ra phải đồng nhất, trong khi đầu vào là những cá nhân có năng lực, hoàn cảnh và nguồn gốc khác nhau Điều này dẫn đến việc các khả năng tiềm ẩn của từng người học không được khai thác tối đa, và nhu cầu cũng như sở thích cá nhân của họ khó có thể đáp ứng đầy đủ.
So với phương pháp tiếp cận nội dung, cách tiếp cận mục tiêu không chỉ nhấn mạnh việc truyền đạt kiến thức mà còn chỉ rõ phương pháp dạy – học phù hợp để chuyển tải nội dung hiệu quả Điều này giúp giúp giảng viên và học viên hiểu rõ hơn về mục tiêu học tập, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy và tiếp thu kiến thức Cách tiếp cận mục tiêu mang lại lợi thế trong việc xác định rõ kết quả học tập mong muốn, đảm bảo mọi hoạt động dạy và học đều hướng đến việc đạt được các mục tiêu cụ thể.
Ba là, tiếp cận phát triển (development approach)
Tiếp cận phát triển nhằm phát huy năng lực tiềm ẩn của cá nhân và nâng cao sự hiểu biết của người học Trong quá trình biên soạn tài liệu và giáo trình, phương pháp này tập trung vào việc thúc đẩy sự thay đổi hành vi của người học và phát triển tính tự chủ Đồng thời, nó đề cao giá trị mà tài liệu giáo trình mang lại, hướng đến việc hình thành những năng lực toàn diện cho người học thay vì chỉ truyền đạt kiến thức một cách máy móc.
Với cách tiếp cận theo phương pháp phát triển, mục tiêu dạy học, nội dung dạy học và phương pháp dạy học đều có sự điều chỉnh phù hợp Cốt lõi của việc biên soạn giáo trình và tài liệu giảng dạy theo hướng phát triển là xử lý một cách harmoniously tam thức mục tiêu dạy học, nội dung dạy học và phương pháp dạy học để nâng cao hiệu quả giảng dạy và phù hợp với sự phát triển của học sinh.
Mục tiêu dạy học theo phương pháp tiếp cận dạy học nằm trong chính quá trình giảng dạy và thể hiện ở mọi giai đoạn của quá trình này Nó đóng vai trò là kim chỉ nam guiding toàn bộ hoạt động dạy học và làm chuẩn để đánh giá kết quả học tập của học sinh.
Nội dung dạy học cần mang tính giáo dục toàn diện, bao gồm tri thức, kỹ năng và thái độ, giúp sinh viên nâng cao hiểu biết và phát triển mọi năng lực tiềm ẩn của bản thân Quá trình truyền đạt nội dung giáo dục không chỉ tập trung vào kiến thức lý thuyết mà còn thúc đẩy sinh viên hình thành thái độ tích cực, kỹ năng thực hành và khả năng tư duy phản biện Việc xây dựng nội dung dạy học phù hợp góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển toàn diện cho sinh viên, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
Trong phương pháp dạy học theo tiếp cận phát triển, vai trò của người dạy đã thay đổi rõ rệt từ người truyền đạt tri thức sang người cố vấn, cung cấp thông tin khoa học và hướng dẫn sinh viên tìm kiếm, thu thập thông tin Người dạy tạo điều kiện cho sinh viên thực hành, điều chỉnh, rèn luyện tri thức, kỹ năng và thái độ Đồng thời, người học chuyển từ vị trí tiếp thu thụ động sang vai trò “phát minh”, chủ động và tích cực tham gia vào quá trình học tập, tự mình khám phá vấn đề và tìm ra giải pháp tối ưu cho các nhiệm vụ học tập.
Phương pháp giảng dạy tập trung vào lợi ích và nhu cầu của từng học viên, hướng tới giá trị mà chương trình, giáo trình và tài liệu mang lại cho người học Các bài giảng được thiết kế đa dạng dưới dạng hoạt động thực tiễn, giúp học viên lĩnh hội kiến thức thông qua việc giải quyết các tình huống thực tế Điều này tạo cơ hội cho người học thử thách bản thân và phát triển kỹ năng liên quan đến các thử thách khác nhau trong quá trình học tập.
Những yêu cầu của biên soạn giáo trình
Giáo trình cần phải phù hợp với chương trình đào tạo, đảm bảo tính hệ thống và ứng dụng thực tiễn Nội dung phải phản ánh các kiến thức cơ bản, chính xác và luôn được cập nhật mới nhất về các nghiên cứu khoa học Việc này giúp học viên nắm vững kiến thức một cách toàn diện và hiện đại, phù hợp với yêu cầu của ngành học.
1.3.1 Yêu cầu về nội dung
Giáo trình cần phản ánh rõ ràng các yêu cầu về nội dung kiến thức, kỹ năng và thái độ theo quy định của chương trình đào tạo đối với từng môn học, ngành học và trình độ đào tạo Việc này nhằm đảm bảo sự phù hợp với xu hướng đổi mới phương pháp giảng dạy đại học và nâng cao chất lượng kiểm tra, đánh giá đào tạo.
Mục tiêu của môn học là giúp sinh viên sau khi hoàn thành bài học có khả năng vận dụng linh hoạt và sáng tạo kiến thức đã học Sinh viên cần phát triển, mở rộng, bổ sung và hoàn thiện tri thức để nâng cao năng lực chuyên môn Việc này giúp họ không chỉ nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn ứng dụng thành thạo trong thực tiễn, đáp ứng yêu cầu của nghề nghiệp tương lai.
Nội dung giáo trình cần phù hợp với mục tiêu và chương trình đào tạo, đảm bảo tính khoa học và hiện đại để nâng cao chất lượng học tập Giáo trình phải có tính tư tưởng sáng tạo, thực tiễn cao và phù hợp với khả năng tiếp thu của sinh viên, giúp họ phát triển toàn diện.
Trong giáo trình, kiến thức được trình bày một cách khoa học, cân đối giữa lý luận và thực hành, phù hợp với thực tiễn và luôn cập nhật những tiến bộ mới nhất của khoa học và công nghệ Nội dung nhằm kích thích tư duy và mở rộng hiểu biết của người học, từ đó giúp họ ứng dụng tri thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn trong đời sống Người biên soạn cần nhấn mạnh các vấn đề và hiện tượng đời sống có tính thực tiễn cao, yêu cầu sử dụng tri thức đã khai thác từ tài liệu giảng dạy cũng như tri thức đã biết để đem lại giải pháp hiệu quả.
Giáo trình cần được biên soạn theo phương pháp tiếp cận theo mô-đun (modular approach), đem lại lợi ích cho người học trong việc tự chọn lựa các mô-đun phù hợp với nhu cầu học tập cá nhân Phương pháp này giúp tổ chức giảng dạy linh hoạt hơn, đảm bảo người học có thể tự tổ chức quá trình học tập để đáp ứng các nhu cầu riêng biệt của mình Áp dụng tiếp cận mô-đun trong giáo trình nâng cao hiệu quả học tập và mang lại trải nghiệm học tập cá nhân hóa, phù hợp với xu hướng hiện đại.
1 Mục 4, Tài liệu tham khảo, tr 45
Các bài giảng cần được thiết kế dưới dạng các hoạt động đa dạng để giúp người học tích lũy kinh nghiệm qua việc giải quyết các tình huống thực tiễn Việc này tạo cơ hội cho sinh viên trải nghiệm sáng tạo và phát triển kỹ năng tự tư duy trong quá trình học tập Thiết kế các hoạt động phong phú sẽ thúc đẩy sự chủ động, tích cực của học viên và nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức.
1.3.2 Yêu cầu về hình thức
Cấu trúc bài học cần có tính logic cao, kết hợp giữa logic khoa học chính xác và nhận thức chung của sinh viên, giúp họ dễ dàng lĩnh hội kiến thức dựa trên khả năng tư duy phê phán Việc xây dựng nội dung theo hướng logic hợp lý sẽ thúc đẩy quá trình tiếp thu và phát triển tư duy phản biện của sinh viên Đây là yếu tố then chốt để đảm bảo kiến thức được truyền đạt một cách rõ ràng, hiệu quả và bền vững.
Các nội dung trích dẫn trong tài liệu tham khảo dùng để biên soạn giáo trình phải có nguồn gốc rõ ràng và được chú thích đầy đủ, đảm bảo tuân thủ các quy định về quyền tác giả theo quy định pháp luật hiện hành.
Cuối mỗi chương trong tài liệu giảng dạy cần có danh mục tài liệu tham khảo, câu hỏi hướng dẫn ôn tập, định hướng thảo luận và bài tập thực hành để hỗ trợ quá trình học tập Các hướng dẫn học tập cho từng chương phải kích thích sự tích cực và tính độc lập của sinh viên thông qua hệ thống câu hỏi gợi mở, nêu vấn đề rõ ràng Việc này giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện và tự chủ trong học tập Đồng thời, việc cung cấp các câu hỏi hướng dẫn và bài tập giúp củng cố kiến thức, nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên.
Giáo trình cần được trình bày một cách mạch lạc, sử dụng ngôn ngữ trong sáng, dễ hiểu, thống nhất, đúng ngữ pháp và chính tả theo quy định hiện hành Hình thức và cấu trúc của tài liệu giảng dạy phải đảm bảo tính đồng bộ, tuân thủ các quy định cụ thể của nhà trường, nhằm nâng cao hiệu quả học tập và đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng giáo dục.
Để biên soạn giáo trình phù hợp với mục tiêu môn học và kích thích sự tích cực, chủ động của người học, cần dựa trên phương pháp tiếp cận nhất quán và các yêu cầu khoa học rõ ràng Mọi cách tiếp cận đều phải hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện của người học, đảm bảo tính hiệu quả và phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại.
Những quy định về công tác biên soạn giáo trình
1.4.1 Quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với Giáo trình bậc CĐ, ĐH (Thông tư số 04/2011/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 01 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành Quy định việc biên soạn, lựa chọn, thẩm định, duyệt và sử dụng giáo trình giáo dục đại học)
Về quy trình tổ chức biên soạn giáo trình
Trên cơ sở đề nghị của Khoa, Hiệu trưởng đã chỉ đạo tổ chức biên soạn giáo trình nhằm phục vụ tốt cho hoạt động giảng dạy và học tập trong chương trình đào tạo Hội đồng Khoa học - Đào tạo của Khoa đề xuất thành lập Ban biên soạn giáo trình hoặc giao nhiệm vụ trực tiếp cho các nhà khoa học có trình độ và chuyên môn phù hợp để đảm nhận công việc này, đảm bảo chất lượng và tính chính xác của nội dung giáo trình.
Ban biên soạn giáo trình và các nhà khoa học chịu trách nhiệm xây dựng dự thảo đề cương chi tiết môn học Sau đó, đề cương sẽ được trình báo cáo Hội đồng Khoa học - Đào tạo để xem xét, phê duyệt Quá trình này đảm bảo tính khoa học, phù hợp với chuẩn đào tạo và đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên Việc xây dựng và phê duyệt đề cương giáo trình là bước quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập trong nhà trường.
Hiệu trưởng phê duyệt đề cương chi tiết của giáo trình môn học để đảm bảo tính chính xác và phù hợp với chương trình đào tạo Sau đó, hiệu trưởng giao nhiệm vụ cho Ban biên soạn hoặc cá nhân nhà khoa học thực hiện biên soạn giáo trình, nhằm đảm bảo chất lượng và tiến độ công việc Quy trình này giúp đảm bảo nội dung giáo trình đạt chuẩn, phản ánh kiến thức cập nhật và phù hợp với mục tiêu giảng dạy của trường.
Ban biên soạn giáo trình hoặc cá nhân nhà khoa học chịu trách nhiệm biên soạn giáo trình theo đề cương đã được duyệt
Hiệu trưởng quyết định thành lập Hội đồng thẩm định giáo trình để đảm bảo chất lượng và phù hợp với chương trình đào tạo Hội đồng thẩm định giáo trình tiến hành xem xét, đánh giá nội dung của giáo trình đã biên soạn, đồng thời đưa ra các ý kiến nhận xét nhằm nâng cao chất lượng tài liệu giáo dục Sau quá trình thẩm định, Hội đồng báo cáo ý kiến đánh giá chi tiết lên Hiệu trưởng để xem xét, phê duyệt hoặc yêu cầu chỉnh sửa phù hợp Việc tổ chức thẩm định giáo trình là bước quan trọng trong quá trình đảm bảo tính khoa học, chuẩn xác và phù hợp của tài liệu giảng dạy.
Căn cứ vào ý kiến của Hội đồng thẩm định, Hiệu trưởng xem xét, quyết định đưa giáo trình in ấn, xuất bản
Hàng năm, khoa đề xuất các chỉnh sửa, cập nhật nội dung giáo trình phù hợp với thực tiễn hiện tại Hiệu trưởng xem xét và quyết định việc tiếp thu các đề xuất này để đảm bảo giáo trình luôn đáp ứng yêu cầu đào tạo Việc chỉnh lý giáo trình giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và phù hợp với xu hướng phát triển của ngành Quá trình này đảm bảo sinh viên nhận được kiến thức cập nhật, thực tiễn hơn.
Về thành phần ban biên soạn giáo trình
Thành phần Ban biên soạn giáo trình gồm có:
Chủ biên hoặc đồng chủ biên các giáo trình môn học thuộc chương trình đào tạo cao đẳng, đại học, thạc sĩ phải có chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư hoặc trình độ Tiến sĩ trong lĩnh vực phù hợp Đối với giáo trình trình độ cao đẳng, nếu không có Tiến sĩ trong cùng chuyên ngành, người đứng đầu hoặc cộng tác viên cần có trình độ Thạc sĩ để đảm bảo chất lượng nội dung.
Các thành viên tham gia biên soạn giáo trình cần có chuyên môn phù hợp với nội dung giảng dạy và đang trực tiếp giảng dạy ở trình độ cao đẳng, đại học hoặc thạc sĩ Ngoài ra, các nhà khoa học có uy tín tham gia thỉnh giảng tại trường cũng có thể là thành viên trong ban biên soạn Quyết định cuối cùng về thành viên thuộc ban biên soạn do Hiệu trưởng trường đưa ra, đảm bảo chất lượng và tính phù hợp của nội dung giáo trình.
Hiệu trưởng quyết định số lượng thành viên tham gia Ban biên soạn giáo trình hoặc cá nhân nhà khoa học biên soạn giáo trình
Hiệu trưởng quy định thành phần, tổ chức và hoạt động của Ban biên soạn giáo trình bằng văn bản
Về nhiệm vụ và quyền của chủ biên/đồng chủ biên
Tổ chức biên soạn giáo trình theo đúng đề cương giáo trình đã được Hiệu trưởng phê duyệt
Chịu trách nhiệm về nội dung khoa học của giáo trình, đảm bảo tính chính xác và cập nhật theo góp ý của các nhà khoa học và kết luận của Hội đồng thẩm định Đề xuất với Hiệu trưởng việc thay thế hoặc bổ sung thành viên biên soạn giáo trình khi cần thiết để nâng cao chất lượng nội dung Đồng thời, được hưởng các chế độ theo quy định của Nhà nước và chính sách của cơ sở giáo dục đại học liên quan đến công tác biên soạn giáo trình.
Về trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền của tác giả
Tác giả chịu trách nhiệm về nội dung khoa học của giáo trình, đảm bảo tính chính xác và phù hợp với tiêu chuẩn chuyên môn Họ chịu sự chỉ đạo về mặt chuyên môn của chủ biên, đồng chủ biên và Hội đồng Khoa học - Đào tạo của khoa trong quá trình biên soạn Ngoài ra, tác giả còn đảm bảo thực hiện các quy định về bản quyền tác giả theo pháp luật hiện hành của Nhà nước.
Trong quá trình viết nội dung giáo trình, tác giả có nghĩa vụ tuân thủ các phân công công việc do chủ biên bổ nhiệm, đảm bảo tính trung thực và khoa học trong phần được phân công Tác giả cần thực hiện đúng tiến độ đề ra, sử dụng ngôn ngữ và phong cách viết thống nhất với toàn bộ chương trình giảng dạy Đồng thời, các quyết định về nội dung cần được thực hiện theo nguyên tắc biểu quyết đa số để đảm bảo tính công bằng và thống nhất trong dự án.
Tác giả được hưởng các chế độ nhuận bút, bản quyền tác giả theo quy định hiện hành của Nhà nước;
Tác giả được ưu tiên khai thác những tài liệu, cơ sở dữ liệu các loại của cơ sở giáo dục đại học;
Tác giả có quyền đề xuất ý kiến về cấu trúc và nội dung của các phần không do mình đảm nhận viết trong giáo trình Tuy nhiên, các góp ý này phải tuân thủ theo quyết định của người chủ biên hoặc đồng chủ biên để đảm bảo tính thống nhất và chất lượng của giáo trình This process giúp duy trì sự phối hợp rõ ràng và chặt chẽ trong quá trình biên soạn nội dung.
Về tổ chức thẩm định giáo trình
Hiệu trưởng quyết định thành lập Hội đồng thẩm định giáo trình để thẩm định giáo trình
Số lượng thành viên Hội đồng thẩm định giáo trình do Hiệu trưởng quyết định, gồm 1 Chủ tịch Hội đồng, 2 phản biện, 1 ủy viên thư ký và các ủy viên khác Tham gia Hội đồng thẩm định giáo trình bắt buộc phải có ít nhất 2 thành viên đến từ đơn vị ngoài trường, đại diện cho đơn vị sử dụng lao động để đảm bảo tính khách quan và chất lượng của quá trình đánh giá.
Thành viên Hội đồng thẩm định cần là những người có chuyên môn phù hợp với nội dung giáo trình, bao gồm các nhà khoa học có trình độ chuyên môn cao, uy tín trong lĩnh vực, và có kinh nghiệm giảng dạy đại học để đảm bảo chất lượng và tính chính xác của nội dung.
Hội đồng thẩm định chịu trách nhiệm tổ chức các phiên xem xét, chỉnh sửa và hoàn chỉnh nội dung giáo trình để đảm bảo chất lượng Các thành viên của hội đồng có thể đề xuất các nhà khoa học bổ sung tham gia vào quá trình biên soạn và chỉnh sửa giáo trình Hội đồng cũng có thể mời đại biểu ngoài hội đồng tham dự các phiên họp thẩm định nhằm mở rộng ý kiến và tăng cường chất lượng của quá trình đánh giá.
Quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng thẩm định giáo trình do Hiệu trưởng quy định bằng văn bản
Tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác biên soạn giáo trình
Trong hơn 10 năm gần đây, cùng với sự ra đời của Phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục thuộc Vụ Đại học, các phạm trù tiêu chuẩn, tiêu chí, chỉ số đánh giá đã trở nên phổ biến trong lĩnh vực giáo dục Nhiều bộ tiêu chuẩn kiểm định và đánh giá đã được xây dựng áp dụng cho các cấp học và chương trình đào tạo khác nhau, từ đánh giá trường học đến các tiêu chuẩn về thành tích học tập, môn học, tài liệu học tập và sách giáo khoa Để nâng cao chất lượng giáo dục, cần phải thống nhất nhận thức về các phạm trù này nhằm hướng tới sự đồng thuận về ý nghĩa và tầm quan trọng của đo lường chất lượng đào tạo, từ đó thúc đẩy phát triển nền giáo dục hiệu quả, đáp ứng tốt hơn nhu cầu xã hội.
Tiêu chuẩn trong giáo dục là các quy chuẩn về chất lượng được xây dựng để hướng dẫn và kiểm soát hoạt động giáo dục, thay vì dựa trên chế độ quản lý hành chính Chúng thể hiện qua các tiêu chí và chỉ số đo lường nhằm đánh giá mức độ thực hiện các hoạt động giáo dục Tiêu chuẩn đóng vai trò như các “chuẩn mực” cần đạt được trong quá trình giáo dục, giúp đảm bảo chất lượng và hiệu quả của từng giai đoạn trong quy trình giảng dạy và học tập.
Trong giáo dục, tiêu chí đóng vai trò là các chuẩn mực cụ thể hóa tiêu chuẩn, giúp xác định các căn cứ để đánh giá chất lượng Mỗi tiêu chuẩn được cụ thể hóa toàn diện qua các tiêu chí, trong đó mỗi tiêu chí phản ánh một mặt hoặc khía cạnh khác nhau của tiêu chuẩn đó Đặc biệt, các tiêu chí có thể được đo lường chính xác thông qua các chỉ số thực hiện rõ ràng, giúp đảm bảo việc đánh giá khách quan và chính xác hơn.
Chỉ số thực hiện là những con số hoặc những ký hiệu định lượng dùng để đo lường các tiêu chí chất lượng
Các chuyên gia kiểm định và hội đồng đánh giá chất lượng đào tạo dựa trên các tiêu chuẩn, tiêu chí và chỉ số đã được xây dựng và phê duyệt để xác định mức độ đạt yêu cầu của chương trình, hoạt động hoặc khâu đào tạo Để đảm bảo chính xác và khách quan, các chuyên gia cần nắm vững kiến thức chuyên sâu về lĩnh vực đánh giá, và trong một số trường hợp, họ còn được đào tạo hoặc tập huấn để hiểu rõ các yêu cầu của nhiệm vụ đánh giá Yêu cầu này nhằm đảm bảo quá trình đánh giá diễn ra chính xác, khách quan và phù hợp với các tiêu chuẩn chất lượng đã đề ra.
Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo trình là các quy chuẩn về chất lượng giáo trình được đặt ra nhằm đảm bảo mỗi giáo trình khi được ban hành đều đáp ứng các yêu cầu về nội dung, kiến thức, phương pháp giảng dạy và tính phù hợp với mục tiêu đào tạo Mục tiêu chính của việc đánh giá chất lượng giáo trình là đảm bảo chất lượng giảng dạy và nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên Tiêu chuẩn này giúp xác định các tiêu chí cần thiết để đánh giá, từ đó xây dựng các hoạt động kiểm tra, đánh giá phù hợp nhằm cải tiến và hoàn thiện nội dung giảng dạy.
Tiêu chí đánh giá chất lượng giáo trình phản ánh sự cụ thể hóa các tiêu chuẩn về chất lượng, đảm bảo các yêu cầu cụ thể mà một tiêu chuẩn cần đạt để đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả của giáo trình trong quá trình giảng dạy.
Khi tiến hành đánh giá, kiểm định giáo trình, các nhà khoa học và chuyên gia trong hội đồng đánh giá sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng dựa trên các tiêu chuẩn và tiêu chí để đưa ra kết luận chính xác về chất lượng của giáo trình Quá trình này nhằm xác định xem giáo trình có đạt yêu cầu về chất lượng hay không và ở mức độ nào, đảm bảo sự công bằng và khách quan trong đánh giá Các bước kiểm định giúp nâng cao chất lượng giáo trình, đáp ứng yêu cầu giảng dạy và học tập hiệu quả.
Việc xây dựng tiêu chuẩn và tiêu chí đánh giá chất lượng là hoạt động độc lập với quá trình đánh giá thực tế, trong đó người xây dựng tiêu chuẩn chỉ thiết kế thước đo còn người đánh giá mới đưa ra kết luận cuối cùng Để đảm bảo kết luận chính xác và khách quan về chất lượng, các chuyên gia cần hiểu sâu sắc giáo trình và các yêu cầu về chất lượng mà chương trình phải đạt được Việc nâng cao chất lượng đào tạo yêu cầu đánh giá chương trình và giáo trình dựa trên các phương diện rõ ràng và hệ thống, nhằm cung cấp công cụ đánh giá phù hợp, chính xác và khách quan hơn.
Việc biên soạn giáo trình cho công tác đào tạo, bồi dưỡng là công việc khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh tình hình chính trị quốc tế biến đổi nhanh chóng và khó lường hiện nay Tình hình này đặt ra yêu cầu các nhà khoa học, các chuyên gia phải tích cực tham gia và nắm bắt kịp thời để đảm bảo nội dung giáo trình phù hợp, chính xác và đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.
2 Mục 19, Tài liệu tham khảo, tr 45
Các chương trình và giáo trình đào tạo cần đảm bảo có trình độ chuyên môn sâu về lĩnh vực ngành nghề, giúp người học nắm bắt kiến thức chuyên môn một cách chính xác và hiệu quả Ngoài ra, nội dung còn phải phản ánh khả năng cập nhật các xu hướng phát triển mới nhất trong từng lĩnh vực, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động hiện tại Việc xây dựng chương trình phù hợp sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đảm bảo sinh viên có kiến thức vững vàng và khả năng thích nghi với các thay đổi trong ngành nghề.
Việc thẩm định và đánh giá chất lượng giáo trình cần được thực hiện một cách nghiêm túc và khách quan, dựa trên một bộ tiêu chuẩn đã được xây dựng khoa học và rõ ràng Quá trình này phải tuân thủ một quy trình chặt chẽ, đảm bảo mọi tiêu chí đều được xem xét một cách chính xác và công bằng Thẩm định chất lượng giáo trình đúng chuẩn giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy và đảm bảo đáp ứng các yêu cầu giáo dục hiện đại, góp phần phát triển nguồn lực giáo dục chất lượng cao.
Ba là, hoạt động đánh giá, kiểm định chất lượng giáo trình phải được thực hiện định kỳ, thường xuyên
Giáo trình cần phải tuân thủ các chuẩn mực chung về đánh giá chất lượng nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện Đồng thời, việc đánh giá giáo trình còn phải dựa trên các tiêu chuẩn phù hợp với từng đối tượng học viên và hệ đào tạo cụ thể Điều này giúp đảm bảo giáo trình phù hợp, đáp ứng đúng yêu cầu của từng lĩnh vực và đối tượng sử dụng.
Đánh giá chất lượng giáo trình là công cụ quản lý đào tạo không thể thiếu, giúp đảm bảo hiệu quả và phù hợp với mục tiêu giáo dục Đây còn là căn cứ quan trọng để hoàn thiện hệ thống giáo trình theo hướng hiện đại, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo trong tình hình mới Việc đánh giá định kỳ giúp nâng cao hiệu quả đào tạo và đảm bảo nội dung giáo trình luôn cập nhật, phù hợp với thực tiễn và xu hướng phát triển giáo dục.
TRẠNG CÔNG TÁC BIÊN SOẠN GIÁO TRÌNH LƯU HÀNH NỘI BỘ TẠI KHOA DU LỊCH – TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ THỦ ĐỨC
Tổng quan về công tác biên soạn giáo trình, tài liệu giảng dạy của Trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức
Trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức có lịch sử hơn 30 năm hình thành và phát triển, bắt nguồn từ Trung tâm Giáo dục Kỹ thuật Tổng hợp và Hướng nghiệp Thủ Đức thành lập năm 1984 Năm 2002, trung tâm này được chuyển đổi thành Trường Trung học Kỹ thuật và Nghiệp vụ Thủ Đức, và đến năm 2008, trở thành Trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức theo quyết định của Bộ Giáo dục và Đào tạo Hiện nay, trường đào tạo 13 ngành cao đẳng và 18 ngành trung cấp chuyên nghiệp, thu hút hơn 7.000 sinh viên theo học các ngành như Công nghệ thông tin, Điện – Điện tử, Cơ khí, Công nghệ tự động, Quản trị kinh doanh, Kế toán, Du lịch, Nhà hàng, Tiếng Anh và Tiếng Hàn Quốc.
Trường có hơn 300 cán bộ, giảng viên và nhân viên, trong đó phần lớn giảng viên đạt chuẩn về chuyên môn và sư phạm Chương trình đào tạo các ngành liên tục được cập nhật và cải tiến để đáp ứng đúng yêu cầu phát triển của xã hội Sinh viên được học tập trong môi trường chủ động, thân thiện, tạo điều kiện tự do phát huy tính sáng tạo thông qua các sân chơi học thuật, câu lạc bộ, hoạt động nhóm và các hoạt động tình nguyện.
Nhà trường đã thiết lập quy trình biên soạn và cập nhật tài liệu giảng dạy rõ ràng, bắt đầu từ đề xuất kế hoạch của các khoa, sau đó được Hiệu trưởng xem xét, phê duyệt và giao nhiệm vụ Phòng Khoa học Công nghệ đảm nhận việc nghiệm thu các tài liệu để đảm bảo chất lượng Nhiều tài liệu giảng dạy đã được hoàn thiện, nghiệm thu và sử dụng hiệu quả trong quá trình giảng dạy, góp phần giảm thiểu tình trạng thiếu tài liệu học tập cho sinh viên Tuy nhiên, quá trình triển khai biên soạn và cập nhật tài liệu giảng dạy vẫn còn hạn chế và chưa đồng đều giữa các khoa, ảnh hưởng đến hiệu quả nâng cao chất lượng giảng dạy.
3 Giới thiệu tổng quan Trường CĐ CNTĐ đăng trên trang tdc.edu.vn ngày 20 tháng 7 năm 2016
Biểu đồ 2.1: Thống kê tình hình nghiệm thu Tài liệu giảng dạy giai đoạn 2011 - 2015
(nguồn: P.KHCN, Trường CĐCN Thủ Đức)
Tổng quan về Khoa Du lịch và các ngành nghề đào tạo
2.2 Tổng quan về Khoa Du lịch và các ngành nghề đào tạo
2.2.1 Giới thiệu về Khoa Du lịch
Khoa Du lịch chính thức được thành lập dựa trên quyết định số 180/QĐ-CĐCNTĐ của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức ngày 08/04/2010, sau khi tách ra từ Khoa Quản trị kinh doanh.
Khoa Du lịch sở hữu đội ngũ giảng viên có trình độ cao, trong đó 100% giảng viên biên chế có trình độ trên đại học, nhiều kinh nghiệm thực tế và nhiệt huyết trong nghiên cứu cũng như giảng dạy Đội ngũ giảng viên của khoa gồm có 11 giảng viên biên chế và 13 giảng viên thỉnh giảng, đảm bảo chất lượng đào tạo và truyền đạt kiến thức chuyên môn sâu rộng đến sinh viên.
Trong những năm qua, Khoa Du lịch Trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức đã được trang bị các phòng học lý thuyết hiện đại, tiện nghi nhằm nâng cao chất lượng đào tạo Bên cạnh đó, khoa còn sở hữu các phòng thực hành đa dạng như phòng thực hành nghiệp vụ điều hành tour, phòng pha chế, phòng nghiệp vụ Bếp Á-Âu, phòng thực hành buồng phòng và lễ tân khách sạn, đáp ứng mọi nhu cầu phát triển kỹ năng nghề nghiệp của sinh viên.
2.2.2 Giới thiệu về các ngành nghề đào tạo của Khoa Du lịch
Khoa Du lịch – Trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức hiện đào tạo chương trình cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) với các hệ học 2 năm và 3 năm Đây mang lại nhiều lựa chọn linh hoạt cho sinh viên muốn theo đuổi nghiệp vụ du lịch chuyên sâu Chương trình đào tạo đa dạng giúp sinh viên chuẩn bị tốt cho thị trường du lịch cạnh tranh ngày càng mở rộng Trường cam kết cung cấp kiến thức và kỹ năng thực tế để sinh viên dễ dàng tìm kiếm việc làm sau khi tốt nghiệp.
Hệ 2 năm áp dụng cho học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông; Hệ 3 năm áp dụng cho học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở Đối với bậc Cao đẳng, khoa đào tạo ở các ngành nghề sau:
- Ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành (bắt đầu tuyển sinh từ năm 2016)
Chuyên ngành Quản trị kinh doanh lữ hành đã bắt đầu tuyển sinh từ năm 2010 nhưng ngưng tuyển sinh kể từ năm 2016, hoạt động đào tạo đã chuyển hướng sang các ngành nghề khác Đối với bậc trung cấp chuyên nghiệp, khoa đào tạo tập trung các ngành nghề phù hợp với nhu cầu phát triển ngành du lịch và lữ hành hiện nay.
- Ngành Hướng dẫn du lịch, hệ 2 năm và hệ 3 năm (bắt đầu tuyển sinh từ năm 2009)
- Ngành Quản lý và kinh doanh nhà hàng và dịch vụ ăn uống, hệ 2 năm và hệ 3 năm (bắt đầu tuyển sinh từ năm 2014)
- Chuyên ngành Quản lý doanh nghiệp lữ hành, hệ 2 năm (bắt đầu tuyển sinh từ năm 2011, ngưng tuyển sinh kể từ năm 2013)
Đánh giá thực trạng công tác biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ tại Khoa Du lịch – trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức
Kể từ khi thành lập khoa vào năm 2010, ngoài các học phần đã có sẵn giáo trình lựa chọn, số lượng các học phần chưa có giáo trình để biên soạn còn hạn chế Trong giai đoạn này, nhiều năm như năm 2010, 2011, 2012, 2014 và 2015 không có giáo trình nào được biên soạn do kế hoạch của Khoa hoặc Bộ môn gặp nhiều khó khăn.
Từ năm 2016 trở đi, Khoa/Bộ môn đã chú trọng nhiều hơn đến công tác biên soạn giáo trình, thể hiện qua việc số lượng giáo trình được lên kế hoạch biên soạn tăng đáng kể Cụ thể, năm 2016 số lượng giáo trình tăng thêm 3, và dự kiến năm 2017 sẽ có 5 giáo trình được nghiệm thu, nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và đáp ứng nhu cầu đào tạo.
Số lượng học phần biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ
Bảng 2: Thống kê số lượng giáo trình lưu hành nội bộ của Khoa DL được biên soạn từ năm 2010 đến năm 2017 (nguồn: Khoa DL, Trường CĐCN Thủ Đức)
2.3.1 Đối với Bộ môn Nhà hàng
Bộ môn Nhà hàng được thành lập từ năm 2014, đánh dấu bước phát triển trong lĩnh vực đào tạo ngành Nhà hàng khách sạn Tuy nhiên, đội ngũ nhân sự hiện tại còn hạn chế về số lượng với chỉ 1 cán bộ quản lý, 1 giảng viên biên chế và 5 giảng viên thỉnh giảng Mặc dù quy mô còn nhỏ, bộ môn đã xây dựng nền tảng vững chắc để phát triển các chương trình đào tạo chất lượng cao Đây là bước đi đầu tiên nhằm nâng cao năng lực chuyên môn và mở rộng đào tạo trong ngành Nhà hàng khách sạn.
Bộ môn Nhà hàng hiện đang quản lý ngành đào tạo Quản lý và kinh doanh nhà hàng, phục vụ ngành dịch vụ ăn uống chuyên nghiệp Hiện tại, chương trình đào tạo gồm 4 lớp học, trong đó có 2 lớp bậc Trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) hệ 2 năm (CT15DN, CT16DN) và 2 lớp bậc Trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) hệ 3 năm (CT15DN, CT16DN) Các lớp đào tạo này nhằm nâng cao kỹ năng quản lý nhà hàng, phù hợp với yêu cầu thực tế của ngành dịch vụ ăn uống hiện nay.
Căn cứ theo chương trình đào tạo trên thì tổng số học phần cơ sở ngành và chuyên ngành là 28 học phần, trong đó:
- 05 học phần sử dụng giáo trình lựa chọn, đạt tỷ lệ 17.5%
- 01 học phần sử dụng giáo trình lưu hành nội bộ, có tỷ lệ thấp nhất 3,5%
- 03 học phần đã biên soạn đề cương Giáo trình lưu hành nội bộ, đạt tỷ lệ 10.5%;
- 19 học phần sử dụng tài liệu tham khảo, chưa có kế hoạch biên soạn giáo trình, chiếm tỷ lệ cao nhất với 68%
Biểu đồ 2.3.1: Thống kê giáo trình, tài liệu tham khảo ngành QL&KDNH&DVAU bậc TCCN năm 2016 (nguồn: Khoa DL, Trường CĐCN Thủ Đức)
2.3.2 Đối với Bộ môn Lữ hành
Bộ môn Lữ hành được thành lập từ năm 2010, đến nay đã xây dựng đội ngũ nhân sự gồm 1 cán bộ quản lý, 8 giảng viên chính thức và 8 giảng viên thỉnh giảng.
Bộ môn Nhà hàng hiện đang quản lý các ngành đào tạo đa dạng gồm Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành ở trình độ Cao đẳng, chuyên ngành Quản trị kinh doanh lữ hành cũng ở trình độ Cao đẳng, và ngành Hướng dẫn du lịch ở trình độ Trung cấp Chuyên nghiệp (TCCN) Hiện tại, có tổng cộng 04 lớp đang hoạt động, trong đó có 03 lớp bậc Cao đẳng (CD14QT8, CD15QT9, CD16DL1), 02 lớp bậc TCCN hệ 02 năm (CT16DL), và 04 lớp bậc TCCN hệ 3 năm (CB13DL, CB14DL, CB15DL, CB16DL) Các chương trình đào tạo này nhằm nâng cao năng lực và chuẩn bị nhân lực chất lượng cao cho ngành dịch vụ du lịch và nhà hàng.
Bậc Cao đẳng – Ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành
Ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành bậc Cao đẳng có tổng số học phần cơ sở ngành và chuyên ngành là 31 học phần, trong đó:
- 10 học phần sử dụng giáo trình lựa chọn, đạt tỷ lệ 32%
- 03 học phần sử dụng giáo trình lưu hành nội bộ; đạt tỷ lệ 9.7%
- 02 học phần đã biên soạn đề cương Giáo trình lưu hành nội bộ, có tỷ lệ thấp nhất 6.5%;
- 16 học phần sử dụng tài liệu tham khảo, chưa có kế hoạch biên soạn giáo trình, chiếm tỷ lệ cao nhất 51.8%
Biểu đồ 2.3.2a thể hiện thống kê về giáo trình và tài liệu tham khảo ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành trình độ Cao đẳng năm 2016, do Khoa Du lịch, Trường Cao đẳng Cơ khí Thủ Đức cung cấp Dữ liệu này giúp xác định các nguồn tài liệu chính và xu hướng cập nhật trong giảng dạy ngành du lịch lữ hành, phục vụ cho việc nâng cao chất lượng đào tạo Thống kê này cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà quản lý giáo dục và ngành du lịch để cải thiện chương trình đào tạo phù hợp với thực tiễn thị trường.
Trong ngành Hướng dẫn du lịch, trình độ Trung cấp chuyên nghiệp gồm 30 học phần, bao gồm cả nội dung về kiến thức cơ sở ngành và chuyên ngành Chương trình đào tạo này nhằm trang bị kỹ năng và kiến thức cần thiết để hướng dẫn viên du lịch chuyên nghiệp, giúp sinh viên có đủ năng lực phục vụ ngành du lịch một cách chuyên nghiệp và hiệu quả.
- 07 học phần sử dụng giáo trình lựa chọn, đạt tỷ lệ 24%
- 04 học phần sử dụng giáo trình lưu hành nội bộ; đạt tỷ lệ 13%
- 01 học phần đã biên soạn đề cương Giáo trình lưu hành nội bộ, có tỷ lệ thấp nhất 3%;
- 18 học phần sử dụng tài liệu tham khảo, chưa có kế hoạch biên soạn giáo trình, chiếm tỷ lệ cao nhất 60%
Biểu đồ 2.3.2b: Thống kê giáo trình, tài liệu tham khảo ngành Hướng dẫn du lịch bậc TCCN năm 2016 (nguồn: Khoa DL, Trường CĐCN Thủ Đức)
Như vậy, tình hình thực hiện công tác biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ của Khoa DL tính đến thời điểm hiện tại như sau:
Khoa DL quản lý 69 học phần (cơ sở ngành và chuyên ngành), trong đó:
- Tổng số học phần chưa có giáo trình là 43 học phần, chiếm tỷ lệ cao nhất 62.3%;
- Tổng số học phần đã có giáo trình lựa chọn là 17 học phần, đạt tỷ lệ 24.6%
Trong tổng số học phần đã hoàn thành biên soạn giáo trình phục vụ hoạt động giảng dạy nội bộ, chỉ có 04 học phần, chiếm tỷ lệ thấp nhất là 5,8%.
Học phần Phong tục tập quán lễ hội Việt Nam (học phần chung áp dụng chung cho bậc CĐ và bậc TCCN – Bộ môn Lữ hành);
Học phần Marketing du lịch (áp dụng chung cho bậc CĐ và bậc TCCN – Bộ môn
Lữ hành và bộ môn Nhà hàng);
Học phần Kỹ năng hoạt náo trong du lịch (áp dụng chung cho bậc CĐ và bậc TCCN – Bộ môn Lữ hành);
Học phần Thực hành nghiệp vụ kinh doanh lữ hành (áp dụng cho bậc TCCN – Bộ môn Lữ hành)
Trong tổng số các học phần, đã lên kế hoạch biên soạn và hoàn thành đề cương giáo trình lưu hành nội bộ có 07 học phần, chiếm tỷ lệ 7.2% Các học phần này đảm bảo đúng tiến độ và chất lượng để phục vụ công tác đào tạo nội bộ của nhà trường Việc hoàn thành đề cương giáo trình giúp chuẩn hóa nội dung đào tạo, nâng cao chất lượng giảng dạy và hỗ trợ sinh viên học tập hiệu quả.
Học phần Nghiệp vụ hướng dẫn du lịch dành cho sinh viên cao đẳng thuộc Bộ môn Lữ hành giúp nâng cao kỹ năng thực hành và kiến thức cần thiết để hướng dẫn tour một cách chuyên nghiệp Bên cạnh đó, học phần Luật du lịch và thủ tục xuất nhập cảnh cung cấp kiến thức về các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động du lịch, đảm bảo sinh viên nắm vững quy trình pháp lý khi làm việc trong ngành Cả hai học phần này đều thiết yếu cho sinh viên cao đẳng để phát triển kỹ năng nghề nghiệp, phù hợp với nhu cầu của thị trường du lịch hiện nay.
Học phần Kinh doanh nhà hàng và dịch vụ ăn uống (áp dụng cho bậc TCCN – Bộ môn Nhà hàng);
Học phần An toàn an ninh trong nhà hàng khách sạn (áp dụng cho bậc TCCN – Bộ môn Nhà hàng)
Học phần Văn hóa ẩm thực Việt Nam và các nước (áp dụng cho bậc TCCN – Bộ môn Nhà hàng)
Biểu đồ 2.3.2c: Thống kê tình hình thực hiện công tác biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ của Khoa DL năm 2017 (nguồn: Khoa DL, Trường CĐCN Thủ Đức)
Trong năm qua, công tác biên soạn giáo trình lưu hành nội bộ của Khoa/Bộ môn đã đạt nhiều kết quả tích cực so với các năm trước, thể hiện nỗ lực nâng cao chất lượng giảng dạy Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế cần được khắc phục, trong đó số lượng các học phần đã có giáo trình lưu hành nội bộ còn quá ít, chiếm tỷ lệ chỉ 5.8% Ngoài ra, số lượng học phần đã lên kế hoạch biên soạn và hoàn thành đề cương giáo trình cũng mới đạt 7.2%, cho thấy còn nhiều khoảng trống trong quá trình xây dựng tài liệu giảng dạy chính thức Đặc biệt, phần lớn các học phần hiện chưa có giáo trình chính thức, chỉ chủ yếu dựa vào tài liệu tham khảo, chiếm tỷ lệ cao nhất lên đến 62.3%, gây ảnh hưởng đến chất lượng và độ tin cậy của nội dung giảng dạy.
Việc đánh giá chất lượng giáo trình chủ yếu được thực hiện qua quy trình chính thức của các hội đồng thẩm định Quá trình này bắt đầu từ việc xem xét khung chương trình, đề cương chi tiết, và cuối cùng là đánh giá giáo trình Trước khi trải qua thẩm định chính thức, giáo trình đã nhận được góp ý từ tập thể và các nhà khoa học thông qua nhiều hình thức khác nhau để nâng cao chất lượng.
100% các giáo trình nội bộ do đội ngũ giảng viên của khoa biên soạn đã được Hội đồng nghiệm thu đánh giá ở mức khá, chứng tỏ chất lượng nội dung đạt yêu cầu Tuy nhiên, quá trình đánh giá còn gặp phải sự chưa thống nhất cao giữa các thành viên trong hội đồng, với điểm chênh lệch từ 10 đến 15 điểm giữa các người đánh giá Điều này cho thấy cần cải thiện quy trình đánh giá để đảm bảo tính khách quan và chính xác hơn trong việc xếp loại giáo trình.
Tổng số giảng viên biên chế của khoa có 11 Thầy Cô, tuy nhiên hàng năm chỉ có từ 2 đến 3 giảng viên tham gia công tác biên soạn giáo trình
Quy trình thẩm định được thực hiện đầy đủ và nghiêm túc đối với tất cả các giáo trình của các hệ đào tạo, đảm bảo chất lượng và tuân thủ các tiêu chuẩn đánh giá Việc tiếp thu góp ý và sửa chữa sau thẩm định là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng sản phẩm giáo trình Các cá nhân tham gia biên soạn đều thể hiện sự tiếp thu ý kiến của hội đồng để hoàn thiện nội dung, nhưng vẫn còn trường hợp chưa thực hiện đầy đủ các sửa đổi cần thiết Đảm bảo quy trình thẩm định chặt chẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục.
