Tư tưởng Hồ Chí Minh về công nghiệp hóa XHCN và vai trò của nhà nước trong quá trình CNH ở nước ta hiện nay

NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH PAGE MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa 2 1 1 Quan điểm Hồ Chí Minh về tính tất yếu và bản chất của.

1.1 Quan điểm Hồ Chí Minh về tính tất yếu và bản chất của

công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa

2

1.2 Quan điểm Hồ Chí Minh về mục tiêu, nội dung của công

nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa

7

1.3 Quan điểm Hồ Chí Minh về các bước tiến hành công

nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa nền kinh tế đất nước

9

1.4 Quan điểm Hồ Chí Minh về vai trò công nghiệp hoá xã hội

chủ nghĩa đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc

10

1.5 Quan điểm Hồ Chí Minh về lực lượng của công nghiệp

hóa xã hội chủ nghĩa

12

2 Vai trò của Nhà nước trong quá trình công nghiệp hoá ở

nước ta hiện nay

15

2.1 Điều chỉnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế cho phù hợp với

bước đi của công nghiệp hoá, hiện đại hoá

15

2.2.

Quan tâm củng cố và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực 17

2.3 Chú trọng nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước

Nước ta đang bước vào giai đoạn đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước với những thành tựu vô cùng to lớn và quan trọng Thànhtựu đó đã và đang nâng tầm vị thế của nước ta trên trường quốc tế Thành côngcủa công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hôm nay là tổnghòa của các nguyên nhân, trong đó việc vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ ChíMinh về công nghiệp hóa vào nền kinh tế quốc dân là một trong những yếu tốhết sức quan trọng Chính những quan điểm, tư tưởng của Người về công nghiệphóa đã góp phần soi sáng đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã đi xa, nhưng nghiên cứu, học tập tưtưởng, quan điểm của Người nói chung, về công nghiệp hóa nền kinh tế nói

riêng có ý nghĩa lý luận và thực tiễn vô cùng to lớn Do vậy tôi chọn vấn đề “Tư tưởng Hồ Chí Minh về CNH XHCN và vai trò của nhà nước trong quá trình CNH ở nước ta hiện nay” làm tiểu luận.

NỘI DUNG

1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa 1.1 Quan điểm Hồ Chí Minh về tính tất yếu và bản chất của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa

Lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin chỉ ra rằng, công nghiệp hóa xã hội chủnghĩa là vấn đề có tính quy luật phổ biến với tất cả các nước đi lên chủ nghĩa xãhội Chính vì vậy, ngay sau khi Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười thànhcông, lần đầu tiên trong lịch sử thế giới và lịch sử phong trào công nhân quốc tế,V.I Lênin đã soạn thảo một chương trình hành động xây dựng tiềm lực pháttriển của chủ nghĩa xã hội trong phạm vi một nước với ba nội dung cơ bản: côngnghiệp hoá đất nước, hợp tác hoá nông nghiệp và cách mạng vǎn hoá, tư tưởng

Cả ba nội dung này đan kết với nhau trong một chỉnh thể thống nhất và việcthực hiện chúng sẽ đem lại một diện mạo toàn vẹn của xã hội xã hội chủ nghĩa.Trong đó, V.I.Lênin đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò nền tảng của công nghiệp vàcông nghiệp hoá Người xác định nó vừa như một tiền đề, vừa như một đặctrưng nổi bật của xã hội tương lai Lênin cho rằng: “Chủ nghĩa cộng sản làChính quyền Xô viết cộng với điện khí hoá toàn quốc Chỉ khi nào nước ta đãđiện khí hoá, chỉ khi nào công nghiệp, nông nghiệp và vận tải đã đứng vững trên

cơ sở kỹ thuật của đại công nghiệp hiện đại, thì lúc đó, chúng ta mới có thể đạtđược thắng lợi hoàn toàn”1 Điều này có nghĩa là cơ sở kinh tế duy nhất có thể

có được của chủ nghĩa xã hội là nền đại công nghiệp cơ khí Đại công nghiệphiện đại, theo Lênin có nghĩa là điện khí hoá toàn nước Nga Ở đây, dưới góc độkhái quát hoá, Lênin đã đồng nhất điện khí hoá với công nghiệp hoá Quá trìnhthực hiện công nghiệp hóa sẽ tạo ra cơ sở vật chất duy nhất của chủ nghĩa xã hộichỉ có thể là nền đại công nghiệp cơ khí có khả nǎng cải tạo cả nông nghiệp

Trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin về công nghiệp hóa, trong thờigian đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã từng chứng kiến công nghiệp hóa

tư bản chủ nghĩa ở nhiều nước tư bản chủ nghĩa và công nghiệp hóa xã hội chủ

1 V.I.Lênin: Toàn tập, Nxb.CTQG-ST, Hà Nội, 2006, t.44, tr.60

nghĩa ở Liên Xô, Người đã vận dụng, phát triển lý luận công nghiệp hóa xã hộichủ nghĩa ở nước ta trên nhiều nội dung.

Hồ Chí Minh nhận thức rất rõ vai trò đòn bẩy của sản xuất công nghiệptrong quá trình vận động của xã hội loài người Quan niệm của Người về côngnghiệp hoá gắn chặt với quan niệm chung về chủ nghĩa xã hội và con đường đilên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Từ những nǎm 20 của thế kỷ XX, Hồ Chí Minh xác định con đường giảiphóng dân tộc phải gắn liền với chủ nghĩa xã hội; độc lập dân tộc gắn liền vớichủ nghĩa xã hội là quy luật của cách mạng Việt Nam Sau nǎm 1954, miền Bắcđược giải phóng, tiến lên chủ nghĩa xã hội, Hồ Chí Minh đã nhiều lần khẳngđịnh: miền Bắc nước ta đang từ chế độ dân chủ nhân dân tiến dần lên chủ nghĩa

xã hội Quá độ lên chủ nghĩa xã hội là một quá trình lịch sử tự nhiên, được quyđịnh bởi các nhân tố thời đại và quy luật vận động cách mạng của một nước doĐảng cộng sản - chính đảng của giai cấp công nhân, đội quân tiên phong củanhân dân lao động - lãnh đạo Nǎm 1946, khi trả lời các nhà báo nước ngoài vềcác đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội với tư cách một chế độ xã hội vàmột trình độ phát triển của nền vǎn minh hiện đại, Hồ Chí Minh đã nhận địnhngắn gọn nhưng hết sức sáng rõ: “Muốn cho chủ nghĩa cộng sản thực hiện, cầnphải có kỹ nghệ, nông nghiệp và tất cả mọi người đều được phát triển hết khảnǎng của mình Ở nước chúng tôi, những điều kiện ấy chưa đủ”2 Kỹ nghệ (thựcchất là công nghiệp) được Hồ Chí Minh xem như là một trong ba điều kiện quyếtđịnh sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản Do những đặc thùriêng, Việt Nam còn chưa hội đủ các tiền đề sẵn có, nhất là kỹ nghệ Trong đó, đặcđiểm lớn nhất, bao trùm nhất của nước ta khi bước vào thời kỳ quá độ, chi phối cácđặc điểm khác và quyết định phương thức quá độ, phát triển gián tiếp theo kiểu “rútngắn” là nước ta “từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hộikhông phải kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa”3

2 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQG-ST, Hà Nội, 2011, tập 4, tr.325

3 Sđd, tập 12, tr.411

Hồ Chí Minh giải thích rõ hơn đặc điểm lớn nhất này và biểu hiện của nótrong từng lĩnh vực cụ thể Trong kinh tế, tính chất lạc hậu của nền kinh tế quốcdân thể hiện không chỉ ở trình độ lực lượng sản xuất, phân công lao động xã hội,

mà còn ở quy mô tổ chức, cách thức quản lý sản xuất, cơ cấu ngành kinh tế Sau khi rút đi, đế quốc Pháp để lại cho ta một nền kinh tế nghèo nàn Trongnông nghiệp thì sản xuất nhỏ chiếm đại bộ phận, đất đai phân tán, manh mún,một bộ phận nông dân không có ruộng đất cày cấy, sản xuất tự cung tự cấp, kỹthuật vô cùng lạc hậu, nǎng suất thấp Công nghiệp thì rất nhỏ bé, lẻ tẻ, rời rạc,phân bố không đều, nhất là công nghiệp cơ khí, chế tạo máy - xương sống củatoàn ngành công nghiệp nói chung Công nghiệp và nông nghiệp lại bị tàn phánặng nề trong nhiều nǎm chiến tranh Nền tảng kinh tế lạc hậu quy định một cơcấu xã hội - giai cấp tương ứng ở nước ta, giai cấp công nhân là lực lượng lãnhđạo, đóng vai trò quan trọng trong toàn bộ tiến trình cải tạo và xây dựng chủnghĩa xã hội, nhưng mới chiếm một tỷ lệ nhỏ trong dân cư, đại bộ phận là nôngdân, tiểu tư sản, người buôn bán nhỏ, tiềm lực kinh tế hạn chế Trong đời sốngvǎn hoá tinh thần, tuyệt đại bộ phận nhân dân mù chữ, ý thức hệ phong kiến, tưtưởng thực dân còn nặng nề, phong tục tập quán lạc hậu còn chi phối suy nghĩ,đời sống tinh thần của nhiều người Xuất phát từ đặc điểm lớn nhất này, Hồ ChíMinh nhận thức rất rõ chức nǎng kinh tế - xã hội của thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội là phải tạo được những tiền đề kinh tế khách quan, làm nền tảngcho sự vận hành của chế độ xã hội mới Vì thế nội dung cơ bản của toàn bộ thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được Hồ Chí Minh khái quát như sau: “Chúng taphải xây dựng một xã hội hoàn toàn mới xưa nay chưa từng có trong lịch sử dântộc ta Chúng ta phải thay đổi triệt để những nếp sống, thói quen, ý nghĩ vàthành kiến có gốc rễ sâu xa hàng ngàn nǎm Chúng ta phải thay đổi quan hệ sảnxuất cũ, xoá bỏ giai cấp bóc lột, xây dựng quan hệ sản xuất mới không có ápbức, bóc lột Chúng ta phải biến một nước dốt nát, cực khổ thành một nước vǎnhoá cao, đời sống tươi vui, hạnh phúc”4 Muốn đạt mục đích đó “Nhiệm vụ quantrọng nhất của chúng ta là phải xây dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật của chủ

4 Sdd, tập 11, tr.92

nghĩa xã hội, đưa miền Bắc tiến dần lên chủ nghĩa xã hội, có công nghiệp vànông nghiệp hiện đại, có vǎn hoá và khoa học tiên tiến Trong quá trình cáchmạng xã hội chủ nghĩa, chúng ta phải cải tạo nền kinh tế cũ và xây dựng nềnkinh tế mới, mà xây dựng là nhiệm vụ chủ chốt và lâu dài”5

Từ việc nhận thức đúng đắn những đặc điểm kinh tế cơ bản của nước tasau ngày Miền Bắc giải phóng cũng như vai trò to lớn của công nghiệp hóa; trên

cơ sở đó Người xác định: “Nhiệm vụ quan trọng nhất của chúng ta là phải xâydựng nền tảng vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội”, Hồ Chí Minh khẳngđịnh rằng: muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội tất yếu phải công nghiệp hóa Ngườiviết: “Hiện nay, chúng ta lấy sản xuất nông nghiệp làm chính Vì muốn mởmang công nghiệp thì phải có đủ lương thực, nguyên liệu Nhưng công nghiệphóa xã hội chủ nghĩa vẫn là mục tiêu phấn đấu chung, là con đường no ấm thực

sự cho nhân dân ta”6

Để làm rõ hơn vấn đề này, Người đã lý giải như sau:

Một là, xuất phát điểm đi lên công nghiệp hóa ở nước ta là rất thấp, bắt

đầu từ một nước nông nghiệp lạc hậu

Hai là, , khi chúng ta dùng máy móc để sản xuất thật rộng rãi thì đời sống

của nhân dân sẽ có thể trở nên thật dồi dào

Ba là, công nghiệp và nông nghiệp là hai chân của nền kinh tế… Công

nghiệp phát triển thì nông nghiệp mới phát triển… Như hai chân đi khỏe và điđều thì tiến bước sẽ nhanh và nhanh chóng đi đến mục đích”7

Trong quan niệm của Người, công nghiệp hoá bao giờ cũng có địnhhướng cụ thể, hàm chứa cả nội dung xã hội và giai cấp Vì vậy, không có côngnghiệp hoá chung chung, mà chỉ có thể; hoặc công nghiệp hoá tư bản chủ nghĩa,hoặc là công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa Bản chất giai cấp sẽ chi phối nộidung, cách lựa chọn bước đi vào các động lực thực hiện quá trình công nghiệphoá Như trên đã xác định, công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa là vấn đề có tínhquy luật phổ biến đối với tất cả các nước đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua giai

5 Sdd, tập 12, tr.412

6 Sdd, tập 12, tr.445

7 Sdd, tập 13, tr.375-376

đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa Nước ta từ một nền sản xuất nhỏ đi lên nền sảnxuất lớn xã hội chủ nghĩa tất yếu phải xây dựng một nền công nghiệp giữ vai tròchủ nghĩa trong nền kinh tế quốc dân, mà theo quan niệm của Hồ Chí Minh lúcbấy giờ (vào những nǎm 50, 60), đó là nền đại công nghiệp cơ khí và tự độnghoá Vì vậy, công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa được coi là nhiệm vụ trung tâmcủa thời kỳ quá độ Cách đặt vấn đề của Hồ Chí Minh trở thành một nội dungtrọng yếu của đường lối công nghiệp hoá được trình bày tại Đại hội đại biểutoàn quốc lần thứ III (1960): Công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụtrung tâm của cả thời kỳ quá độ ở nước ta Thực hiện công nghiệp hoá xã hộichủ nghĩa là nhằm xây dựng cơ sở vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, tạođiều kiện cơ bản cho chủ nghĩa xã hội thắng lợi Điểm mấu chốt trong côngnghiệp hoá xã hội chủ nghĩa và ưu tiên phát triển công nghiệp nặng Côngnghiệp nặng là nền tảng của kinh tế xã hội chủ nghĩa Có ưu tiên phát triển côngnghiệp nặng mới có thể cung cấp những tư liệu sản xuất cho công nghiệp và nôngnghiệp, bảo đảm thực hiện không ngừng tái sản xuất mở rộng xã hội chủ nghĩa, pháttriển đến cao độ nền kinh tế quốc dân, cải thiện không ngừng đời sống của nhân dânlao động Đáng chủ ý là để triển khai việc thực hiện Nghị quyết Đại hội III của Đảng,tháng 4-1962, Ban Chấp hành Trung ương khoá III đã họp Hội nghị lần thứ bảy, thôngqua Nghị quyết về nhiệm vụ và phương hướng xây dựng và phát triển công nghiệp.Đây là lần đầu tiên Đảng ta tập trung bàn về công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa và cómột nghị quyết Thông báo của Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương viết:Nghị quyết lần thứ bảy có tác dụng rất quan trọng đối với công cuộc công nghiệp hoá

xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc nước ta Công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụtrung tâm của toàn Đảng, toàn dân ta trong suốt thời kỳ quá độ tiến hành chủ nghĩa xãhội Vì vậy trong nhiều tác phẩm, bài nói, bài viết của mình, Hồ Chí Minh đều đòihỏi cán bộ, đảng viên và nhân dân phải quán triệt Nghị quyết bảy, khoá III

Việc Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam xác định công nghiệp hoá

là nhiệm vụ của trung tâm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội bắt nguồn từnhận thức chung về chủ nghĩa xã hội Trong quan niệm của Hồ Chí Minh, xây

dựng chủ nghĩa xã hội, xét về thực chất, là một sự nghiệp mang tính kinh tế HồChí Minh chỉ rõ: “Hiện nay miền Bắc đang tiến dần lên chủ nghĩa xã hội Muốnvậy, trước hết mọi người phải ra sức xây dựng kinh tế cho vững mạnh”8 Màcông nghiệp hoá chính là một trong những nội dung kinh tế trọng yếu, nhằmcùng cố, xây dựng và tạo ra một lực lượng sản xuất mới, hiện đại

1.2 Quan điểm Hồ Chí Minh về mục tiêu, nội dung của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa

Trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin và điều kiện thực tế nước ta (đilên chủ nghĩa xã hội từ nước nghèo, lạc hậu), Hồ Chí Minh chỉ ra mục tiêu củacông nghiệp hóa là nhằm xây dựng: “Một nền kinh tế xã hội chủ nghĩa với côngnghiệp và nông nghiệp hiện đại, khoa học và kỹ thuật tiên tiến”9, có năng suấtcao để không ngừng nâng cao đời sống nhân dân; khắc phục nghèo nàn, lạc hậucủa sản xuất nhỏ, hậu quả của chiến tranh

Về những nội dung chủ yếu của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa ở nước

ta, Người nhấn mạnh đến vai trò và sự cần thiết phát triển công nghiệp nặng,

công nghiệp nhẹ, công nghiệp địa phương và tiểu thủ công nghiệp, xây dựng cơcấu kinh tế hợp lý và đẩy mạnh công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn

Về phát triển công nghiệp nặng, Theo Hồ Chí Minh, để xây dựng thắng

lợi chủ nghĩa xã hội, phải quyết tâm phát triển tốt công nghiệp nặng Muốn bảođảm đời sống sung sướng cho nhân dân, phải công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa,phải xây dựng công nghiệp nặng; muốn có nhiều máy, thì phải mở mang cácngành công nghiệp làm ra máy, ra gang, thép, than, dầu… Đó là con đường phải

đi để phát triển kinh tế, con đường công nghiệp hóa nước nhà “Công nghiệpnặng làm cho nền kinh tế độc lập”

Về phát triển công nghiệp nhẹ và tiểu thủ công nghiệp, theo Hồ Chí Minh:

Ngành công nghiệp nhẹ có môi quan hệ rất khăng khít với đời sống thường ngàycủa nhân dân Vì vậy, nhiệm vụ của công nghiệp nhẹ là rất quan trọng Trongthư gửi Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Nghệ An 21/7/1969, Người căn dặn: “Công

8 Sdd, tập 11, tr.362

9 Sdd, tập 12, tr.372

nghiệp và thủ công nghiệp phải sản xuất nhiều công cụ làm đất, tưới tát, vậnchuyển…v.v, phải cung cấp nhiều hàng tiêu dùng tốt và rẻ cho nhân dân”.

Về xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý, xuất phát từ đặc điểm kinh tế đất nước,

ngay từ đầu Hồ Chí Minh đã xác định xây dựng một cơ cấu kinh tế công - nôngnghiệp hiện đại và đưa ra quan niệm độc đáo về vai trò của cơ cấu kinh tế côngnông nghiệp và vai trò của thương nghiệp trong phát triển kinh tế - xã hội.Trong báo cáo về dự thảo Hiến pháp sửa đổi, tại kỳ họp thứ 11 Quốc hội khóa 1,Người đã phác thảo mô hình kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội:

“Nền kinh tế xã hội chủ nghĩa với công nghiệp và nông nghiệp hiện đại, khoahọc và kỹ thuật tiên tiến”

Về công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn, Hồ Chí Minh đề cao vai trò

của nông dân đối với phát triển kinh tế - xã hội nước ta trong thời kỳ quá độ,Người khẳng định “Việt Nam là một nước sống về nông nghiệp Nền kinh tếnước ta lấy canh nông làm gốc Trong công cuộc xây dựng nước nhà, Chính phủtrông mong vào nông dân, trông cậy vào nông nghiệp một phần lớn Nông dân tagiàu thì nước ta giàu Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh”10

Trên cơ sở nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò của nông nghiệp, nông thôn,

Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến phát triển nông nghiệp Người nói: “Ngườithì có hai chân Kinh tế một nước thì có hai bộ phận chính: nông nghiệp và côngnghiệp Người không thể thiếu một chân, thì nước không thể thiếu một bộ phậnkinh tế”11 Bác còn nhấn mạnh: nông nghiệp không phát triển thì công nghiệpcũng không phát triển được

Để phát huy vai trò của nông nghiệp, Hồ Chí Minh chỉ ra rằng phảiphát triển một nền nông nghiệp toàn diện (Có ngành trồng trọt phát triểntoàn diện; Có ngành chăn nuôi phát triển toàn diện; Có ngành lâm nghiệpphát triển toàn diện; Có ngành ngư nghiệp phát triển toàn diện; Có các

ngành nghề phụ phát triển Để phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn, Hồ

Chí Minh cũng chỉ ra phải quan tâm xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã

10 Sdd, tập 4, tr.246

11 Sdd, tập 10, tr.182

hội nông thôn, trong đó đặc biệt là hệ thống thủy lợi, giao thông, giáo dục, y

tế và xâu dựng nhà ở cho người dân Hồ Chí Minh còn chỉ ra rằng, nhà nướcphải có chính sách giá cả đúng đắn Người nêu phương châm định giá: “Muabán phải theo giá cả thích đáng… Giá cả phải bảo đảm cho Nhà nước, hợptác xã và xã viên cùng có lợi để xây dựng nước nhà”

Cùng với chính sách giá cả, Hồ Chí Minh cũng chỉ ra phải có chính sáchthuế nông nghiệp phù hợp để khuyến khích sản xuất, khuyến khích tăng năngsuất lao động Người nói: “Thuế phải khuyến khích sản xuất Cho nên Nhà nướcchỉ thu thuế những cây trồng chính Trồng xen kẽ được miễn thuế Tăng vụ chưaquá ba năm, vỡ hoang chưa quá năm năm, đều chưa phải nộp thuế”12

Ngoài ra, theo Hồ Chí Minh, Nhà nước cần quan tâm thực hiện một sốchính sách giúp đỡ, hỗ trợ khác đối với nông dân như: hỗ trợ về vốn, giáo dụcđào tạo, khoa học - kỹ thuật, thị trường v.v

Cùng với quan điểm chú trọng phát triển công nghiệp nặng, chế tạo ra tư liệusản xuất, phục vụ trước hết cho nông nghiệp, ngay từ những nǎm 60, Hồ Chí Minh

đã chú ý đến công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng phục vụ trực tiếp đời sống củangười dân lao động Người nhấn mạnh: Trong một thời gian tương đối ngắn, chúng

ta đang xây dựng một nền công nghiệp dân tộc tự chủ có khả nǎng cung cấp nhữnghàng tiêu dùng và trang bị tư liệu sản xuất cho nền kinh tế quốc dân

1.3 Quan điểm Hồ Chí Minh về các bước tiến hành công nghiệp hóa

xã hội chủ nghĩa nền kinh tế đất nước

Về các bước tiến hành công nghiệp hóa, tại Hội nghị Bộ Chính Trị về

phương hướng khôi phục và phát triển kinh tế sau hòa bình, có ý kiến muốn tậptrung vào xây dựng và phát triển công nghiệp nặng, ý kiến của Hồ Chí Minh nhưsau: “Mấy năm kháng chiến ta chỉ có nông thôn, bây giờ mới có thành thị… Nếumuốn công nghiệp hóa gấp thì là chủ quan… Cho nên, trong kế hoạch phải tăngtiến nông nghiệp Làm trái với Liên Xô cũng là Mácxít Trung quốc phát triển cả

CN nặng, CN nhẹ, đồng thời phát triển cả nông nghiệp Ta cho nông nghiệp là

12 Sdd, tập 13, tr.221

quan trọng và ưu tiên, rồi đến thủ công nghiệp và công nghiệp nhẹ, sau mới đếncông nghiệp nặng” Như vậy thứ tự ưu tiên công nghiệp hóa ở nước ta là:

+ Nông nghiệp là quan trọng và ưu tiên

+ Rồi đến thủ công nghiệp và công nghiệp nhẹ

+ Sau cùng mới đến công nghiệp nặng

“Phải có một nền nông nghiệp phát triển thì công nghiệp mới phát triểnmạnh” “Muốn phát triển công nghiệp, phát triển kinh tế nói chung phải lấy việcphát triển nông nghiệp làm gốc, làm chính Nếu không phát triển nông nghiệpthì không có cơ sở để phát triển công nghiệp vì nông nghiệp cung cấp nguyênliệu, lương thực cho công nghiệp và tiêu thụ hàng hóa của công nghiệp làm ra”

“Phát triển nông nghiệp là cực kỳ quan trọng”

1.4 Quan điểm Hồ Chí Minh về vai trò công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc

Hồ Chí Minh chỉ rõ, công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa là con đường no

ấm thật sự của nhân dân ta Theo Người, muốn biến đổi Việt Nam từ một nướcnông nghiệp lạc hậu thành một nước công nghiệp, nông nghiệp hiện đại, vǎnhoá, khoa học kỹ thuật tiên tiến, xoá bỏ triệt để những nếp sống lạc hậu vànhững thành kiến hủ tục phong kiến thì nhất thiết phải tiến hành công nghiệphoá xã hội chủ nghĩa Ngay từ đầu nǎm 1960, trong bài "Con đường phía trước"

Hồ Chí Minh đã viết: Đời sống nhân dân chỉ có thể thật dồi dào khi chúng tadùng máy móc để sản xuất một cách thật rộng rãi, dùng máy móc trong côngnghiệp và trong nông nghiệp Máy sẽ chắp thêm tay cho người, làm cho sứcngười tǎng lên gấp trǎm nghìn lần và giúp người làm những việc phi thường.Muốn có nhiều máy móc thì phải mở mang các ngành công nghiệp làm ra máy,

ra gang, thép, than, dầu Đó là con đường phải đi của chúng ta Con đườngcông nghiệp hoá nước nhà

Người xác định quá trình xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật của chủ nghĩa xãhội, tiến hành công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa nước nhà cũng là quá trình đẩy mạnhcuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật, “nhằm phục vụ sản xuất, phục vụ dân sinh, phục

vụ quốc phòng”13 Quan niệm này chỉ ra tính tất yếu khách quan của công nghiệp hoá

xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, đồng thời khẳngđịnh những thành tựu của công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa sẽ tác động mạnh mẽ đếnmọi lĩnh vực của đời sống xã hội: chính trị, kinh tế, vǎn hoá, xã hội, quốc phòng, anninh Trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, những tác động ấy, theo Hồ Chí Minh đượcbiểu hiện trên hai phương diện: vật chất, kỹ thuật và chính trị, tinh thần

Trước hết, Người nhấn mạnh những thành quả của công nghiệp hoá xã hộichủ nghĩa đã trực tiếp góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của mọitầng lớp nhân dân lao động Trong Báo cáo đọc tại Hội nghị Chính trị đặc biệt(tháng 3 nǎm 1964), Hồ Chí Minh nêu rõ: Trong 10 nǎm qua miền Bắc nước ta đãtiến những bước dài chưa từng thấy trong lịch sử dân tộc, Đất nước, xã hội và conngười đều đổi mới, và “Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh nǎm mà vẫn quanhnǎm đói rách Làng xóm ta ngày nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ǎn tập thể Đâuđâu cũng có trường học, nhà gửi trẻ, nhà hộ sinh, câu lạc bộ, sân và kho của hợptác xã, nhà mới của xã viên Đời sống vật chất ngày càng ấm no, đời sống tinhthần ngày càng tiến bộ” Những thành tựu ấy đã làm cho nền tảng chính trị, tinhthần của xã hội, của khối đại đoàn kết toàn dân ngày càng vững mạnh, lòng yêunước, yêu chế độ xã hội chủ nghĩa, niềm tin vào đường lối và sự lãnh đạo củaĐảng ngày càng được củng cố vững chắc Điều đó ảnh hưởng tích cực đến việcxây dựng tiềm lực to lớn về chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân

Mặt khác, theo Hồ Chí Minh, quá trình công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa

sẽ cung cấp cho lực lượng vũ trang, Quân đội nhân dân những công dân kiểumẫu, đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến Đó là lớp người Việt Nam mới cóphẩm chất, đạo đức tốt, hǎng say lao động sáng tạo, có tri thức tiên tiến và tính tổchức kỷ luật cao Trong Bài nói chuyện tại Đại hội lần thứ III của Đoàn thanhniên lao động Việt Nam (24-3-1961), Người khẳng định: Phong trào thi đua yêunước làm nảy nở ra nhiều thanh niên tích cực và tiên tiến ở các ngành, các nghề

Đó là yếu tố cơ bản để nâng cao chất lượng giáo dục, huấn luyện bộ đội, đẩymạnh xây dựng chính quy, sẵn sàng chiến đấu, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ

13 Sdd, tập 14, tr.96