Bối cảnh xã hội mới hiện nay cũng làm thay đổi khá nhiều những quan niệm và định kiến cũ về vai trò của người đàn ông và người phụ nữ trong tình dục, nhất là trong giới sinh viên, những
Sơ lược tình hình nghiên cứu
Trong bối cảnh toàn cầu, Việt Nam đã tiếp xúc với nhiều nền văn hóa đa dạng, dẫn đến sự thay đổi trong quan niệm về tình dục So với trước đây, khi vấn đề này được xem là kín đáo, ngày nay, tình dục ngày càng trở nên công khai hơn Con người đã cởi mở hơn trong việc thảo luận về tình dục, thể hiện qua sự xuất hiện của nhiều trang web như Tâm sự bạn trẻ và Giadinh.net, cung cấp các chuyên mục về hôn nhân và tình dục.
Vấn đề tình dục cần được chú trọng, đặc biệt trong nghiên cứu sinh sản của con người Các phương pháp phòng tránh thai đã được phát triển nhằm kiểm soát gia tăng dân số Bên cạnh đó, tình dục cũng là một trong những nguyên nhân lây lan các bệnh như HIV/AIDS Do đó, sự quan tâm đến tình dục ngày càng tăng lên vì nó liên quan đến nhiều vấn đề xã hội khác.
Nội dung của bài viết cho thấy rằng lĩnh vực này đã phát triển thành một khoa học thực sự và hiện đang thu hút sự quan tâm nghiên cứu từ nhiều chuyên gia.
Nghiên cứu về tình dục ở Việt Nam hiện nay còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào các vấn đề như sống thử, quan niệm về trinh tiết và bạo lực tình dục do bất bình đẳng giới Mục tiêu của các tác phẩm này là tìm hiểu thái độ của người Việt Nam đối với tình dục trong bối cảnh kinh tế xã hội hiện tại, nhằm giảm thiểu các vấn đề như nạo phá thai và lây truyền bệnh qua đường tình dục Tuy nhiên, các nghiên cứu về tình dục như một nhu cầu bình thường của con người và bản sắc tình dục của người Việt Nam vẫn chưa được khai thác sâu sắc.
Vấn đề giới đã trở thành một chủ đề quan trọng từ những năm 1960 với sự ra đời của phong trào nữ quyền, mở ra nhiều nghiên cứu xã hội học về phụ nữ Ban đầu, các nghiên cứu tập trung vào việc lấp đầy khoảng trống tri thức do thiên vị giới để lại, sau đó chuyển sang các khía cạnh quan trọng như công việc, làm mẹ và bạo lực giới Tại Việt Nam, nghiên cứu giới ngày càng phát triển, đặc biệt sau khi luật bình đẳng giới được ban hành năm 2006, với nhiều lĩnh vực như chính trị, kinh tế và hôn nhân gia đình Các nghiên cứu như của Nguyễn Hữu Minh và Trần Thị Vân Anh về phụ nữ trong lãnh đạo, Đỗ Thiên Kính về bất bình đẳng giáo dục, và Hoàng Kim Ngân về thực hiện bình đẳng giới ở miền núi cho thấy sự tiến triển nhưng vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại như bạo lực gia đình và việc làm cho phụ nữ, đặc biệt ở nông thôn Định kiến giới vẫn dai dẳng qua nhiều thế hệ, và theo Trần Thị Anh Thư, việc đạt được bình đẳng giới thực sự vẫn còn là một thách thức lớn.
Bài viết của Mai Huy Bích (2009) nhấn mạnh sự thay đổi trong quan niệm về giới, đặc biệt là trong phân công lao động và cách nhìn nhận năng lực, vị thế, cũng như vai trò của nữ giới từ gia đình đến xã hội.
2.1 M ối quan hệ giữa định kiến giới, b ình đẳng giới v à tình d ục
Vấn đề tình dục tại Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều khoảng trống, nhưng đã có những nghiên cứu đáng chú ý, như tác phẩm "Chuyên dễ đùa khó nói" của Khuất Thu Hồng, Lê Bạch Dương và Nguyễn Ngọc Hường Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu cách thức kiến tạo tình dục trong xã hội Việt Nam đương đại thông qua quan niệm, thái độ và hành vi tình dục Tác giả đã trình bày tình dục như một kiến tạo xã hội, phản ánh sự thay đổi trong quan niệm về tình dục từ thời Nho giáo đến thời kỳ xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là quan niệm về trinh tiết của phụ nữ qua các thế hệ Phân tích các cuộc phỏng vấn cho thấy thế hệ hội nhập (15-24 tuổi) cho rằng phụ nữ có quyền yêu cầu quan hệ tình dục, trong khi nhóm nam cùng độ tuổi không coi trọng vấn đề trinh tiết, xem đó là nhu cầu bình thường Ngược lại, các nhóm tuổi khác vẫn coi trọng trinh tiết Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng không có sự khác biệt trong quan niệm về nhu cầu tình dục giữa nam và nữ ở các nghề nghiệp khác nhau Phương pháp nghiên cứu định tính đã giúp hiểu sâu hơn về suy nghĩ cá nhân và sự khác biệt trong quan niệm tình dục giữa hai giới.
Bài viết từ tạp chí Giới & Tình dục – Sức Khỏe Tình dục của tác giả Phan Thị Thu Hiền nêu rõ các chuẩn mực đạo đức và đức hạnh của người phụ nữ trong hôn nhân tại một vùng nông thôn Những chuẩn mực này cho rằng phụ nữ có hành vi thân thiện với đàn ông khác không phải chồng là thiếu đứng đắn, và họ phải giữ gìn trinh tiết cho đến khi kết hôn Phụ nữ không nên có nhiều hiểu biết về tình dục, nếu không sẽ bị nghi ngờ về sự trong trắng Họ cũng không được chủ động khởi xướng trong quan hệ tình dục để tránh bị coi là dâm đãng Những quan điểm này không chỉ được đồng thuận bởi nam giới mà còn được chính phụ nữ chấp nhận Nghiên cứu sử dụng phương pháp thảo luận nhóm, phỏng vấn sâu và quan sát, với mẫu ngẫu nhiên từ danh sách quản lý dân số kế hoạch hóa gia đình của xã nông thôn Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị, gồm 81 đơn vị mẫu cả nam và nữ.
Nghiên cứu "Sự im lặng của phụ nữ và sự hòa thuận trong gia đình: Thái độ và hành vi tình dục của phụ nữ nông thôn có gia đình" của tác giả Vũ Song Hà, đăng trên tạp chí Giới & Tình dục – Sức Khỏe, nhằm tìm hiểu hành vi tình dục và vai trò giới tại huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình Kết quả cho thấy tư tưởng phục tùng tình dục của phụ nữ phần lớn do quan điểm cho rằng quyền tình dục thuộc về nam giới Mặc dù các cặp vợ chồng trẻ có xu hướng cởi mở hơn, phụ nữ vẫn mong muốn chồng thể hiện sự quan tâm về vấn đề tình dục nhưng thường e ngại khi trao đổi Chỉ 8 trong số 25 phụ nữ được phỏng vấn thừa nhận đã có trao đổi tình dục với chồng Nhiều người cho rằng phụ nữ có thể khởi xướng nhưng thực tế rất ít người dám làm điều này do ngại ngùng và cảm giác xấu hổ, trong khi một số khác không cảm thấy có nhu cầu khởi xướng.
Báo cáo chuyên đề của Tổng cục Thống kê Việt Nam năm 2009 chỉ ra rằng thái độ của thanh thiếu niên Việt Nam đối với tình dục trước hôn nhân đang có xu hướng cởi mở hơn, đặc biệt là ở nam giới, những người đã kết hôn, và những thanh niên sống tại khu vực thành thị Sự phát triển và hội nhập xã hội đã dẫn đến việc chấp nhận tình dục trước hôn nhân gia tăng, nhất là ở những nhóm không bị bạn bè tác động để tránh xa vấn đề này Nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng việc tiếp cận với phim ảnh và sách báo khiêu dâm có ảnh hưởng đến quan niệm về tình yêu và tình dục của giới trẻ, đặc biệt tại xã Đồng Bằng Sông Hồng, nơi có nhiều thanh niên chưa kết hôn nhưng đã có quan hệ tình dục.
Nghiên cứu tại Hà Nam nhằm làm rõ quan điểm về tình yêu và tình dục trước hôn nhân trong bối cảnh xã hội đang chuyển đổi, đặc biệt là ở cộng đồng Trịnh Xá Kết quả cho thấy hơn 90% người được phỏng vấn không đồng ý với việc có quan hệ yêu đương mà không có ý định kết hôn, và họ cũng không chấp nhận hành vi tình dục trước hôn nhân Sự khác biệt rõ rệt giữa nam và nữ trong quan điểm này cho thấy định kiến xã hội vẫn nặng nề hơn đối với phụ nữ Cụ thể, 75,9% nữ giới và 65,2% nam giới không đồng ý với quan hệ tình dục trước hôn nhân, cho thấy phụ nữ có quan điểm khắt khe hơn Hơn nữa, 82,6% nữ giới không cho rằng việc có tình dục trước hôn nhân với người có ý định kết hôn là bình thường, trong khi tỷ lệ này ở nam giới chỉ là 74,6% Điều này phản ánh rõ ràng rằng định kiến xã hội về tình yêu và tình dục trước hôn nhân vẫn còn mạnh mẽ trong giới trẻ Trịnh Xá hiện nay.
Tác phẩm "Ép buộc tình dục trong hôn nhân từ quan điểm của nam giới" của Vũ Hồng Phong (tạp chí Giới & Tình dục, số 10/2006) chỉ ra rằng đa số đàn ông không coi việc ép buộc tình dục trong hôn nhân là vấn đề, mà chỉ áp dụng cho những người không phải là vợ mình Họ cho rằng phụ nữ nên tỏ ra bị động trong tình dục và chiều chồng ngay cả khi không muốn để bảo vệ hạnh phúc gia đình Nghiên cứu tại huyện Yên Mô, Ninh Bình, với 25 phụ nữ đã có gia đình và 6 người chồng, cho thấy nhóm người trẻ dưới 35 tuổi cởi mở hơn trong việc khởi xướng và trao đổi về tình dục Phụ nữ trong nghiên cứu cảm thấy tình dục là điều họ cho đi, không phải là điều được đòi hỏi Đàn ông cho rằng vợ có thể từ chối tình dục nhưng không nên thường xuyên, trong khi phụ nữ e ngại từ chối vì sợ rạn nứt gia đình Nghiên cứu cũng chỉ ra sự bất bình đẳng giới trong tình dục ngoài hôn nhân, với sự chấp nhận cho nam giới ngoại tình nhưng không cho phụ nữ Đề tài "Khác biệt giới trong quan niệm về tình dục và đánh giá về người bạn đời" của Phan Diệu Ly (Tạp chí Sida, 2007) phân tích sự khác biệt trong quan niệm về tình dục giữa nam và nữ, cho thấy phụ nữ bị đánh giá khắt khe hơn về tình dục trước hôn nhân, trong khi nam giới dễ chấp nhận hơn.
2.2 Tình d ục trong quan niệm của sinh vi ên
Hiện nay, có nhiều nghiên cứu về tình dục của sinh viên, đặc biệt là sự tham gia của họ Một ví dụ điển hình là đề tài “Sinh viên trường ĐHKHXH&NV TPHCM với vấn đề tình dục trước hôn nhân hiện nay” do nhóm sinh viên Trần thực hiện.
Nghiên cứu của Văn Vạn, Phạm Văn Sĩ và Lê Thị Ngọc Mến từ khoa Giáo dục học trường ĐHKHXH&NV TPHCM cho thấy phần lớn sinh viên đánh giá tiêu cực về tình dục trước hôn nhân, coi đây là hành vi trái với thuần phong mỹ tục Sinh viên vẫn giữ quan điểm cao về vai trò của trinh tiết, xem đó không chỉ là khái niệm sinh học mà còn là biểu hiện của phẩm chất đạo đức Hầu hết đều nhận thức rằng trinh tiết có tầm quan trọng lớn trong đời sống hôn nhân, và cả nam lẫn nữ đều đồng thuận về giá trị này, không có sự chênh lệch đáng kể trong ý kiến Luận văn thạc sĩ xã hội học của Trương Thị Thúy Hạnh cũng đề cập đến thực trạng nhận thức và hành vi về tình dục cùng các biện pháp tránh thai của sinh viên tại các trường đại học ở Hà Nội hiện nay.
Năm 2009, nghiên cứu cho thấy sinh viên ngày nay có cái nhìn cởi mở hơn về quan hệ tình dục (QHTD), họ không ngại ngần khi thảo luận về vấn đề này Gần một nửa số nam sinh trong cuộc khảo sát ủng hộ việc QHTD trước hôn nhân, trong khi tỷ lệ nữ sinh tán thành thấp hơn Đáng chú ý, tỷ lệ sinh viên đã có QHTD cũng khá cao Phần lớn ý kiến cho rằng việc QHTD trước hôn nhân của sinh viên hiện nay xuất phát từ xu hướng sống thử đang ngày càng phổ biến, và họ coi QHTD như một nhu cầu sinh hoạt bình thường trong cuộc sống.
2.3 Gi ới có tác động tới quan niệm t ình d ục của sinh vi ên
Mục đích và nhiệm vụ của đề tài
3.1 m ục đích của đề tài
Khám phá các định kiến giới về tình dục trong sinh viên thông qua nhận thức, thái độ và hành vi của họ đối với vấn đề tình dục hiện nay.
Lí giải vì sao trong giới sinh viên lại tồn tại những định kiến đó
Nghiên cứu thu thập thông tin định lượng về nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên liên quan đến tình dục nhằm đánh giá thực trạng bản sắc tình dục trong nhóm đối tượng này Qua đó, nghiên cứu cũng chỉ ra những định kiến giới về tình dục đang tồn tại trong cộng đồng sinh viên.
Thu thập thông tin định tính để tìm hiểu vì sao sinh viên lại có những định kiến giới trong tình dục.
Đối tượng và khách thể nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu Định kiến giới trong tình dục của sinh viên trường đại học Mở- TP HCM
Khách thể nghiên cứu được chia thành 2 nhóm:
+ nhóm nam sinh viên trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh Nhóm nam bao gồm sinh viên của nhiều khoa khác nhau
+nhóm nam sinh viên trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh Nhóm nữ bao gồm sinh viên của nhiều khoa khác nhau.
cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu
Các vấn đề xã hội luôn mang tính lịch sử và được nhìn nhận khác nhau theo từng thời kỳ Điều này chứng tỏ tính vận động và biến đổi của các hiện tượng xã hội Vì vậy, các vấn đề xã hội không bao giờ lỗi thời nếu được xem xét từ góc độ hiện tại Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể hiểu rõ sự vận động và biến đổi của các hiện tượng xã hội, theo quan điểm của các nhà nghiên cứu thuộc trường phái thuyết kiến tạo xã hội.
Ngày nay, tình dục được nghiên cứu như một khoa học thực thụ, mang lại ý nghĩa lớn cho sự phát triển xã hội Các nghiên cứu đã phát minh ra nhiều biện pháp tránh thai, giúp thay đổi quan niệm về tình dục, không còn chỉ là phương pháp tái sản xuất con người mà còn là một khía cạnh quan trọng trong đời sống con người.
Xem xét tình dục như một hiện tượng xã hội, chúng ta có thể nhận thấy sự thay đổi và phát triển trong quan niệm của người Việt Nam về vấn đề này.
Theo các tác giả Khuất Thu Hồng, Lê Bạch Dương và Nguyễn Ngọc Hưởng, tình dục được nhìn nhận như một hiện tượng mang tính lịch sử-văn hóa Sự đa dạng trong biểu hiện của tình dục giữa các nền văn hóa khác nhau cho thấy rằng ngay cả trong cùng một nền văn hóa, quan điểm về tình dục cũng có thể khác nhau giữa các nhóm người với điều kiện sống khác nhau Do đó, xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc định hình cách chúng ta suy nghĩ về tình dục.
Theo các tác giả, tình dục được hình thành từ hai yếu tố chính: diễn ngôn và kịch bản tình dục Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển của công nghệ thông tin, văn hóa Việt Nam đang tiếp biến mạnh mẽ với các nền văn hóa thế giới, đặc biệt là văn hóa phương Tây, nơi tình dục được coi là nhu cầu thiết yếu của con người mà không bị ràng buộc bởi định kiến văn hóa.
Văn hóa đã góp phần thay đổi cách nhìn nhận về tình dục ở Việt Nam, giúp nó được gọi tên một cách rõ ràng và công khai, thay vì những cách diễn đạt mập mờ và riêng tư Điều này cho phép các vấn đề liên quan đến tình dục được thảo luận một cách khoa học và minh bạch hơn.
Quá trình tiếp biến văn hóa ảnh hưởng đến cách cá nhân tiếp thu các khuôn mẫu ứng xử tình dục từ khi sinh ra cho đến khi qua đời Mỗi người sẽ điều chỉnh những khuôn mẫu này để phù hợp với nhu cầu cá nhân, đồng thời nhận thức được các xu hướng không được chấp nhận trong văn hóa của họ Trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam cần xem xét sự ảnh hưởng của các nền văn hóa nước ngoài bên cạnh văn hóa dân tộc truyền thống khi tiếp thu các khuôn mẫu tình dục.
Quan điểm về nhận thức- thái độ- hành vi
Nhận thức và kiến thức là kết quả của quá trình học hỏi trong suốt cuộc sống Kiến thức không tự nhiên xuất hiện mà cần được hình thành qua việc cá nhân chủ động hoặc thụ động tiếp thu thông tin từ các nguồn có sẵn.
Kiến thức về tình dục được hình thành từ nhiều nguồn thông tin khác nhau mà cá nhân có thể tiếp cận, bao gồm ảnh hưởng từ gia đình, nhà trường, nhóm bạn bè, các nhóm tham khảo, phương tiện truyền thông và môi trường sống hiện tại.
Kinh nghiệm cá nhân và kiến thức từ các kênh thông tin giúp hình thành thái độ của chúng ta, bao gồm việc yêu hay ghét, ủng hộ hay phản đối, hoặc có quan điểm trung lập về vấn đề quan hệ tình dục của sinh viên.
Tri thức và thái độ của sinh viên về quan hệ tình dục sẽ ảnh hưởng đến hành vi của họ, bao gồm cả việc quyết định hành động hay không hành động Khả năng này còn phụ thuộc vào mức độ tương tác của sinh viên với các kênh thông tin, tức là độ gần gũi hay xa cách với những nguồn thông tin đó.
6.1.3 Câu hỏi và giả thuy ế t nghiên c ứ u
- Nữ giới và nam giới đang có những định kiến giới về tình dục nào?
6Tình dục chuyện dễ đùa khó nói, 2009, trang 41
- Sự khác nhau giữa nam và nữ về vấn đề định kiến giới là gì?
- Tại sao lại có sự khác biệt đó?
Sinh viên có thể thu thập nhiều kiến thức về tình dục từ nhiều nguồn thông tin khác nhau Tuy nhiên, việc tìm hiểu chủ yếu qua internet dẫn đến độ chính xác của thông tin mà họ tiếp nhận không cao.
Giới tính có ảnh hưởng tới các định kiến giới về tình dục của sinh viên, trong đó:
Nam giới không có định kiến về tình dục đối với cả nam và nữ, và họ thể hiện thái độ đồng tình với việc cả hai giới đều có quyền thực hiện các hành vi tình dục.
Nữ giới thường phải đối mặt với nhiều định kiến về tình dục, và ngày càng trở nên khắt khe hơn với bạn tình trong các vấn đề liên quan Những định kiến này không chỉ phản ánh sự lo lắng mà còn đóng vai trò như hàng rào bảo vệ họ khỏi những tác hại tiềm ẩn của quan hệ tình dục.
Biến độc lập Biến phụ thuộc
Kiến thức tình dục Thái độ tình dục Hành vi tình dục
Tình dục không chỉ đơn thuần là hành vi giao hợp giữa nam và nữ mà còn bao gồm nhiều hình thức khác nhằm tìm kiếm khoái cảm, như sử dụng tay, miệng hoặc các bộ phận khác của cơ thể Nó cũng liên quan đến những suy nghĩ tạo ra khoái cảm tình dục, theo định nghĩa tại Hội nghị thế giới lần thứ 13 ở Tây Ban Nha vào năm 1997.
