Tiểu Luận - Kinh Tế Chính Trị Mỹ - Đề Tài : Thách Thức Đối Với Nền Ktct Mỹ Hiện Nay. Nước Mỹ Cần Làm Gì Để Duy Trì Vị Trí Dẫn Đầu Nền Kinh Tế Toàn Cầu Trong Giai Đoạn Sắp Tới

Nhận thấy tính cấp thiết của đề tài, bài tiểu luận dưới đây sẽ có cái nhìn toàn thể về thực trạng, thách thức đang diễn ra đối với nền kinh tế chính trị Mỹ hiện nay, từ đó phân tích, đưa

1

ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ

……🙡🙡🙡🙡🙡……

TIỂU LUẬN:

THÁCH THỨC ĐỐI VỚI NỀN KTCT MỸ HIỆN NAY NƯỚC MỸ CẦN LÀM GÌ

ĐỂ DUY TRÌ VỊ TRÍ DẪN ĐẦU NỀN KINH TẾ TOÀN CẦU TRONG GIAI

ĐOẠN SẮP TỚI

HỌC PHẦN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MỸ

2

Mục Lục

MỞ ĐẦU 2 PHẦN I: THÁCH THỨC ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MỸ HIỆN NAY 3 2.1 Những thách thức đối nội 3 2.2.

Những thách thức đối ngoại 4 PHẦN II: NƯỚC MỸ CẦN LÀM GÌ ĐỂ DUY TRÌ VỊ TRÍ DẪN ĐẦU NỀN KINH TẾ TOÀN CẦU TRONG GIAI ĐOẠN SẮP TỚI 8

PHẦN III: LIÊN HỆ VỚI VIỆT NAM 12 TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

MỞ ĐẦU

Kể từ khi đại dịch viêm đừong hô hấp cấp COVID-19 bùng phát tại Mỹ, nền kinh tế nước này phải đối mặt với những thách thức của một thời kỳ bất

ổn chưa từng có: Kinh tế rơi vào suy thoái, tỷ lệ thất nghiệp tăng vọt, doanh nghiệp phá sản hàng loạt Mặc dù chính quyền Tổng thống Donald Trump

đã đưa ra nhiều biện pháp chưa có tiền lệ để vực dậy nền kinh tế, song những diễn biến khó lường của đại dịch COVID-19 vẫn đang "thử thách" sức bật của nền kinh tế lớn nhất thế giới Quan điểm của nước Mỹ là: Bảo

vệ lợi ích nước Mỹ đặc biệt về kinh tế và an ninh, chủ nghĩa bá quyền hay đất nước được Chúa lựa chọn Nhưng khi đối mặt với rất nhiều thách thức

nh hiện nay thì Mỹ sẽ phải có những cách giải quyết như thế nào; Và liệu Việt Nam và các n ớc khác trên thế giới có bị ảnh hưởng bởi những khó khăn mà Mỹ gặp phải hay không

Nhận thấy tính cấp thiết của đề tài, bài tiểu luận dưới đây sẽ có cái nhìn toàn thể về thực trạng, thách thức đang diễn ra đối với nền kinh tế chính trị Mỹ hiện nay, từ đó phân tích, đưa ra một số giải pháp, khuyến nghị

và liên hệ tới nền kinh tế chính trị của Việt Nam hiện nay

PHẦN I: THÁCH THỨC ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MỸ HIỆN NAY

2.1 Những thách thức đối nội

Một là, đối phó với đại dịch COVID-19

Năm 2020, đại dịch COVID-19 bùng phát trên thế giới và lây lan với tốc độ chóng mặt Nước Mỹ trở thành tâm dịch khi số lượng người nhiễm bệnh và tử vong cao nhất thế giới Theo dữ liệu từ Trường Đại học Johns Hopkins, năm 2020, Mỹ phải mất 90 ngày để chạm mốc 2 triệu ca mắc bệnh COVID-19 đầu tiên nhưng đến ngày

8-2-2021, con số này là 27.611.403 ca với số lượng ca tử vong là

474.933 Đại dịch COVID-19 đã bộc lộ sự mong manh của hệ thống

y tế Mỹ Nhiều người dân Mỹ rơi vào tình trạng khủng hoảng nợ nghiêm trọng đã không thể đến bệnh viện khám và điều trị Nhiều bệnh viện ở New York (Mỹ) đã cạn kiệt tài chính và phải cho nhân viên nghỉ việc vì không có khả năng chi trả Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều cử tri Mỹ có ấn tượng không tốt về cách thức mà chính quyền của ông D Trump xử lý trước đại dịch COVID-19

Hai là, sự chia rẽ nghiêm trọng trong nội bộ nước Mỹ

Giới phân tích nhận định, từ kết quả bầu cử vừa qua, xét ở nhiều góc độ cho thấy, nước Mỹ đang bị chia rẽ sâu sắc Những mâu thuẫn, chia rẽ trong xã hội Mỹ bộc lộ tương đối toàn diện, từ sự

khác biệt giữa thành thị và nông thôn đến sự khác biệt về sắc tộc; mâu thuẫn về những đề xuất chính sách kinh tế, đối phó với đại dịch COVID-19 đến việc lựa chọn phương pháp bỏ phiếu… Nước Mỹ

như bị xẻ làm hai, một bên là những người tôn trọng luật lệ, hiến pháp và các quyết định của tư pháp và bên kia là những người sống trong một thế giới “bất quy tắc”

4

Ngoài ra, bản sắc cơ bản của Mỹ là một quốc gia luôn chào đón người nhập cư Dòng người nhập cư đã bổ sung cho lực lượng lao động của Mỹ, làm giàu cho xã hội Mỹ, thúc đẩy tinh thần doanh nghiệp, thiết lập các liên kết toàn cầu và khiến n ớc Mỹ thấm nhuần những quan điểm phản ánh sự đa dạng của thế giới Nhưng dưới thời cầm quyền của Tổng thống D Trump, ng đã duy trì một lập trường cứng rắn về vấn đề nhập cư với các cáo buộc chính người nhập cư đã lấy đi việc làm của ngườii Mỹ

Ba là, tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ tăng cao

Tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ tháng 3/2020 tăng mạnh nhất trong vòng

45 năm Tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ tháng 1/2020 ở mức 3,6%, giảm xuống 3,5% vào tháng 2/2020 – mức thấp nhất gần 50 năm sau chuỗi giảm kéo dài từ tháng 1/2010 Tình hình bắt đầu xấu đi

nghiêm trọng kể từ đầu tháng 3/2020, khi dịch bệnh bùng phát ở Mỹ Chính sách cách ly xã hội khiến cho nhiều nhà máy, doanh nghiệp,

cơ sở kinh doanh và dịch vụ phải đóng cửa và nhiều ng i bị sa thải

Nguồn: VITIC/Reuters

2.2 Những thách thức đối ngoại

Một là, trật tự thế giới thay đổi

5

Sự nổi lên của các nước công nghiệp mới đặc biệt là sự nổi lên của Trung Quốc đã làm thay đổi thứ bậc của khu vực và thế giới Trong lịch sử đương đại không có tiền lệ về sự bứt phá của một nước đang phát triển với tầm vóc như vậy Ngoài ra, toàn cầu hoá đã đem lại cho sức mạnh của TQ một động lực ch a từng có, vì sự bành tr ớng đáng kể của khả năng sản xuất và xuất khẩu phụ thuộc rộng rãi vào các tập đoàn nước ngoài đang đầu tư ồ ạt Kinh tế TQ đặc biệt mở cửa do tầm vóc của nó và mức độ phát triển: ngoại thương chiếm hơn 60% GDP của TQ, so với khoảng 18% GDP của Mỹ và 21% GDP của Nhật Bản Sự phụ thuộc lẫn nhau kết nối với m i tr ng cực

kỳ mạnh mẽ

Mối quan hệ với các đồng minh của Mỹ dưới thời tổng thống Donald Trump trong suốt nhiệm kỳ qua với sự quay l ng của Chính quyền Donald Trump đối với các đồng minh và các thể chế đa phương đã khiến sức mạnh vượt trội của Mỹ suy yếu tương đối, cũng nh tạo ra một thế giới nguy hiểm hơn Và Nga được cho là đã trở thành "bậc thầy" trong việc thiết lập các mối quan hệ đối tác mới với những

quốc gia đang hoặc chỉ cách đây không lâu vẫn là đồng minh thân cận của Mỹ đã lũ lượt “bỏ” Mỹ theo Nga bao gồm có 6 nước: Thổ Nhĩ Kỳ, Israel, Saudi Arabia, Pakistan, Hàn Quốc, Philippines, Châu Âu chia rẽ được thể hiện trong quan hệ với Li n minh châu Âu (EU), đồng minh chủ chốt của Mỹ bên kia b Đại Tây Dương, quyết định cắt giảm số binh sĩ Mỹ đồn trú ở Đức bị đảng Dân chủ kịch liệt phản đối với lý do điều này có thể ảnh h ởng tới lợi ích an ninh quốc gia Mỹ và làm suy yếu các liên minh với châu Âu hoặc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), thậm chí còn bị cho là vi phạm thỏa thuận giữa NATO với Nga năm 1997

Vị thế ngày càng tăng của Nga là một thách thức không hề nhỏ đối với nền kinh tế chính trị của Mỹ hiện nay Với những diễn biến tích cực của tăng tr ởng kinh tế, theo dự báo của ngân hàng đa quốc gia Standard Chartered, đến năm 2020, kinh tế Nga sẽ vượt Đức

và Anh, đứng vào nhóm 5 nước có nền kinh tế phát triển nhất thế giới Còn

6

theo thống kê của World Bank, trong bảng xếp hạng Doing

Business, Nga đã v ơn từ vị trí thứ 35 lên 31 trong một năm Năm

2012, vị trí của Nga trong bảng xếp hạng này là đứng thứ 120 Như vậy, nền kinh tế Nga đã liên tiếp tăng trưởng trong 3 năm qua sau khi sụt giảm 2,5% năm 2015 Với những kết quả như vậy, có thể thấy rằng các biện pháp trừng phạt kinh tế của Mỹ và đồng minh ít nhiều tác động đến nền kinh tế Nga trong thời gian qua, tuy nhiên quốc gia này vẫn có những phương pháp riêng để đảm bảo sự tăng trưởng cho nền kinh tế

Trung Đông hỗn loạn cũng là một trong những thách thức của Mỹ

thông qua Căng thẳng Mỹ - Iran ở Trung Đông leo thang tới đỉnh điểm sau cái chết của Tướng Qassem Soleimani, Chỉ huy Lực

lượng Quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tại khu vực gần sân bay quốc tế Baghdad h m 3/1/2020 Để trả thù cho Tướng Soleimani, vào rạng sáng ngày 8/1/2020, Iran

đã cho phóng hàng chục tên lửa nhằm vào các cơ sở hoạt động của quân đội Mỹ ở thành phố Erbil và căn cứ không quân Ayn al-Asad ở Iraq Theo truyền thông Iran, khoảng 80 người đã thiệt

mạng Ngoài ra, nhiều trực thăng và máy bay quân sự của Mỹ đã

bị “thiệt hại nặng nề” sau đòn tấn công của 15 tên lửa Iran Trước

đó, thư ký Hội đồng An ninh Tối cao Iran Ali Shamkhani, tuyên bố

đã có 13 kịch bản trả thù Mỹ về vụ giết tướng Soleimani, thậm chí

là “nhỏ nhất” trong số đó cũng “sẽ trở thành cơn ác mộng đối với nước Mỹ”

Hai là, vai trò lãnh đạo của các cường quốc như Trung Quốc, Nga, Nhật

hay Ấn Độ

C ng quốc toàn cầu là những quốc gia dồi dào về tài nguyên, hùng mạnh về quân sự và quan trọng hơn, có một hệ thống chính trị, một nền văn hóa ti n tiến và một hệ giá trị mang tính phổ quát Xét trên những ti u chí nh vậy, thế giới ngày nay và thậm chí

trong t ơng lai, chỉ có ba c ng quốc toàn cầu là Hoa Kỳ, Nga và

Trung Quốc Những n ớc này, với vai trò tiên phong tr n con đ ng phát triển chung của nhân loại, không chỉ có nhiệm vụ xác lập và phát triển hệ giá trị tiên tiến của mình, mà còn có nghĩa vụ

7

phổ biến, truyền bá nó ra toàn thế giới Và Hoa Kỳ không phải là quốc gia duy nhất có tham vọng và có khả năng lãnh đạo thế giới

Ba là chính sách đối ngoại của Mỹ đang suy yếu

Với chính sách “n ớc Mỹ tr ớc ti n”, ng Trump đã rút Mỹ khỏi các tổ chức quốc tế và thỏa thuận đa ph ơng quan trọng Đồng th i, quan

hệ của Mỹ với đồng minh cũng mất dần lòng tin do nhiều đòi hỏi thực dụng

Bốn là, vị thế siêu cường của Mỹ đang bị lung lay

Ngoại giao Mỹ cho rằng, ba trụ cột chính làm nên sức mạnh của n

ớc Mỹ là quân sự, kinh tế và dân chủ đã m nhạt, nếu không muốn nói là suy yếu nghiêm trọng Những phản ứng của Mỹ trong đại dịch COVID-19 đã phá vỡ hình ảnh một quốc gia dân chủ, cũng nh khả năng quản trị của họ Việc Mỹ trở thành n ớc có nhiều ca nhiễm

và tử vong vì dịch bệnh COVID-19 nhiều nhất thế giới khiến uy tín quốc tế của Mỹ bị ảnh h ởng nghiêm trọng

Theo báo cáo “Soft Power 30 Portland” năm 2019 do Hãng Quan hệ công chúng Portland Communications và Tr ng Đại học Nam

California (Mỹ) công bố, chỉ số xếp hạng “sức mạnh mềm” của Mỹ tiếp tục giảm so với năm 2018 và các năm tr ớc đó(7) Tính từ năm

2016, chỉ số xếp hạng “sức mạnh mềm” của Mỹ giảm 5 lần liên tiếp Sự biến động kh n l ng của tình hình thế giới, khi các “điểm nóng” nh Syria, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Ti n, Yemen, Somalia… ch a có dấu hiệu giảm nhiệt; cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc đã lan rộng từ th ơng mại đến công nghệ, tài chính và tiền tệ; quan hệ Nga - Mỹ xuống mức thấp nhất kể từ Chiến tranh lạnh đến nay; bất đồng giữa Mỹ và các đồng minh trong Li n minh châu Âu (EU) gia tăng Tại khu vực châu Á - Thái Bình D ơng, sự cạnh

tranh, cọ xát chiến l ợc gay gắt giữa các n ớc lớn đã khiến các quốc gia chú trọng hơn vào việc sử dụng “sức mạnh cứng” để bảo

vệ và thực hiện các lợi ích của mình

8

Năm là, mối quan hệ với đồng minh đang dần rạn nứt

Sau khi trở thành Tổng thống Mỹ, ng D Trump đã khiến các đồng minh lâu năm đặt dấu hỏi về vai trò của Mỹ đối với các vấn đề, từ quốc phòng đến th ơng mại và những thể chế toàn cầu mà Mỹ cho rằng đã buộc Mỹ phải “hy sinh chủ quyền” Các đề xuất ngân sách của ông nhằm cắt giảm viện trợ n ớc ngoài, tạo điều kiện hơn trong việc hỗ trợ các chính sách của Mỹ Tháng 6-2020, Tổng thống D Trump tuyên bố rút gần 10.000 binh lính Mỹ khỏi Đức, từ khoảng 35.000 xuống còn 25.000 quân(8) Tổng thống D Trump cáo buộc Đức “chậm trễ trong các khoản thanh toán” cho Tổ chức Hiệp ớc Bắc Đại Tây D ơng (NATO); chỉ trích các quốc gia khác ở châu Âu không chi trả ngân sách quốc phòng của NATO theo nh mức đã cam kết 2%(9)… Đối với các đồng minh châu Á (Nhật Bản, Hàn Quốc), chính quyền D Trump yêu cầu nh ợng bộ Mỹ trong vấn đề

th ơng mại, làm gia tăng bất đồng lợi ích và va chạm th ơng mại giữa Mỹ với các n ớc đồng minh khu vực

PHẦN II: NƯỚC MỸ CẦN LÀM GÌ ĐỂ DUY TRÌ VỊ TRÍ DẪN ĐẦU NỀN KINH TẾ TOÀN CẦU TRONG GIAI ĐOẠN SẮP

TỚI

Một câu nói cách ngôn của các nhà kinh tế học là: “Khi n ớc Mỹ hắt

xì hơi, thì cả thế giới đều bị cảm lạnh” đã chứng tỏ vị thế dẫn dầu nền kinh tế toàn cầu của Mỹ Nh ng trong th i kỳ dịch bệnh Covid –

19 đang hoành hành khắp nơi tr n thế giới nh hiện nay thì liệu Mỹ

có thế tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu hay không thì vẫn phải phụ thuộc đến nhiều yếu tố và có những hành động cụ thể nhằm phát

huy vai trò, giữ vững vị thế là một nền kinh tế dẫn đầu thế giới trong

th i gian tới D ới đây là một số giải pháp để đ a n ớc Mỹ thoát khỏi

th i kỳ khủng hoảng và duy trì vị trí dẫn đầu nền kinh tế toàn cầu trong giai đoạn sắp tới

Một là, duy trì tăng trưởng toàn cầu

9

Hiện nay, kinh tế toàn cầu liên tục đi xuống, đặc biệt là do ảnh h ởng của đại dịch Covid – 19 đã đ ợc phản ánh rõ qua diễn biến thực tế tại Mỹ Để đạt tốc độ tăng tr ởng cao hơn và ổn định, chính phủ các n ớc cần chú trọng đầu t nâng cấp hạ tầng cơ sở, qua đó thúc đẩy thị tr ng lao động và nhu cầu nội địa

Hai là, đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính

ng Biden đã cam kết sẽ giám sát chặt chẽ hơn hệ thống tài chính

của n ớc Mỹ Trong số các u ti n của ng bao gồm nối lại những quy định kiểm soát hoạt động chấp nhận rủi ro của các ngân hàng, c ng nhiều hoạt động dễ gây tổn hại khác nh cho vay ngắn hạn kh ng thế chấp cũng nh kiểm soát hoạt động của các công ty công nghệ tài chính phi ngân hàng Những quy định tr n đều từng bị rút lại d ới th i Tổng thống Trump Chính quyền mới cũng sẽ phải giải quyết hệ thống "ngân hàng ngầm" vốn kh ng đ ợc kiểm soát của các quỹ phòng hộ, các công ty cổ phần t nhân và các nhà quản lý tài chính

Hệ thống này đang nắm giữ hàng nghìn tỷ USD và hoàn toàn có khả năng gây ra xáo trộn lớn trên thị tr ng tài chính

Ba là, kiểm soát dịch bệnh

Chủ tịch FED Jerome Powell cho rằng, sức mạnh phục hồi kinh tế của Mỹ phụ thuộc vào mức độ hiệu quả của công tác phòng, chống

và kiểm soát dịch bệnh COVID-19 và vấn đề quan trọng là phải tạo niềm tin cho ng i dân về sự an toàn của việc khôi phục các hoạt động kinh tế - xã hội Nền kinh tế Mỹ hiện nay cần nhiều lực đẩy hơn, nhất là các gói cứu trợ bổ sung Đây sẽ là những yếu tố cần thiết để hỗ trợ cho sự tăng tr ởng kinh tế th i gian tới Đảng Dân chủ và Tổng thống J Biden đã đ a ra chính sách và có kế hoạch phục hồi kinh tế với khẩu hiệu “Tái xây dựng tốt hơn”, hy vọng phục hồi n ớc Mỹ sau thảm họa kinh tế; đồng th i, đ a đất n ớc b ớc sang giai đoạn chuyển biến căn bản trong những thập niên tới, nhất là khi Đảng Dân chủ đã nắm quyền kiểm soát cả ở Nhà Trắng và Quốc hội, sẽ mở đ ng cho việc thực thi nhanh chóng các

10

ch ơng trình nghị sự kinh tế của Tổng thống J Biden Song, chính quyền của Tổng thống J Biden cũng sẽ phải giải quyết ngay lập tức các vấn đề của hiện tại, đó là tỷ lệ thất nghiệp tăng cao vốn đã

bị đình trệ trong nhiều tháng qua

Bốn là, bảo vệ môi trường

Bảo vệ m i tr ng đang là vấn đề sống còn của các quốc gia, nhất là việc ra giải pháp đối phó với biến đổi khí hậu Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đề nghị cắt giảm hàng triệu USD ngân quỹ dành cho Cơ quan bảo vệ m i tr ng Mỹ, và đi những

b ớc lùi trong cuộc chiến chống lại biến đổi khí hậu Do vậy để duy trì vị trí dẫn đầu nền kinh tế toàn cầu sắp tới, Mỹ cần phải chú

trọng, huy động các nguồn lực

tài chính cho bảo vệ môi tr ng của các Bang ở Mỹ đa dạng Phải bảo đảm phù hợp với những quy định chung của Luật Liên Bang; Đạo luật của bang quy định trong lĩnh vực cụ thể (ví dụ: kiểm soát