Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Trong những năm qua, Việt Nam đã có nhiều tiến bộ trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa, nơi các doanh nghiệp được đối xử bình đẳng Mặc dù thị trường đã ổn định sau những biến động gần đây, nhưng vẫn ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước Sự cạnh tranh khốc liệt trong nền kinh tế thị trường yêu cầu các doanh nghiệp phải thận trọng trong từng chiến lược và định hướng để xác định khả năng cạnh tranh Để thành công, các doanh nghiệp cần chú trọng đến tình hình tài chính, vì tài chính doanh nghiệp là nền tảng của hệ thống tài chính, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sản xuất và thu nhập của các khâu tài chính khác.
Phân tích báo cáo và dự báo tài chính giúp nhà quản lý doanh nghiệp hiểu rõ tình hình tài chính, nhận diện điểm mạnh và yếu, từ đó xây dựng chiến lược tương lai Đây là cách nhanh nhất để nắm bắt bức tranh tài chính toàn diện, cho phép doanh nghiệp nhận diện rủi ro và cơ hội Qua đó, doanh nghiệp có thể đưa ra dự báo tài chính chính xác và giải pháp hiệu quả, nâng cao chất lượng quản lý tài chính và hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Công ty Cổ phần phát triển đô thị và khu công nghiệp cao su Việt Nam là một công ty đại chúng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, do đó, việc cung cấp thông tin phân tích và dự báo tài chính là rất cần thiết để có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính của công ty Xuất phát từ thực tế này, tác giả đã lựa chọn đề tài “Phân tích báo cáo và dự báo tài chính tại Công ty Cổ phần phát triển đô thị và khu công nghiệp cao su Việt Nam trong điều kiện công nghệ 4.0”, dựa trên kiến thức về phân tích tài chính tích lũy trong quá trình học tập và nghiên cứu Bài viết không chỉ phân tích các chỉ số tài chính trong hoạt động kinh doanh mà còn đưa ra dự báo về tình hình tài chính của doanh nghiệp.
Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu này tập trung vào phân tích báo cáo và dự báo tài chính trong doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ 4.0 Mục tiêu là đánh giá thực trạng hiện tại và đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện quy trình phân tích báo cáo và dự báo tài chính cho Công ty CP phát triển đô thị và khu công nghiệp cao su Việt Nam trong tương lai.
- Tổng hợp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về phân tích báo cáo tài chính và dự báo tài chính doanh nghiệp
Công ty CP phát triển đô thị và khu công nghiệp cao su Việt Nam đang đối mặt với thách thức trong việc phân tích báo cáo và dự báo tài chính trong bối cảnh công nghệ 4.0 Việc áp dụng công nghệ mới giúp cải thiện quy trình phân tích dữ liệu, từ đó nâng cao độ chính xác và hiệu quả trong dự báo tài chính Đánh giá thực trạng hiện tại cho thấy sự cần thiết phải đổi mới phương pháp và công cụ phân tích để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Đề xuất nhằm cải thiện quy trình phân tích báo cáo và dự báo tài chính của Công ty CP phát triển đô thị và khu công nghiệp cao su Việt Nam.
3.3 Những câu hỏi đặt ra cần phải trả lời khi nghiên cứu
(1) Những lý luận nào về phân tích báo cáo tài chính và dự báo tài chính trong doanh nghiệp?
Công ty CP phát triển đô thị và khu công nghiệp cao su Việt Nam đang áp dụng công nghệ 4.0 để nâng cao hiệu quả trong công tác phân tích báo cáo tài chính và dự báo tài chính Việc sử dụng các công cụ công nghệ hiện đại giúp cải thiện độ chính xác và tốc độ xử lý dữ liệu, từ đó hỗ trợ ra quyết định kịp thời và chính xác hơn Công nghệ 4.0 không chỉ tối ưu hóa quy trình phân tích mà còn tạo ra những dự báo tài chính đáng tin cậy, góp phần vào sự phát triển bền vững của công ty.
Để hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính và dự báo tài chính tại Công ty CP phát triển đô thị và khu công nghiệp cao su Việt Nam, cần áp dụng các giải pháp như cải tiến quy trình thu thập và xử lý dữ liệu, nâng cao năng lực phân tích của đội ngũ nhân viên, sử dụng công nghệ thông tin để tự động hóa báo cáo, và thường xuyên cập nhật các phương pháp phân tích hiện đại Bên cạnh đó, việc đào tạo và phát triển kỹ năng cho nhân viên cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng phân tích và dự báo tài chính.
Phương pháp nghiên cứu
Để đạt được các mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, tác giả đã thu thập tài liệu thứ cấp từ nhiều nguồn khác nhau.
- Hệ thống các báo cáo tài chính đã được kiểm toán từ năm 2019 đến năm
2021, báo cáo thường niên và hệ thống các báo cáo khác của Công ty CP phát triển đô thị và khu công nghiệp cao su Việt Nam
Các bài viết liên quan đến Công ty có thể được tìm thấy trên nhiều trang thông tin tài chính uy tín như Vinaruco, CafeF, HNX và Vietstock Những nguồn thông tin này cung cấp cái nhìn sâu sắc về hoạt động và tình hình tài chính của Công ty, giúp người đọc nắm bắt được các thông tin quan trọng và cập nhật nhất.
- Hệ thống sách, giáo trình, luận văn của các tác giả trước đây, luật kế toán, thông tư của Bộ tài chính liên quan đến lập BCTC
5.2 Phương pháp xử lý và phân tích tài liệu
Tác giả áp dụng các phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu như so sánh, phân tích, thống kê và tổng hợp để đánh giá thực trạng lập và trình bày báo cáo tài chính tại Công ty CP phát triển đô thị và khu công nghiệp cao su Việt Nam Qua việc so sánh và tổng hợp thông tin, tác giả đưa ra các kết luận và đề xuất giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế mà công ty đang gặp phải Để phân tích báo cáo tài chính và dự báo tài chính, tác giả đã kết hợp nhiều phương pháp khác nhau.
Phương pháp so sánh là công cụ chính được tác giả áp dụng trong nghiên cứu, nhằm đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ thông qua việc đối chiếu các chỉ tiêu đạt được với kế hoạch Luận văn so sánh kết quả hiện tại của công ty CP phát triển đô thị và khu công nghiệp cao su Việt Nam (VRG) với các kỳ trước để xác định tốc độ phát triển Đồng thời, tác giả cũng so sánh VRG với các doanh nghiệp cùng ngành trong và ngoài nước, từ đó đưa ra nhận xét về tình hình tài chính hiện tại của VRG.
Trong nghiên cứu này, tác giả sử dụng các kỹ thuật so sánh: So sánh bằng số tuyệt đối, so sánh bằng số tương đối
5.2.2 Phương pháp phân tích dự báo
Có nhiều phương pháp khác nhau để dự báo các chỉ tiêu kinh tế tài chính Song, người ta thường sử dụng các phương pháp sau đây:
Phương pháp toán xác suất cho phép dự báo nguy cơ rủi ro và tiềm năng tài chính trong các điều kiện nhất định Khi xác lập thông tin cần dự báo liên quan đến các yếu tố thông qua các phương pháp kinh tế, ta có thể tính toán các chỉ tiêu như kỳ vọng toán, độ lệch chuẩn và hệ số biến thiên Những chỉ tiêu này giúp đưa ra kết luận về dự báo nguy cơ rủi ro và tiềm năng tài chính của dự án hoặc cơ hội đầu tư.
Phân tích độ nhạy, hay còn gọi là phân tích động, ra đời để khắc phục hạn chế của phương pháp phân tích nhân tố, vốn yêu cầu giả định các nhân tố khác không đổi, dẫn đến việc nghiên cứu trong trạng thái tĩnh không thực tế Phương pháp này nhằm đánh giá triển vọng và cảnh báo rủi ro cho công ty trong tương lai, nhờ vào sự hỗ trợ của công nghệ thông tin.
Phương pháp đồ thị còn được gọi là phương pháp biểu đồ Các loại biểu đồ được sử dụng trong bài bao gồm:
- Biểu đồ cột: thể hiện sự biến động về cơ cấu giữa TSNH và TSDH, giữa nợ phải trả và VCSH
Biểu đồ đường thể hiện sự biến động của dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, đầu tư và tài chính, giúp người đọc dễ dàng nhận biết các xu hướng và thay đổi trong số tuyệt đối của các dòng tiền này.
Phương pháp này sử dụng đồ thị để theo dõi kết cấu và biến động của các chỉ tiêu tài chính qua các năm, giúp người đọc dễ dàng nắm bắt thông tin tài chính của doanh nghiệp.
5.2.4 Phương pháp phân tích Dupont
Phương pháp phân tích hiệu quả kinh doanh dựa trên mối quan hệ liên kết giữa các chỉ tiêu tài chính, cho phép biến đổi một chỉ tiêu tổng hợp thành hàm số của một loại biến số Nhờ vào sự liên kết này, chúng ta có thể xác định rõ ràng các nhân tố ảnh hưởng đến chỉ tiêu một cách logic và chặt chẽ.
Phân tích tình hình tài chính qua mô hình Dupont giúp đánh giá hiệu quả kinh doanh một cách sâu sắc và toàn diện, đồng thời xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả này Từ đó, doanh nghiệp có thể đề xuất các biện pháp cụ thể để cải tiến quản lý sản xuất kinh doanh và nâng cao hiệu quả trong các kỳ tiếp theo.
Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, mục lục và kết luận, luận văn được cấu trúc chia làm
Chương 1: Tổng quan cơ sở lý luận và thực tiễn về phân tích báo và dự báo tài chính doanh nghiệp trong điều kiện công nghệ 4.0
Chương 2: Phân tích thực trạng báo cáo và dự báo tài chính tại Công ty Cổ phần Phát triển Đô thị và Khu Công nghiệp Cao su Việt Nam trong bối cảnh công nghệ 4.0.
Chương 3 trình bày các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác phân tích báo cáo và dự báo tài chính tại Công ty cổ phần phát triển đô thị và khu công nghiệp cao su Việt Nam trong thời gian tới Các giải pháp này bao gồm việc cải tiến quy trình thu thập và phân tích dữ liệu, áp dụng công nghệ thông tin hiện đại, và nâng cao năng lực đội ngũ nhân viên Mục tiêu là tăng cường độ chính xác và hiệu quả trong việc ra quyết định tài chính, từ đó hỗ trợ sự phát triển bền vững của công ty.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO VÀ DỰ BÁO TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP TRONG ĐIỀU KIỆN CÔNG NGHỆ 4.0
Cơ sở lý luận về phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp
1.1.1 Khái niệm phân tích báo cáo tài chính
Trong hệ thống kế toán Việt Nam, báo cáo tài chính là tài liệu quan trọng, cung cấp cái nhìn tổng quát và toàn diện về tình hình tài sản, nguồn vốn, cũng như kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định.
Theo Điều 3 khoản 1 của Luật Kế toán năm 2015, Báo cáo tài chính (BCTC) là hệ thống thông tin kinh tế và tài chính của đơn vị kế toán, được trình bày theo mẫu quy định tại chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán.
BCTC được áp dụng cho mọi loại hình doanh nghiệp hoạt động theo pháp luật Việt Nam Doanh nghiệp có trách nhiệm lập và nộp báo cáo tài chính một cách trung thực, chính xác và đúng hạn theo quy định của pháp luật về kế toán và thống kê.
Báo cáo tài chính doanh nghiệp cung cấp thông tin quan trọng về tình hình kinh tế - tài chính trong quá trình sản xuất kinh doanh Dựa trên thông tin này, nhà quản trị có thể đưa ra quyết định hiệu quả nhằm gia tăng giá trị doanh nghiệp trên thị trường Phân tích báo cáo tài chính là yếu tố then chốt giúp nhà quản trị nắm bắt và cải thiện hiệu suất kinh doanh.
Hệ thống báo cáo tài chính của doanh nghiệp gồm bốn loại báo cáo chủ yếu, đó là:
Bảng cân đối kế toán là báo cáo tài chính tổng hợp, thể hiện tổng quát tài sản hiện có của đơn vị tại một thời điểm nhất định Báo cáo này phân loại tài sản theo hai cách: kết cấu nguồn vốn kinh doanh và nguồn hình thành vốn kinh doanh.
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là báo cáo tài chính tổng hợp, thể hiện tình hình doanh thu, chi phí và kết quả hoạt động của doanh nghiệp sau một kỳ.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là một báo cáo tài chính quan trọng, phản ánh dòng tiền trong kỳ, giúp nhà quản trị đưa ra quyết định tài trợ cho kỳ tiếp theo.
Thuyết minh báo cáo tài chính là một phần quan trọng trong báo cáo tài chính tổng hợp, giúp giải thích và bổ sung các chỉ tiêu mà các báo cáo tài chính khác chưa thể hiện hoặc chưa đầy đủ.
Phân tích Báo cáo tài chính
Phân tích là quá trình chia tách các sự vật và hiện tượng theo những tiêu chí nhất định nhằm nghiên cứu và tìm ra quy luật hình thành, phát triển của chúng Điều này diễn ra trong mối quan hệ biện chứng với các sự vật, hiện tượng khác trong những điều kiện cụ thể.
Phân tích là công cụ quan trọng trong nhận thức, giúp nhận diện nội dung, hình thức và xu hướng phát triển của các sự vật, hiện tượng Nó cho phép hiểu rõ mối quan hệ cấu thành bên trong và mối liên hệ biện chứng với các sự vật, hiện tượng khác, từ đó hỗ trợ người sử dụng thông tin phân tích đưa ra quyết định chính xác.
Trong quản trị tài chính doanh nghiệp, phân tích là công cụ quan trọng để đánh giá tình hình tài chính Hoạt động tài chính liên quan chặt chẽ đến các hoạt động khác trong doanh nghiệp Để hiểu rõ nội dung, hình thức và xu hướng phát triển của tài chính doanh nghiệp, cần phân chia tài chính theo các tiêu thức phù hợp, từ đó nhận diện các mối quan hệ biện chứng với các hoạt động kinh doanh khác.
Có rất nhiều khái niệm về phân tích tài chính của các tác giả khác nhau được công bố như:
Phân tích tình hình tài chính là quá trình xem xét và kiểm tra các chỉ tiêu tài chính của doanh nghiệp, nhằm so sánh và đối chiếu để xác định năng lực tài chính, nguồn lực tiềm tàng và xu hướng phát triển Qua đó, các giải pháp khai thác và sử dụng nguồn tài chính một cách hiệu quả sẽ được thiết lập.
Phân tích tình hình tài chính là quá trình xem xét và kiểm tra các chỉ tiêu tài chính để đánh giá thực trạng và cấu trúc của chúng Qua đó, việc so sánh và đối chiếu giúp xác định năng lực tài chính, nguồn lực tiềm năng và xu hướng phát triển của doanh nghiệp Mục tiêu cuối cùng là đề xuất các giải pháp nhằm khai thác và sử dụng nguồn tài chính một cách hiệu quả.
Phân tích tình hình tài chính là quá trình đánh giá các chỉ tiêu tài chính từ hệ thống báo cáo, nhằm cung cấp thông tin về tình hình tài chính doanh nghiệp (TCDN) cho các đối tượng khác nhau với những mục tiêu cụ thể.
Phân tích tài chính là quá trình kiểm tra và xem xét các số liệu tài chính hiện tại và trong quá khứ để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp so với các đối thủ trong cùng ngành Mục tiêu của phân tích này là dự báo rủi ro và tiềm năng phát triển, từ đó hỗ trợ nhà phân tích đưa ra quyết định tài chính nhằm hoạch định kế hoạch tài chính ngắn hạn và dài hạn cho doanh nghiệp.
Cơ sở lý luận về dự báo tài chính doanh nghiệp
1.2.1 Khái niệm và ý nghĩa của dự báo tài chính
Dự báo tài chính là quá trình thiết lập các chỉ tiêu dự đoán cho báo cáo tài chính của doanh nghiệp trong tương lai, giúp định hướng và kiểm chứng tình hình tài chính Quá trình này diễn ra dưới dạng định lượng và tường minh, thường được thực hiện theo quý hoặc năm, nhằm cung cấp cái nhìn rõ ràng về hoạt động tài chính của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian xác định.
Dự báo tài chính là yếu tố then chốt trong hoạt động của doanh nghiệp, giúp xác định hướng đi và kiểm soát các hoạt động nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.
Dự báo tài chính cung cấp thông tin quan trọng về tương lai, giúp nhà điều hành và quản lý doanh nghiệp xác định các mục tiêu cần đạt được và phương pháp để thực hiện những mục tiêu đó.
Lập dự báo báo cáo tài chính doanh nghiệp là cơ sở quan trọng để đánh giá và kiểm soát hoạt động sản xuất kinh doanh của các bộ phận, đơn vị, từ đó đảm bảo đạt được mục tiêu chung của doanh nghiệp.
Dự báo báo cáo tài chính là công cụ quan trọng giúp các nhà quản lý lựa chọn phương án kinh doanh tối ưu Nó cung cấp thông tin cần thiết để đưa ra quyết định phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể, từ đó tối đa hóa mục tiêu của doanh nghiệp.
1.2.2 Các phương pháp dự báo tài chính doanh nghiệp
Hiện nay dự báo tài chính thường được thực hiện theo một trong hai phương pháp cơ bản sau:
Phương pháp dự báo dựa trên hệ thống dự toán sản xuất – kinh doanh yêu cầu doanh nghiệp thực hiện điều tra thực tế để ước lượng mức tiêu thụ và doanh thu dự kiến, đồng thời cần nhiều dữ kiện hỗ trợ để đưa ra dự báo hợp lý Việc căn cứ vào doanh thu trong quá khứ giúp ước tính doanh thu tương lai Từ dự toán tiêu thụ và lượng hàng tồn kho kỳ vọng, doanh nghiệp có thể xác định số lượng sản xuất dự kiến, làm cơ sở cho việc dự toán chi phí hình thành sản phẩm như chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công và chi phí sản xuất chung Dựa vào các mức chi phí và kế hoạch hoạt động, doanh nghiệp lập dự toán cho từng khoản mục chi phí hoạt động kinh doanh, kết hợp với dự toán tiêu thụ để xây dựng dự toán tiền, báo cáo kết quả kinh doanh và bảng cân đối kế toán Cuối cùng, từ dự toán giá vốn hàng bán, chi phí hoạt động và kế hoạch thu chi, doanh nghiệp có thể xác định nhu cầu vốn bổ sung theo từng thời điểm trong năm.
Phương pháp này chủ yếu được áp dụng cho quản trị nội bộ trong doanh nghiệp, thay vì phục vụ cho các đối tượng bên ngoài Kỳ dự báo có thể được lập theo năm, sau đó chi tiết hóa theo từng quý hoặc tháng.
- Phương pháp dự báo theo tỷ lệ phần trăm doanh thu
Phương pháp dự báo này áp dụng cho cả doanh nghiệp và tổ chức bên ngoài, tập trung vào việc dự báo các chỉ tiêu tài chính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu Thay vì phân tích chi tiết từng yếu tố chi phí và kế hoạch hoạt động cụ thể, phương pháp này giúp đơn giản hóa quá trình dự báo.
Phương pháp dự báo tài chính này dựa trên giả định rằng các chỉ tiêu trong báo cáo tài chính sẽ thay đổi theo một tỷ lệ nhất định so với doanh thu của doanh nghiệp.
Doanh thu biến động dẫn đến sự thay đổi trong chi phí kinh doanh và lợi nhuận, từ đó ảnh hưởng đến vốn chủ sở hữu và các tài sản cần thiết cho hoạt động của doanh nghiệp.
Dự báo tài chính cho các kỳ tương lai luôn đối mặt với nhiều yếu tố không chắc chắn, vì vậy cần thực hiện cho nhiều tình huống khác nhau, bao gồm cả bi quan và lạc quan Lựa chọn phương pháp dự báo phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của từng doanh nghiệp và nguồn tài liệu của người phân tích Hiện nay, phương pháp phổ biến được áp dụng là dự báo theo tỷ lệ phần trăm doanh thu.
1.2.3 Nội dung dự báo tài chính doanh nghiệp
Quy trình dự báo tài chính theo phương pháp tỷ lệ phần trăm trên doanh thu được thể hiện qua 6 bước như sau:
Bước 1: Dự báo doanh thu
Bước 2: Xác định các chỉ tiêu biến đổi theo doanh thu
Bước 3: Dự báo các chỉ tiêu trên báo cáo kết quả kinh doanh
Bước 4: Dự báo các chỉ tiêu trên bảng cân đối kế toán và nhu cầu vốn bổ sung Bước 5: Điều chỉnh dự báo
Bước 6: Dự báo các hệ số tài chính
Để dự báo doanh thu chính xác, cần xem xét tình hình thực hiện doanh thu của doanh nghiệp dựa vào số liệu trong quá khứ, thường từ 3-5 năm trước Việc đánh giá mức độ tăng giảm doanh thu và nguyên nhân của sự biến động này là rất quan trọng, từ đó xác định tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm Các yếu tố này sẽ giúp đưa ra dự báo doanh thu hiệu quả hơn.
- Triển vọng của nền kinh tế;
- Môi trường kinh doanh và chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp;
- Mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp hiện nay;
- Mối đe dọa từ việc tham gia vào thị trường của các doanh nghiệp mới
- Chính sách marketing và chính sách tín dụng thương mại với khách hàng
Tốc độ tăng trưởng của ngành và doanh nghiệp trong quá khứ là yếu tố quyết định cho việc dự báo doanh thu tương lai Để dự đoán doanh thu cho một năm cụ thể, cần phân tích tốc độ tăng trưởng doanh thu của từng loại sản phẩm, từ đó tổng hợp và điều chỉnh để đưa ra dự báo chính xác cho doanh nghiệp.
Dự báo các chỉ tiêu trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là bước quan trọng sau khi dự báo doanh thu Doanh nghiệp cần xác định tỷ lệ phần trăm của các chi phí như chi phí giá vốn hàng bán, chi phí hoạt động và chi phí lãi vay so với doanh thu dự báo Thông thường, tỷ lệ này được xác định dựa vào các kỳ trước và xu hướng biến động của các chỉ tiêu Dựa trên dự báo doanh thu và chi phí, doanh nghiệp có thể lập báo cáo kết quả kinh doanh dự kiến.
* Dự báo các chỉ tiêu bảng cân đối kế toán
Dự báo Bảng cân đối kế toán theo tỉ lệ phần trăm trên doanh thu dựa vào nguyên lý mối liên hệ giữa doanh thu, tài sản và nguồn tài trợ Để tăng doanh thu, cần gia tăng tài sản tương ứng, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển doanh thu.
Cơ sở thực tiễn
1.3.1 Kinh nghiệm trong nước và ngoài nước về phân tích báo cáo và dự báo tài chính doanh nghiệp
Phân tích báo cáo tài chính là một lĩnh vực mới nổi, phát triển chủ yếu vào cuối thế kỷ 20 tại các quốc gia có nền kinh tế phát triển Quá trình này bao gồm việc phân chia các chỉ tiêu tài chính thành các bộ phận cấu thành, từ đó áp dụng các phương pháp đặc thù để đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố định lượng và định tính Mục tiêu của phân tích BCTC là cung cấp cái nhìn rõ ràng về tình hình tài chính trong quá khứ và hiện tại, hỗ trợ cho việc ra quyết định quản trị doanh nghiệp một cách chính xác.
Khi nền kinh tế chưa phát triển, thông tin quản lý đơn giản và ít phức tạp, công việc phân tích chủ yếu được thực hiện bằng các phương pháp cơ bản như cộng, trừ và so sánh Trong giai đoạn này, các chỉ tiêu tuyệt đối là công cụ chính để đánh giá kết quả sản xuất kinh doanh, phục vụ cho việc ra quyết định của các nhà quản lý.
Khi nền kinh tế mở rộng và các mối quan hệ kinh tế trở nên đa dạng, các nhà quản lý cần sử dụng thông tin một cách đầy đủ và chính xác Điều này đã dẫn đến sự phát triển lý luận về phân tích báo cáo tài chính (BCTC) với nhiều phương pháp phong phú nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, doanh nghiệp cần xác định rõ sản phẩm, phương thức sản xuất và đối tượng khách hàng để tồn tại và phát triển Để trả lời những câu hỏi này, các nhà kinh doanh phải đưa ra những phán đoán và quyết định phù hợp với thực trạng kinh tế Điều này dẫn đến nhu cầu phân tích báo cáo tài chính (BCTC) ngày càng tăng, với hệ thống chỉ tiêu phân tích ngày càng phong phú và đa dạng.
Khi nền kinh tế phát triển, vai trò của tài chính doanh nghiệp ngày càng quan trọng, ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Phân tích tài chính trở thành một yêu cầu thiết yếu trong bối cảnh kinh tế thị trường, đặc biệt ở các nước phát triển như Pháp, Mỹ, và Anh, nơi phân tích báo cáo tài chính (BCTC) đã trở thành một nghề độc lập từ đầu thế kỷ 20 Sự phát triển của các công ty vô danh và vai trò của ngân hàng đã tạo ra nhu cầu thông tin tài chính đầy đủ cho cổ đông Tuy nhiên, các chỉ tiêu tài chính thường không đầy đủ về số lượng và chất lượng, gây khó khăn cho ngân hàng và các công ty tài chính trong việc đánh giá khả năng hoàn trả nợ vay Mặc dù các chỉ tiêu này còn hạn chế, chúng vẫn đủ để ngân hàng đưa ra quyết định cho vay dựa trên khả năng hoàn trả vốn của doanh nghiệp.
Phân tích báo cáo tài chính (BCTC) thời kỳ đầu chủ yếu tập trung vào các chỉ tiêu tài chính cơ bản nhằm xác định khả năng sinh lời của doanh nghiệp, với nghiên cứu của A Wall tại Mỹ vào năm 1919 phân tích 7 chỉ tiêu của 981 doanh nghiệp Năm 1933, Pháp thành lập Ủy ban hối đoái và bảo hiểm để mở rộng nhu cầu thông tin tài chính, từ đó nâng cao chất lượng và khối lượng thông tin, hình thành hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính tổng quát Khi thị trường vốn và chứng khoán phát triển, nhu cầu thông tin tài chính chất lượng từ các công ty cổ phần trở nên cấp thiết, buộc họ phải công khai các chỉ tiêu tài chính Để thị trường chứng khoán hoạt động hiệu quả, thông tin tài chính cần phản ánh chính xác hoạt động của công ty Do đó, các công cụ phân tích tài chính hiện đại và chuyên gia phân tích đã được phát triển, với các phương pháp như so sánh, mô hình Dupont và phân tích trường lực được áp dụng tại Mỹ và Pháp để phân tích các tài khoản kế toán và chỉ tiêu tài chính Sự phát triển của thị trường chứng khoán cũng thúc đẩy nhu cầu về các công cụ và chỉ tiêu phân tích tài chính mới.
Như vậy sự phát triển của hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính ở các nước
Mỹ, Pháp, và Anh đã phát triển phân tích báo cáo tài chính thành một nghề nghiệp độc lập có vị thế trong xã hội Tại Mỹ và Anh, nhiều công ty chuyên về phân tích tài chính đã ra đời, làm phong phú thêm phương pháp luận trong lĩnh vực này Ở các trường đại học tại những nước phát triển, phân tích báo cáo tài chính đã trở thành một môn khoa học độc lập từ nhiều năm nay.
Phân tích báo cáo tài chính phát triển là cần thiết do sự phát triển của nền kinh tế và thị trường vốn, cũng như thị trường chứng khoán Sự gia tăng các dự án đầu tư và lợi nhuận từ các dự án qua nhiều năm đã thúc đẩy ngân hàng và công ty tài chính xây dựng hệ thống chỉ tiêu phân tích toàn diện để đưa ra quyết định tín dụng hiệu quả.
Sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp nhằm mục tiêu lợi nhuận đã thúc đẩy họ hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính trong báo cáo tài chính Điều này giúp giảm thiểu rủi ro trong kinh doanh và đảm bảo an toàn cho vốn đầu tư.
Sự phát triển đa dạng của các hình thức đầu tư đã khuyến khích việc kết hợp các phương thức tài trợ nhằm tối ưu hóa lợi ích với chi phí vốn thấp Các yếu tố như chính sách tín dụng, biến động giá cả và tỷ giá hối đoái càng làm nổi bật vai trò quan trọng của tài chính doanh nghiệp Do đó, hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính đã được điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội trong giai đoạn mới.
Sự phát triển và hội nhập kinh tế toàn cầu đã tạo ra sự thống nhất trong phương pháp và chỉ tiêu phân tích, giúp so sánh thông tin giữa các chủ thể khác nhau Điều này đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của phân tích báo cáo tài chính trong bối cảnh công nghệ hiện đại.
Dự báo tài chính là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp dự đoán các chỉ tiêu tài chính trong tương lai, từ đó thu hút nhà đầu tư Kế hoạch tài chính chi tiết không chỉ thể hiện tiềm năng của doanh nghiệp mà còn hỗ trợ quản lý hoạt động, kiểm soát dòng tiền và xây dựng các kế hoạch kinh doanh hiệu quả Nhiều quốc gia phát triển đã chú trọng đến dự báo tài chính trong nhiều năm qua, và tại Việt Nam, ngày càng nhiều doanh nghiệp nhận thức được tầm quan trọng của nó trong quản trị.
Cuộc Cách mạng 4.0, hay còn gọi là cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, đang diễn ra với sự phát triển dựa trên nền tảng tích hợp của hệ thống kết nối số hóa, vật lý và sinh học Sự bùng nổ của Internet vạn vật và trí tuệ nhân tạo đang tác động mạnh mẽ đến mọi khía cạnh của đời sống kinh tế - xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính của các quốc gia trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam.
Việt Nam đã chủ động ứng dụng công nghệ 4.0 trong lĩnh vực tài chính, nhằm xây dựng nền tảng quản trị thông minh và cung cấp dịch vụ tài chính hiện đại Đến năm 2025, mục tiêu là hoàn thành Tài chính điện tử và thiết lập nền tảng Tài chính số bền vững, minh bạch dựa trên dữ liệu lớn và hệ sinh thái Tài chính số Ngành Tài chính sẽ đóng vai trò kết nối, chia sẻ dữ liệu, đáp ứng nhu cầu giao dịch tài chính công và khai thác thông tin số cho Chính phủ, người dân, doanh nghiệp và các tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số trong ngành tài chính đã cải thiện đáng kể khả năng phân tích và dự báo tài chính, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả quốc gia và doanh nghiệp Sự chuyển mình này của Việt Nam nhận được sự đón nhận và đánh giá tích cực từ các doanh nghiệp trong và ngoài nước.