MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong công tác quản lý và giáo dục học sinh là rất quan trọng, góp phần phát triển đạo đức, kỹ năng sống, kiến thức môn học và nâng cao thành tích thi đua của lớp Việc áp dụng các biện pháp giáo dục tích cực giúp xây dựng môi trường học tập lành mạnh, thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh Đồng thời, giáo viên chủ nhiệm tạo dựng uy tín, xây dựng mối quan hệ thân thiết với học sinh, từ đó nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp Công việc này đòi hỏi sự tận tâm, trách nhiệm cao, mang lại nhiều khó khăn, vất vả nhưng cũng đem lại niềm vui, hạnh phúc và những trải nghiệm quý giá trong nghề giáo dục.
ĐỐI TƯỢNG, THỜI GIAN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tƣợng nghiên cứu
- Học sinh THPT Nguyễn Sỹ Sách
Nghiên cứu tập trung vào các biện pháp giáo dục tích cực mà giáo viên chủ nhiệm sử dụng để quản lý và giáo dục học sinh hiệu quả Những phương pháp này góp phần thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh, nâng cao chất lượng hoạt động của lớp chủ nhiệm và tạo môi trường học tập tích cực, thân thiện Áp dụng các biện pháp giáo dục đúng đắn giúp học sinh phát triển kỹ năng mềm, tư duy sáng tạo và ý thức trách nhiệm, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện trong nhà trường.
Thời gian nghiên cứu
Năm học 2020-2021, 2021-2022 và đầu năm học 2022-2023.
Phương pháp nghiên cứu
- Khảo sát, thống kê thực tế trước và sau khi áp dụng các biện pháp giáo dục trong công tác chủ nhiệm
- Phương pháp điều tra qua các giáo viên bộ môn, các tổ chức trong nhà trường và cha mẹ học sinh
- Thuyết minh, phân tích, so sánh trước và sau khi áp dụng các biện pháp giáo dục tích cực
- Hình thành các biện pháp giáo dục tích cực trong quá trình làm chủ nhiệm ở trường THPT.
ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
Các biện pháp giáo dục trong đề tài tổng hợp nhiều kỹ năng mềm trong quản lý và giáo dục học sinh, kết hợp nguyên tắc truyền thống với các phương pháp dựa trên nghiên cứu để nâng cao sức khỏe và hạnh phúc Đây có thể xem như “nghệ thuật tâm công” nhằm tác động sâu vào lòng học sinh, khơi dậy khả năng tự thức tỉnh, nhận thức và phát triển bản thân, góp phần nâng cao chất lượng văn hóa và nề nếp lớp học Hiệu quả của những biện pháp này thể hiện rõ trong công tác chủ nhiệm của giáo viên, thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh.
Đề tài cung cấp nguồn tư liệu quý giá để giáo viên tham khảo và tích hợp vào công tác giáo dục toàn diện cho học sinh lớp chủ nhiệm Việc áp dụng đề tài dựa trên kết quả thực nghiệm có đối chứng giúp kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của phương pháp, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và phát huy tối đa tiềm năng của học sinh.
PHẦN B: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
Cơ sở lí luận
1.1.1 Giáo dục tích cực trong trường học 1.1.1.1 Khái niệm giáo dục tích cực
Giáo dục tích cực (positive education) kết hợp các nguyên tắc giáo dục truyền thống với nghiên cứu về hạnh phúc và sức khỏe, nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh Mô hình PERMA của Martin Seligman giúp xác định các yếu tố chính góp phần tạo nên cuộc sống hạnh phúc, trong đó tập trung vào Các yếu tố tích cực như cảm xúc tích cực, sự hài lòng, mối quan hệ tốt đẹp, ý nghĩa và thành tựu Đồng thời, phân loại Điểm mạnh tính cách (VIA) hỗ trợ việc phát hiện và phát huy các khả năng tự nhiên của học sinh để xây dựng môi trường học tập tích cực, nâng cao sức khỏe tâm thần và khơi nguồn hạnh phúc trong giáo dục.
Martin Seligman, nhà sáng lập của tâm lý học tích cực, đã tích hợp lý thuyết này vào các mô hình giáo dục nhằm giảm thiểu trầm cảm và nâng cao sức khỏe tinh thần cho giới trẻ Các nhà giáo dục và bác sĩ hy vọng thúc đẩy sự tích cực về mặt tâm thần trong học sinh và giáo viên bằng cách áp dụng mô hình PERMA của ông trong môi trường học đường.
Mô hình PERMA bao gồm năm yếu tố chính mà Seligman cho là quan trọng đối với sức khoẻ lâu dài:
- Cảm xúc tích cực: Cảm nhận những cảm xúc tích cực nhƣ là vui mừng, biết ơn, quan tâm và hy vọng
- Sự tham gia: Hoàn toàn tập trung vào những hoạt động sử dụng kỹ năng của mình nhƣng vẫn thử thách bản thân
- Những mối quan hệ: Có các mối quan hệ tích cực
- Ý nghĩa: Thuộc về và phục vụ điều gì đó mà bạn tin là to lớn hơn bản thân mình
Thành tựu phản ánh sự theo đuổi thành công, chiến thắng, hoàn thành mục tiêu và làm chủ cuộc sống Điểm mạnh tính cách (VIA) là kết quả của nghiên cứu và phân loại các đặc điểm, nhằm xây dựng mô hình giao lưu văn hóa để “giáo dục trái tim” và phát triển các điểm mạnh tích cực Các chương trình giáo dục tích cực thường dựa trên các điểm mạnh cốt lõi của tính cách được thể hiện qua sáu đức tính của VIA, giúp xây dựng nhân cách vững vàng và hướng đến thành công trong cuộc sống.
- Trí tuệ và kiến thức (Wisdom and knowledge)
Những tính cách tích cực không phải là bẩm sinh, mà là những đặc điểm bên ngoài cần được nuôi dưỡng và phát triển Mục tiêu của giáo dục tích cực là giúp trẻ nhận diện điểm mạnh của bản thân và phát triển khả năng để sử dụng các thế mạnh đó một cách hiệu quả Qua quá trình này, trẻ sẽ hình thành những phẩm chất tích cực để trở thành những cá nhân tự tin và thành công trong cuộc sống.
1.1.1.2 Lợi ích của giáo dục tích cực trong trường học
Giáo dục tích cực trong trường học mang lại hiệu quả kỳ diệu cho cả giáo viên và học sinh Theo Waters, một chương trình giảng dạy kết hợp sức khỏe một cách lý tưởng sẽ giúp ngăn ngừa trầm cảm, nâng cao sự hài lòng trong cuộc sống và khuyến khích trách nhiệm xã hội Việc lồng ghép điểm mạnh tính cách, năng khiếu và sở thích VIA của học sinh vào chương trình giáo dục giúp xác định và nuôi dưỡng những điểm mạnh của người học trong suốt hành trình học tập Áp dụng mô hình giáo dục này không chỉ thúc đẩy sáng tạo và tinh thần trách nhiệm mà còn nâng cao thành tích học tập của học sinh hiệu quả.
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng giáo dục tích cực mang lại những lợi ích rõ ràng trong sự phát triển của trẻ nhỏ và nâng cao hiệu quả học tập Các bằng chứng cho thấy phương pháp này thúc đẩy sự tự tin, kỹ năng xã hội và khả năng quản lý cảm xúc của học sinh Đồng thời, giáo dục tích cực còn góp phần xây dựng môi trường học tập thân thiện, tích cực, kích thích sự sáng tạo và động lực học tập của học sinh Những kết quả nghiên cứu này khẳng định tầm quan trọng của việc áp dụng phương pháp giáo dục tích cực để phát triển toàn diện cho học sinh và tạo dựng môi trường học tập lành mạnh, hiệu quả.
- Thúc đẩy sự phát triển của người học:
Nghiên cứu của Clonan, Chafouleas, McDougal và Riley-Tillman (2004) cho thấy rằng việc tích hợp tâm lý tích cực trong môi trường học tập thúc đẩy sự phát triển của cá nhân và tăng cường khả năng thành công của học sinh Các kết quả này được xác nhận bởi nhiều nghiên cứu khác, trong đó nhấn mạnh rằng các can thiệp giáo dục tích cực có tác động lâu dài hơn so với các phương pháp khác trong việc thay đổi hành vi học sinh.
- Dạy học sinh cách khiến bản thân mình hạnh phúc:
Trong một nghiên cứu khác, các nhà nghiên cứu đã kiểm tra những tác động của huấn luyện cuộc sống đối với học sinh trung học (Green, Grant, & Rynsaardt,
Các cuộc huấn luyện cuộc sống đã giúp học sinh giảm chứng trầm cảm rõ rệt và nâng cao khả năng nhận thức cùng hy vọng (Green et al., 2007) Học sinh được trang bị tốt hơn để cải thiện sức khỏe tâm thần lâu dài bằng cách kiểm soát tốt hơn các trải nghiệm cảm xúc tích cực của bản thân (Fredrickson, 2001; 2011).
Các can thiệp tâm lý tích cực trong giáo dục tích cực nhằm xác định và phát triển điểm mạnh cá nhân, nuôi dưỡng lòng biết ơn và hình dung bản thân một cách tích cực nhất; những chiến lược này giúp tăng cường tâm lý lạc quan, thúc đẩy sự phát triển toàn diện và nâng cao hiệu quả học tập của học sinh.
Các nghiên cứu của Lyubomirsky (2006) và Liau, Neihart, Teo & Lo (2016) đã chỉ ra rằng các hành vi và can thiệp tâm lý tích cực có tác dụng tăng cường cảm xúc hạnh phúc và giảm các triệu chứng trầm cảm Một phân tích tổng hợp của Sin và Lyubomirsky (2009) trên 4.266 người tham gia cho thấy các biện pháp này mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao trạng thái tinh thần tích cực Ngoài ra, các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên cũng cho thấy rằng, các can thiệp tâm lý tích cực không chỉ có lợi cho người trưởng thành mà còn mang lại tác động tích cực đối với trẻ em, giúp cải thiện tâm trạng và giảm các triệu chứng liên quan đến trầm cảm.
- Tạo điều kiện cho kết quả học tập:
Trong các ví dụ nổi bật về tác động tích cực của giáo dục đối với kết quả học tập, tác phẩm của Angela Duckworth về sự gan dạ và nghị lực đã chứng minh tầm quan trọng của khả năng kiên trì trong thành tích học tập Nghiên cứu của Shankland và Rosset (2017) cũng cho thấy mối quan hệ tích cực giữa phúc lợi của học sinh và kết quả học tập, nhấn mạnh vai trò của môi trường hỗ trợ và tâm lý tích cực trong sự phát triển của học sinh Các nghiên cứu này khẳng định rằng giáo dục không chỉ ảnh hưởng đến kiến thức mà còn tác động đến tâm trạng, ý chí và khả năng vượt qua khó khăn của học sinh, góp phần nâng cao thành tích học tập.
Villavicencio & Bernardo, 2016; Akos & Kretchmar, 2017; Mason, 2018)
- Cung cấp các hệ thống dễ dàng hơn cho giáo viên
Giáo dục tích cực mang lại lợi ích không chỉ cho học sinh mà còn cho giáo viên, giúp tạo ra một văn hóa trường học dựa trên sự quan tâm, tin tưởng và ngăn chặn các hành vi tiêu cực Nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng mối quan hệ tốt hơn giữa giáo viên và học sinh có thể cải thiện kết quả học tập của học sinh, góp phần xây dựng môi trường học tập tích cực và hiệu quả hơn (Košir & Tement, 2014).
- Tăng động lực cho học sinh:
Giáo dục tích cực giới thiệu một mô hình sư phạm mới tập trung vào việc thúc đẩy động lực cá nhân trong quá trình học tập, giúp học sinh phát triển tinh thần tích cực và khả năng tự quản lý (Seligman, Ernst, Gillham, Reivich).
Nghiên cứu của Linkins (2009) và Fadlelmula (2010) chỉ ra rằng các mục tiêu kết hợp tích cực với sự lạc quan giúp học sinh tăng cường động lực học tập Động lực càng được thúc đẩy khi kết hợp với các can thiệp tâm lý tích cực, điều này giúp duy trì sự nhất quán và lâu dài của động lực trong quá trình học tập của học sinh.
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Pennsylvania đã phát triển Chương trình Kiên trì Penn, nhằm tăng cường khả năng và tinh thần kiên cường của học sinh Kết quả từ 19 nghiên cứu kiểm soát cho thấy học sinh tham gia chương trình có thái độ lạc quan, hy vọng và kiên cường hơn, giúp điểm số bài kiểm tra tiêu chuẩn của các em tăng 11% và giảm sự lo lắng trước kỳ thi (Brunwasser, Gillham, & Kim, 2009) Ngoài ra, chương trình còn tập trung vào việc giúp học sinh cảm thấy kết nối với các bạn đồng trang lứa, trường học và cộng đồng, từ đó nâng cao sự tự tin và khả năng thích nghi của các em trong môi trường học tập.
Cơ sở thực tiễn
1.2.1 Những khó khăn về mặt tâm lí, tính cách của lứa tuổi học sinh THPT nói chung và ở trường Nguyễn Sỹ Sách
Học sinh THPT là giai đoạn cuối của tuổi vị thành niên, khi các em đã có những hiểu biết nhất định về cuộc sống và trải qua nhiều biến đổi lớn về tâm sinh lý Giai đoạn này đặt ra nhiều thử thách cho giáo viên chủ nhiệm trong công tác giáo dục học sinh Việc giáo dục học sinh THPT cần phải phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý và hiểu biết ngày càng trưởng thành của các em Các giáo viên cần có chiến lược phù hợp để giúp học sinh vượt qua những khó khăn của tuổi trưởng thành.
Trong lứa tuổi mới lớn, học sinh thường có xu hướng thể hiện bản thân mạnh mẽ do đặc điểm hiếu động và sự bùng nổ về ý thức cá nhân Tuy nhiên, điều này dẫn đến việc học sinh có những hành động, cử chỉ và ngôn ngữ không phù hợp hoặc không đúng chuẩn, là hiện tượng khá phổ biến trong quá trình phát triển của các em.
Các em còn thiếu trách nhiệm với bản thân và chưa có những định hướng đúng đắn về nhân cách cũng như kỹ năng sống Điều này khiến các em dễ mắc phải những sai phạm trong học tập và rèn luyện, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển toàn diện của bản thân.
Khi học sinh bước vào môi trường học tập mới, các em thường gặp phải nhiều mối quan hệ và điều mới mẻ, cả tích cực lẫn tiêu cực Do đặc điểm tâm lý lứa tuổi, học sinh thường khó kiểm soát bản thân và dễ bị lôi kéo bởi các bạn xấu, dẫn đến vi phạm nội quy nhà trường như bỏ học, đánh nhau, chơi điện tử quá mức hoặc sa vào các tệ nạn xã hội khác.
Hiểu rõ tâm lý từng lứa tuổi giúp các giáo viên tâm huyết có thể dễ dàng uốn nắn học sinh, hình thành nhân cách và rèn luyện kỹ năng sống hiệu quả Các giáo viên chủ nhiệm trực tiếp công tác giáo dục càng nhận thức rõ vai trò quan trọng này trong việc phát triển toàn diện cho học sinh Tuy nhiên, việc nhắc nhở và giáo dục học sinh thường gặp phải những phản ứng tiêu cực từ phía các em, đặt ra thách thức lớn cho quá trình giảng dạy và giáo dục.
- Những học sinh có cá tính mạnh chọn cách phản ứng dữ dội, vừa làm tổn thương giáo viên vừa tự đẩy mình vào tình thế mắc thêm lỗi
- Một số học sinh tìm cách lảng tránh hoặc ngầm giữ thái độ thù địch
Nhiều học sinh do hoàn cảnh khó khăn và thiếu kỹ năng giao tiếp đã thể hiện phản ứng tức thời, thiếu suy nghĩ dẫn đến vi phạm hành chính và hành vi cố ý kéo dài Tại Trường THPT Nguyễn Sỹ Sách, phần lớn học sinh là con em nông thôn, chưa hình thành rõ phẩm chất tự giác, tính tích cực và chủ động trong học tập cũng như rèn luyện Điều kiện sống khó khăn khiến nhiều em chưa xác định được giá trị sống, dẫn đến tâm lý buông thả, bốc đồng, đua đòi và lêu lổng, ảnh hưởng tiêu cực đến nhân cách Chính những vấn đề này đặt ra thách thức lớn trong việc lựa chọn phương pháp giáo dục phù hợp, đặc biệt đối với giáo viên chủ nhiệm trong việc hướng dẫn và xây dựng nhân cách cho học sinh.
1.2.2 Thực tiễn giáo dục trong công tác chủ nhiệm ở trường THPT Nguyễn Sỹ Sách
Các cán bộ, giáo viên của nhà trường đều nhiệt tình, trách nhiệm trong công tác giáo dục học sinh, với phương châm “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo” Đặc biệt, các giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng nền nếp học tập tốt cho học sinh, đồng thời nắm bắt rõ điều kiện và hoàn cảnh của từng em để có phương pháp hỗ trợ phù hợp Họ phối hợp chặt chẽ với gia đình và các lực lượng giáo dục khác nhằm giáo dục toàn diện học sinh, quan tâm giúp đỡ những học sinh yếu, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi để các em tích cực tham gia các hoạt động của lớp và trường.
Ngoài ra, trường THPT Nguyễn Sỹ Sách cũng đối diện với một số hạn chế, như một số giáo viên chưa chú trọng đủ đến công tác chủ nhiệm lớp do thiếu quan tâm hoặc áp lực từ việc đổi mới nội dung chương trình và phương pháp giảng dạy Điều này dẫn đến việc ít ưu tiên cho nhiệm vụ và vai trò của công tác chủ nhiệm Thêm vào đó, những biến đổi về tâm lý, sinh lý và tính cách của học sinh THPT làm cho công tác chủ nhiệm ngày càng khó kiểm soát và đòi hỏi sự nỗ lực lớn từ giáo viên.
Trong thực tế, nhiều giáo viên, đặc biệt là giáo viên trẻ, gặp khó khăn trong việc lựa chọn phương pháp giáo dục phù hợp để xây dựng môi trường lớp học tích cực Một số giáo viên chủ nhiệm nóng nảy, vội vàng quy chụp học sinh là vô lễ hoặc không có khả năng giáo dục, thường dùng hình phạt nặng để bắt buộc học sinh chấp hành nội quy Ngược lại, có giáo viên quá dễ dãi, buông lỏng quản lý, thiếu ý thức trách nhiệm dẫn đến lớp học mất trật tự, không phát triển được đoàn kết và ý thức tự giác của học sinh, gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng giáo dục toàn diện Để đảm bảo giáo dục toàn diện, đặc biệt là phát huy tính tích cực, chủ động, hình thành kỹ năng sống và nhân cách của học sinh, người giáo viên chủ nhiệm cần sử dụng phương pháp giáo dục khoa học, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi và đối tượng học sinh Từ đó, chúng tôi đã đúc rút các kinh nghiệm quý báu nhằm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm thông qua các biện pháp giáo dục tích cực trong trường trung học phổ thông.
1.2.3 Kết quả khảo sát thực tế học sinh Để tiến hành thực hiện đƣợc đề tài này, chúng tôi đã tiến hành khảo sát thực tế lớp mình làm chủ nhiệm thông qua ghi chép sổ đầu bài, sổ ghi chép chấm điểm của cờ đỏ, sổ điểm danh, kết quả xếp loại thi đua của lớp; kết quả xếp loại đạo đức học sinh; kết quả học tập của học sinh Chúng tôi còn tiến hành điều tra qua các giáo viên bộ môn trực tiếp giảng dạy của lớp, qua các tổ chức giáo dục khác trong nhà trường như Ban an ninh trường học, Đoàn trường THPT Nguyễn Sỹ Sách; Sử dụng phương pháp đối chiếu so sánh với các lớp khác cùng khối về kết quả xếp loại thi đua, kết quả xếp loại đạo đức và học tập của học sinh để có cơ sở kiểm chứng thực tế Ở trường tôi, thi đua trong học sinh được xép theo hai nhóm lớp: nhóm lớp mũi nhọn gồm 15 lớp cho cả 3 khối 10,11,12 và tương tự 15 lớp còn lại thuộc nhóm đại trà Trong đó lớp C3 khóa 2020-2021 thuộc lớp mũi nhọn, lớp 12C8 thuộc lớp đại trà
* Khảo sát lớp 10C3 trong 2 tuần đầu – khi các em mới bước vào THPT- khi tôi mới nhận lớp, năm học 2020-2021:
Lớp C3 của tôi là lớp chọn nhưng học sinh từ đầu có năng lực thấp nhất trong số 5 lớp chọn cùng khối Việc xếp lớp dựa trên điểm số và nguyện vọng của học sinh, trong đó lớp C1 dành cho học sinh có chất lượng văn hóa cao nhất (chọn khối A, D), tiếp theo là C2 (chọn khối A, B), C4 (chọn khối C), còn C3 chủ yếu bao gồm học sinh chọn khối D và có điểm chuẩn thấp nhất trong các lớp 10 của khối mũi nhọn, chỉ đạt 12,7 điểm, tương đương với lớp 10C5 và thấp hơn nhiều so với các lớp 10C1, 10C2, 10C4.
Trong qua sổ đầu bài, tôi nhận thấy nhiều học sinh không học bài cũ, ngồi học không nghiêm túc như việc bỏ chân lên ghế hoặc đưa điện thoại vào trường, lớp mà chưa được sự cho phép của giáo viên, ảnh hưởng đến ý thức học tập và trật tự trong lớp.
Trong quá trình ghi chép điểm của cờ đỏ, lớp vẫn bị trừ điểm do có học sinh đi muộn trong tiết sinh hoạt đầu giờ, kéo dài đến 10 phút Ngoài ra, còn bị trừ điểm khi làm trực nhật chậm hoặc không đúng thời gian quy định, ảnh hưởng đến thành tích chung của lớp Việc tuân thủ thời gian và trách nhiệm trong các hoạt động sinh hoạt là yếu tố quan trọng để duy trì điểm số tích cực của lớp.
Một số giáo viên bộ môn phản ánh rằng nhiều học sinh vẫn chưa thực sự tập trung học tập, còn lười làm bài tập về nhà Ngoài ra, vẫn còn nhiều em gặp khó khăn và bối rối trước những bài tập vượt mức cơ bản, cho thấy cần có sự hỗ trợ phù hợp để nâng cao kỹ năng và nền tảng kiến thức cho học sinh.
Bảng 1: Khảo sát chất lƣợng đầu vào (điểm chuẩn) của lớp 10C3 năm học
2020-2021 so với các lớp mũi nhọn cùng khối
Bảng 2: Khảo sát kết quả thi đua 2 tuần đầu của lớp 10C3 so với các lớp mũi nhọn cùng khối 10, trước khi áp dụng biện pháp
Kết quả thi đua tuần 1
Kết quả thi đua tuần 2
* Khảo sát kết quả của lớp 11C8 năm học 2021-2022:
Qua sổ đầu bài, tôi nhận thấy rằng hàng tuần lớp thường xuyên có học sinh vi phạm nội quy như không học bài cũ, không làm bài tập, không ghi bài, nói chuyện riêng trong giờ học, bỏ tiết và thiếu đồ dùng học tập cần thiết Ngoài ra, còn có những trường hợp vô lễ với giáo viên bộ môn và tình trạng vắng học nhiều, gây ảnh hưởng đến chất lượng học tập của lớp.
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TÍCH CỰC NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM Ở TRƯỜNG THPT NGUYỄN SỸ SÁCH
Giáo dục học sinh bằng sự quan tâm chân thành
Chỉ có tình cảm chân thành mới chạm đến trái tim người khác và có thể thay đổi một con người Trong giáo dục học sinh, đặc biệt từ người giáo viên chủ nhiệm, việc giáo dục bằng tình yêu thương, sự chân thành và quan tâm sâu sắc luôn mang lại kết quả tích cực Các em ở độ tuổi này rất nhạy cảm về tâm lý, luôn mong muốn được thấu hiểu, sẻ chia và định hướng đúng đắn, và người chủ nhiệm cần quan tâm, lắng nghe mọi biểu hiện nhỏ nhất của các em Những điều nhỏ như ngày sinh nhật, sở thích hay cảm xúc thay đổi cũng rất quan trọng, vì chúng giúp các em cảm thấy được yêu thương và chú ý Khi học sinh nhận được sự quan tâm thật lòng, các em sẽ hạnh phúc và tin tưởng hơn, từ đó dễ hợp tác và phát triển toàn diện hơn "Trao yêu thương sẽ nhận lại sự yêu thương" là chân lí bất hủ về tình người và tình thầy trò, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quan tâm, lắng nghe và yêu thương trong công tác chủ nhiệm lớp học.
2.1.1 Quan tâm ngày lễ, sinh nhật
Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, nhu cầu về tinh thần của con người ngày càng tăng cao, đặc biệt là lứa tuổi học sinh THPT Ngoài các hoạt động học tập, ăn mặc và sinh hoạt hàng ngày, các em còn quan tâm đến những câu chuyện giao lưu, lời chúc tốt đẹp và món quà ý nghĩa nhân dịp sinh nhật Việc nhớ và chúc mừng sinh nhật trong lớp học không chỉ thể hiện sự quan tâm, gắn kết giữa các thành viên mà còn giúp tạo dựng tình cảm đoàn kết, mang lại không khí vui vẻ, ấm áp cho tập thể Đặc biệt, khi những lời chúc đến từ giáo viên chủ nhiệm, ý nghĩa của việc này càng thêm phần sâu sắc, góp phần thúc đẩy tinh thần đồng đội và trân trọng giá trị của mỗi cá nhân trong tập thể.
Mỗi học sinh đều có hoàn cảnh gia đình riêng biệt, đặc biệt là ở trường chúng tôi, phần lớn là con em nông dân với kinh tế gia đình còn nhiều khó khăn.
Khi đến ngày sinh nhật của học sinh, giáo viên chủ nhiệm luôn nhớ đến và gửi lời chúc mừng chân thành, thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với các em Ngay từ ngày nhập học, nhà trường đã có danh sách học sinh kèm theo ngày sinh, giúp giáo viên dễ dàng ghi nhớ và theo dõi Việc quan tâm đến ngày sinh của các em không còn là trở ngại nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ ban đầu Với giáo viên chủ nhiệm, việc chúc mừng sinh nhật từng học sinh là điều thể hiện sự chăm sóc và gắn kết tình cảm giữa thầy cô và học trò.
Trong các trường học, hình thức chúc mừng sinh nhật đơn giản mà ấm áp thường diễn ra khi giáo viên tranh thủ giờ giải lao để gần gũi học sinh, thông báo và chúc mừng sinh nhật của các bạn trong lớp Mỗi tháng, lớp tổ chức sinh nhật cho các bạn sinh cùng tháng, tạo không khí thân thiện và gắn kết hơn trong lớp học cuối tuần Lời chúc chân thành, cùng tràng vỗ tay của thầy cô và các bạn, kèm theo món quà nhỏ như một bông hoa hoặc cây kẹo, khiến không khí trở nên vui vẻ, tràn đầy niềm vui và khích lệ tinh thần các em Hoạt động này giúp các em thể hiện sự quan tâm, yêu thương, đoàn kết và trở nên thân thiện gần gũi hơn với thầy cô cũng như bạn bè, góp phần quan trọng vào thành công trong công tác chủ nhiệm của giáo viên.
2.1.2 Quan tâm khi học sinh ốm đau
Trong suốt gần ba năm đảm nhận chủ nhiệm lớp C3 (2020-2023), tôi nhận thấy việc học sinh nghỉ học do ốm đau là điều khó tránh khỏi ở mọi cấp học, với nhiều nguyên nhân khác nhau Nhiều học sinh gặp các vấn đề sức khỏe như Hoàng Thu Hà bị ngã xe gây gãy chân phải nghỉ học một tuần để chữa trị, Hồ Thị Khánh Linh bị viêm mũi, viêm xoang khiến trở trời là phải nghỉ học, Nguyễn Đình Linh phải nghỉ dài ngày để phẫu thuật mắt và điều trị Thêm vào đó, làn sóng cảm cúm khiến một số em thường xuyên hắt hơi, sổ mũi Đặc biệt, trong lớp 12C8 đầu năm học 2022-2023 đến nay, có đến 3 học sinh thường xuyên ốm, phải nghỉ học, nổi bật là Nguyễn Đình Minh Trí.
Việc học sinh ốm, đau phải nghỉ học gây thiệt thòi và lo lắng cho cả học sinh, gia đình, thầy cô, nhà trường và bạn bè Chính vì vậy, làm thế nào để hạn chế tình trạng này và giúp các em nhanh chóng phục hồi sức khỏe để trở lại trường học luôn là mong muốn hàng đầu của mọi người Các biện pháp chăm sóc sức khỏe học sinh hiệu quả không chỉ bảo vệ sự phát triển toàn diện của các em mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập Đáp ứng nhu cầu này, các nhà trường cần nâng cao ý thức phòng tránh bệnh và phối hợp chặt chẽ với gia đình để đảm bảo an toàn cho học sinh.
Là giáo viên chủ nhiệm, chúng tôi luôn quan tâm thăm hỏi học sinh khi ốm đau, bệnh tật qua điện thoại hoặc trực tiếp, nhằm nắm bắt tình hình sức khỏe của các em Chúng tôi nhắc nhở các em uống thuốc, nghỉ ngơi và ăn uống hợp lý để nhanh chóng hồi phục và trở lại trường Trong trường hợp học sinh phải nhập viện, chủ nhiệm phối hợp cùng lớp đến thăm hỏi, động viên và hỗ trợ tinh thần để các em vượt qua cơn đau, nhanh chóng bình phục Sự quan tâm của chúng tôi chủ yếu tập trung vào mặt tình cảm, tinh thần, với những lời động viên chân thành và giản dị, giúp các em cảm thấy được sẻ chia, an ủi trong những thời điểm khó khăn.
Sức khỏe của các em hôm nay như thế nào rồi? Các em đã uống thuốc chưa? Cố gắng lên nhé, đó chính là liều thuốc tinh thần quan trọng giúp các em vượt qua những lúc khó khăn này.
Chủ nhiệm nhắc nhở các học sinh liên lạc và động viên bạn nhanh chóng khỏe lại, đồng thời khích lệ các em hỗ trợ bạn cõng, dìu vào lớp khi gặp khó khăn về chân tay Việc hỗ trợ ghi chép, giảng bài thêm giúp những bạn nghỉ học do ốm không bị mất kiến thức, đảm bảo sự tiến bộ của học sinh Chủ nhiệm còn trực tiếp nắm bắt tình hình các em khi đi học lại để hỗ trợ kịp thời, tạo động lực để học sinh nhanh chóng phục hồi, đến trường học tập cùng thầy cô và bạn bè Những hành động nhỏ này góp phần xây dựng môi trường học tập tích cực, yên tâm cho phụ huynh và thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh.
Biện pháp này đã giúp học sinh nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe và duy trì sức khoẻ tốt hơn Sau một tuần, em Hoàng Thu Hà đã bình phục chân và đi lại bình thường, không bị tái phát; em Hồ Khánh Linh và Nguyễn Đình Linh không còn phải nghỉ học do bệnh tái phát hoặc khám lại Từ đầu năm lớp 12 đến nay, không còn hiện tượng học sinh nghỉ học vì ốm đau, trong đó có em Nguyễn Đình Minh Trí lớp 12C8 đã giảm đáng kể các tình trạng nghỉ học do ốm Chúng tôi cảm thấy yên tâm và trân trọng thành công này của bản thân và các em học sinh.
2.1.3 Quan tâm khi học sinh đang gặp khó khăn hoặc rơi vào khủng hoảng tinh thần
Nhƣ trên đã nói, học sinh ở độ tuổi học sinh THPT rất nhạy cảm về tâm lí
Trong quá trình làm chủ nhiệm, việc nhận biết và theo dõi những biểu hiện cảm xúc cũng như hành vi của học sinh hàng ngày là rất quan trọng để hỗ trợ các em vượt qua khủng hoảng tinh thần Những thay đổi bất thường như đi học chậm giờ, gây gổ, bỏ học hoặc trốn tiết có thể là dấu hiệu cho thấy học sinh đang gặp khó khăn tâm lý hoặc rối loạn cảm xúc Việc chủ nhiệm cần chú ý đặc biệt đến các học sinh vốn ngoan để kịp thời phát hiện những biểu hiện nhỏ nhất và can thiệp phù hợp Gặp gỡ, đối thoại trực tiếp giúp phát hiện nguyên nhân và giúp các em ứng phó với các chấn động tâm lý từ gia đình, xã hội hoặc bạn bè Trong vai trò “chuyên gia tâm lý”, giáo viên chủ nhiệm sử dụng tình cảm, sự hiểu biết về tâm lý lứa tuổi để tư vấn, định hướng các em hướng tới suy nghĩ tích cực, lạc quan, góp phần giữ vững tinh thần và phát triển toàn diện.
Trong lớp C3 của tôi, tôi đã chứng kiến một học sinh ngoan, chăm chỉ tên Nguyễn Thị Thu Hà đối mặt với nỗi buồn sâu sắc khi bố hiểu nhầm và chửi mắng em, gây ảnh hưởng đến tâm trạng và cuộc sống học tập của em Khi em rơi nước mắt và không nói gì, tôi đã nhanh chóng đưa em đến phòng tư vấn để lắng nghe tâm sự, qua đó phát hiện ra gia đình em đang gặp khó khăn, mẹ bị bệnh tai biến và bố đang đi làm xa Tôi đã thuyết phục phụ huynh hiểu rõ hơn về hoàn cảnh của con, giúp họ nhận thức rõ những điểm tích cực của Thu Hà và tình trạng thực tế của gia đình, nhờ đó em đã trở lại học hành bình thường và vui vẻ hơn, còn thường xuyên nhận được sự quan tâm, động viên từ gia đình.
Em Nguyễn Thị Trà My, sinh sống tại nhà số 12C8, đã rơi vào trạng thái sốc khi nghe tin bố mắc bệnh hiểm nghèo Cảm xúc tiêu cực khiến em nghỉ học liên tiếp hai ngày mà không thông báo cho bạn bè hay thầy cô biết Đây là thời điểm khó khăn đối với gia đình em, cần có sự quan tâm, chia sẻ và hỗ trợ từ cộng đồng.
Giáo dục học sinh bằng sự tôn trọng, lắng nghe và chia sẻ
Một trong những biểu hiện của người thầy có nhân cách, tâm huyết và tầm nhìn xa là biết tôn trọng, lắng nghe và chia sẻ với học sinh Để giáo dục nhân cách tốt cho học sinh, giáo viên cần có phẩm chất đạo đức cao và năng lực sư phạm vững vàng, tránh áp đặt mà thay vào đó là sự tôn trọng và thấu hiểu tâm lý các em Việc sẵn sàng chia sẻ giúp xây dựng môi trường học tập tích cực, từ đó góp phần phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh.
Biết lắng nghe và chia sẻ thể hiện thái độ chân thành, sự tôn trọng và quan tâm của giáo viên đối với học sinh, giúp xây dựng mối quan hệ tin cậy và hiểu biết lẫn nhau Thái độ này còn giúp giáo viên và học sinh học hỏi về khả năng thấu hiểu, thông cảm và chia sẻ những kinh nghiệm, khó khăn của riêng mình Trong quá trình công tác, giáo viên chủ nhiệm thường xuyên giao tiếp với cấp trên, đồng nghiệp, phụ huynh và đặc biệt là học sinh, nhất là học sinh lớp mình chủ nhiệm Phẩm chất lắng nghe, chia sẻ dựa trên sự tôn trọng thể hiện rõ nét qua các mối quan hệ này, giúp giáo viên bao quát lớp tốt, hiểu rõ lỗi của học sinh, giúp các em sửa sai và khuyến khích khám phá kiến thức mới Giáo viên biết lắng nghe và chia sẻ còn là người có khả năng tháo gỡ tâm lý, giúp học sinh vượt qua lo âu và trăn trở, từ đó thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh Nhận thức rõ nguyên tắc này, chúng tôi luôn nỗ lực thực hiện để việc tôn trọng, lắng nghe và chia sẻ với học sinh đạt hiệu quả cao nhất.
Cách chúng tôi thể hiện sự tôn trọng, lắng nghe và chia sẻ với học sinh đó là:
Trong quá trình giảng dạy, chúng tôi luôn lắng nghe học sinh, không ngắt lời khi các em trình bày vấn đề liên quan đến học tập hoặc lớp học, khuyến khích các em thể hiện suy nghĩ, ý tưởng để cùng bàn bạc tìm ra giải pháp tối ưu Khi quyết định liên quan đến quyền lợi và trách nhiệm của học sinh, giáo viên chủ nhiệm cần trao đổi, thảo luận trước lớp và tiếp nhận ý kiến của các em Chúng tôi tạo điều kiện để học sinh tự tin, chủ động xây dựng ý tưởng, tổ chức các hoạt động, đồng thời đề xuất nguyện vọng, phát huy năng lực sở trường của từng em Ngoài giờ học, chúng tôi thường xuyên tạo cơ hội tìm hiểu, gần gũi học sinh qua các hoạt động vui chơi, sinh hoạt văn nghệ, thể thao để các em cảm nhận sự thân thiện, gần gũi, thấu hiểu từ giáo viên Chính nhờ vậy, học sinh cảm thấy thoải mái, tin tưởng và coi chúng tôi như người bạn lớn để chia sẻ những niềm vui, nỗi buồn, ước mơ, khó khăn trong cuộc sống và học tập Với vai trò là giáo viên chủ nhiệm, chúng tôi luôn tôn trọng, lắng nghe, chia sẻ và đồng hành cùng học sinh trong từng hoạt động, không ngừng tự bồi dưỡng, rèn luyện và cải tiến phương pháp giảng dạy Chúng tôi tin rằng việc truyền cảm hứng tích cực, tạo động lực sẽ giúp các em tiến bộ và phát triển toàn diện hơn trên hành trình học tập.
Trong quá trình làm giáo viên chủ nhiệm, tôi đã chọn cách gần gũi và lắng nghe học sinh, thay vì giữ khoảng cách truyền thống, để xây dựng mối quan hệ thấu hiểu và tin tưởng Niềm vui lớn nhất của chúng tôi là nhìn thấy học sinh ngày càng tiến bộ, năng động, dám nghĩ dám làm, biết đặt mục tiêu và nỗ lực hoàn thành Ban đầu, lớp chúng tôi (lớp C3 và C8) có thành tích khá bình thường, thậm chí thấp, nhưng hiện nay, lớp 12C3 đã trở thành một trong những lớp có thành tích tốt nhất trường, với 5 học sinh đạt học sinh giỏi tỉnh các môn Văn, Địa, Sử, GDCD và nhiều học sinh đạt giải toàn diện, nổi bật trong các cuộc thi đua đầu khối Ngoài mục tiêu chính là đỗ đại học, nhiều học sinh còn lựa chọn con đường hướng nghiệp khác một cách tự tin, nhận được sự ủng hộ từ phụ huynh và có định hướng rõ ràng cho tương lai của mình.
Lớp 12C8 đã vươn lên dẫn đầu khối đại trà về thành tích thi đua và chất lượng học tập, thể hiện sự tiến bộ rõ rệt trong học kỳ 1 Không còn học sinh có hạnh kiểm trung bình, lớp đã nâng cao ý thức học tập và nề nếp rèn luyện, góp phần xây dựng môi trường học tập tích cực Đây là minh chứng cho sự nỗ lực và cố gắng không ngừng của các em, tạo đà cho thành tích chung của toàn khối.
Chúng tôi tin rằng, hạnh phúc của học sinh sẽ dẫn đến hạnh phúc của thầy cô, tạo nên một môi trường giáo dục tích cực Việc tôn trọng và lắng nghe học sinh cũng như các giáo viên chủ nhiệm, bộ môn và lãnh đạo nhà trường giúp xây dựng không khí thân thiện, thúc đẩy sự tự điều chỉnh của giáo viên để đáp ứng tốt nhất tâm tư, nguyện vọng của học sinh, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.
Giáo dục học sinh bằng việc xây dựng tập thể lớp tự quản
Thực tế chứng minh rằng sự trưởng thành của một tập thể học sinh phụ thuộc vào năng lực tự quản của chính tập thể đó Một lớp học trở nên vững mạnh khi có đội ngũ lực lượng cốt cán như cán bộ lớp, ban chấp hành chi đoàn, tổ trưởng đảm nhận vai trò điều hành hoạt động với tinh thần tích cực, trách nhiệm và hiệu quả Xây dựng tập thể lớp tự quản là yếu tố then chốt trong công tác giáo dục học sinh của giáo viên chủ nhiệm Để phát triển kỹ năng tự quản cho lớp, chúng tôi đã thực hiện theo các bước cụ thể, đảm bảo tạo nền tảng vững chắc cho sự tự chủ và phối hợp của học sinh.
Dựa trên kết quả xếp loại của năm học trước, bước đầu tiên là thử nghiệm sự tín nhiệm của học sinh trong lớp Quá trình này giúp xác định các học sinh có khả năng giữ vai trò lãnh đạo, từ đó dễ dàng hơn trong việc bầu ban cán sự lớp tạm thời Việc đánh giá uy tín của học sinh là yếu tố quan trọng để xây dựng một ban cán sự lớp hiệu quả, góp phần thúc đẩy hoạt động lớp học diễn ra thuận lợi hơn.
Sau khi lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp, giáo viên chủ nhiệm tổ chức huấn luyện, bồi dưỡng nhằm mục đích nâng cao kỹ năng và trách nhiệm của các cán bộ Giáo viên rõ ràng truyền đạt vai trò, nhiệm vụ của cán bộ lớp và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng người, đồng thời yêu cầu các em ghi nhớ và thực hiện nhiệm vụ bằng sổ công tác Phân công chức danh như: chi đội trưởng, quản nề nếp vệ sinh, học tập, quản lý xe đạp, chăm sóc cây cảnh giúp các bộ phận hỗ trợ tốt hơn trong việc thực hiện nội quy và phong trào Việc hướng dẫn rõ ràng và phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động của lớp, hình thành thói quen ý thức trách nhiệm của học sinh đối với bản thân, tập thể, gia đình và cộng đồng, góp phần phát triển kỹ năng sống vượt trội.
Từ đó định hình nhân cách sống có tự trọng, có trách nhiệm với xã hội khi các em rời ghế nhà trường
Bước 3 là chấp nhận kết quả xếp loại đầu năm không cao để thúc đẩy ý thức tự giác của học sinh và nâng cao thái độ thực hiện nội quy trường, lớp Việc này giúp các em nhìn nhận hạn chế của bản thân, rút ra bài học và phát triển ý thức tự lập Tuy nhiên, nhiều giáo viên chủ nhiệm còn gặp khó khăn trong việc thực hiện bước này một cách dũng cảm và hiệu quả.
Sau thời gian thử nghiệm, lớp sẽ đề cử và bầu ban cán sự lớp chính thức, với quyền lợi và trách nhiệm rõ ràng do giáo viên chủ nhiệm đề xuất và lớp bổ sung Nếu ban cán sự lớp và chi đoàn hoạt động tốt, sẽ giữ nguyên và phát huy khả năng, còn nếu còn hạn chế sẽ tiến hành thống nhất thay đổi công khai, dân chủ Vai trò của sổ theo dõi dành cho ban cán sự lớp là yếu tố không thể thiếu trong hoạt động tự quản, giúp đánh giá, xếp loại thành tích học tập và đạo đức của từng cá nhân học sinh Cuối tuần, ban cán sự lớp cùng giáo viên chủ nhiệm họp để thống nhất xếp loại học sinh, coi đây là minh chứng cho xếp loại hạnh kiểm giữa kỳ, cuối kỳ và cả năm học.
Trong 4 tuần đầu của năm học, giáo viên chủ nhiệm cần theo sát mọi hoạt động của lớp và hoạt động của ban cán sự, dựa trên phản hồi từ giáo viên bộ môn, học sinh, và tổ chức Đoàn để nắm bắt tình hình và điều chỉnh phù hợp.
Bước 6: Sau một thời gian, bắt đầu thử nghiệm khả năng tự quản và ý thức tự giác của học sinh bằng cách tạm thời vắng mặt trong các giờ học mà thường xuyên có mặt Giáo viên chủ nhiệm thực hiện theo dõi từ xa, thậm chí thiết lập “vệ tinh” để giám sát học sinh Phương pháp này giúp định hướng, xử lý và uốn nắn kịp thời, từ đó nâng cao khả năng tự quản của học sinh và cải thiện kết quả hoạt động của lớp.
Xây dựng một tập thể lớp tự quản tốt là thành công lớn trong công tác chủ nhiệm của giáo viên, góp phần hình thành ý thức tự giác và tự cường cho học sinh Mục tiêu cuối cùng là nâng cao tinh thần đoàn kết, hợp tác, giúp các em phát huy giá trị, sức mạnh và khả năng của chính mình, từ đó chuẩn bị tốt cho cuộc sống sau này Việc nhân rộng mô hình lớp tự quản là rất cần thiết để thúc đẩy tinh thần tự chủ và trách nhiệm của học sinh trong học tập và rèn luyện Để đạt được hiệu quả tối ưu, giáo viên chủ nhiệm cần chú ý đến nhiều yếu tố quan trọng, trong đó có việc xây dựng môi trường lớp học hợp tác, khích lệ sự tự giác của các em và phát huy vai trò của nhóm trưởng, lớp trưởng.
Dù học sinh có khả năng tự quản tốt đến đâu, giáo viên chủ nhiệm vẫn không được phép "bỏ rơi lớp", mà cần theo dõi các em từ nhiều nguồn khác nhau để kịp thời có biện pháp giáo dục phù hợp Việc duy trì sự quan tâm liên tục giúp đảm bảo an toàn và thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh Giáo viên cần phải chủ động nắm bắt thông tin và phối hợp các nguồn dữ liệu để hỗ trợ tốt nhất cho từng em học sinh.
Thay vì đứng trên cao, xa “chỉ tay” yêu cầu, giáo viên nên cùng các em tham gia các hoạt động của lớp để xây dựng sự gần gũi và tạo cảm giác đoàn kết Việc này giúp học sinh cảm nhận được sự quan tâm, đồng hành của thầy cô, từ đó thúc đẩy sự phát triển toàn diện và tinh thần tích cực trong học tập Đổi mới phương pháp giúp nâng cao hiệu quả truyền đạt và tạo môi trường học tập thân thiện, gần gũi hơn cho các em học sinh.
- Giáo viên chủ nhiệm cần phải đồng hành để định hướng và hỗ trợ các em trong mọi hoạt động, phong trào
Trong tự quản, việc tôn trọng tính dân chủ là điều kiện thiết yếu để xây dựng một tập thể vững mạnh Tuy nhiên, dân chủ chỉ thực sự có ý nghĩa khi góp phần thúc đẩy sự đoàn kết trong lớp, còn nếu dân chủ dẫn đến mâu thuẫn, rạn nứt hoặc chia rẽ tập thể thì cần phải loại bỏ suy nghĩ đó để duy trì sự ổn định và gắn kết của lớp học.
Giáo viên chủ nhiệm không nên che giấu cảm xúc vui, buồn trước thành tích hoặc lỗi lầm của lớp; thay vào đó, hãy thể hiện sự chân thành và rõ ràng trong cảm xúc để xây dựng môi trường học tập trung thực Đồng thời, giáo viên cần luôn bảo vệ quyền lợi chính đáng và công bằng cho học sinh của mình, đảm bảo rằng mọi học sinh đều được đối xử công bằng và được hỗ trợ tối đa để phát triển toàn diện Việc thể hiện cảm xúc chân thật và bảo vệ quyền lợi của học sinh giúp xây dựng niềm tin, thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp.
Giáo dục học sinh bằng cách: “Thiết lập nhóm học tập” và “Đôi bạn cùng tiến”
Chúng tôi đã thiết lập các nhóm học tập và chương trình “Đôi bạn cùng tiến” nhằm giúp các em xác định động cơ, ý thức và thái độ học tập tích cực Các hoạt động này nhằm thúc đẩy tinh thần đoàn kết, giúp các em hỗ trợ nhau cùng tiến bộ trong học tập Đây là một phương pháp mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần nâng cao hiệu quả học tập và phát triển toàn diện cho học sinh.
Phong trào đoàn kết, tự giác học tập và tiến bộ của mỗi thành viên trong lớp giúp thúc đẩy tinh thần học tập tích cực Nhờ đó, học sinh khá, giỏi gần gũi, hỗ trợ các bạn có lực học yếu hơn, giúp các em chăm chỉ, tự tin hơn trong học tập và làm bài ở nhà Giao lưu học tập giữa các em góp phần nâng cao kỹ năng và kiến thức cho những học sinh yếu hơn, tạo nên môi trường học tập tích cực Chính phong trào này đã góp phần giảm tỷ lệ học sinh trung bình, yếu trong lớp, mang lại nhiều lợi ích cho nhà trường.
Sau những tuần đầu nhận lớp và quán triệt cho học sinh vào nề nếp, chúng tôi tiến hành thiết lập các nhóm học tập để các em trao đổi, thảo luận nhóm nhằm nâng cao kết quả học tập Chúng tôi tham khảo kết quả học tập của từng giáo viên bộ môn và tổng hợp để chọn ra học sinh học tốt nhất từng môn, giao nhiệm vụ trưởng nhóm cho các em xuất sắc để giúp các bạn cùng tiến bộ Đối với lớp C3 khối D với 42 học sinh, tôi chia thành 7 nhóm, mỗi nhóm 6 em, có một trưởng nhóm, trong đó các em khá giỏi môn Toán, Văn, Anh và các môn tổ hợp xã hội như Sử, Địa, GDCD cũng được lựa chọn nhằm tăng cường hỗ trợ lẫn nhau Tương tự, lớp 12C8 với 37 học sinh cũng được chia thành 6 nhóm, mỗi nhóm từ 6-7 em, có trưởng nhóm nhằm tập trung giúp các em học tốt các môn Toán, Văn, Anh và các môn tổ hợp xã hội để nâng cao chất lượng kỳ thi tốt nghiệp.
Các em làm nhóm trưởng sẽ tập hợp các bài tập giáo viên giao để phục vụ cho hoạt động nhóm bất cứ lúc nào cần thiết, thường trong khoảng thời gian 15 phút truy bài hoặc buổi chiều nếu nhiều môn học Nhóm trưởng cùng cả nhóm phân công nhiệm vụ, thảo luận và thống nhất kết quả, giúp mỗi thành viên nâng cao ý thức tự giác, tích cực, chủ động trong học tập Phương pháp này thúc đẩy sự hợp tác, mang lại niềm vui và sự bình đẳng khi học cùng nhau, từ đó nâng cao rõ rệt và đồng đều kết quả học tập Đối với những môn học cần học thuộc lòng, các em tự truy bài theo cặp đôi “Đôi bạn cùng tiến”, giúp nhau cùng học bài, chọn người bạn gần để cùng nhau ôn tập buổi tối và rủ rê đi học chung Điều này làm tăng hứng thú, trách nhiệm của học sinh với bản thân và bạn bè, đồng thời nâng cao chất lượng học tập.
Lớp C3 đã ghi nhận nhiều cặp bạn thân trở nên gắn bó và học tập hiệu quả hơn nhờ việc thiết lập "Nhóm học tập" và "Đôi bạn cùng tiến" Các đôi bạn tiêu biểu như Quân - Linh, Thơ - Chung, Chuẩn - Việt, Phương - Huyền, Ngọc - Như, Long - Hiếu và Thu đã giúp thúc đẩy tinh thần học tập lẫn tình bạn thân thiết trong lớp Việc hình thành các nhóm học tập và đôi bạn cùng tiến đã góp phần nâng cao thành tích học tập và xây dựng môi trường học tích cực Đây là những ví dụ điển hình về cách tạo dựng mối quan hệ khăng khít, hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình học. -Explore AI-based language learning and communication solutions with Talkpal [Learn more](https://pollinations.ai/redirect/2699274)
Hà - Hoàng Hà Kết quả học tập của các bạn trong kì 1 vừa rồi đều đạt loại giỏi
Kể từ khi áp dụng phương pháp giáo dục dựa trên “Thiết lập nhóm học tập” và “Đôi bạn cùng tiến”, lớp học đã có những bước tiến rõ rệt trong thành tích học tập Các em giảm thiểu tình trạng không chuẩn bị bài, đạt điểm cao trong kiểm tra các bài cũ, và kết quả các bài kiểm tra định kỳ cùng kiểm tra thường xuyên đều cải thiện rõ rệt so với trước Nhờ đó, kết quả sơ kết cuối kỳ I không những đạt mục tiêu đề ra mà còn vượt xa mong đợi Bên cạnh đó, phương pháp này còn thúc đẩy khả năng tương tác và tinh thần giúp đỡ lẫn nhau của các em học sinh, góp phần phát triển toàn diện kỹ năng học tập và rèn luyện phẩm chất.
Lưu ý quan trọng là giáo viên chủ nhiệm cần tích cực tham gia vào quá trình thực hiện biện pháp này để quản lý, theo dõi và đôn đốc hoạt động của các em học sinh Việc này nhằm nâng cao hiệu quả của các biện pháp, giúp các em phát huy tối đa khả năng và đạt kết quả tốt hơn trong quá trình học tập và rèn luyện Giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sự hướng dẫn sát sao, đảm bảo các em thực hiện đúng tiến độ và nêu cao ý thức trách nhiệm.
Giáo dục học sinh thông qua các hoạt động tập thể
Hoạt động tập thể là hoạt động ngoại khóa hấp dẫn không thể thiếu đối với học sinh, chiếm vị trí quan trọng trong nhà trường Nhờ tính chất phong trào cộng đồng và dễ tham gia, hoạt động này đã thu hút học sinh, góp phần giáo dục toàn diện và cân đối hài hòa giữa dạy và học Hiện nay, việc học không chỉ dựa trên kiến thức sách vở mà còn phải kết hợp thực hành để phát triển các kỹ năng cần thiết, giúp các em học sinh trở nên năng động, cởi mở và nhanh nhạy hơn Thầy cô giáo chủ nhiệm đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục học sinh thông qua các hoạt động tập thể nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong trường học.
Chương trình tổ chức hoạt động ngoài giờ học nhằm khai thác các năng khiếu và sở trường riêng của học sinh, đặc biệt về thể thao và văn nghệ Ngoài việc học trên lớp, nhà trường thường xuyên khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động tập thể để phát triển toàn diện kỹ năng và giúp các em tự tin thể hiện bản thân tại Trường THPT Nguyễn.
Tại nhà trường, bên cạnh hoạt động dạy và học văn hóa, chúng tôi thường tổ chức các giải thi đấu thể thao và văn nghệ nhân các ngày lễ để thúc đẩy tinh thần đoàn kết và phát triển kỹ năng cho học sinh Ngay từ khi vào lớp, chúng tôi đã thành lập các đội bóng chuyền, bóng đá nam nữ và đội văn nghệ, đồng thời phân công đội trưởng nhằm tạo điều kiện cho các em luyện tập và thi đấu giao hữu trong các tiết thể dục hoặc ngoại khóa, giúp các em tăng cường sức khỏe và chuẩn bị cho các trận thi đấu chính thức của Đoàn trường Ngoài ra, các hoạt động lao động vệ sinh, chăm sóc cảnh quan, tình nguyện như vệ sinh sân trường, tiếp sức mùa thi, lao động vệ sinh nghĩa trang liệt sĩ giúp nâng cao ý thức trách nhiệm, bảo vệ môi trường và tinh thần đền ơn đáp nghĩa của các em Chúng tôi cũng khuyến khích các em phát huy năng khiếu nghệ thuật qua các nhóm viết, vẽ, nhằm chuẩn bị cho các hoạt động thi báo tường, báo bảng chào mừng ngày lễ, giúp các em tự tin, bình tĩnh bước vào các hoạt động thi đua văn hoá, thể thao, trí tuệ và mỹ thuật một cách hiệu quả.
Chúng tôi tham gia các hoạt động thi đua do Đoàn và trường tổ chức để cổ vũ, động viên và hướng dẫn các em, thậm chí còn treo thưởng để khích lệ các em cố gắng Trong đó, chúng tôi khuyên học sinh cần giữ tinh thần thoải mái, không gây áp lực, và nhấn mạnh rằng thắng hay thua đều mang lại bài học quý giá về tinh thần đoàn kết và nỗ lực của tập thể Chúng tôi khơi dậy tinh thần đoàn kết của cả lớp bằng cách khuyến khích các lớp đến cổ vũ bạn thi đấu, cử học sinh mua nước, hoa quả hoặc hỗ trợ các hoạt động văn nghệ, thể thao Trong các hoạt động lao động vệ sinh, chăm sóc bồn hoa và cây cảnh, chúng tôi luôn sát sao hướng dẫn và làm cùng các em để tạo không khí vui vẻ, thân thiện, giúp nâng cao hiệu quả công việc Nhờ đó, các công trình như bồn hoa của lớp luôn xanh tốt, góp phần làm đẹp cảnh quan trường học, đồng thời hoàn thành vượt chỉ tiêu về thời gian và chất lượng công việc.
Việc giáo dục học sinh thông qua các hoạt động tập thể là phương pháp nhẹ nhàng nhưng hiệu quả cao, giúp học sinh thêm thích thú và thoải mái tham gia các hoạt động Các hoạt động này góp phần xây dựng tinh thần đoàn kết, vui tươi, lành mạnh và mang lại lợi ích thiết thực cho tất cả thành viên trong lớp Nhờ các hoạt động tập thể, giáo viên chủ nhiệm có thể giáo dục học sinh toàn diện, phát triển đức chất, trí tuệ, thể chất và mỹ thuật, đồng thời nâng cao thành tích của lớp Trong năm học 2020-2021, lớp 10C3 đạt giải nhì trong Hội thi văn nghệ chào mừng ngày 20/11 và giải nhì trong môn bóng chuyền nữ nhân ngày 8/3 Năm học 2021-2022 bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, nhà trường không tổ chức hoạt động tập thể Đến năm học 2022-2023, lớp 12C3 đạt giải nhất và lớp 12C8 đạt giải ba trong hội thi cắm hoa nghệ thuật chào mừng ngày 20/10.
Lớp 12C3 đã xuất sắc giành giải nhất trong hội thi báo tường kỷ niệm ngày 20/11 và 40 năm thành lập trường, thể hiện tinh thần đoàn kết và sáng tạo của học sinh Đồng thời, lớp 12C8 đạt giải ba trong cùng hoạt động, góp phần vào những thành tích đáng tự hào của trường Trong hội thi kéo co chào mừng ngày thành lập Đoàn 26/3, lớp 12C3 đạt giải ba và lớp 12C8 đạt giải nhì, phản ánh phong trào hoạt động thể thao sôi nổi của các em học sinh Những thành tích này là minh chứng cho sự nỗ lực và hoạt động tập thể tích cực của các học sinh, góp phần nâng cao hình ảnh nhà trường.
Giáo dục học sinh thông qua tác phẩm điện ảnh và những mẩu chuyện tích cực
Sử dụng các thế mạnh của nghệ thuật điện ảnh và kỹ năng kể chuyện để truyền tải thông điệp giáo dục là phương pháp giáo dục bổ sung hiệu quả nhất hiện nay Phương pháp này giúp nâng cao nhận thức về phẩm chất đạo đức cho học sinh trung học phổ thông (THPT) Trong đó, điện ảnh và kể chuyện không chỉ thu hút sự chú ý của học sinh mà còn giúp họ hiểu rõ hơn về các giá trị đạo đức qua các câu chuyện chân thực và cảm động Áp dụng chiến lược này góp phần hình thành nhân cách, thúc đẩy phẩm chất đạo đức tích cực trong hành trình phát triển của học sinh THPT.
Nghệ thuật có chức năng chính là tác động và tạo cảm xúc đồng thời hướng đến mục tiêu nhận thức, thẩm mỹ và giáo dục Nghệ thuật điện ảnh mang tính đại chúng, quốc tế và hiện đại, dễ thu hút mọi tầng lớp xã hội, đặc biệt là giới trẻ và học sinh THPT, bởi vì nó phù hợp với sở thích về cái mới và đẹp, như hình ảnh và diễn viên hấp dẫn Điện ảnh tạo ra những sản phẩm nghệ thuật dạng bộ phim, truyền tải hình tượng cuộc sống và con người cùng những quan niệm nhân văn một cách trực quan, dễ hiểu mà không cần dựa vào lý thuyết hay số liệu phức tạp Thông qua con đường cảm xúc vô thức, điện ảnh tác động vào đối tượng thưởng thức để hình thành ấn tượng và nhận thức có ý thức sâu sắc về vẻ đẹp và giá trị nhân văn Những thông điệp nhân ái, trách nhiệm cá nhân và xã hội từ phim ảnh được cảm nhận một cách tự nhiên, góp phần nâng cao khả năng giáo dục và định hướng giá trị đạo đức cho khán giả.
Tác phẩm nghệ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nhu cầu giáo dục và tự giáo dục của con người Qua con đường riêng của nghệ thuật, nó góp phần truyền đạt kiến thức, phát triển tư duy sáng tạo và nâng cao nhận thức cho người thưởng thức Nhờ đó, nghệ thuật không chỉ là phương tiện giải trí mà còn là công cụ hiệu quả để giáo dục bản thân và xã hội.
Chúng tôi nhận thấy vai trò quan trọng của điện ảnh trong công tác giáo dục học sinh, đặc biệt là đối mặt với thị hiếu của giới trẻ hiện nay Vì vậy, chúng tôi đã chọn điện ảnh như một phương pháp chính để thúc đẩy hoạt động chủ nhiệm lớp, giúp học sinh hình thành nhận thức về giá trị sống và kỹ năng sống qua các bộ phim phù hợp Giáo dục bằng nghệ thuật mang lại sự thoải mái, hứng thú hơn so với phương pháp giảng dạy truyền thống, tạo ấn tượng sâu sắc hơn trong lòng người xem Chúng tôi đã lựa chọn các bộ phim đã phát sóng trên các kênh truyền hình quốc gia và các phim ngắn có giá trị giáo dục để đảm bảo phù hợp với đặc điểm địa phương và các tiêu chí giáo dục Đồng thời, việc phối hợp với giáo viên bộ môn Văn giúp tích hợp nội dung phim vào các đề bài luận xã hội, qua đó đánh giá mức độ cảm nhận và sự thay đổi nhận thức của học sinh về giá trị sống, kỹ năng sống của chính các em.
Xem những bộ phim thời chiến giúp các em thấm thía về những tấm gương anh dũng đã hy sinh vì nền độc lập tự do của đất nước, từ đó nâng cao nhận thức và phát triển phẩm chất cao đẹp như yêu nước và tự trọng Những bộ phim tiêu biểu như “Thép đã tôi thế đấy”, “Người mẹ cầm súng” và “Người anh hùng Đất Đỏ” góp phần giáo dục lòng tự hào dân tộc và tinh thần hy sinh cho Tổ quốc.
Xem những bộ phim tư liệu về gương đạo đức Bác Hồ giúp các em nhận thức rõ nét về phong cách, đạo đức của Người một cách sinh động và cụ thể Qua đó, các em sẽ hiểu rõ hơn về những việc cần làm và cố gắng để xứng đáng với niềm tin yêu, gửi gắm của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Xem phóng sự về "Hình ảnh cuộc sống", "Chuyện tốt quanh ta" và "Miền sống" giúp các em nhận thức về những người tốt, tấm lòng nhân hậu và tinh thần thiện nguyện trong xã hội Những câu chuyện này truyền cảm hứng để các em phát triển tình yêu thương, lòng sẻ chia và trách nhiệm cộng đồng trong cuộc sống hàng ngày Nhờ đó, các em hiểu rằng xã hội và đất nước luôn có những tấm gương sáng, góp phần tạo nên một cộng đồng nhân ái, bao dung và phát triển bền vững.
Những câu chuyện kể có ý nghĩa góp phần giáo dục phẩm chất và nhân cách học sinh hiệu quả Thông qua các câu chuyện quanh cuộc sống và trải nghiệm thực tế, nhà trường giúp học sinh hiểu rõ hơn về đạo đức, lối sống và giá trị văn hoá truyền thống của cha ông Qua đó, học sinh nhận thức rõ nét đẹp của quê hương, đất nước và phát triển nhân cách toàn diện.
Chúng tôi lồng ghép các câu chuyện ý nghĩa vào quá trình giảng dạy môn Ngữ văn, Giáo dục thể chất – quốc phòng để truyền đạt bài học cuộc sống cho học sinh Thay vì trách mắng, chúng tôi sử dụng phương pháp kể chuyện liên quan đến lỗi phạm của học sinh trong các buổi sinh hoạt cuối tuần, giúp các em rút ra bài học một cách tự nhiên và chủ động Phương pháp này giúp học sinh tập trung hơn, hiểu rõ nội dung, đồng thời khuyến khích các em nhận lỗi và hứa sửa đổi tự nguyện Ngoài ra, cách tiếp cận này còn thúc đẩy tinh thần học hỏi, đoàn kết và tiến bộ của cả lớp.
Chuyện được chọn kể là những câu chuyện thực tế đời sống nhằm giúp các em học sinh học tập và rèn luyện tốt hơn Ví dụ, trong buổi sinh hoạt đầu giờ, chúng tôi kể câu chuyện “Chiếc giày đánh rơi của Gandhi” để truyền đạt bài học về sự vị tha và suy nghĩ vị tha của Gandhi, qua đó các em học hỏi cách xử lý tình huống khéo léo và nhân văn Những câu chuyện này giúp các em hình thành tư duy tích cực, hiểu rõ giá trị đạo đức và rèn luyện thái độ sống đúng đắn Việc kể chuyện từ các thế hệ đi trước còn góp phần truyền tải các bài học thực tế, kích thích sự suy ngẫm và phát triển nhân cách cho học sinh.
Một người nghèo tìm thấy chiếc giày trên đường ray chắc chắn sẽ tìm thấy chiếc còn lại, để có đủ đôi dùng Câu chuyện ý nghĩa này minh họa rằng, giáo dục học sinh không chỉ dựa vào lời nói mà còn cần giúp các em hiểu và cảm nhận giá trị của tình thương, sự sẻ chia với người nghèo khó Thông điệp quan trọng của câu chuyện là khuyến khích tình thương, lòng nhân ái và tinh thần sẻ chia trong đời sống hàng ngày của học sinh.
Đôi khi học sinh xảy ra cãi cọ, giận nhau hoặc xích mích chỉ vì những lý do nhỏ nhặt như không chịu đi đổ rác, tranh cãi về việc quét dọn phòng học hay lấy nước muộn Để giúp các em hiểu cách cư xử đúng mực trong mối quan hệ bạn bè, chúng tôi sẽ kể câu chuyện “Trắng hay đen” nhằm giáo dục các em về lòng nhẫn nại và sự thông cảm trong các mối quan hệ hàng ngày.
Do dung lượng hạn chế, chúng tôi không thể kể lại câu chuyện Tuy nhiên, sau khi nghe xong, các em đã thay đổi thái độ, không còn giận dữ nữa và đã làm hòa với nhau, thể hiện sự hàn gắn và hiểu nhau hơn.
Dựa trên thực tế, giáo dục học sinh bằng các tác phẩm điện ảnh và những câu chuyện tích cực là phương pháp hiệu quả mà người giáo viên chủ nhiệm nên áp dụng để nâng cao kỹ năng làm chủ nhiệm Việc tích hợp các tác phẩm điện ảnh có ý nghĩa tích cực giúp học sinh hình thành tư duy tích cực, nâng cao khả năng nhận thức và phát triển nhân cách Đây là chiến lược giáo dục sáng tạo, góp phần thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh và xây dựng môi trường học tập tích cực, lành mạnh.
Giáo dục học sinh qua nêu gương
Nêu gương là phương pháp sử dụng những tấm gương tốt và mẫu mực để giáo dục học sinh, khuyến khích các em bắt chước và làm theo những tấm gương tích cực Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt quan tâm đến sự nghiệp “trồng người” và đào tạo thế hệ cách mạng cho tương lai Trong công tác giáo dục, Người nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc “nêu gương” như một hình thức hiệu quả để giáo dục đạo đức và phẩm chất cho học sinh.
Trong nhà trường, giáo dục tư tưởng và đạo đức cho học sinh được thực hiện qua nhiều hình thức như giáo dục qua các môn học, hoạt động xã hội, giáo dục truyền thống, hoạt động đoàn thể, giáo dục ngoại khóa và giáo dục cá biệt Tuy nhiên, phương pháp giáo dục nêu gương vẫn là cách hiệu quả nhất trong việc hình thành nhân cách và giá trị đạo đức cho học sinh.
Thầy cô giáo có ảnh hưởng trực tiếp đến học sinh qua lời ăn tiếng nói, tác phong, thái độ cư xử và lối sống hàng ngày, góp phần hình thành nhân cách và kỹ năng sống cho các em Ngoài ra, giáo viên còn truyền đạt những tấm gương người tốt, việc tốt xung quanh nhằm giáo dục ý thức và đạo đức cho học sinh Nhiệm vụ chủ nhiệm lớp của giáo viên càng trở nên quan trọng khi đóng vai trò là người truyền cảm hứng, dẫn dắt các em học tập và rèn luyện tốt hơn Nhận thức rõ vai trò này, chúng tôi chú trọng thực hiện công tác giáo dục bằng cách nêu gương như một phương pháp hiệu quả để truyền đạt các giá trị đạo đức cho học sinh.
Giáo viên cần làm gương tốt từ chính bản thân để học sinh có động lực noi theo, thông qua việc sử dụng lời nói hay ý đẹp, tích cực tham gia các hoạt động dạy học và phong trào của trường Việc giáo viên ghi nhận thành tích trong hoạt động giáo dục sẽ tạo động lực thúc đẩy học sinh cố gắng học tập và rèn luyện tính kỷ luật, chuyên cần Thầy cô luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ dù gặp khó khăn, như ốm mệt vẫn đến trường dạy học để truyền cảm hứng và ý chí vượt khó cho học sinh Đồng thời, việc chia sẻ chân thành về những khó khăn giúp học sinh hiểu rằng sự cố gắng của thầy cô là để duy trì chất lượng giáo dục, từ đó hình thành ý thức trách nhiệm và lòng tự trọng của các em, không dựa vào lý do để vắng mặt trong học tập.
Trong công tác giáo dục, chúng tôi luôn lồng ghép việc truyền đạt những tấm gương tốt qua đài báo, sách vở và thực tế quanh ta Ví dụ, Bác Hồ là hình mẫu về đức tính khiêm tốn, sống giản dị, cần cù và tiết kiệm qua nhiều câu chuyện chân thực Chúng tôi cũng nhấn mạnh về những học sinh vượt khó, học tốt như bạn Kiều Oanh lớp C1 (khóa 2020-2023), dù gia đình nghèo và cha bị bệnh hiểm nghèo, vẫn chăm chỉ học tập Bên cạnh đó, bạn Đinh Bạt Anh Đăng lớp C2 (khóa 2020-2023), bị bại liệt hai chân, vẫn không bỏ buổi học nào và là học sinh giỏi toàn diện trong hơn hai năm qua nhờ ý chí vượt khó Trong lớp chúng tôi, có bạn Thơ lớp C3, em mất sớm cha, mẹ thường xuyên ốm đau, nhưng luôn cố gắng học tập và làm việc nhà, đạt danh hiệu học sinh giỏi toàn diện hơn hai năm liền, và còn là học sinh giỏi tỉnh môn Ngữ văn trong kỳ thi vừa qua.
Bạn Nguyễn Thị Trà My lớp 12C8 đã vượt qua cú sốc tinh thần nặng nề khi gia đình phát hiện bố bị bệnh hiểm nghèo để tập trung làm bài trong kỳ thi học kỳ 1, và vẫn đạt danh hiệu học sinh giỏi, thể hiện nghị lực và tinh thần vượt khó Những tấm gương học tập và rèn luyện xuất sắc trong trường và lớp là những minh chứng rõ ràng giúp các học sinh nhận thức rằng hoàn cảnh may mắn hơn còn chưa đủ, cần cố gắng phấn đấu mới đạt thành tích như các bạn Nhìn thấy các bạn thành công chính là động lực để các em xác định mục tiêu học tập, rèn luyện để một ngày nào đó cũng trở thành những tấm gương sáng, góp phần lan tỏa học tập và nghị lực trong cộng đồng học sinh.
Giáo dục học sinh bằng tư vấn - hướng nghiệp
Tư vấn - hướng nghiệp là hoạt động hỗ trợ học sinh lựa chọn và phát triển ngành nghề phù hợp với khả năng của bản thân, đồng thời đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường lao động ở cấp địa phương và quốc gia Mục tiêu của tư vấn hướng nghiệp cho học sinh THPT là giúp các em làm chủ cuộc đời và tương lai, trang bị kiến thức để định hướng nghề nghiệp hiệu quả và tự tin khi bước vào xã hội.
Giúp học sinh nhận diện đúng khả năng thực sự của bản thân dựa trên đam mê, sở trường, sức khỏe và năng lực cá nhân, đồng thời cân nhắc điều kiện kinh tế gia đình Hướng dẫn các em hình dung cơ hội nghề nghiệp trong tương lai, nắm bắt đặc điểm của từng nghề nghiệp để lựa chọn nghề phù hợp Ngoài ra, cung cấp thông tin về những kỹ năng cần thiết và các bước chuẩn bị để các học sinh có thể gắn bó và phát triển bền vững trong ngành nghề đã chọn.
Hoạt động tư vấn hướng nghiệp giúp học sinh trả lời các câu hỏi quan trọng về tương lai như làm gì, học gì và học ở đâu, từ đó hình thành định hướng rõ ràng cho sự nghiệp của mình Nó góp phần xây dựng lực lượng lao động có năng lực chuyên môn cao, góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội Trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình để hội nhập quốc tế, việc tư vấn hướng nghiệp cho học sinh THPT trở nên càng cần thiết hơn để chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai.
Là một giáo viên nhiều năm làm công tác chủ nhiệm, tôi luôn nhận thức rõ tầm quan trọng của hoạt động tư vấn hướng nghiệp trong trường trung học phổ thông Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong việc tư vấn hướng nghiệp cho học sinh là cực kỳ quan trọng, góp phần quyết định sự lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với sở trường, năng lực và khả năng phát triển của các em trong tương lai Để thực hiện tốt công tác này, tôi đã áp dụng các phương pháp và chiến lược phù hợp để hỗ trợ học sinh trong việc định hướng nghề nghiệp hiệu quả.
Dưới đây là các yếu tố quan trọng cần xem xét trước khi lựa chọn nghề nghiệp và trường học: Trước hết, các em cần đánh giá khả năng của bản thân để xác định xem mình có phù hợp với ngành học hoặc trường học đó không Thứ hai, việc yêu thích ngành nghề và trường học là yếu tố then chốt để duy trì động lực học tập Thứ ba, các em nên tìm hiểu kỹ về triển vọng việc làm sau khi tốt nghiệp để đảm bảo sự lựa chọn phù hợp với thị trường lao động Cuối cùng, sự đồng tình và ủng hộ từ phụ huynh đóng vai trò quan trọng giúp các em tự tin và có quyết định đúng đắn khi lựa chọn ngành nghề tương lai.
Chúng tôi tiến hành khảo sát và thăm dò nguyện vọng của các em học sinh để hiểu rõ hơn về mong muốn của từng em Để vượt qua khó khăn do nhiều em còn ngại ngùng chia sẻ lựa chọn của mình, chúng tôi đã phát phiếu khảo sát riêng biệt và bảo mật, đảm bảo bí mật thông tin của các em Kết quả từ các phiếu khảo sát giúp chúng tôi có cơ sở đưa ra những lời khuyên và tư vấn phù hợp, từ đó hỗ trợ các em xác định hướng đi học tập một cách tốt nhất và phù hợp với nguyện vọng cá nhân.
Chúng tôi tiến hành xem xét và đối chiếu giữa sở thích ngành nghề của học sinh với năng lực học tập của các em để đánh giá tính khả thi của sự lựa chọn Những học sinh có lựa chọn hợp lý sẽ được động viên cố gắng để đạt được mục tiêu, trong khi những em còn có một số bất cập sẽ được gặp trực tiếp để trao đổi, phân tích và điều chỉnh phù hợp hơn Để đảm bảo việc tư vấn chính xác, giáo viên phải nghiên cứu kỹ lưỡng các ngành nghề, trường học như điểm chuẩn các năm gần đây, chế độ học tập và khả năng việc làm sau này Đặc biệt, đối với học sinh có năng lực trung bình hoặc trung bình yếu, chúng tôi định hướng lựa chọn trung cấp hoặc cao đẳng nghề phù hợp để giúp các em phát triển tốt hơn trong tương lai.
Chúng tôi luôn khẳng định với học sinh rằng yếu tố quan trọng nhất quyết định tương lai nghề nghiệp chính là chính bản thân các em Các em cần đặt ra mục tiêu rõ ràng và nỗ lực học tập, rèn luyện từ bây giờ để hiện thực hóa ước mơ của mình Đồng thời, việc tìm hiểu về nghề nghiệp và lắng nghe tư vấn hướng nghiệp là rất cần thiết để đưa ra lựa chọn chính xác cho tương lai Đến hết học kỳ 1 năm học 2022-2023, lớp 12C3, 12C8 của chúng tôi đã có những định hướng cụ thể về hướng đi sau tốt nghiệp, bao gồm số lượng học sinh thi đại học, cao đẳng, học nghề, du học, xuất khẩu lao động hoặc làm việc tại các công ty trong và ngoài nước Theo số liệu thống kê đầu năm, lớp 12C3 có 34/42 học sinh dự kiến thi vào đại học, 3 học em học cao đẳng nghề, 3 em du học tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Đức, 1 em xuất khẩu lao động sang Hàn Quốc và 1 em làm việc tại công ty may xuất khẩu ở Sài Gòn.
Lớp 12C8 có đa dạng định hướng sau khi tốt nghiệp, bao gồm thi vào đại học, cao đẳng mầm non, cao đẳng nghề, du học ở Hàn Quốc và Nhật Bản, xuất khẩu lao động sang Đài Loan và Nhật Bản, cũng như làm việc tại các công ty trong nước Việc học sinh lựa chọn hướng đi dựa trên sở trường, năng lực, tính cách, đam mê và điều kiện gia đình là bước đầu thể hiện sự hợp lý và đúng đắn Đây là thành công của chúng tôi trong công tác tư vấn và định hướng nghề nghiệp, giúp học sinh có thêm kiến thức quan trọng để đưa ra quyết định phù hợp cho tương lai.