Quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện yên định, tỉnh thanh hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO UBND TỈNH THANH HÓA TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC NGUYỄN THỊ THUÝ HẰNG QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN ĐỊNH, TỈNH THANH HOÁ TRO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO UBND TỈNH THANH HÓA

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

NGUYỄN THỊ THUÝ HẰNG

QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ Ở

CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN ĐỊNH, TỈNH THANH HOÁ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI

GIÁO DỤC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THANH HÓA, NĂM 2022

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO UBND TỈNH THANH HÓA

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

NGUYỄN THỊ THUÝ HẰNG

QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ Ở

CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN ĐỊNH,

TỈNH THANH HOÁ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8140114

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trịnh Thuý Giang

THANH HÓA, NĂM 2022

Danh sách Hội đồng chấm luận văn thạc sỹ

(Theo Quyết định số 2218/ QĐ - ĐHHĐ ngày 04 tháng 10 năm 2022

của Hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức)

Học hàm, học vị

họ và tên Cơ quan công tác

Chức danh trong Hội đồng

PGS.TS Nguyễn Thị Hà Lan Trường Đại học Hồng Đức Chủ tịch

TS Cao Thị Cúc Trường Đại học Hồng Đức Phản biện 1

TS Cao Danh Chính Trường ĐH Sư phạm Kỹ Thuật Vinh Phản biện 2

TS Bùi Tuấn Anh Học viện Chính trị (Bộ Quốc phòng) Ủy viên

TS Dương Thị Thoan Trường Đại học Hồng Đức Thư ký

Xác nhận của Người hướng dẫn

Học viên đã chỉnh sửa theo ý kiến của Hội đồng

Ngày 06 tháng 12 năm 2022

PGS.TS Trịnh Thuý Giang

LỜI CAM ĐOAN

Tôixincamđoanđâylàcôngtrìnhnghiêncứucủatôi, cáckếtquảnghiêncứuđượctrìnhbàytrongluậnvănlàtrungthực,kháchquan.Cácthôngtintríchdẫn trongLuậnvăn nàyđềuđược thamkhảo,chỉrõ nguồngốc

Người cam đoan

Nguyễn Thị Thuý Hằng

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN - 1 -

LỜI CẢM ƠN iv

MỤC LỤC v

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ix

DANH MỤC BẢNG BIỂU viii

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Cấu trúc luận văn 6

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 7

1.1 Tổng quan các công trình khoa học có liên quan đến đề tài nghiên cứu 7

1.1.1 Những nghiên cứu về xây dựng văn hoá ứng xử trong trường học 7

1.1.2 Những nghiên cứu về việc quản lý xây dựng văn hoá ứng xử trong trường học 9

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 11

1.2.1 Văn hoá 11

1.2.2 Văn hoá ứng xử 12

1.2.3 Xây dựng văn hoá ứng xử 13

1.2.4 Quản lí xây dựng văn hoá ứng xử 13

1.3 Xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 14

1.3.1 Ý nghĩa, tầm quan trọng của việc xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường

THCS 14

1.3.2 Bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 16

1.3.3 Mục tiêu xây dựng văn hóa ứng xử ở Trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 18

1.3.4 Nội dung xây dựng văn hóa ứng xử ở Trung học cơ sở của văn hóa ứng xử trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 19

1.3.5 Hình thức xây dựng văn hóa ứng xử ở Trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 23

1.4 Quản lí xây dựng văn hoá ứng xử ở trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 25

1.4.1 Vai trò của Hiệu trưởng trong việc xây dựng văn hoá ứng xử trong nhà trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 25

1.4.2 Lập kế hoạch xây dựng văn hoá ứng xử trong nhà trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 26

1.4.3 Quản lý thực hiện mục tiêu xây dựng văn hoá ứng xử trong nhà trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 27

1.4.4 Quản lý thực hiện nội dung xây dựng văn hoá ứng xử trong nhà trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 28

1.4.5 Quản lý thực hiện các hình thức xây dựng văn hoá ứng xử trong nhà trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 30

1.4.6 Quản lý điều kiện, phương tiện xây dựng văn hoá ứng xử trong nhà trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 31

1.4.7 Kiểm tra, đánh giá xây dựng văn hóa ứng xử ở Trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 32

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí xây dựng văn hoá ứng xử ở trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 33

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 33

1.5.2 Các yếu tố khách quan 34

Kết luận chương 1 37

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN ĐỊNH, TỈNH THANH HOÁ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

38

2.1 Khái quát về địa bàn nghiên cứu 38

2.1.1 Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Yên Định 38

2.1.2 Tình hình giáo dục - đào tạo 39

2.1.3 Tình hình giáo dục trung học cơ sở ở huyện Yên Định, Thanh Hoá 40

2.2 Quá trình khảo sát thực trạng 40

2.1.1 Mục tiêu khảo sát 40

2.1.2 Đối tượng khảo sát 41

2.1.3 Nội dung khảo sát 41

2.1.4 Phương pháp khảo sát 41

2.1.5 Chuẩn cho điểm và thang đánh giá 41

2.3 Thực trạng xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ sở, huyện Yên Định, Tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 42

2.3.1 Thực trạng thực hiện mục tiêu xây dựng văn hóa ứng xử ở Trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 42

2.3.2 Thực trạng nội dung xây dựng văn hóa ứng xử ở Trung học cơ sở của văn hóa ứng xử trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 44

2.3.3 Thực trạng các hình thức xây dựng văn hoá ứng xử trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 46

2.4 Thực trạng quản lí xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 47 2.4.1 Thực trạng việc lập kế hoạch xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 48

2.4.2 Thực trạng quản lý thực hiện mục tiêu xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi

mới giáo dục hiện nay 50

2.4.3 Thực trạng quản lý thực hiện nội dung xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 51

2.4.4 Thực trạng quản lý các hình thức xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 54

2.4.5 Thực trạng quản lý điều kiện, phương tiện xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 55

2.4.6 Thực trạng kiểm tra, đánh giá xây dựng văn hóa ứng xử ở trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 57

2.5 Thực trạng yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá 59

2.6 Đánh giá chung thực trạng quản lí xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, Tỉnh Thanh Hoá 62

2.6.1 Mặt mạnh 62

2.6.2 Mặt hạn chế 63

2.6.3 Nguyên nhân của những hạn chế 63

Kết luận chương 2 65

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN YÊN ĐỊNH, TỈNH THANH HOÁ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 66

3.1 Những nguyên tắc xây dựng biện pháp 66

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 66

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 66

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 66

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 67

3.2 Các biện pháp quản lí xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ

sở huyện Yên Định, Tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 67 3.2.1 Nâng cao nhận thức cho các nhà quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh

về sự cần thiết phải quản lí xây dựng văn hoá ứng xử trong các nhà trường trung học cơ sở 67 3.2.2 Lập kế hoạch quản lí xây dựng văn hoá ứng xử trong các nhà trường trung học cơ sở 69 3.2.3 Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý xây dựng văn hoá ứng xử

và năng lực giáo dục văn hóa ứng xử cho cán bộ, giáo viên trong các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá 71 3.2.4 Phối hợp tổ chức các hoạt động giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường trong quản lý xây dựng văn hoá ứng xử trong các trường trung học cơ

sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá 72 3.2.5 Kiểm tra, giám sát và đánh giá trong thực hiện kế hoạch quản lí xây dựng văn hoá ứng xử trong các nhà trường 75 3.2.6 Tổ chức các phong trào thi đua, xây dựng điển hình tiên tiến của các cá nhân, tập thể thực hiện xuất sắc việc quản lý xây dựng văn hoá ứng xử trong các trường trung học cơ sở 78 3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 79 3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất 80

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 89 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 92 PHỤ LỤC P1

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT Các chữ viết tắt Các chữ viết đầy đủ

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Mức độ thực hiện mục tiêu hoạt động xây dựng văn hoá ứng xử ở

các trường THCS huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá 43

Bảng 2.2 Mức độ thực hiện nội dung xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường THCS huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá 44

Bảng 2.3 Mức độ thực hiện các hình thức xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường THC huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá 46

Bảng 2.4 Thực trạng lập kế hoạch xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường THCS huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá 48

Bảng 2.5 Thực trạng quản lý mục tiêu xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, Tỉnh Thanh Hoá 50

Bảng 2.6 Thực trạng quản lý thực hiện nội dung hoạt động xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá 52

Bảng 2.7 Thực trạng quản lý các hình thức xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá 54

Bảng 2.8 Thực trạng quản lý các điều kiện hoạt động xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá 56

Bảng 2.9 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá 59

Bảng 2.10 Ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan và khách quan đến quản lý xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá 61

Bảng 3.1 Đánh giá mức độ cần thiết của các biện pháp đề xuât 82

Bảng 3.2 Tính khả thi của các biện pháp đề xuất 83

Bảng 3.3 Mối quan hệ giữa tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 86

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Văn hoá nhà trường là hệ thống niềm tin, giá trị,chuẩn mực, thói quen và truyền thống hình thành trong quá trình phát triển của nhà trường, được các thành viên trong nhà trường thừa nhận, làm theo và được thể hiện trong các hình thái vật chất và tinh thần, từ đó tạo nên bản sắc riêng cho mỗi tổ chức sư phạm

Văn hoá nhà trường có đầy đủ đặc tính của văn hoá tổ chức song nó có những đặc trưng riêng Văn hoá nhà trường liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần của một nhà trường Nó biểu hiện trước hết trong tầm nhìn,

sứ mạng, triết lý, mục tiêu, các giá trị, phong cách lãnh đạo, quản lý bầu không khí tâm lý Thể hiện thành hệ thống các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứng xử được xem là tốt đẹp và được mỗi người trong nhà trường chấp nhận

Văn hóa ứng xử trong các trường học là một hoạt động giáo dục hệ giá trị, các chuẩn mực văn hóa giúp cho các thành viên trong nhà trường có nhận thức đúng, suy nghĩ, tình cảm, hành vi tốt đẹp, thực hiện văn hóa ứng xử lành mạnh, xây dựng cơ sở để đảm bảo chất lượng giáo dục của Nhà trường Văn hóa ứng xử là một biểu hiện của giao tiếp, là sự phản ứng của con người trước sự tác động của người khác với mình trong một tình huống nhất định được thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ, cách nói năng của con người nhằm đạt kết quả tốt trong mối quan hệ giữa con người với nhau Văn hóa ứng

xử chính là những đặc điểm tính cách của cá nhân được thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ, lời nói của từng cá nhân trong giao tiếp xã hội

Văn hóa ứng xử học đường thực chất là đề cập đến các giá trị, chuẩn mực văn hóa điều chỉnh nhận thức, thái độ, hành vi, tác phong, cử chỉ, lời nói của giáo viên, học sinh, sinh viên trong giao tiếp với mọi người xung quanh Đó

là yếu tố rất quan trọng để rèn luyện nhân cách và giáo dục học sinh, sinh viên

Trước những vấn đề thời sự đó, ngày 03/10/2018, Thủ tướng Chính phủ

đã ban hành Quyết định 1299/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học giai đoạn 2018- 2025” Mục tiêu chung là “Tăng cường xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học nhằm tạo chuyển biến căn bản về ứng xử văn hóa của cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên, học sinh, sinh viên để phát triển năng lực, hoàn thiện nhân cách, lối sống văn hóa; xây dựng văn hóa trường học lành mạnh, thân thiện; nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo; góp phần xây dựng con người Việt Nam: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù, sáng tạo” Theo đó, ngày 12/4/2019, Bộ GD-ĐT ban hành Thông tư số 06/TT-BGDĐT về Quy định quy tắc ứng xử trong cơ

sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông và cơ sở giáo dục thường xuyên; ban hành Kế hoạch triển khai Đề án theo Quyết định số 1506/QĐ-BGDĐT ngày 31/5/2019 với mục đích triển khai Đề án trong toàn Ngành giáo dục đảm bảo kịp thời, hiệu quả Điều này cho thấy, văn hóa ứng xử trong trường học là vấn đề hết sức quan trọng, được cả xã hội quan tâm

Thực tế thời gian qua trong ngành giáo dục đôi lúc còn có một số cán bộ quản lý khi giao tiếp với cấp dưới sử dụng ngôn ngữ nặng nề, cứng nhắc Đôi khi còn bộc lộ tính nóng nảy quát nạt, áp đặt Từ đó tạo ra không khí nặng nề, căng thẳng trong công việc Phê bình cấp dưới không đúng nơi, đúng chỗ, thiếu tế nhị, gây tâm lý căng thẳng dễ dẫn đến mặc cảm và gây hiểu lầm lẫn nhau, hiện tượng mất dân chủ, bằng mặt không bằng lòng vẫn còn xảy ra trong một số các trường học Một số ít giáo viên đôi lúc còn phát ngôn chưa thật sự chuẩn mực, trong các cuộc họp có lúc phát biểu không tuân theo điều hành của chủ trì cuộc họp Học sinh, sinh viên còn một số ít có lối sống thực dụng, buông thả, không coi trọng giá trị đạo đức đã và đang diễn ra nhiều nơi Lôi kéo để đánh nhau, một số khác lại thản nhiên theo dõi việc đánh nhau và quay video đăng lên mạng

Thực hiện sự chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, của UBND và Sở GD&ĐT tỉnh Thanh Hoá, phòng GD&ĐT huyện Yên Định đã có nhiều chủ trương xây dựng

văn hóa nhà trường nói chung và xây dựng VHƯX nói riêng , đến nay đã đạt được nhiều bước tiến nhưng vẫn còn nhiều điểm cần đổi mới và tăng cường

hơn nữa Vì vậy, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Quản lý xây dựng văn hoá ứng

xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường THCS và thực tiễn quản lý xây dựng VHƯX ở các trường THCS huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay,

đề tài đề xuất một số biện pháp quản lý xây dựng VHƯX ở các trường THCS tại địa bàn nghiên cứu đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Xây dựng VHƯX ở các trường THCS trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lí xây dựng VHƯX ở các trường THCS, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

4 Giả thuyết khoa học

Hiện nay, quản lí xây dựng VHƯX ở các trường THCS, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới của giáo dục Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý xây dựng VHƯX ở các nhà trường phù hợp với đặc điểm của trường THCS, quy định của ngành giáo dục, yêu cầu phát triển kinh

tế xã hội địa phương thì sẽ nâng cao được hiệu quả xây dựng VHƯX trong các nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, đáp ứng được đổi mới giáo dục hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu lý luận về quản lí công tác xây dựng VHƯX trong nhà trường trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

- Đánh giá thực trạng quản lí xây dựng VHƯX ở các trường THCS, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

- Đề xuất một số biện pháp quản lí xây dựng VHƯX ở các trường THCS, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn về nội dung nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu quản lí xây dựng VHƯX ở các trường THCS, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay với chủ thể quản lý là Hiệu trưởng các trường THCS và dựa trên Quy tắc ứng

xử của Thông tư 06/2019 của Bộ Giáo dục

6.2 Giới hạn địa bàn nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu tại 5 trường THCS huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa, gồm các trường:

- Trường THCS Yên Thái

- Trường THCS Yên Phong

- Trường THCS Yên Trường

- Trường THCS Định Liên

- Trường THCS Yên Lạc

6.3 Giới hạn về khách thể nghiên cứu

Trong phạm vi đề tài này, chúng tôi lựa chọn mẫu khách thể khảo sát thuộc hai nhóm: Nhóm CBQL và giáo viên tại 5 trường THCS, tổng số khách thể là 130 người

Số lượng cụ thể:

+ Giáo viên: 90

+ Cán bộ quản lý: 40 (CBQL phòng GD, Ban Giám hiệu, tổ trưởng và tổ phó các trường

7 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết được các nhiệm vụ đặt ra, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học sau

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng vào công trình nghiên cứu khoa học các phương pháp phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các vấn đề lý luận trong liên quan đến đề tài, các văn bản chỉ đạo của ngành Giáo dục, sách, báo tạp chí liên quan đến vấn đề lý thuyết về xây dựng VHƯX trong nhà trường để làm cơ sở lý luận cho đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Mục đích điều tra: nhằm thu thập thông tin về thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng và quản lí xây dựng VHƯX trong các trường THCS huyện Yên Định- Thanh Hoá , cũng như kiểm chứng tính khả thi, tính cấp thiết của các biện pháp đề xuất trong đề tài

- Nội dung điều tra: tập trung các vấn đề về thực trạng xây dựng và quản lí xây dựng VHƯX trong trường THCS, huyện Yên Định- tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

7.2.2 Phương pháp đàm thoại

Trao đổi trực tiếp với một số CBQL các nhà trường, giáo viên, phụ huynh về các vấn đề có liên quan đến ứng xử, văn hóa ứng xử, xây dựng văn hóa ứng xử và quản lý xây dựng văn hóa ứng xử nhằm thu thập các thông tin cần thiết

7.2.3 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động giáo dục

Thông qua các hoạt động xây dựng văn hóa ứng xử trong các nhà trường

để làm rõ, bổ sung thêm thực trạng xây dựng và quản lí xây dựng VHƯX ở các trường THCS huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

7.2.4 Phương pháp quan sát sư phạm

Quan sát việc tổ chức và cách thức quản lý xây dựng VHƯX ở các trường

THCS huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay nhằm thu thập các thông tin hỗ trợ phân tích đánh giá thực trạng

7.2.5 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

Tổng kết kinh nghiệm công tác quản lý xây dựng VHƯX ở các trường THCS

huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học để phân tích về định lượng và định tính của kết quả nghiên cứu Sử dụng bảng tính Excel để xử lý, tính toán

số liệu thu được của đề tài

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, luận văn được cấu trúc thành 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lí luận về quản lí xây dựng văn hoá ứng xử ở trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Chương 2 Thực trạng quản lí xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Chương 3 Biện pháp quản lí xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ XÂY DỰNG VĂN HÓA

ỨNG XỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG BỐI CẢNH

ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 1.1 Tổng quan các công trình khoa học có liên quan đến đề tài nghiên cứu

1.1.1 Những nghiên cứu về xây dựng văn hoá ứng xử trong trường học

Thuậtngữ“Vănhoáứngxửởnhàtrường”làmộtkháiniệmmớixuấthiệntrongmấynămgầnđâyvàđượcđềcậpngàymộtnhiềutrongcácdiễnđàncũngnhư các hội thảo Nhưng thực ra bản chất và nội dung của văn hoá ứng xửđãđược các nhà trường ở Việt Nam từ xa xưa xây dựng và trở thành các truyềnthống quý báu của dân tộc ta như: “Tôn sư trọngđạo”, “Kính thầy yêu bạn”,

“Nhấttựvisư,bántựvisư”, Trongquátrìnhxâydựngvàpháttriển,vănhoáứngxửbiểuhiệnngaytrongmọiphươngdiệnQL,trongcáchoạtđộngdạyhọccũng như trong mọi hành vi ứng xử của các thành viên trong nhà trường tạonên sựkhácbiệt,cácdấu ấnriêng củanhà trường

Văn hóa nhà trường cũng thu hút được sự quan tâm lớn của các tác giả Việt Nam Những nghiên cứu ở Việt Nam tiếp cận vấn đề văn hóa nhà trường

từ nhiều góc độ khác nhau Có thể nêu ra một số nghiên cứu sau:

Tác giả Phạm Minh Hạc (1991), đã công bố cuốn sách “Giáo dục ViệtNamtrướcngưỡngcửathếkỷXXI”.Trong cuốnsáchnày tácgiảđãphântíchsâu về giáo dục nếp sống văn hóa cho sinh viên trong học tập, sinh hoạt,vănhóa,tiêudùng vàtrong ứngxử[10].

Tác giả Phạm Minh Hạc (2009), đãtìmhiểu mộtsốvấn đềlýluậnvềxâydựng văn hoá ứng xử ở trong nhà trường cụ thể ông đã chỉ ra: Xây dựng vănhóa ứng xử, văn hóagiao tiếp trong nhà trường đó là cách ứng xử văn minh,thânthiện, biếttôntrọng,quantâmđếnngười khác [11]

Tác giả Lê Gia Khánh (2009), “Văn hóa ứng xử trong nhà trường-Một

biểu hiện của văn hóa học đường” Tác giả nhận định rằng, văn hóa ứng xử

học đường thể hiện tập trung ở phong cách làm việc của hiệu trưởng, cán bộ,

giáo viên, quan niệm, thái độ hành vi, giao tiếp trong các mối quan hệ, các hoạt động của nhà trường…[18]

Tác giả Nguyễn Minh Phụng (2009) đã .phân .tích .một .số .biểu .hiện .tiêu

thay .đổi.giá.trị.sống,.chủ.nghĩa.cá.nhân… [26]

Tác giả Đỗ Thị Hằng Nga (2015), “Một số biện pháp giáo dục văn hóa

Tác giả Nguyễn Duy Phấn (2016), “Văn hóa ứng xử của sinh viên một

chung và VHƯX của sinh viên nói riêng ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạtđộng giáo dục trong nhà trường Xây dựng VHƯX cho sinh viên được xácđịnhlà một trongnhữngyếutố cơbản đểhoànthiệngiátrịkiếnthứcvànhânvăn chothếhệtrẻ

Tác giả Trần Nguyên Hào (2016), “Một số giải pháp giáo dục văn hóa

hóa ứng xử, nhận thức về văn hóa ứng xử, và những biểu hiện trong VHƯXcủasinhviêntrườngđạihọcHàTĩnh, tácgiảcũngđưaranhữnggiảiphápgiáodục vănhóa ứngxửcho sinhviên trườngđạihọc Hà Tĩnh [14]

Tác giả Trần Thị Tùng Lâm (2017) đã đưa ra nhiều giải pháp để nângcao hiệu quả giáo dục văn hóa học đườngcho sinh viên các trường đại học ở

HàNội,trong đónhấnmạnhgiảiphápxâydựnghệgiátrịchuẩnmựccho sinhviênlà giải pháptiênquyết[20]

1.1.2 Những nghiên cứu về việc quản lý xây dựng văn hoá ứng xử trong trường học

Đặng Thị Thuý An, Trần Văn Hiếu (2019) cho rằng văn hoá ứng xử lànhữngtiêuchuẩn,nguyêntắcđược XHthừa nhận,quyđịnhhànhvi,quanhệcủa con người đối vớinhau và đốivớiXH Để hình thànhvà phát triểnnhâncách cho học sinh thì nhà trường phải tổ chức các hoạt động giáo dục toàndiện,trongđócôngtácGDVHƯXgiữvaitròquantrọnghàngđầu.Tuynhiên,

so với yêu cầu đổi mới GD hiện nay, giáo dục THPT huyện Vĩnh Linh vẫncònnhiềuhạnchế, trongđócóchấtlượngGDVHƯX.Từ nghiêncứulý luận

vàkhảosátthựctrạngquảnlýhoạtđộngGDVHƯXchoHScáctrườngTHPThuyệnVĩnhLinhtrongnhữngnămhọcvừaqua,chúngtôiđềxuất7biệnphápquảnlý nhằmnângcao hoạtđộng GD VHƯXcho HS.Cácbiện phápđónếuđược thực hiện đồngbộ sẽ gópphần tíchcựctrong việcnâng cao chấtlượng

GDVHƯXcho HStrênđịabàn huyện[1]

Nguyễn Thị Ngọc Dung (2019)cho rằng Giáodục VHƯX là một trongnhữngnộidung giáodục quan trọng nhằmhìnhthành vàphát triển toàn diện nhân cách HSTH, góp phần xây dựng và phát triển văn hóa trường tiểu họclành mạnh,antoàn,thân thiện, phòng chống bạo lựchọc đường Vìthế, giáodục VHƯX cho HS cần được trường tiểu học quan tâm thực hiện một cáchthườngxuyên [5]

Mỵ Giang Sơn (2020) khi nghiên cứu vấn đề quản lí hoạt động xây dựng văn hóa ứng xử ở trường phổ thông đã cho rằng xây dựng VHƯX là nhiệm vụ quan trọng của trường PT, góp phần tạo môi trường học đường an toàn, lành mạnh, thân thiện cho cả người dạy và người học Hiệu trưởng trường PT quản

lí công tác xây dựng VHƯX trong nhà trường tức là thực hiện các chức năng quản lí (xây dựng kế hoạch, tổ chức bộ máy thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra)

đối với 5 hoạt động cơ bản: hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức về xây dựng VHƯX; hoạt động xây dựng và thực hiện Bộ QTƯX; hoạt động giáo dục VHƯX cho học sinh; hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực ƯX văn hóa

và năng lực giáo dục VHƯX cho tập thể nhà trường; hoạt động phối hợp với gia đình và xã hội trong xây dựng VHƯX Hiệu trưởng cần chú trọng quản lí các nguồn lực về con người, cơ sở vật chất và tài chính hỗ trợ hoạt động xây dựng VHƯX trong nhà trường [27]

Tạ Thị ThuHằng (2020) nghiêncứu một sốbiện pháp quảnlíxây dựngvăn hóa ứng xử ở các trường trung học cơ sở huyện Yên Khánh, tỉnh NinhBình cho rằng quản lí xây dựng văn hóa ứng xử ở trường THCS là một quátrình tác động hợp lí, có mục đích, kế hoạch, hệ thống của chủ thể quản lí(hiệutrưởng)đến đốitượngquảnlí(cán bộ,GV,HStrongnhàtrường)nhằmsửa đổi những giá trị, chuẩn mực chưa phù hợp về giao tiếp Kết quả khảonghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất cho thấy,độingũcánbộquảnlívàGVcáctrườngTHCShuyệnYênKhánh,tỉnhNinhBình đều đánh giá cácbiện pháp là có tính khả thi.Các nhà trường cần thựchiện đồng bộ các biện pháp để nâng cao hiệu quả quản lí xây dựng văn hóaứng xửởcáctrường THCShuyệnYên Khánh,tỉnhNinhBình [15]

Quá trình thu thập tổng hợp, nghiên cứu, phân tích các tài liệu đã tham khảo cho thấy hầu như các công trình, tài liệu đều tập trung vào nghiên cứu những vấn đề VHNT, văn hóa học đường, hiệu quả giáo dục văn hóa học đường, ứng xử văn hóa học đường ở các trường phổ thông, đại học, cao đẳng… Đa số các công trình đã tập trung nghiên cứu về VHƯX, quan niệm, nhận thức về VHƯX, những biểu hiện trong VHƯX và đề xuất các biện pháp nâng cao VHƯX cho HS, SV Trong khi đó những vấn đề nghiên cứu về quản

lý xây dựng VHƯX tại các trường THCS còn hạn chế Vì vậy, đề tài nghiên

cứu “ Quản lí xây dựng VHƯX ở các trường THCS huyện Yên Định, tỉnh

Thanh Hoá trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay” tập trung đi sâu vào

vấn đề xây dựng VHƯX trên cơ sở kế thừa và phát triển những kết quả nghiên

cứu trên nhằm tìm hiểu thực trạng cũng như đề xuất biện pháp quản lý xây dựng VHƯX tại các trường THCS huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá, tạo một môi trường thân thiện, lành mạnh, an toàn

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Văn hoá

Văn hóa theo tiếng Latinh là “cultus” nghĩa là sự trồng trọt Danh từ

“cultus” được hiểu theo hai nghĩa khác nhau “cultusagri” là trồng trọt ngoài đồng (trồng cây) và “cultusannimi” là trồng tinh thần, trồng người

Theo từ điển Tiếng Việt văn hóa được định nghĩa là: “Văn hóa là tổng thế nói chung những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử”

Như vậy theo nghĩa gốc của từ “văn hóa” thì đó là làm cho sự vật, hiện tượng sinh sôi, nảy nở, phát triển theo chiều hướng tốt đẹp

UNESCO (2002) đãđưa ra mộtđịnhnghĩa chínhthức vềvăn hóa:“Vănhóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát sống động mọi mặt của cuộcsống(củamỗi cácnhânvàcáccộngđồng)đãdiễnratrongquákhứ,cũngnhưđangdiễn ra trong hiện tại, qua hàngbao thếkỷ, nó đãcấu thànhnên một hệthốngcácgiátrị,truyềnthống,thẩmmỹvàlốisống,mà dựatrênđótừngdântộctựkhẳng định bảnsắcriêng củamình” [34]

TheotácgiảTrầnQuốcThành(2011),“VHbiểuhiệnchủ yếutrongmốiquan hệgiữa con người với con người,là một dạng chuẩn mựcđiều tiết mốiquanhệgiữangườivớingười.VHquyđịnhcáchứngxửgiữangườivớingười,được conngười thừanhận,duytrìvàphát triểnnó” [28]

Dựa trên những quan niệm và những cách tiếp cận nêu trên có thể hiểu:

Văn hóa là sự sáng tạo của con người, tích lũy lại trong quá trình hoạt động thực tiễn - xã hội, được đúc kết thành hệ giá trị và chuẩn mực xã hội, biểu hiện thông qua vốn di sản văn hóa và hệ văn hóa ứng xử của cộng đồng, làm nên bản sắc riêng của một cộng đồng xã hội Văn hóa không chỉ bao gồm các

tác phẩm nghệ thuật mà còn cả lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, những truyền thống, tín ngưỡng

1.2.2 Văn hoá ứng xử

Theo TrầnNgọcThêm(1999),“văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá

xã hội”[30]

Theo Từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên, “ứng xử là có thái độ,

hành động, lời nói thích hợp trong việc xử sự” [25].

VHƯX là những quy định thành văn và bất thành văn trong tất cả các xã hội Quy định thành văn là những văn bản: luật, quy định, quy tắc, nội quy, quy chế, quy ước, nghị quyết, kế hoạch… Quy định bất thành văn là những tục lệ, tập quán, thói quen truyền thống và uy tín cá nhân”

Như vậy, có thể hiểu, VHƯX là cách thức giao tiếp, đối nhân xử thế của

con người, thể hiện qua thái độ và hành vi của con người đối với tự nhiên, xã hội, bản thân, chịu ảnh hưởng bởi luật pháp, phong tục tập quán, nền văn hóa

xã hội

Để xác định nội dung của văn hóa ứng xử trong nhà trường, có nhiều cách tiếp cận khác nhau Theo đó, cấu trúc của văn hóa ứng xử trong nhà trường gồm:

- Không gian cảnh quan sư phạm của nhà trường: môi trường nơi các hoạt động giao tiếp diễn ra;

- Bầu không khí sư phạm: phản ánh tổng hòa các mối quan hệ giao tiếp trong nhà trường;

- Phong cách ứng xử của GV, HS, cán bộ nhân viên trong nhà trường: thể hiện cách thức ứng xử của các thành viên trong nhà trường, mang tính ổn định, ảnh hưởng đến các hành vi ứng xử hàng ngày;

- Các chuẩn mực về văn hóa ứng xử trong nhà trường;

- Các giá trị văn hóa ứng xử trong nhà trường

1.2.3 Xây dựng văn hoá ứng xử

Xây dựng VH ứng xử là một hoạt động giáo dục có giá trị, có chuẩn mực văn hóa giúp các thành viên trong tổ chức có nhận thức đúng đắn, suy nghĩ, cảm xúc, hành vi tốt đẹp Xây dựng VH ứng xử sẽ tạo ra văn hóa tốt đẹp trong đơn vị và động lực để cải thiện, phát triển nhân cách, đạo đức, trí tuệ và lối sống tốt đẹp của các thành viên trong đơn vị; khuyến khích mọi thành viên trong trường cởi mở, bày tỏ mọi ý kiến của cá nhân, tích cực hoạt động vì sự phát triển chung của mỗi đơn vị

Từ đó theo chúng tôi: Xây dựng văn hóa ứng xử là việc hình thành các

chuẩn mực xã hội về ứng xử có tác dụng định hướng cho thái độ, hành vi của con người trong những tình huống ứng xử nảy sinh với bản thân, với người khác, với thế giới xung quanh

1.2.4 Quản lí xây dựng văn hoá ứng xử

Theo tác giả Nguyễn Lộc “Quản lí là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra công việc của các thành viên trong tổ chức và sử dụng mọi nguồn lực sẵn có của tổ chức để đạt những mục tiêu của tổ chức” [21]

Dựa trên định nghĩa về quản lí và xây dựng văn hóa ứng xử ở trườngTHCS,theo chúng tôi:“Quản lí xây dựng văn hóa ứng xử ở trường THCS là

quanh trong công việc và môi trường hoạt động giáo dục hằng ngày để đạt

Quản lí xây dựng văn hóa ứng xử ở trường THCS là hoạt động hướng đích, có tính mục tiêu rõ ràng Mục tiêu của quản lí xây dựng văn hóa ứng xử

ở trường THCS là sửa đổi những giá trị, chuẩn mực giao tiếp chưa phù hợp với môi trường trường học hiện đại, phát huy, xây dựng những giá trị tốt đẹp trong các mối quan hệ trong nhà trường Tuy nhiên, văn hóa là sản phẩm của một cộng đồng, vì vậy các thành viên trong nhà trường (cán bộ, GV, HS) đều cần tham gia tích cực vào quá trình xây dựng văn hóa ứng xử

1.3 Xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

1.3.1 Ý nghĩa, tầm quan trọng của việc xây dựng văn hoá ứng xử ở các trường trung học cơ sở

VHƯX trong nhà trường nói chung và trường THCS nói riêng đóng vai trò quan trọng không thể thiếu trong trong việc giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống

và ý thức trách nhiệm cho HS, đặc biệt là HS THCS - lứa tuổi ẩm ương

Một môi trường giáo dụclành mạnh là điều kiện tiên quyết để đào tạothế hệtrẻ trởthành những công dân tốt, tài đức vẹn toàn, gópphần thúc đẩychấtlượnggiáodục,hướngtớimộtmôitrườnggiáodụchạnhphúc.XâydựngVHƯXtrong trườnghọc làmột hoạt độnggiáodụccógiátrị,cácchuẩn mựcvănhóađểgiúpcácthànhviêntrong trườngcónhậnthứcđúngđắn,suynghĩ,cảmxúc,hànhvitốtđẹp.XâydựngVHƯXtrongtrườnghọcsẽtạoravănhóahọc đường và động lực để cảithiện, phát triển nhân cách,đạo đức, trítuệ vàlốisốngtốtđẹpcủacácthànhviêntrongnhà trường;khuyếnkhíchmọi thànhviên trong trường cởi mở, bàytỏ mọi ýkiến của cá nhân, tích cựchoạt động

vìsựphát triểnchungcủa nhàtrường [31]

VHƯX tại trường trung học cơ sở đóng ba nhiệm vụ quan trọng sau đây:

- Văn hóa ứng xử tại trường THCS giúp tạo động lực làm việc cho các thành viên trong nhà trường

Nhà trường có VHƯX lành mạnh là một môi trường mà ở đó các thành viên luôn có sự quan tâm, chia sẻ, tin tưởng, hỗ trợ và bao dung với nhau, không tồn tại cách hành xử bạo lực, không diễn ra các hành vi vi phạm đạo đức nhà giáo, không có những sự việc xúc phạm danh dự, nhân phẩm, tính mạng nhà giáo và HS VHƯX đẹp sẽ tạo ra một môi trường cởi mở, thân thiện, tôn trọng lẫn nhau Qua đó, sẽ thúc đẩy làm việc và học tập của các thành viên trong trường, sẽ nâng cao được hiệu quả công việc và chất lượng giáo dục

- VHƯX tại trường THCS giúp hỗ trợ kiểm soát xung đột trong nhà trường

VHƯXlànhmạnhgiúpcácthànhviêntrongnhàtrường chiasẻvới nhau

vềmọimặt,pháttriểnkhảnănghợptáccủacácthànhviêntrongmọilĩnhvực,hoạt động của nhà trường: Chia sẻ quyền lực trong quản lý hoạt động nhàtrường giữa các cấplãnh đạo,chia sẻkinh nghiệm họctậpgiữa các HS, chia

sẻ các hoạt động chuyên môn giữa các GV… tạo môi trường thuận lợi, tincậy, tôn trọng lẫn nhau; ngăn ngừa các hành vi tiêu cực, thiếu tính giáo dụctrong cácnhàtrường

VHƯX tốt đẹp trong nhà trường giúp đảm bảo môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện và phòng, chống bạo lực học đường và sẽ giúp hạn chế những nguy cơ mâu thuẫn và xung đột trong nhà trường Bởi khi chúng ta đã xây dựng được quy tắc ứng xử văn hóa thì đó chính là hành lang pháp lý giúp hạn chế những biểu hiện thiếu lành mạnh

- VHƯX giúp nâng cao chất lượng các hoạt động của nhà trường

Giao tiếp là nền tảng cho mọi hoạt động trong nhà trường Quá trình giao tiếp có hiệu quả, có chuẩn mực tạo niềm tin cho xã hội trong việc thực hiện các chức năng giáo dục; khẳng định thương hiệu nhà trường nâng cao chất lượng dạy và học, khẳng định, hiệu quả hoạt động của nhà trường đối với xã hội, chủ yếu thông qua các sản phẩm giáo dục và đào tạo, trong đó có các phẩm chất năng lực của HS mà văn hóa ứng VHƯX trường học đã góp phần hình thành

1.3.2 Bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Sau 30 năm đổi mới, nền giáo dục nước ta đã đạtđược nhiềuthành tựutrong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát huynhân tố con ngườinhằmthúc đẩysựphát triển của đất nước.Tuy nhiên, bên cạnh nhữngthànhtựu đạt được, chất lượng, hiệu quả GD-ĐT còn thấp so với yêu cầu, nhất làgiáodụcđạihọc,giáodụcnghềnghiệp;hệthốngGD-ĐTthiếuliênthônggiữacác trình độ và giữa các phương thức GD-ĐT, còn nặng lí thuyết, nhẹ thựchành;đàotạothiếugắn kếtvớinghiên cứukhoahọc,sảnxuất, kinhdoanh vànhucầu củathịtrường laođộng;chưachú trọng đúngmứcviệc giáodục đạođức,lốisốngvàkĩ nănglàmviệc;phương phápgiáodục,việcthi,kiểmtravàđánhgiákếtquả họctập cònlạc hậu;quản líGD-ĐTcòn nhiềuyếukém; độingũnhà giáovàcánbộquảnlígiáodụcbấtcậpvềchấtlượng,sốlượngvàcơcấu; một bộphậnchưa theo kịp yêucầu đổimới vàphát triển giáo dục,thiếutâmhuyết, thậmchívi phạmđạođứcnghề nghiệp[2]

Nghị quyết số 29-NQ/TW đã đưa ra quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, nhiệm

vụ và giải pháp để định hướng phát triển giáo dục trong thời kì mới Một hệ thống giải pháp toàn diện và đồng bộ được đưa ra, gồm:

- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lí của Nhà nước đối với đổi mới GD-ĐT;

- Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của GD-ĐT theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực của người học;

- Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi kiểm tra, đánh giá kết quả GD-ĐT, đảm bảo trung thực, khách quan;

- Hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hệ thống giáo dục mở, học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập;

- Đổi mới căn bản công tác quản lí GD-ĐT, đảm bảo dân chủ, thống nhất, tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở GD-ĐT; coi trọng quản

lí chất lượng;

- Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí, đáp ứng yêu cầu đổi mới GD-ĐT;

- Đổi mới chính sách, cơ chế tài chính, huy động sự tham gia đóng góp của toàn xã hội, nâng cao hiệu quả đầu tư để phát triển GD-ĐT;

- Nâng cao chất lượng, hiệu quả nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là khoa học giáo dục và khoa học quản lí;

- Chủ động hội nhập và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong GD-ĐT Đây là những định hướng lớn và đang được các cấp, các ngành triển khai tích cực nhằm tạo nên những bước chuyển căn bản, toàn diện trong giáo dục Việt Nam hiện nay Từ đó, Bộ GD-ĐT đã đề ra nhiều chủ trương nhằm đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đáp ứng yêu cầu mới, khắc phục những hạn chế của giáo dục Việt Nam hiện nay

* Những khó khăn, thách thức đặt ra trong quá trình đổi mới giáo dục Việt Nam hiện nay

Từ thực tiễn giáo dục cho thấy, giáo dục Việt Nam đang có những khó khăn và thách thức sau:

- Khó khăn về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, kinh phí đào tạo trong ngành giáo dục Để thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới, cần giải quyết vấn đề đội ngũ giáo viên thừa, thiếu cục bộ; cơ sở vật chất, trang thiết

bị dạy học ở nhiều địa phương chưa đáp ứng được yêu cầu của môn học

- Côngtácxãhội hóagiáo dục.Bên cạnhnhữngthành tích đãđạtđược,việc thựchiện xã hộihóa giáo dục vẫngặp nhiềukhókhăn, vướng mắcnhư:một số xã, phường, cấp ủy, chính quyền địa phương,đoàn thể và phụhuynh

HS chưachú trọng đến việc học tập của con em mình; chưa nhận thức đúngđắn về vị trí, tầm quan trọng của giáo dục Do hoàn cảnh gia đình khó khănnên một bộ phận HSphải bỏ học để đi làm Mặt khác, việc quản lí công tác

xãhộihóa giáodục cònthiếu biệnphápphù hợp, tínhkhả thi chưacao

- Xu thếhội nhập Sự nghiệp CNH,HĐH đấtnước vàhội nhậpquốc tếđòihỏiphảicónguồnnhânlựcchấtlượngcao,trongkhinguồnlựcđầutưcho

giáodụccủaNhànước cònhạnchế Chấtlượngnguồnnhânlựccòn thấp,đặt

ranhữngtháchthứctrongquátrìnhđổimớiGD-ĐT;khoảngcáchgiàunghèo,

sự phát triển không đều giữa các địa phương là nguyên nhân dẫn đến thiếubình đẳng về cơ hội tiếp cận giáo dục và khoảng cách chất lượng giáo dụcgiữacácđối tượngngười học vàgiữacácvùng miền.Khoảngcách pháttriển

về KT- XH, khoa học và công nghệ, GD-ĐT giữa nước ta và các nước tiêntiếntrongkhuvực,trênthếgiới cóxuhướnggiatăng,hộinhậpquốc tếvàsựpháttriểncủakinhtếthị trườngđanglàmnảysinhnhiềunguycơtiềmẩnnhư

sựthâmnhập lối sốngkhông lành mạnh,làmlu mờ bảnsắcvăn hóa dân tộc;

sựthâmnhậpcủa cácloạidịchvụgiáo dụckémchất lượng,…

- Nguy cơ thương mại hóa giáo dục Đây là hậu quả của việc áp dụng các nguyên tắc kinh tế thị trường một cách quá mức vào giáo dục, coi giáo dục thuần túy là một ngành kinh doanh mang lại lợi nhuận Điều này sẽ làm suy giảm chức năng xã hội của giáo dục, giảm chất lượng giáo dục; đồng thời làm mất đi sự tự do, sáng tạo trong giáo dục Điều này cũng có thể dẫn đến gia tăng bất bình đẳng trong giáo dục, mất dân chủ trong giáo dục Từ những khó khăn, thách thức này, Đảng và nhà nước ta chủ trương định hướng chiến lược đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục: 1) Phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường; 2) Đảm bảo định hướng chủ nghĩa xã hội trong phát triển GD-ĐT [2]

1.3.3 Mục tiêu xây dựng văn hóa ứng xử ở trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Những vấn đề nổi cộm trong thời gian gần đây như bạo lực học đường, xâm hại tình dục trong nhà trường, hiệu trưởng bao che cho hành vi vi phạm

là những biểu hiện của VHƯX chưa đúng hướng trong nhà trường Xuất phát

từ tình hình đó, tháng 10 năm 2018, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án

“Xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học giai đoạn 2018 - 2025” với mục

tiêu chung là tăng cường xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học nhằm tạo chuyển biến căn bản về ứng xử văn hóa của cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân

viên, học sinh, sinh viên Văn hóa ứng xử trong nhà trường được coi là tiền

đề quan để phát triển năng lực, nhân cách của các cá nhân trong nhà trường (cán bộ quản lý, cán bộ giáo viên, nhân viên, học sinh) [26] Đồng thời xây dựng VHƯX trong nhà trường cũng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Các mục tiêu xây dựng VHƯX tại trường THCS gồm những mục tiêu cụ thể sau:

- Giúp cán CBNGNLĐ và học sinh có được nhận thức đúng đắn để ứng

xử có văn hóa trong làm việc, học tập, sinh hoạt và trong các môi trường xã hội khác nhau

- Giúp văn hóa học đường trở nên tốt đẹp hơn, xây dựng môi trường học tập lành mạnh, trong sáng, đầy tính nhân văn, có sức cảm hóa, lan tỏa sâu rộng trong xã hội, góp phần hình thành nhân cách con người mới

- Tạo môi trường thân thiện giúp CBNGNLĐ và học sinh cảm thấy an toàn, cởi mở, biết sẻ chia và chấp nhận những nhu cầu, hoàn cảnh khác nhau

- Góp phần xây dựng VHNT, nhà trường thân thiện, học sinh tích cực

- Góp phần rèn luyện phẩm chất, kỹ năng và thái độ và hành vi phù hợp với đạo đức người học sinh và đạo đức nghề sư phạm

1.3.4 Nội dung xây dựng văn hóa ứng xử ở trung học cơ sở của văn hóa ứng xử trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

* Xây dựng giá trị VH ứng xử trong nhà trường THCS

Giá trịVHƯX là nền tảng của VHƯXtrong nhà trường.Giá trị VHƯXđược thểhiện quamọi hoạt động bềnổi, từ khônggian cảnhquan, cách thứcứngxửđếnchấtlượng cácmối quanhệtrongnhàtrường.GiátrịVHƯXcũng

là cơsở đểxây dựng cácchuẩn mực VHƯXtrong nhà trường.Chính vì vậy,xácđịnhđượcgiátrịVHƯXnào làphùhợpvớinhàtrườngmìnhvàphảnánhđược các giá trị này qua các biểu hiện khác của VHƯX trong nhà trường lànhiệmvụ cầnthiết củangười hiệutrưởng nhà trường

Xây dựng giá trị VHƯX trong nhà trường được thể hiện qua việc nhà trường lựa chọn được các giá trị VHƯX phù hợp với trường mình, truyền bá các giá trị

này tới các thành viên trong nhà trường, và thường xuyên xem xét, đánh giá các giá trị này trong bối cảnh môi trường xã hội - giáo dục luôn thay đổi

Các biểu hiện cụ thể của xây dựng giá trị VHƯX trong nhà trường THCS gồm:

- Nhà trường xác định rõ các giá trị VHƯX phù hợp với cán bộ giáo viên, học sinh của trường

- Nhà trường thường xuyên nhắc lại các giá trị VHƯX này trong các buổi sinh hoạt chung, hoạt động chung của nhà trường

- Cán bộ, giáo viên nhà trường thường kể những câu chuyện về VHƯX trong nhà trường để khẳng định các giá trị VHƯX mà nhà trường đã lựa chọn

- Bộ quy tắc ứng xử trong nhà trường thể hiện rõ các giá trị VHƯX mà nhà trường lựa chọn

- Nhà trường thường xuyên xem xét, đánh giá lại các giá trị VHƯX cho phù hợp với từng đối tượng và hoạt động dạy học của nhà trường

* Xây dựng không gian cảnh quan sư phạm của nhà trường THCS

Không giancảnhquansưphạmcủa nhàtrườngTHCSlàmôi trườngnơicác hoạt động ứng xử trong nhà trường diễn ra Không gian cảnh quan sưphạm của nhà trường bao gồm toàn bộ những điều kiện phục vụ việc giảngdạy và học tập của cán bộ, GV, HS trong nhà trường, bao gồm cả các điềukiệncánhân(nhưtrangphục),điềukiệnlớphọc(cáchbốtríphònghọc,phònglàmviệc),điều kiện khônggian chung (vệ sinhnhàtrường, khônggian xanhtrong trường) Không gian cảnh quan sư phạm cũng bao gồm các điều kiệnphụcvụ việcxây dựngVH ứngxử, như khẩuhiệu, bảngnộiquyquytắcứng

xử,…

Như vậy, các biểu hiện cụ thể của việc xây dựng không gian cảnh quan

sư phạm của nhà trường THCS gồm:

- Trưng bày các khẩu hiệu về VHƯX trong nhà trường

- Trưng bày nội quy, quy tắc ứng xử trong nhà trường ở vị trí dễ quan sát

- Cán bộ giáo viên và học sinh mang trang phục gọn gàng, lịch sự, phù hợp với văn hóa của nhà trường

- Cán bộ giáo viên và HS luôn ý thức giữ nhà trường xanh, sạch, đẹp, an toàn

- Cán bộ giáo viên sắp xếp bài trí phòng làm việc an toàn, khoa học, gọn gàng, sạch sẽ

- Học sinh giữ vệ sinh lớp học

* Xây dựng bầu không khí tâm lý sư phạm của nhà trường THCS

Bầu không khí tâm lý sư phạm của nhà trường THCSthể hiện các mốiquan hệ giữa các thành viên trong nhà trường với nhau và với những ngườibên ngoài.Bầu không khí tâmlý sưphạm thuậnhòa,tích cực,đoàn kếtsẽ làđiều kiện thuận lợi cho sự phát triển nhân cách của các thành viên, tạo nênmôitrường giáodụcthânthiện,gầngũi,vuivẻ,thoảimái,kíchthíchsựkhámphá,sángtạotronghoạt độngdạyvàhọc,đồngthời tạora môitrường thiđualànhmạnh,phát huyđược khảnăngcủacáccánhânvàsứcmạnhcủatậpthể Các biểu hiện cụ thể của việc xây dựng bầu không khí tâm lý sư phạm của nhà trường THCS gồm:

- Cán bộ giáo viên thể hiện sự tôn trọng lẫn nhau trong trao đổi, giao tiếp hàng ngày

- Cán bộ giáo viên giữ mối quan hệ hợp tác tích cực với học sinh, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của học sinh

- Cán bộ giáo viên và HS tránh mỉa mai, chỉ trích, làm tổn thương người khác

- Cán bộ giáo viên và học sinh đặt mình vào vị trí người khác để đối xử phù hợp

- Ban giám hiệu và cán bộ giáo viên thân thiện, chia sẻ chuyên môn, kinh nghiệm và các tình huống sư phạm với đồng nghiệp

- Cán bộ giáo viên tận tâm trong công việc

- Cán bộ giáo viên và học sinh trung thực, tôn trọng lời hứa của mình

* Xây dựng phong cách ứng xử của nhà trường trung học cơ sở

Phong cách ứng xử trong nhà trường THCS thể hiện cách thức ứng xửhàng ngày giữa cán bộ, GV,HS trong nhà trường Phong cách ứng xửtrongnhà trường thường được yêu cầu phải thể hiện tính mô phạm: Cán bộ, GVtrong nhà trường phải làmgương cho học sinh;cách ứng xửcủa cán bộ,GVchínhlàmộthìnhthứcgiáodụcđạođức choHS.Tuynhiên,trongnhàtrườnghiệnđại,phongcách ứngxửtrongnhàtrườngcòncầnmangnhiềugiátrịmới,nhưsựtôntrọng,khiêmtốn,tìnhyêu thương,hướngtớixâydựngtrườnghọcthânthiện, trườnghọc hạnhphúc.

Chính vì vậy, việc xây dựng phong cách ứng xử của nhà trường THCS cần thể hiện cả các giá trị này

Các biểu hiện cụ thể của việc xây dựng phong cách ứng xử của nhà trường THCS gồm:

- Phong cách ứng xử của cán bộ giáo viên và học sinh nhà trường thể hiện sự chân thành, giản dị

- Cán bộ giáo viên và học sinh ứng xử với nhau không phân biệt, kỳ thị

- Cán bộ giáo viên và học sinh thể hiện sự khiêm tốn trong giao tiếp

- Cách ứng xử của cán bộ giáo viên và học sinh thể hiện tình yêu thương, quan tâm lẫn nhau

- Cán bộ giáo viên thể hiện khoan dung, độ lượng với học sinh

- Cán bộ giáo viên và học sinh giải quyết mâu thuẫn, bất đồng một cách bình tĩnh, từ tốn, có tình có lý

* Xây dựng chuẩn mực về văn hóa ứng xử trong nhà trường THCS

Chuẩn mực VHƯX là những quy định giúp định hướng cách ứng xử trong và ngoài nhà trường Hành vi ứng xử được coi là phù hợp khi nó tuân thủ các chuẩn mực về VHƯX trong nhà trường Hành vi ứng xử vi phạm các chuẩn mực này trở thành hành vi không phù hợp, thậm chí thiếu văn hóa Chuẩn mực VHƯX có thể được xây dựng một cách chính thức hoặc không chính thức.Hiệu trưởng cần phát huy vai trò xây dựng VHƯX trong

nhà trường của mình bằng cách xây dựng các chuẩn mực văn hóa ứng xử chính thức

Dựa trên các quy định chung về nề nếp, phong cách ứng xử trong nhà trường, các nhóm, bộ phận, câu lạc bộ của cán bộ, GV và HS có thể tự thiết lập các chuẩn mực riêng, cụ thể hơn cho nhóm mình

Xây dựng chuẩn mực VHƯX trong nhà trường thể hiện ở các quy định, quy tắc chính thức về VHƯX trong nhà trường và việc CBNGNLĐ, học sinh nhà trường nghiêm túc chấp hành các quy định này

Các biểu hiện cụ thể của việc xây dựng chuẩn mực về VHƯX trong nhà trường THCS bao gồm:

- Có các quyết định về xây dựng văn hóa ứng xử trong nhà trường

- Ban hành bộ quy tắc ứng xử cho giáo viên, cán bộ nhân viên

- Ban hành nội quy, quy tắc ứng xử cho học sinh

- Cán bộ giáo viên tự giác, nghiêm túc chấp hành các quy định về văn hóa ứng xử trong nhà trường

- HS tự giác, nghiêm túc chấp hành các quy định về VH ứng xử trong nhà trường

- Nhà trường có quy định rõ ràng về ngôn ngữ, tác phong ứng xử của giáo viên, cán bộ và học sinh

1.3.5 Hình thức xây dựng văn hóa ứng xử ở trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Hình thức xây dựng VHƯX tại trường THCS gồm các cách thức tổ chức hoạt động nhằm duy trì, kế thừa các giá trị, chuẩn mực VHƯX phù hợp, sửa đổi các giá trị, chuẩn mực không còn phù hợp, và xây dựng các giá trị, chuẩn mực mới trong nhà trường THCS

Các hình thức xây dựng VHƯX trong trường THCS ngày càng đa dạng tùy theo tính sáng tạo và tâm huyết của các cán bộ, giáo viên nhà trường Có thể kể ra một số hình thức xây dựng VHƯX tại trường THCS như sau:

- Thông qua dạy học các môn học ở trường THCS

Xây dựng VHƯX có thể được lồng ghép vào các hoạt động dạy học của nhà trường qua giáo dục tích hợp Hình thức lồng ghép, tích hợp có thể được

áp dụng cho cả cán bộ, giáo viên và học sinh, giúp cán bộ, giáo viên hiểu được các giá trị VHƯX của nhà trường, các chuẩn mực, quy định về VHƯX trong nhà trường, và cách thức xây dựng phong cách ứng xử, bầu không khí sư phạm, không gian cảnh quan sư phạm trong nhà trường Ví dụ, trong các buổi họp thường kỳ với cán bộ, giáo viên nhà trường, hiệu trưởng tổ chức các hoạt động sinh hoạt về VHƯX, các giá trị cốt lõi trong quan hệ GV – HS, bạo lực học đường,… Riêng với HS, lồng ghép, tích hợp các nội dung xây dựng VHƯX vào bài học hoặc liên hệ kiến thức ngoài nội dung bài học là những cách để GV dạy HS về các giá trị, chuẩn mực, phong cách ứng xử, …

- Thông qua hoạt động giáo dục trải nghiệm ngoài giờ lên lớp

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp bổ trợ, chuẩn bị, phát huy cho những hoạt động học tập trên lớp Với bản chất là hoạt động tự quản của HS dưới sự chỉ dẫn, giám sát của giáo viên, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp HS phát huy tối đa tính chủ động, tích cực học tập, nâng cao hứng thú học tập và khả năng vận dụng tri thức đã học vào thực tiễn Một số hình thức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phổ biến gồm: Lao động công ích, tham quan danh lam thắng cảnh, bảo tàng, cơ sở sản xuất, tham gia các hoạt động văn hóa nghệ thuật, …

Trong xây dựng VHƯX tại nhà trường THCS, nhà trường có thể thiết kế các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để tuyên truyền đến cán bộ, GV, HS trong nhà trường về những giá trị, phong cách ứng xử phù hợp, như xây dựng các tiết mục văn nghệ, tiểu phẩm về sống có trách nhiệm, tôn sư trọng đạo…;

tổ chức các hoạt động tìm hiểu về truyền thống văn hóa địa phương, chuẩn mực ứng xử trong nhà trường; tổ chức các cuộc thi VHƯX, v.v

- Thông qua các hoạt động chính trị- xã hội

Hiện nay, các trường THCS thường xuyên tổ chức các hoạt động xã hội, văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao gắn với chủ điểm các ngày lễ lớn của dân tộc như: Ngày sinh viên HS, kỉ niệm Ngày Sinh nhật Bác, Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, Ngày Nhà giáo Việt Nam, Ngày Quốc tế phụ

nữ, Ngày giỗ Quốc tổ Hùng Vương… để bảo tồn, duy trì những giá trị văn hóa truyền thống Thông qua các hoạt động này có thể gắn nội dung giáo dục VHƯX cho HS

Phát huy vai trò của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh trong việc tập hợp, tổ chức sinh hoạt, giáo dục thiếu niên nhi đồng theo những chương trình hoạt động xã hội theo chủ điểm có nội dung giáo dục VHƯX cho HS

Tổ chức Đội rất gần gũi với HS, các hoạt động phong trào thường rất có sức lôi cuốn HS tham gia tích cực, qua đó hiệu quả giáo dục VHƯX cho HS sẽ được nâng cao

- Thông qua quá trình triển khai và thực hiện quy tắc ứng xử ở các cơ sở giáo dục do Bộ Giáo dục ban hành

Các cơ sở giáo dục trong huyện thực hiện tổ chức các buổi báo cáo chuyên đề nhằm tác động vào nhận thức của HS về VHƯX Mời các chuyên gia về lĩnh vực giáo dục VHƯX, các chuyên gia tâm lí kể chuyện, trao đổi về các vấn đề VHƯX: các giá trị đạo đức -nhân văn trong cộng đồng, vấn đề về giao tiếp ứng xử trong nhà trường, vấn đề về bạo lực học đường, các kĩ năng sống trong xã hội hiện đại, giáo dục hành vi văn hoá học đường cho HS Các chuyên gia sẽ giáo dục trực tiếp như GV lên lớp truyền đạt tri thức, những chuẩn mực của VHƯX cho HS Hiệu quả của tác động của hình thức này phụ thuộc rất nhiều vào chuyên gia giáo dục tham gia báo cáo chuyên đề, đòi hỏi chuyên gia phải có tri thức, kinh nghiệm, thực sự là tấm gương về VHƯX và phải có sức thuyết phục, lan tỏa đến HS

1.4 Quản lí xây dựng văn hoá ứng xử ở trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

1.4.1 Vai trò của Hiệu trưởng trong việc xây dựng văn hoá ứng xử trong nhà trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Hiệu trưởng chính là người định hướng, là người đứng đầu có tàinăng,cốtcáchvăn hóa,cátínhvànhữngtriếtlý,cókinhnghiệmvàtầmnhìnriêng,

là tiêubiểu cho văn hóa nhà trường, là tâmđiểmthống nhất các giá trịtrongtrường học Mỗinhà trường đều cólịch sửtồn tạivà phát triển; sựtồn tại vàphát triểnqua thời gianđã tạonên những giátrịvăn hóa nhất định mangbản

sắc riêng của nhà trường Chính vì thế, Hiệu trưởng là người nhận ra đâu lànhữnggiátrịVHƯXđíchthực,cốt lõi,cógiátrịđặctrưngcủanhàtrườngtạonên sựkhácbiệtvềbản sắcvới cáctrườngkhácđểnuôi dưỡng,vuntrồng Hiệutrưởng luôn làngười điđầu trong việcthựchiện mụctiêuđãđềra,luôn làtấmgương sángvềđạođức văn hóanhà giáo,là mộtbiểutượng nhâncáchvănhóatiêubiểutrongviệcthựchànhcácgiátrịVHƯXtrongnhàtrường

đểmọithànhviêntintưởngđitheoconđườngđãđượclựachọn,làngườigắnkết mọi thành viên trong nhà trường,người truyềnbá các giá trịVHƯX quangônngữvàhànhđộng,xâydựngcácnghilễphảnánhgiátrịVHƯXcủanhàtrường

Hiệu trưởng phải là người có khả năng nhạy bén, phản ứng nhanh và thích nghi với sự đổi thay của môi trường có khả năng dự đoán và giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình xây dựng VHƯX tại nhà trường

1.4.2 Lập kế hoạch xây dựng văn hoá ứng xử trong nhà trường trung học

cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Lập kế hoạch là hoạt động đầu tiên và tiên quyết trong quá trình quản lý Lập kế hoạch xây dựng VHƯX tại trường THCS là thiết kế các bước, các hoạt động xây dựng VHƯX trong nhà trường nhằm sử dụng tối ưu những nguồn lực đã có

Hiệu trưởng khi lập kế hoạch xây dựng VHƯX tại trường THCS cần thực hiện các công việc sau:

- Nghiên cứu các văn bản chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, phòng giáo dục địa phương về xây dựng VHƯX trong nhà trường, đặc trưng văn hóa - chính trị -

xã hội tại địa phương làm cơ sở xác định mục tiêu, nội dung xây dựng VHƯX của nhà trường mình

- Xác định mục tiêu, nội dung xây dựng VHƯX trong nhà trường phù hợp với pháp luật, định hướng phát triển văn hóa - xã hội của đất nước trong bối cảnh hiện tại và tình hình địa phương

- Phân tích đánh giá thực trạng VHƯX trong nhà trường, xác định được điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức của nhà trường trong xây dựng VHƯX

- Đưa ra các phương án cụ thể để xây dựng VHƯX trong nhà trường

- Xác định các biện pháp, cách thức, con đường cụ thể xây dựng VH ứng trong nhà trường

- Xác định các nguồn lực (nhân lực vật lực tài lực …) phục vụ cho việc xây dựng VHƯX trong nhà trường

Khi xây dựng kế hoạch phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Kế hoạch cần chỉ rõ mục tiêu, cách thức và thời hạn tiếnhành để đạtđượcmụctiêu.Đặcbiệtvớihoạtđộng xâydựngVHƯXlàhoạtđộngdàihơi,

có sựtham giacủa nhiều lựclượng trong và ngoàinhà trường, kế hoạchxâydựng VHƯX trong nhà trường càng cần cụ thể, rõ ràng, chỉ rõ tiến độ thựchiệnvàkếtquảkỳvọng chotừnggiaiđoạnnhằmhiệu quảlậpkếhoạch

- Kế hoạch cần thể hiện các phương án cụ thể để xây dựng VHƯX trong nhà trường Trong kế hoạch tổng thể còn có các kế hoạch cụ thể từng nội dung, phương án như: Tuyên truyền, tập huấn, phối hợp với các đơn vị trong việc thực hiện, kiểm tra đánh giá…

1.4.3 Quản lý thực hiện mục tiêu xây dựng văn hoá ứng xử trong nhà trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường trung học cơ sở là việc hình thành các chuẩn mực xã hội về ứng xử có tác dụng định hướng cho thái độ, hành vi của con người trong những tình huống ứng xử nảy sinh với bản thân, với người khác, với thế giới xung quanh

Quản lý xây dựng VHƯX ở trường trung học cơ sở là sự tác động có định hướng, có mục đích, có hệ thống thông tin của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm tạo ra hoặc gìn giữ, phát triển các giá trị vật chất và các giá trị tinh thần của nhà trường để thực hiện mục tiêu giáo dục và truyền lại cho các thế hệ sau