Nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại quốc doanh việt nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế

Trong xu the hoi nhap kinh te quoc te, quan he thuong mai va giao luu quoc te ngay cang phat trien, dang dat ra nhung doi hoi va thach thuc mdi doi vdi cac Ngan hang Thuong mai Viet Nam

NGUYEN BICH THUY

NANG CAO NANG LUC CANH TRANH CUA CAC NGAN HANG THUONG MAI QUOC DOANH Vl|T NAM TRONG Ttfrl TRINH HOI NH$I > KINH TE

QUOC rf

LUAN VAN THAC SY K IN H tE

CHUYEN NGANH KINH TE CHINH TRI HOC

NGUOl HUONG DAN KHOA HOC : GS-TS MAI NGOC CUdNG

DAI HOC KTQD

TR U N GtTlAm

”M3NG tin t h U vie

HA NOI - 2005

t h o ' i q ian hoe tap nqhitH eAu tai trai/nq (Dai hoe hinh te quae

dan Ki a noi eanq qua trinh eonq tae tai So' qiao d i eh 7 QLqan

hanq eonq thaonq (Diet uam.

(JoL xin haq to tonq hiet o ’ a sdu sae to ’ i Q o mon TC l nh te ehinh

tri, Kho a itao tao itqi hoe & sau (tai hoe oa (Jh d q qiao (?($ —

(J& JtLai f )( q qe (Jadaq, nqutf i dd tan tinh hud ’ nq dan toi tronq

qua trinh tim hiru, nqhien eAu de hoan thanh Ludn oan na q.

( Jo i xin edm tfn han hi, (tonq nqhiep oa qia dinh dd luon itonq

oien, qiup it o' oa tao dteu hien thudn to ’i eho toi tro n q thdi qian .

oAa qua

&ae qid ludn oan

Qjquqen (Dieh 'f hiuf

Do la My USD

Ngan hang dau tu va phat trien NHDTPT

Ngan hang nong nghiep va phat trien nong thon NHNO

Ngan hang phat trien nha Dong bang Song Cuu long NHPT nha DBSCL

Ngan hang thuong mai quoc doanh NHTMQD

Ngan hang Hong kong Thuong hai HSBC

So do 1: H£ thong ngan hang Viet nam 31

Bieu 1: Xep hang nang luc canh tranh cua Viet nam 39Bieu 2: Nguon von huy dong cua NHTMQD 41Bieu 3: Tang trudng du no cua he thong NHTMQD 42Bieu 4: Quy mo von tu co cua cac NHTMQD Viet nam 45Bieu 5: Quy mo von tu co cua mot so NHTM tren the gidi 45Bieu 6: Ty le von tu co/ Tong tai san co cua cac NHTMQD 47Bieu 7: Loi nhuan / Von tu co cua cac NHTMQD 48Bieu 8: Loi nhuan / Tong tai san Co cua cac NHTMQ 48Bieu 9: Ty le No qua han / Tong du no 50Bieu 10: Ty le thu phi dich vu / tong thu nhap 51

Bieu 11: Thi phan cho vay va huy dong cua cac NHTM Viet nam 52

PHAN Md DAU ,1

CHUONG I : NHUNG VAN DE cO BAN VE NANG LUC CANH TRANHCUA NHTM VIET NAM TRONG DIEU KIEN HOI NHAP KINH TEQUOC TE 5

1.1 Su can thiet nang cao nang inc canh tranh cua NHTM trong dieu

kien hoi nhap kinh te quoc t e 5

1.1.1 Hoi nhap kinh t£ quoc te - co hoi va thach thuc doi vdi nen kinh te

Viet nam 51.1.2 Su can thiet nang cao nang luc canh tranh cua NHTM 11

1.2 Nang luc canh tranh cua NHTM 18

1.2.1 NHTM va vai tro cua no trong dieu kien hoi nhap kinh te quoc te 18

1.2.1.1 Khai quat ve NHTM 181.2.1.2 Chu'c nang cua NHTM 181.2.1.3 Vai tro cua NHTM 191.2.2 Nang luc canh tranh cua NHTM 20

1.2.2.1 Khai niem ve nang luc canh tranh cua NHTM 00

1.2.2.2 Cac chi tieu danh gia nang luc canh tranh cua NHTM 00

1.2.3 Nhung nhan to anh huong den nang luc canh tranh cua he thongNHTM Viet nam trong dieu kien hoi nhap 2 2

1.2.3.1 Cac nhan to ben ngoai 221.2.3.2 Cac nhan to ben trong 24

1.3.1 Co cau lai hoat dOng cua he thong ngan hang va giai quyet no

xau-bai hoc kinh nghiem cua Trung Quoc 25 1.3.2 Tang cuong thu hut ngoai te - Bai hoc th Thai lan 25

1.3.3 Mo cua thi truOng cho he thong ngan hang- kinh nghiem th Indonesia

va cac nudc cong nghiep moi 26

1.3.4 Tu nhan hoa cac ngan hang thuong mai quoc doanh- kinh nghiem cua

cac nuoc Dong Au 27

1.3.2 Hop nhat nham tang cuong shc canh tranh- kinh nghiem pho bien th cac nuoc phat trien va dang phat trien 77 CHUONG II: THUC TRANG NANG LUc CANH TRANH CUA CAC NHTMQD VIET NAM 29

2.1 Khai quat qua trinh doi mo i va nang cao nang luc canh tranh cua cac NHTMQD Viet nam 29

2.1.1 Co cau lai ngan hang 34

2.1.2 Co cau lai ve mat to chhc va hoat dong cua NHTMQD 34

2.1.3 Co cau lai tai chinh 32

2.1.4 Thanh lap cong ty quan ly no va khai thac tai san 32

2.1.2 Hien dai hoa hoat dong ngan hang va he thong thanh toan 32

2.1.2 Dao tao boi duong doi ngu can bo NHTMQD 37

2.1.7.Tang uong ong tac c hi dao ua Chihli phh va a ac Co o uan quan ly nha nudc trong qua trinh nang cao nang luc canh tranh cua cac NHTMQD 38

hien nay 43

2.3 Nguyen nhan cua han che kho khan va nhung van de dat r a 5 5

2.3.1 Nhom nguyen nhan khach quan 552.3.2 Nhom nguyen nhan chu quan 58

CHUONG III: GIAI PHAP NANG CAO NANG LUC CANH TRANH CUACAC NHTMQD VIET NAM TRONG NHUNG NAM Tdl 64

3.1 Dinh huong nang cao nang luc canh tranh cua cac NHTMQD

Viet nam trong tien trinh hoi nhap kinh te quoc te 6 4

3.1.1 Muc tieu chien luoc cua nganh Ngan hang theo tinh than nghi quyet

Dai hoi Dang toan quoc lan thu IX 44

3.1.2 Dinh hudng nang cao nang luc canh tranh cua cac NHTMQD 65

3.2 Nhung giai phap chu yeu nhdm nang cao nang luc canh tranh cua

cac NHTMQD Viet nam 66

3.2.1 Nhom giai phap vi m6 nham nang cao nang luc canh ti^mh cua cac

NHTMQD Viet nam 663.2.1.1 Xay dung lo trinh hoi nhap kinh te quoc te cua cac NHTM Viet

nam noi chung va cac NHTMQD noi rieng 663.2.1.2 Co cau lai cac NHTM Viet nam 883.2.1.3 Tao dieu kien cho cac NHTMQD xu ly dut diem no ton dong 403.2.1.4 Tang von tu co cho cac NHTMQD 223.2.1.5 Thuc hien co phan hoa mot so NHTMQD 44

3.2.2.1 Xay dung chien luce va quy trinh quan ly rui ro 75

3.2.2.2 Xay dung co che quan ly tai san Co, tai san No 76

3.2.2.3 Da dang hoa san pham dich vu 77

3.2.2.4 Xay dung va phnt trien he thong thong tin quan ly 77

3.2.2.5 Hoan thien he thong ke toan theo tieu chuan quoc te va doi moi to chuc va hoot dong kiem tra kiem toan noi bo 78

3.2.2.6 Doi moi co cau to chuc NHTMQD 79

3.2.2.7 Tann cudng ddo t a ddi nnu ecn bb 81

3.3 Mot so kien nghi de nang cao nang luc canh tranh cua NHTMQD 81 3.3.1 Kien nghi doi voi Chinh phu va cnc Bo, nganh lien quan 82

3.3.2 Kien nghi doi x^cii NHNN 84

3.3.3 Kien nghi doi voi he thong NHTM noi chung va cnc NHTMQD noi rieng 84

KET LU AN 86

MO PAU

1 Tinh cap thiet cua de tai :

Viet Nam budc vao thap ky thU hai cua cong cuoc doi mdi chinh sach

va co che kinh te trong do hoi nhap kinh te vdi khu vuc va quoc te la mot xu hudng va cong cu de thuc hien cong nghiep hoa - hien dai hoa dat nudc dang

turng budc duqc trien khai Hoi nhap kinh te dang duqc coi la trao luu mdi thuc day quan he doi ngoai cua cac nudc dang phat trien tiep can vdi thi trudng day tiem nang ve tai chinh va cong nghe cua cac nudc tien tien nham dam bao muc tieu cung dat tdi loi ich toi da cho mdi quoc gia

Trong xu the hoi nhap kinh te quoc te, quan he thuong mai va giao luu quoc te ngay cang phat trien, dang dat ra nhung doi hoi va thach thuc mdi doi vdi cac Ngan hang Thuong mai Viet Nam trong viec nang cao nang luc canh tranh cua minh tren trudng quoc te Viec tan dung toi da cac co hoi va han che', vuot qua nhung thach thuc ma hoi nhap kinh te quoc te dem lai chinh la chia khoa mang lai su thanh cong cho nganh ngan hang noi chung va cho cacNgan hang Thuong mai noi rieng

Tuy nhien trong dieu kien hien nay, trudc doi hoi cua nen kinh te cung nhu trudc yeu cau hoi nhap kinh te quo'c te, hoat dong cua cac ngan hang dac biet la cac Ngan hang Thuong mai Viet Nam gap rat nhieu kho khan va boc lo nhieu yeu kem, von cua cac Ngan hang Thuong mai Viet Nam qua thap so vdi cac Ngan hang Thuong mai khac trong khu vuc, trinh do quan ly va dieu hanh chua cao, cac tieu chuan ve kiem toan va ke toan chua phu hop vdi thong le va tieu chuan quoc te, quy mo hoat dong nho, cong nghe con lac hau, tinh hinh tai chinh khong lanh manh dSn den kha nang canh tranh thap Dac biet, nam

2005 la nam Viet nam phai khan truong chuan bi cac dieu kien can thiet de gia nhap to chuc thuong mai the gidi WTO Yeu cau tren da dat ra nhung nhiem vu phuc tap va kho khan cho nganh ngan hang trong viec nang cao

nang luc canh tranh cua minh tren trudng quoc te Day la moi quan tam khong chi doi vdi cac cap lanh dao, vdi gidi quan ly va dieu hanh cua he thong ngan hang ma con la moi quan tam cua toan xa hoi.

Bdi vay, lam the nao de hoat dong cua cac Ngan hang Thuong mai Viet Nam dat hieu qua cao va phuc vu tot nhat cho nhu cau phat trien kinh te xa hoi nhdm nang cao nang luc canh tranh cua cac Ngan hang Thuong mai Viet Nam tren trudng quoc te dang la van de bdc xuc, co y nghia quan trong va quyet dinh trong viec dua he thong Ngan hang Thuong mai Viet Nam hoi nhap vdi khu vuc va the gidi

Xuat phat th thuc te do, vdi de tai “ Nang cao nang luc canh tranh cua cac Ngan hang Thuong mai quoc doanh Viet Nam trong tien trinh hoi nhap kinh te quoc te ”, tac gia mong muon dua ra nhung giai phap co can cd khoa hoc va thuc tiBn gop phan giai dap van de bdc xuc do

2 Muc dich nghien cuu cua de tai:

Tren co sd nghien cdu khai quat nhung van de co ban ve nang luc canh tranh cua Ngan hang, luan van danh gia thuc trang nang luc canh tranh cua cac Ngan hang Thuong mai quoc doanh Viet Nam hien nay, chi ra nhung the' manh, su yeu kem ve nang luc canh tranh cua Ngan hang Thuong mai, th do kien nghi mot so' bien phap chu yeu nham tiep tuc doi mdi hoat dong Ngan hang, nang cao nang luc canh tranh cua cac Ngan hang Thuong mai Viet Nam nhung nam tdi

3 Doi tuqng va pham vi nghien cuu cua luan van:

Do'i tuqng nghien cdu la nang luc canh tranh cua cac Ngan hang Thuong mai quoc doanh Viet Nam , do la nghien cdu ve nang luc tai chinh, nang luc cong nghe ngan hang, van de giai quyet nq ton dong, co cau lai mo hinh to chdc va hoat dong, co cau vo'n va lanh manh hoa tai chinh, mdc do tang trudng cua tai san Co, nang luc quan ly va phat trien nguon nhan luc cua cac NHTMQD

Pham vi nghien cUu cua luan van chu yeu tap trung vao mot so ly luan

va thuc tien lien quan den viec nang cao nang luc canh tranh cua cac Ngan hang Thuong mai quoc doanh Viet Nam, qua do de xuat nhung phuong huOng, bien phap giai quyet nhung ton tai nham nang cao nang luc canh tranh cua cac Ngan hang Thuong mai quoc doanh Viet Nam

4 Phuong phap nghien cuu:

Luan van da su dung tong hop mot so phuong phap: duy vat bien chUng, phuong phap tiep can he thong, phuong phap khao nghiem tong ket thuc tien, phuong phap dieu tra, phan tich, tong hop thong ke de phan tich, tim

ra bien phap nang cao nang luc canh tranh cua cac Ngan hang Thuong mai quoc doanh Viet Nam

5 Dong gop khoa hoc cua de tai nghien cuu:

ve nang luc canh tranh cua Ngan hang Thuong mai quoc doanh Viet Nam

Thuong mai quoc doanh Viet Nam, nhung thanh tuu va han che cung nhu nguyen nhan han che nang luc canh tranh cua he thong Ngan hang Thuong mai quoc doanh Viet Nam

Thft ba, kien nghi he thong giai phap dong bo co tinh kha thi ve to chuc quan ly cung nhu moi truong phap ly nham tiep tuc doi moi, tang cudng suc manh, nang cao nang luc canh tranh cua cac Ngan hang Thuong mai quoc doanh Viet Nam

6 Ket cau luan van:

Luan van gom phan mo dau, ket luan, danh muc tai lieu tham khao va 3 chuong:

Chuong I: Nhung van de co ban ve nang luc canh tranh cua cac Ngan

hang Thuong mai trong dieu kien hoi nhap kinh te quoc te.Chuong II: Thuc trang nang luc canh tranh cua cac Ngan hang Thuong

mai Quoc doanh Viet Nam

Chuang III: Giai phap nang cao nang luc canh tranh cua cac Ngan hang

Thuong mai Quoc doanh Viet Nam trong tien trinh hoi nhap kinh te quoc te

NHUNG VAN DE CO BAN K VE NANG L UC • CANH • TRANH CUA CAC NGAN HANG THUONG MAI TRONG DIEU KIEN HOI NHAP KINH

TE QUOCTE.

1.1 Su can thiet nang cao nang luc canh tranh cua ngan hang trong

dieu kien hoi nhap kinh te quoc te.

1.1.1 Hoi nhap kinh te - co hoi va thach thu f c doi vdi nen kinh te Viet

ve khoa hoc - cong nghe, dac biet la trong linh vuc vi$n thong va tin hoc da gop phan thuc day phat trien kinh te xa hoi, lam tang su gan ket va bo sung cho nhau ve kinh te giua cac quoc gia va cac nen kinh te, tac dong toan dien den moi mat cua dOi song xa hoi

Qua trlnh khu vuc hoa, toan cau hoa va tri thuc hoa kinh te da va dang dat cac nudc cung nhu cac nen kinh te trudc nhieu co hoi va thach thuc Ngay nay, doi vdi hau het cac nudc, hoi nhap vao xu the nay la mot doi hoi tat yeu

de phat trien kinh te Song hoi nhap la mot qua trlnh dau tranh de gianh nhung dieu kien va thiet lap moi truong hop tac thuan loi cho mlnh; doi vdi nhung nudc dang va cham phat trien, do la cuoc dau tranh de co quan he hop tac cong bang, khong bi phan biet doi xu va duoc uu dai thfch dang trong cac quan he hop tac kinh te', thuong mai, tai chinh, ngan hang

Chu dong tham gia hoi nhap kinh te quoc te se giup cac nudc, dac biet

la cac nudc dang va cham phat trien vdi nen kinh te chuyen doi md rong xuat khau hang hoa, tang thu hut dau tu va chuyen giao cong nghe, giam thieu tinh trang bi phan biet do'i xu va chen ep trong quan he kinh te quoc te, han che duqc nhung tieu cuc cua qua trinh toan cau hoa va nang cao vi the cua minh trong quan he quoc te Cung vdi viec phat huy toi da noi luc, chu dong tham gia hoi nhap se giup cac nudc ngan ngha nguy co bi le thuoc va tut hau ve kinh te Di8u quan trong vdi cac nudc va cac nen kinh te la hoi nhap nhu the'

nao de co the tan dung toi da cac co hoi cho phat trien va giam thieu nhung bat lqi cua qua trinh nay

Chu truong phat trien mot nen kinh te md da duqc Dang va Chinh phu

ta xac dinh ngay th khi thanh lap nudc Viet Nam Dan chu Cong hoa vao nam

1945, nhung do hoan canh lich su, tu tudng nay chua duqc cu the’ hoa mot cach day du Th nhung nam dau thap ky 80, vdi dudng loi doi mdi, tu tudng

md cua, thng budc hoi nhap vao nen kinh te the' gidi da duqc Dang va Nha nudc ta cu the hoa va trien khai Nen kinh te nudc ta da chuyen th mo hinh tap trung, ke hoach hoa sang mo hinh kinh te thi trudng theo dinh hudng XHCN, xoa dan cac rao can, thng budc md cua nen kinh te va hoi nhap vdi kinh te khu vuc va the gidi

Dai hoi Dang IX da neu ro chu truong va phuong cham cua Viet nam la

“chu dong hoi nhap kinh te quoc te va khu vuc theo tinh than phat huy to'i da noi luc, nang cao hieu qua hqp tac quoc te, bao dam doc lap tu chu va dinh hudng xa hoi chu nghia, bao ve lqi ich dan toc ” Chu truong hoi nhap, tham gia cac to chuc kinh te' trong khu vuc va toan cau, dac biet la WTO da duqc Bo chinh tri khang dinh mot lan nua trong Nghi quyet 07 - NQ/TW ngay 27/11/2001 ve hoi nhap kinh te' quoc te, do la “Chu dong hoi nhap kinh te' quoc te, md rong thi trudng, tranh thu them vo'n, cong nghe, kien thuc quan ly

de day manh cong nghiep hoa, hien dai hoa theo dinh hudng xa hoi chu

nghia ”

Tom lai, hoi nhap quoc te la mot xu the tat yeu va la mot yeu cau khach quan doi voi bat cd mot nuoc nao tren con dubng phat trien trong dieu kien

moi cua tinh hinh the gioi hien nay Hoi nhap thuc chat la dau tranh de gianh thi truong hang hoa, von, ky thuat, kinh nghiem, tham gia phan cong lao dong quoc te de khai thac cac tiem nang ben ngoai, ket hop va phat huy toi da noi luc, khong nghng nang cao sdc manh ve kinh te va vi the quoc gia Do la mot qua trinh day kho khan, thu thach nhung cung mang lai nhung loi ich to lon

Viet nam dang trong giai doan dau cua qua trinh hoi nhap kinh te quoc

te, tuy chua thuc su buoc vao chieu sau nhung qua trinh hoi nhap kinh te quoc

te cua Viet nam da thuc hien duoc tren mot binh dien rong, bao gom hau het cac linh vuc cua nen kinh te quoc dan Chung ta dang tich cuc thuc hien cac cam ket theo AFTA, ASEAN, APEC va hiep dinh thuong mai Viet - My, dang cung ASEAN tien hanh dam phan ve khu vuc mau dich tu do ASEAN - Trung Quoc va dang nd luc de co the ra nhap WTO vao nam 2005 Viec hoi nhap do

da mang lai nhung loi ich het sdc to lon cho nen kinh te nuoc ta

van de nq quoc te

Th khi Luat dau tu nuoc ngoai duoc thong qua vao nam 1987 den nay,

da co tren 70 nuoc va vung lanh tho dau tu truc tiep vao Viet Nam voi tong so von dang ky la 60,5 ty USD, so von thuc hien dat tren 25 ty USD Cac du an dau tu nuoc ngoai tich cuc tham gia vao viec chuyen dich co cau kinh te, tang

ty trong cong nghiep va dich vu trong tong GDP, tao them nang luc moi ve san xuat va xuat khau trong mot so'nganh quan trong Ngoai ra, Viet Nam con nhan duoc cam ket vien tro th cac to chdc tai chinh quoc te'nhu Quy Tien te quoc te' (IMF), Ngan hang phat trien chau A (ADB), Ngan hang The gioi (WB) va cac to chdc phat trien khac cua Lien Hop quoc, thu hut mot luong dang ke vien tro phat trien ca song phuong va da phuong

Nhd ket hop co hieu qua nguon von trong nudc va nguon von nudc ngoai, cac nganh kinh te trong yeu cua nudc ta nhu cong nghiep, nong nghiep, tai chinh, ngan hang, buu chinh, vien thong, giao thong, xay dung, thuong mai

du lich da co nhung budc phat trien manh me Khu vuc kinh te co von dau tu nudc ngoai da trd thanh mot bo phan quan trong cua nen kinh te

Cac khoan no nudc ngoai cu cua Viet Nam cung tung budc duoc giai quyet thong qua cau lac bo Paris, cau lac bo London va cac cuoc dam phan song phuong Viec giai quyet tot budc dau cac khoan no nudc ngoai nay da gop phan on dinh can can thu chi ngan sach trong giai doan trudc mat, tap trung nguon luc cho cac chuong trinh phat trien kinh te xa hoi

Den nay, Viet Nam da co quan he thuong mai song phuong vdi tren

150 nudc va vung lanh tho, trong do da ky hiep dinh thuong mai vdi tren 70 nudc va vung lanh tho vdi dieu kien danh cho hang hoa cua nhau quy che doi

xu toi hue quoc Viec gia nhap cac to chuc AFTA, WTO va dac biet la hiep dinh thuong mai Viet - My tao dieu kien cho hang hoa cua Viet nam co dieu kien xam nhap thi trudng the gidi do duoc hudng uu dai ve thue'quan va phi thue quan, ngoai ra chung ta cung co them nhieu su lua chon hang nhap khau vdi chat luong cao va gia ca hop ly Hon nua, khi gia nhap cac to churc nay va cam ket thuc hien cac nguyen tac tu do hoa thuong mai, Viet Nam se khang dinh dudng loi nhat quan trong cong cuoc cai cach md cua, tien them mot budc ve chat trong viec hoan thien moi trudng dau tu kinh doanh trong nudc

luong doi ngu can bo quan ly va kinh doanh nang dong, sang tao

Qua trinh hoi nhap kinh te' quoc te tao dieu kien va dong luc de cac doanh nghiep Viet Nam tiep can va ap dung nhung thanh tuu khoa hoc cong nghe tien tien nhat Trong nhung nam qua, chung ta da tiep thu duoc nhieu

cong nghe hien dai va phuong phap quan ly tien tien trong nhidu linh vuc khac

nhau, gop phan thuc day san xuat phat trien, tang kha nang canh tranh

Qua trinh hoi nhap kinh te quoc te cung gop phan khong nho trong viec dao tao boi duong nguon nhan luc trong moi linh vuc, nganh nghe cua n£n kinh te Thong qua hoi nhap, nguon nhan luc cua dat nudc co dieu kien nang cao trinh do chuyen mon, nghiep vu phu hop vdi xu the phat trien cua thdi dai.

Hoi nhap kinh te quoc te tac dong den tang trudng kinh te la dieu khong the phu nhan Nhung thanh tuu ve tang trudng kinh te gSn lien vdi viec

md rong va on dinh thi trudng xuat khau, tang cudng huy dong von dau tu nudc ngoai va hop tac khoa hoc cong nghe tien tien nhSm phuc vu cho su nghiep phat trien kinh te xa hoi cua dat nudc

Hoi nhap kinh te khu vuc va the' gidi co nghia la chap nhan su canh tranh quoc te Day vura la co hoi vua la thach thuc do'i vdi cac doanh nghiep bdi vi canh tranh buoc cac doanh nghiep phai vuon len de ton tai va phat trien neu khong muon bi dao thai Nhd do ma co cau kinh te duoc chuyen doi va nguon von xa hoi duoc phan bo'va su dung co hieu qua hon

Ben canh do hoi nhap kinh te cung dat ra nhung thach thuc khong nho cho su phat trien kinh te Viet Nam d ca tam vi mo va vi mo, do la:

• Trinh do phat trien kinh te cOn thap va kha nang canh tranh cua cac

doanh nghiep, cac nganh san xuat, cac san pham dich vu con yeu

Hoi nhap kinh te'quoc te tao co hoi cho hang hoa Viet Nam tham nhap trudng quoc te, nhung nudc ta cung phai md cua thi trudng trong nudc cho hang hoa nudc ngoai nhap vao Neu cac doanh nghiep Viet Nam khong chuan

bi tot, khong chu dong nang cao sue canh tranh, dat nudc khong chu dong chuyen dich co cau kinh te tren co sd phat huy cac the manh noi luc thi khong the canh tranh duoc

Hoi nhap kinh te quoc te cung dong nghia vdi viec cat giam hang rao thue'quan va phi thue' quan Chung ta phai thuc hien chinh sach bao ho hang hoa trong nudc mot cach hop ly va van dung cac nguyen tac quoc te ve quyen

tu ve, ve uu dai cho cac nudc dang phat trien va cham phat trien de co the tim

ra loti giai cho nhung thach thuc tren

Hoi nhap kinh te cung doi hoi chung ta phai cai cach manh me khu vuc kinh te quoc doanh, cai thien tinh cong khai minh bach trong moi quan he kinh te giua nha nudc va cac doanh nghiep nha nudc, loai bo moi su hd tro va

uu dai cho cac doanh nghiep nay Day la mot thach thuc ldn cho khu vuc kinh

te nha nudc khi hien tai nhieu doanh nghiep co quy mo nho, von it van phai can co su hd tro cua Nha nudc

Do vay, can phai to chuc sap xep lai cac doanh nghiep nhdm tang cuong kha nang ve von, hoan thien co che quan ly va dinh che' tai chinh, co nhu vay mdi co the ton tai va phat trien duoc

• Tham gia hoi nhap doi hoi chung ta phai dat lai ich lau dai, co ban va muc tieu phat trien chung cua ca nen kinh te len tren mot so lai ich trudc mat

va quyen lai cuc bo cua mot so nganh, mot so doanh nghiep, dia phuong.

Viec cat giam thue, giam dan bao ho, han che'dan doc quyen se anh hudng truc tiep den loi ich cua mot so nganh, dia phuong, doanh nghiep Do vay can phai tinh toan va can nhac rat than trong, doi hoi co su quyet tam cao

va su thong nhat ve chu truong dudng loi ve cac lua chon giua loi ich trudc mat va loi ich lau dai, loi ich cuc bo va loi ich tong the

• He thong chinh sach kinh te, thuong mai con chua hoan chinh

Cung vdi viec tham gia vao thuong mai quoc te, chinh sach thuong mai ngay cang co tam quan trong hon, trd thanh cong cu de nang cao nang luc canh tranh va md rong thi truong hang hoa He thong chinh sach kinh te'

thuong mai phai duoc hinh thanh de dap Ung yeu cau hoi nhap Tuy nhien, cho den nay he thong chinh sach do con nhieu ba't cap, chua dong bo va con co

mat chua phu hop vdi thong le quoc te va luat choi chung cua cac to chuc ma

ta da va dang chuan bi tham gia

De nang cao nang luc canh tranh cua cac doanh nghiep Viet Nam doi hoi phai co he thong chinh sach dong bo phu hop vdi thong le quoc te, dambao can doi giua bao ho va khuyen khich canh tranh nham khuyen khich doi mdi cong nghe va nang cao chat luong san pham Viet Nam tren trudng quoc

te

Trong hoi nhap yeu to' con ngudi la yeu to' cd y nghia quyet dinh Hiennay, nguon nhan luc cua nudc ta con nhidu diem han che Vi vay, nhiem vu cue ky quan trong la khan truong dao tao mot doi ngu can bo cd du nang luc

va kien thuc de tien hanh dam phan va thuc hien thanh cong qua trinh hoi nhap

Trong nhung nam 90, xu the hoi nhap kinh te quoc te da ngay mot ro

z

net khong chi trong linh vuc thuong mai quoc te, dau tu ma ca trong linh vucngan hang Su tham gia cua cac ngan hang nudc ngoai vao cac nudc the hientrao luu da dang hoa thi trudng va di theo cac khach hang la nha dau tu va thuong mai tai cac thi trudng mdi

Hoi nhap ngan hang dang la mot xu the cua thdi dai do su phat triencua qua trinh toan cau hoa nen kinh te the gidi noi chung va phat trien hoatdong ngan hang noi rieng Thuc te cho thay, ve linh vuc ngan hang, mdi quoc gia cd nhung budc di va 10 trinh hoi nhap rat khac nhau Tuy nhien do'i vdi cac nudc cd thi trudng tai chfnh-ngan hang dang phat trien va kern phat trien, viec

md cua cho doi tac nudc ngoai tham gia vao linh vuc ngan hang se lam giam bdt di su each biet ve thi trudng tai chinh vdi cac nudc phat trien Hon nua, su

md rong cua cac ngan hang nudc ngoai vao cac nudc da tao ratinh lqi ich kinh

te nhdtang quy mo vapham vi hoat dong

Viec tu do hoa khu vuc ngan hang se tao dieu kien cho viec bo sung giua cac linh vuc hoat dong kinh doanh cua cac ngan hang thuong mai nhu hoat dong kinh doanh ngan hang, chUng khoan va quan ly rui ro Xet ve mat tong the, su tham gia cua cac ngan hang nudc ngoai vao nen kinh te co tac dong tich cuc den tinh hieu qua va su on dinh cua he thong ngan hang

Hoi nhap quoc te trong linh vuc ngan hang mang lai loi ich cho ca nen kinh te va cho ban than he thong ngan hang Hoi nhap quoc te trong linh vuc ngan hang chinh la viec thuc hien chinh sach kinh te' mo cua trong linh vuc ngan hang Trong nen kinh te' mo, canh tranh giua cac ngan hang la quy luat tat yeu va la dong luc cua su phat trien Ngay 13/ /2003, Thong doc NHNN

da ky quyet dinh so 42/2003/QD - NHNN ve chuong trinh hanh dong hoi nhap kinh te' quoc te trong linh vuc ngan hang, trong do neu ro nhiem vu chinh cua nganh ngan hang trong hoi nhap kinh te' quoc te gom: Cong tac thong tin tuyen truyen; Xay dung, sua doi, bo sung phap luat; Hoan thien chien luoc tong the ve hoi nhap kinh te'quoc te ; Xay dung co che, chinh sach tai chinh tien te, nang cao kha nang canh tranh; dam phan ra nhap WTO; dao tao nguon nhan luc; mo rong thi trudng, tranh thu dau tu va tro giup ky thuat cua cac nudc va to chuc quoc te

Hoi nhap quoc te trong hoat dong ngan hang thuc day cac quan he thuong mai va dau tu quoc te Viec cho phep cac ngan hang nudc ngoai tham gia vao thi trudng trong nudc dac biet duoc coi la dem lai nhieu loi ich nhat trong dieu kien co su tu do hoa ve thuong mai, dau tu cung nhu do'i vdi viec phat trien cac san pham, cong cu tai chinh Dieu nay co duoc la do cac ngan hang nudc ngoai tao dieu kien cai thien chat luong, gia ca va cung ung cac cong cu tai chinh Nhung cong cu tai chinh mdi nay se tao co hoi to't hon cho viec da dang hoa danh muc dau tu va cho hoat dong thuong mai quoc te trong dieu kien toan cau hoa

Hoi nhap quoc te trong hoat dong ngan hang lam tang kha nang tiep can nguon luc tai chinh quoc te cua nen kinh te Su tham gia cua cac ngan

hang nude ngoai co the dap ting nguon von tin dung cho nen kinh te va gop phan lam cho he thong ngan hang lanh manh hon, giam cu soc th ben ngoai nhu khung hoang tai chinh tien te Thi trudng tai chinh trong nudc se on dinh hon nhd co su trp giup khi can cua ngan hang me khi cac chi nhanh NHNNg con co su bat on Mat khac, cac ngan hang me lai co the cung cap nhung khoan tien von cho cac ngan hang con nham da dang hoa danh muc von cua

ho thay vi chi tap trung vao dau tu trong nudc Hon nua, viec tham gia vao thi trudng ngan hang quoc te rong rai se tao dieu kien cho mot quoc gia tang cudng kha nang truy cap vao thi trudng tai chinh quoc te hon la mot nen kinh

te'vdi cac ngan hang trong nudc thuan khiet

Su tham gia cua cac ngan hang nudc ngoai vao thi trudng ngan hang trong nudc se cai thien tinh on dinh tong the cua he thong ngan hang trong nudc Su tham gia cua cac ngan hang lanh manh vao thi trudng trong nudc duoc xem nhu mot quoc gia nhap kh^u co che quan ly rat to't cho it nhat la mot bo phan cua he thong tai chinh

Cac ngan hang nudc ngoai ( chi nhanh va ngan hang con) hau het thuc hien co che'cong bo ( cong khai hoa ) thong tin, thuc hien che'do ke toan theo tieu chuan quo'c te Trong mot chung muc nhat dinh, cac ngan hang trong nudc cung thng budc ap dung cac thong le quoc te nhu cac ngan hang nudc ngoai( nhat la ngan hang lien doanh), thong tin tong the ve tinh trang he thong ngan hang se duoc cai thien

Hoi nhap quoc te' trong hoat dong ngan hang tao dong luc thuc day cong cuoc doi mdi va cai cach he thong ngan hang Viet Nam, dac biet la nang cao nang luc quan ly nha nudc trong linh vuc ngan hang , dap ting yeu cau hoi nhap va thuc hien cam ket vdi cac to chdc quoc te

Hoi nhap quoc te'md ra co hoi trao doi, hop tac quoc te giua cac ngan hang thuong mai trong hoat dong kinh doanh tien te, de ra bien phap tang cudng giam sat va phong ngha rui ro, th do nang cao uy tin va vi the cua he thong ngan hang Viet Nam trong giao dich tai chinh quo'c te' Dong thdi cac

ngan hang Viet Nam co dieu kien tranh thu von, cong nghe, kinh nghiem quan

ly va dao tao doi ngu can bo, phat huy loi the so sanh cua minh de theo kip yeu cau hoi nhap

Su tham gia cua cac Ngan hang nudc ngoai tai Viet Nam buoc cac Ngan hang thuong mai Viet Nam phai chuyen mon hoa sau hem cac nghiep ' vu ngan hang, quan tri ngan hang, cai thien chat luong tin dung, nang cao hieu qua su dung von, dich vu ngan hang, phat trien dich vu ngan hang mdi de canh tranh vdi cac Ngan hang nudc ngoai

Hoi nhap kinh te tao dieu kien thiet lap mot chinh sach tien te co hieu qua va phu hop vdi cac dieu kien trong mot nen kinh te md, qua do thuc hien phan phoi cac luong von mot cach toi uu hen tren ce sd khai thac toi da loi the' kinh te" trong nudc va the”gidi

Hoi nhap kinh te quoc te se la dong luc thuc day qua trinh cai cach Ngan hang Viet Nam, hoan thien he thong van ban phap luat noi chung va nganh ngan hang noi rieng Ngoai ra, hoi nhap quoc te tao dieu kien de ngan hang Viet Nam tdng budc md rong hoat dong quoc te ve cac van de tai chinh, tien te, cac chien luoc hop tac vi mo, qua do nang cao vi the' cua cac Ngan hang Viet Nam trong giao dich tai chinh quoc te

Tuy nhien, hoi nhap cung dong nghia vdi chap nhan nhung thach thuc

Hoi nhap tai chinh quoc te se khien cho cac ngan hang Viet Nam chiu sdc ep canh tranh manh me td phia cac ngan hang nudc ngoai trong moi linh vuc, td hoat dong kinh doanh, gianh giat khach hang, md rong quy mo hoat dong cho tdi viec thu hut nguon lao dong co ky nang cao Mat khac, viec phai loai bo dan cac han che" doi vdi cac ngan hang nudc ngoai co nghia la cac ngan hang nudc ngoai se tdng budc tham gia vao moi linh vuc hoat dong ngan hang tai Viet Nam Cong nghe hien dai va trinh do quan ly tien tien cung nhu nguon tai chinh doi dao cua cac ngan hang nudc ngoai se la nhung uu the ce ban tao ra nhung sdc ep canh tranh trong nganh ngan hang va buoc cac ngan

hang Viet Nam phai tang them von va dau tu ky thuat, cai tien phuong thuc quan tri va hien dai hoa he thong thanh toan de nang cao hieu qua hoat dong

va nang luc canh tranh ,

Kha nang tai chinh, trinh do quan ly va trinh do cong nghe cua cac ngan hang Viet Nam con thap, cac dich vu ngan hang chua phong phu, tien lqi, hap dan nen trong giai doan dau tien, thach thuc hudng cac hoat dong ra thi trudng ben ngoai va vua canh tranh vdi cac ngan hang nudc ngoai tham gia vao thi trudng Viet Nam

Mot so'loai hinh nghiep vu ngan hang mdi chua duqc thuc hien tai Viet nam hoac chua co quy dinh dieu chinh, nhung da duqc cam ket tai Hiep dinh cho phep cac ngan hang nudc ngoai duqc thuc hien se buoc Ngan hang Nha nudc Viet nam phai duqc khan truong nghien cuu va sdm ban hanh cac van ban quy pham phap luat dieu chinh cac nghiep vu mdi Day la nhung linh vuc

ma Ngan hang nudc ngoai co uu the'hon han cac ngan hang Viet nam Trong trudng hqp cac Ngan hang My duqc phep hoat dong kinh doanh chUng khoan , quan ly cac quy dau tu, hoac tham gia vao viec thanh toan bu trU cac tai san tai chinh, ho cung se co pham vi hoat dong rong hon han cac ngan hang Viet nam hien nay va se co nhung uu the' ro ret so vdi cac ngan hang trong nudc trong viec da dang hoa hoat dong cua minh Mat khac, vai tro cua nhom ngan hang nudc ngoai ngay cang tang nhd suc manh ve von, cong nghe, quy mo hoat dong toan cau va dich vu da dang Trong qua trinh hoi nhap, lqi the'tiem tang se thuoc ve nhom ngan hang nudc ngoai va suc ep canh tranh se ngay cang ldn do'i vdi cac ngan hang thuong mai noi chung va cac NHTMQD noi rieng de ton tai va phat trien Qua trinh canh tranh co the boc lo nhung van de dang lo ngai nhu ha lai suat cho vay theo kieu “ pha gia” nham loi keo khach hang ve phia minh, ndi long cac dieu kien vay von trong qua trinh tham dinh cho vay dan tdi hau qua doanh nghiep khong co du dieu kien vay von van duqc ngan hang cho vay vi sq mat khach hang Hon nua, mot doanh nghiep co the vay von mot luc o nhieu ngan hang thuong mai, neu khong co su quan ly

chat che va khong co su trao doi thong tin giua cac ngan hang vdi nhau se din den rui ro tin dung.

Md cua va hoi nhap hoat dong ngan hang la chap nhan tham gia vao luat choi chung binh dang ap dung cho tat ca cac nudc Neu Viet nam co the gia nhap WTO vao cuoi nam nay ( 2005 ) va thdi gian chuyen doi duoc phep

th 3 den 5 nam, thi den khoang nam 2010 se khong co su phan biet giua cac TCTD trong nudc vdi TCTD nudc ngoai trong linh vuc hoat dong ngan hang

Do vay khi han che nay duoc ndi long, se co kha nang xay ra tinh trang dich chuyen thi phan huy dong von va cho vay th cac NHTM trong nudc sang cac chi nhanh NHNNg Hon nua, cac NHNNg co the se thu hut, gianh duoc cac khach hang truyen thong, co do tin nhiem cao th cac NHTM trong nudc va de lai cho cac ngan hang nay nhung khach hang nhieu rui ro

Trong qua trinh hoi nhap, cac ngan hang Viet nam chiu su tac dong manh cua thi trudng tai chinh the gidi, nhat la ve ty gia, lai suat, du tru ngoai

te, trong khi phai thuc hien dong thdi nhieu nghia vu va cam ket quoc te Canh tranh se quyet liet hon khi cac ngan hang nudc ngoai ngay cang md rong qui

mo va pham vi hoat dong tren thi trudng Viet nam, mac du ve lau dai cac NHTMQD Viet nam vin chiem linh thi trudng tai chinh trong nudc Cac ngan hang thuong mai Viet nam se gap kho khan rat ldn do dong thdi phai hudng hoat dong ra thi trudng ben ngoai va canh tranh vdi cac ngan hang nudc ngoai tham gia vao thi trudng Viet nam Trong khi do Viet nam mdi chi de cap den mot vai noi dung cua chinh sach canh tranh, chua co chinh sach thong nhat de quan ly co hieu qua hoat dong canh tranh trong linh vuc ngan hang va hau nhu chua chu y den viec nghien chu xay dung chinh sach nha nudc doi vdi canh tranh ngan hang Mat khac, viec cac NHTMQD hien nay tap trung qua nhieu vao doanh nghiep nha nudc ma phan ldn cac doanh nghiep nay deu co thh bac xep hang tai chinh thap thuoc cac nganh co kha nang tai chinh thap se tao rui

ro tiem tang rat ldn doi vdi chinh cac NHTMQD

Hoi nhap quoc te lam tang cac giao dich von va rui ro cua he thong ngan hang, trong khi do co che quan ly va he thong thong tin giam sat ngan hang con rat so khai, khong phu hop vdi thong le quoc te, chua co hieu luc de dam bao viec tuan thu nghiem phap luat ve ngan hang va su an toan cua he thong ngan hang, nhat la trong viec ngan chan va canh bao sdm cac rui ro cua hoat dong ngan hang.

Ben canh do, chat luong nguon nhan luc la mot trong nhung yeu to quyet dinh den so luong, chat luong san pham dich vu cua mot ngan hang, quyet dinh den cong tac quan tri dieu hanh cua ngan hang Ngan hang muon phat trien, muon mo rong hoat dong phai co nguon nhan luc co trinh do tuong ring de quan ly Cac vu pha san, giai the, sat nhap cac NHTMCP Viet nam vda qua cung nhu cac vu do vo hang loat cac hop tac xa tin dung hoi dau nhung nam 90, nhung vu an kinh te ldn lien quan den cac NHTM chinh la nhung minh chring sinh dong ve trinh do can bo ngan hang con nhieu bat cap, nhat la

ve trinh do can bo quan ly, ke ca can bo quan ly nha nudc ve hoat dong ngan hang cua NHTW va can bo quan ly 0 tdng NHTM Viec dau tu cong nghe mdi trong cac Ngan hang se tro nen lang phi, khong hieu qua neu chung ta khong

co nguon nhan luc co trinh do khai thac, su dung va quan ly chung, do vay khong the noi den nang cao nang luc canh tranh cua ngan hang trong qua trinh hoi nhap noi chung va trong tdng lo trinh thuc hien Hiep dinh thuong mai Viet- My noi rieng

Ngoai ra, cac ngan hang Viet Nam con gap phai mot so'kho khan khac nhu ve mat phap ly, he thong phap luat trong nudc, the che' thi trudng con chua day du, chua dong bo va nhat quan, con nhieu bat cap so vdi yeu cau hoi nhap kinh te quoc te ve ngan hang Vi vay co han che nhat dinh do'i vdi su canh tranh trong linh vuc ngan hang

1.2 Nang lire canh tranh cua ngan hang thuong mai

1.2.1 Ngan hang thuomg mai va vai trd cua NHTM trong dieu kien hoi

nhap kinh te quoc te.

1.2.1.1 Khai quat ve Ngan hang thuong mai

Ngan hang thuong mai la mot doanh nghiep dupe to chiic,thanh lap vahoat dong dudi su kiem soat, quan ly, dieu chinh cua Ngan hang nha nudc,thuc hien kinh doanh tren linh vuc tien te, vdi hoat dong chu yeu va thudngxuyen la nhan tien giri cua khach hang vdi trach nhiem hoan tra, sir dung tiengui do de cho vay dau tu va cung ling cac dich vu thanh toan khac nham thu lpi nhuan toi da tren co so dam bao kha nang thanh khoan

Tren toan the gidi, ngan hang la loai hinh to chiic trung gian tai chinh cung cap cac khoan tin dung cho khach hang vdi quy mo ldn nhat Trong moithdi ky, ngan hang la mot trong nhung thanh vien quan trong nhat tren thitrudng tin phieu va trai phie'u cua Chinh phu Ngan hang cung la mot trong cac

to chiic tai chinh cung cap von quan trong nhat cho cac doanh nghiep Hon nua, du tru ngan hang la mot kenh quan trong trong chinh sach kinh te vi md cua Chinh phu Thong qua cac hoat dong cua minh, Ngan hang thuc hien dieutiet vi mo doi vdi nen kinh te bang each tiep nhan hoac cung ling tien mat chonen kinh te khi cd nhu cau, dam bao cho nen kinh te thudng xuyen cd mot luqng tidn cung ling hop ly Ngoai ra, Ngan hang thuong mai con la cau noi trong viec chuyen tiep cac tac dong cua chinh sach tien te nhu lai suat, du trubat buoc, tai chiet khau den vdi nen kinh te' va nguqc lai Chinh vi vay ma ngan hang la mot trong nhung to chiic trung gian tai chinh quan trong nhatcua xa hoi

1.2.1.2 Chuc nang cua ngan hang thuong mai:

hanh dong thdi hai hoat dong

Thu nhat, ngan hang huy dong von bang each phat hanh cac chiing chi tien gui ma cac chiing chi nay thudng hap dan cac nha dau tu hon bat ky hinh

thuc nao khac Thu hai, ngan hang tien hanh dau tu bang each cap tin dung, dau tu chUng khoan nhu mua co phieu cong ty, trai phieu chinh phu

Ngan hang la mot loai hinh to chuc chuyen nghiep trong linh vuc tao lap va cung cap cac dich vu quan ly cho cong chung dong thdi cung thuc hien cac vai tro khac trong non kinh te Cac dich vu ma ngan hang cung cap la:

- Thuc hien trao doi ngoai te

- Bao quan chufng th co gia

- Cung cap cac tai khoan giao dich

- Tu van tai chinh

- Cung cap dich vu moi gidi dau tu chumg khoan

- Cung cap dich vu bao hiem

- Cung cap cac dich vu dai ly

1.2.1.3 Vai tro cua Ngan hang thuang mai

De co the duy tri kha nang canh tranh va dap Ung nhu cau cua xa hoi, ngan hang khong nhung chi dong vai tro nhan tien gui va cho vay ma tren thuc te ngan hang phai thuc hien nhieu vai tro khac Do la:

Vai tro trung gian tai chinh Cac ngan hang thuc hien nhiem vu trung gian tai chinh giua cac ca nhan va to chuc trong nen kinh te Co nghia la cac ngan hang cung cap nhung dich vu tai chinh thuan lqi cho nhom “thang du”

de thu hut von va dung von do de cho vay nhom “tham hut”

Vai tro trung gian thanh toan Thay mat khach hang thuc hien thanh toan cho viec mua hang hoa va dich vu nhu bang cach phat hanh sec, cung cap mang ludi thanh toan dien tu

Vai tro ngudi bao lanh Ngan hang cam ket tra nq cho khach hang khi khach hang mat kha nang thanh toan

Vai tro dai ly Thay mat cho khach hang quan ly va bao ve tai san cua

ho, phat hanh hoac chuoc lai chUng khoan

Vai tro thuc hien chinh sach Thuc hien cac chinh sach kinh te cua Chinh phu, gop phan dieu tiet su tang truong kinh te va theo duoi cac muc tieu

xa hoi

1.2.2 N ang lu c canh t ranh cua N gan hang m ai

1.2.2.1 Khai niem ve nang l uc canh tranh cua NHTM

Nang luc canh tranh cua mot NHTM la kha nang tao ra va su dung co hieu qua cac loi the so sanh de gianh thang loi trong qua trinh canh tranh vdi cac NHTM khac

Mot so net co ban cua khai niem nang luc canh tranh la:

Thu nhat, day la mot yeu to nang dong, luon duoc dat trong su phat trien lien tuc

Thu' hai, cac loi the so sanh (hien co va duoc tao ra) chi la nhung yeu to tiem nang Dieu quan trong la cac loi the nay phai duoc su dung mot cach hop

ly, co hieu qua, dong thoi phai luon dau tu nhSm duy tri va tang cuOng them nang luc mot cach ben vung

Thu ba, canh tranh la mot hoat dong co chu dich, vi vay nang luc canh tranh thuong gan lien vdi ket qua hoat dong canh tranh, tuc muc do dat duoc cac muc tieu canh tranh da dat ra

1 2 2 2 Cac chi tieu danh g i a nang l uc canh t ranh cua NHTM

Hien nay tren the gidi nguOi ta da xay dung he thong cac chi tieu de danh gia va xep hang nang luc canh tranh cua cac quoc gia, cua mot nganh o cac nudc va cac doanh nghiep trong mot so nganh cu the Tuy nhien, khong ton tai mot he thong chi tieu nao co the ap dung cho moi quoc gia, moi nganh

va cho moi giai doan phat trien Do vay viec xay dung mot he thong cac chi tieu su dung trong viec danh gia nang luc canh tranh cua cac NHTM la rat can thiet Mot he thong nhu vay phai bao gom cac nhom chi tieu sau:

thanh nang luc canh tranh cua NHTM la cac chi tieu danh gia nang luc quan

ly, phat trien nguon nhan luc, cac chi tieu danh gia nang luc cong nghe ngan

hang, cac chi tieu danh gia nang luc tai chinh, muc do rui ro hoat dong, cac chi tieu phan anh chat luong san pham dich vu, uy tin, gia tri thuong hieu, cac chi tieu danh gia nang luc he thong va mang ludi phan phoi.

Thu hai, nhom cac chi tieu phan anh co che, chinh sach su dung va phat trien cac loi the so sanh cua NHTM la cac chi tieu phan anh hieu luc va hieu qua cua mot chinh sach phat trien va su dung hop ly nguon nhan luc; Cac chi tieu phan anh hieu luc, hieu qua va muc do an toan cua chinh sach phat trien cong nghe ngan hang; Cac chi tieu phan anh hieu luc va hieu qua cua chinh sach phat trien va si dung hop ly nang luc tai chinh; Cac chi tieu phan anh hieu luc va hieu qua cua chinh sach phat trien va su dung hop ly chinh sach phan phoi san pham - dich vu; Cac chi tieu phan anh hieu luc va hieu qua cua chinh sach phat trien va su dung hop ly gia tri thuong hieu

tranh cua mot NHTM bao gom: muc do tang trudng cua tai san Co, thi phan tang them hoac nhip do tang thi phan, ty le tang them khach hang, ty trong thu nhap tu cac san pham dich vu mdi trong tong thu nhap cua mot NHTM, thu nhap tang them nhd cac bien phap canh tranh

De ap dung vao viec danh gia va xep hang nang luc canh tranh cua cac NHTM vdi muc dich va nhiem vu cu the, can cu the hoa cac chi tieu trong tung nhom cac chi tieu neu tren Viec lua chon cac chi tieu cu the rat quan trong vi no se truc tiep anh hudng den chat luong va ket qua danh gia va xep hang Ngoai ra, cac van de nhu phuong phap danh gia va xep hang nang luc canh tranh cua cac NHTM cung nhu viec lua chon chuyen gia tham gia danh gia va xep hang nang luc canh tranh cua cac NHTM cung giu vai tro quyet dinh ket qua danh gia xep hang cac NHTM

1.2.3 Nhung nhan to anh huong den nang luc canh tranh cua he

thong Ngan hang thuong mai Viet Nam trong dieu kien hoi nhap.

Ta biet rang nang luc canh tranh co y nghia rat ldn doi su ton tai va phat trien cua cac NHTM trong qua trinh hoi nhap De nang cao nang luc canh tranh cua cac NHTM phai hieu rat ro tac dong cua nhung nhan to anh huong tdi nang luc canh tranh cua NHTM

Co the chia cac nhan to anh huong tdi nang luc canh tranh cua cac NHTM lam hai loai: cac nhan to ben ngoai (nhan to khach quan) va cac nhan

to ben trong (nhan to chu quan) Tuy thuoc vao dieu kien cu the, hoan canh cua thng nudc, cua timg NHTM ma hai loai nhan to nay co anh huong khac nhau tdi nang luc canh tranh Ta co the thay ro dieu nay qua nghien cuu cu the

turng loai nhan to anh huong

1.2 3 1 Cac nhan to ben ngoai

Toan cau hoa da va dang thay doi co ban nhung gi dang di£n ra trong nen kinh te'the'gidi Tham gia vao nen kinh te quo'c te va hoi nhap kinh te'khu vuc la xu hudng phat trien tat yeu do'i vdi cac nudc dang phat trien trong do co Viet nam Vdi viec tham gia vao cac to chuc quo'c te va khu vuc nhu Hiep hoi cac quoc gia Dong Nam A (ASEAN), khu vuc mau dich tu do ASEAN (AFTA), dien dan hop tac kinh te chau A - Thai Brnh Duong (APEC) va dang tien tdi tro thanh thanh vien cua To chuc thuong mai the'gidi (WTO), dac biet

la sau khi Hiep dinh thuong mai Viet - My da chinh thuc co hieu luc, he thong ngan hang Viet Nam khong nhung dung trudc nhung co hoi ma con phai doi mat vdi nhung thach thuc mdi, anh huong den nang luc canh tranh cua Ngan hang Viet Nam

Hoi nhap mo ra cho he thong ngan hang Viet Nam co hoi trao doi, hop tac quo'c te ve cac van de tai chinh tien te, qua do nang cao duoc uy tin va vi

the cua ngan hang Viet Nam co dieu kien tranh thu ve von, cong nghe, kinh nghiem quan ly tir nhung nudc co trinh do chuyen mon cao dap ung yeu cau, nhiem vu trong giai doan phat trien mdi; tao ra co hoi tang cudng phat trienngan hang bang each chuyen mon hoa sau hon nghiep vu ngan hang; tangcudng hieu qua sir dung cac nguon von, tiep can duoc cac dich vu ngan hanghien dai; tao ra dong luc thuc day cong cuoc doi mdi ngan hang va cai each hethong ngan hang Viet Nam.

Tuy nhien ben canh do nganh ngan hang Viet Nam phai doi mat vdi nhieu thach thuc trong qua trinh hoi nhap, nhat la phai true tiep canh tranh vdi cac ngan hang da quoc gia day tiem luc (tiem luc ve von, cong nghe, nang luc quan ly ) ngay tai san nha Trong khi do thuc te hien nay nang luc cua cac ngan hang Viet Nam con yeu nen kho cd the vira giu vung duoc thi phan trongnudc vira md rong ra thi trudng quoc te neu nhukhong nhanh chong nang cao nang luc canh tranh cua minh

Nhan td phap ly bao gom tmh dong bo cua he thong phap luat, tinh day

du, thong nhat cua cac van ban dudi luat, viec chap hanh phap luat va trinh do dan tri

Thuc tidn kinh te thi trudng hang tram nam qua cd du co so de ket luan

thi trudng cd sir dieu tiet cua Nha nudc Khong cd phap luat hoac phap luatkhong phu hop vdi nhung yeu cau phat trien cua nen kinh te thi trudng thi moi hoat dong trong ndn kinh te dokhong the tien hanh troi chay duoc Vdi vai trodam bao cho viec chuyen nen kinh te thi trudng tir tu phat, kern to churc sangmot nen kinh te thi trudng van minh, phap luat cd nhiem vu tao lap mot mdi trudng phap ly cho moi hoat dong san xuat kinh doanh tien hanh thuan tien va dat hieu qua kinh te cao; la co sd de giai quyet cac van de khieu nai khi cd

Hon nua, khi tham gia hoi nhap kinh te quoc te, he thong luat phap lien quan den thuong mai quoc te cua chung ta con yeu va thieu, nhung luat le hien hanh con co mat chua phu hop vdi thong le quoc te Vi vay, nhan to phap ly co

vi tri het stic quan trong doi vdi viec nang cao nang luc canh tranh cua cac ngan hang Viet nam noi chung va NHTMQD noi rieng

1.2.3 2 Cac nhan to ben trong

Cac nhan to ben trong thudng lien quan tdi su phan dau cua ban than ngan hang tren tat ca cac mat hoat dong va anh hudng truc tiep tdi viec nang cao nang luc canh tranh cua cac Ngan hang Viet Nam

To chtic cua ngan hang duoc sap xep mot cach co khoa hoc, dam bao su pho'i hop chat che, nhip nhang giua cac phong ban trong tting chi nhanh ngan hang, cung nhu trong toan bo he thong ngan hang; dong thdi tao ra kha nang lien ket giua cac ngan hang vdi nhau trong viec cung ting cac dich vu ngan hang nhu cho vay dong tai tro,cung ting ngoai te, noi te de tao thanh mot stic manh du stic canh tranh trong hoi nhap quoc te

Co the noi con ngudi luon giu vai tro trung tam trong moi hoat dong kinh te xa hoi Trong linh vuc ngan hang con ngudi cang co vai tro quan trong

do day la mot hoat dong dich vu, viec duy tri quan he giua khach hang va ngan hang la mot nhiem vu trung tam cho su ton tai va phat trien cua cac ngan hang thuong mai Hoi nhap quoc te doi hoi phai co mot doi ngu can bo ngan hang co du nang luc va kien thtic de co the nang cao chat luong hoat dong ngan hang

Mot ngan hang vdi dieu kien vat chat ky thuat hien dai se gitip cho hoat dong ngan hang hoat dong co hieu qua Cong nghe ngan hang lien quan den toan bo co sd vat chat ky thuat do Cong nghe ngan hang anh hudng quyet dinh tdi viec phat trien san pham, chat luong san pham va va phuong thtic

phan phoi san pham den khach hang Kha nang quan ly ngan hang, kha nang quan ly rui ro trong kinh doanh ngan hang phu thuoc rat nhieu vao trinh do cong nghe ngan hang Do vay co the thay ro rang cong nghe ngan hang thuc

su la dong luc thuc day canh tranh, hop tac va hoi nhap

cua cac ngan hang thuong mai.

Trong nhung thap ky gan day, rat nhieu nudc tren the gidi da gap phai tinh trang “ngan hang co van de” bdi hoat dong ngan hang kem hieu qua, dau

tu vao nhung linh vuc rui ro cao Dung trudc tinh hinh do, he thong ngan hang mot so nudc noi chung va ban than tUng ngan hang thuong mai noi rieng

da phai su dung tong hop nhieu giai phap nham tang cudng su’c manh tai chinh, khoi phuc kha nang thanh toan, tang thu loi nhuan, nang cao hieu qua hoat dong san xuat kinh doanh

1.3.1 Co cau lai hoat dong cua he thong ngan hang va giai quyet no xau bai hoc kinh nghiem cua Trung quoc

-De nang cao suc canh tranh, Trung Quoc da tien hanh co cau lai hoat dong ngan hang Cac ngan hang Trung Quoc da ap dung bien phap nhu doi mdi chien luoc kinh doanh; tang cudng nang luc quan ly; cai tien he thong ke toan; doi mdi cong nghe, cat giam chi phi hoat dong thong qua viec cat giam chi nhanh va nhan vien

Dong thdi, viec giai quyet cac khoan no xau cung la mot kinh nghiem cua viec nang cao suc canh tranh d nudc nay Cac ngan hang Trung Quoc da dua tren co sd danh gia, phan loai no de dua ra cac giai phap xu ly no phu hop vdi tUng khoan no nhu xoa no, co cau lai no, giai quyet tai san the chap Chuyen cac khoan no khe dong tu bang can doi tai san cua ngan hang sang co quan chuyen trach xu ly

1.3.2 Tang cudng thu hut ngoai te - bai hoc th Thai Lan

Thai Lan la mot trudng hop co ban cua mot nen kinh te ma ngan hang nudc ngoai duoc phep gia nhap thi truong de giup giai quyet cac van de cua khu vuc ngan hang „

De phat trien Thai Lan tro thanh trung tam tai chinh khu vuc, NHTW Thai Lan da cho phep cac Ngan hang thuong mai trong nudc va cac chi nhanh ngan hang nudc ngoai duoc nhan tien gui bang ngoai te, cho vay ca ngudi cu tru lan khong cu tru bang ngoai te va thuc hien cac giao dich bang ngoai te Sau khung hoang kinh te nam 1997, Thai Lan da san sang hon trong viec cho phep cac ngan hang nudc ngoai vao thi trudng ngan hang Thai Lan nham hd tro tai cap von cho khu vuc ngan hang cua ho va cung cap cac ky nang tai chinh o trinh do cao

1.3.3 Md c ua t hi t rudng c ho he t hong ngan h a ng - kinh nghiem t h Indonesia va cac nudc cong nghiep mdi

Sau khung hoang kinh te nam 1997, Indonesia xoa bo tat ca nhung han che ve viec thanh lap cac ngan hang mdi va ma chi nhanh mdi va ndi long cac

han che' ve viec tham gia cua nudc ngoai vao cac ngan hang hien co Indonesia

da tro thanh dat nudc mo cua nhat trong so' cac nudc ASEAN xet ve FDI vao khu vuc tai chinh, tao dieu kien cho khu vuc nay phat trien nhanh, tiep can luong cong nghe mdi de co the ap dung cac phuong thtic mdi trong cung cap dich vu ngan hang, nang cao nang luc canh tranh cua ngan hang

Cac nudc cong nghiep mdi da bat dau qua trinh phat trien kinh te va tai chinh cua minh vdi he thong ngan hang tuong do'i dong cua va ho chi mo cua cho phep canh tranh quo'c te mot cach dang ke trong thdi gian gan day Mot so'

nudc hien nay chi md cua thi trudng cho he thong ngan hang Nhieu nudc cung bat dau vdi cac ngan hang quo'c doanh dong vai tro chu dao trong he thong ngan hang va cho den nay thi o mot so nudc, cac NHTMNN van dong vai trd quan trong trong nen kinh te mac dau xu the' chung van la tu nhan hoa Cac nudc nay cung co xu hudng giam bot su phu thuoc qua nhie'u vao cac ngan hang trong viec cung cap cac dich vu tai chinh bang cach mo rong su

tham gia cua cac dinh che tai chinh phi ngan hang va tao dieu kien cho thi truing tai chinh phat trien hieu qua.

Ngoai ra, khi tham gia hoi nhap, cac nudc nay cung phai thay doi de theo kip vdi nhung chuan muc quoc te, bao gom yeu cau ve tai san toi thieu, cac chuan muc ke toan, cac van de ve quan ly trong dich vu tai chinh va cac yeu cau va nguyen tac cua WTO ve viec tiep can thi trudng, toi hue quoc va doi xu quoc gia

1.3.4 Tu nhan hoa cac ngan hang thuong mai quoc doanh- kinh nghiem cua cac nudc Dong Au

Sau cuoc khung hoang nhung nam dau thap ky 90, trao luu tu nhan hoa cac NHTMQD da tang len dang ke vdi su tham gia ngay cang tang cua cac nha dau tu nudc ngoai Luc dau cac ngan hang loai vha duoc ban, sau do ca nhung ngan hang ngoai thuong ldn cung duoc ban, hoac dang trong giai doan ban Hungary la nudc dan dau trong viec tu nhan hoa (co phan hoa) cacNHTMQD va vao cuoi nam 1999 su tham gia cua nudc ngoai vao khu vuc ngan hang trong nudc da chiem tdi 60% tong tai san co cua toan he thong Tai

Ba lan, chuong trinh tu nhan hoa khu vuc ngan hang trong nudc duoc day manh th nam 1999-2000 va bang viec bat dau ban di ngan hang Bank Pekao vao giua nam 1999, ty phan nam giu va kiem soat cua phia nudc ngoai len tdi53% tong tai san co cua ca he thong Cong hoa Sec bat dau tu nhan hoa cacNHTMQD vao nam 1998, va vao dau nam 2000, co trong 4 NHTMQD da duoc ban Ket qua la vao cuoi nam 1999, cac dinh che tai chinh nudc ngoai da kiem soat 46% tong tai san co cua cac NHTM ldn nhat Vdi su tu nhan hoa

no't mot NHTMQD cuoi cung vao nam 2001, phan sd huu cua nudc ngoai da len tdi 90% tong tai san co cua ca he thong ngan hang

1.3.5 Hop nhat nhhm tang cudng suc canh tranh - kinh nghiem pho bien

th cac nudc phat trien va dang phat trien

Hien nay, tren the gidi, phuong thurc hop nhat cac NHTM vdi nhau dang di6n ra manh nham tang tiem luc cho cac NHTM ldn Bank of Tokyo va

Misubishi bank b Nhat ban, Vereinbank va Hypobank b DUc, Chase Mahattan Bank va Chemical Bank, Bank of America va National Bank b My d khu vuc Dong Nam A, xu hubng nay cung dien ra manh sau cuoc khung hoang tien te Vi du b Malaysia, NHTW nay da chap nhan ke hoach sat nhap 54 dinh che tai chinh thanh 10 to chiic manh hon, co von lbn hon Viec hop nhat tao ra cac ngan hang manh, co khoi luong von tu co khong lo, tiem luc tai chinh to lbn, mb rong hoat dong va tang cubng tinh canh tranh va phat trien Ty le tai san cua cac NHNNg tai Malaysia so vbi tong tai san cua cac NHTM la 23%, mot trong nhung ty le cao nhat trong khu vuc.

Phuong thurc cho phep NHTM lbn - ca quoc doanh va co phan mua lai cac ngan hang co phan nho dubi hinh thurc thon tinh cung duoc ap dung kha pho bien tren the gibi Vi du ngan hang Ing Bank (Ha Lan) mua ngan hang Barrings (Anh), HSBC (Anh) mua lai ngan hang CCF (Phap), United Oversea Bank (Singapore) mua lai Radanasin Bank (Thai Lan) Viec ban ngan hang Korea First Bank cho Newbridge Capital da lam tang su kiem soat cua cac ngan hang nubc ngoai tai Han Quoc

Quyet dinh hop nhat cac NHTM vbi nhau va cho phep cac ngan hang lbn thon tinh ngan hang nho da duoc dua ra nhu mot phan trong chuong trinh cai cach he thong tai chinh sau mot qua trinh danh gia lai toan bo he thong tai chinh hien tai Loi ich ve mat hieu qua co duoc nhb tang cubng canh tranh

la uu tien cao nhat, nham tang cubng hoi nhap nen kinh te vbi the gibi, day manh qua trinh doi mbi khu vuc dich vu tai chinh tren toan cau va nang cao loi ich cho mbi quoc gia

CHUONG II THUC TRANG NANG LUC CANH TRANH CUA CAC NGAN HANG

THUONG MAI QUOC DOANH VIET NAM 2.1 Khai quat qua trinh doi mdi va nang cao nang lire canh tranh cua

cac ngan hang thuong mai quoc doanh Viet Nam

Tir nam 1985, nhat la tir sau Dai hoi Dang VI, Dang va nha nude ta da

co nhung quyet sach mdi ve kinh te, xoa bo dan co che tap trung bao cap, chuyen sang hach toan kinh doanh xa hoi chu nghia Chuyen sang n£n kinh

te thi trudng thi ngan hang phai la nganh di dau trong doi mdi vdi tu each vira

la dong luc, vda la cong cu to chuc va quan ly, tao dieu kien cho nen kinh te

on dinh va tang trudng; tach bach chdc nang quan ly nha nudc ve tien te, tin dung ngan hang va chdc nang kinh doanhtien te tin dung ngan hang

Viec tach bach churc nang quan ly vi mo ve tien te, tin dung, thanhtoan la mot qua trinh khong don gian Khdi dau cua qua trinh nay la viec thidiem mo hinh ngan hang hai cap theo quyet dinh 218 ngay 3/7/1987 cua Thu tudng Chinh phu Sau do la mo hinh ngan hang thuc hien theo nghi dinh 53/HDBT ngay 26/3/1988 cua Hoi dong Bo trudng

Phap lenh Ngan hang nha nudc; Phap lenh ngan hang, hop tac xa tindung va cong ty tai chinh ra ddi va cd hieu luc da dap ling kip thdi doi hoi cuacong cuoc doi mdi ve mo hinh he thong ngan hang hai cap, tach bach churc nang quan ly nha nudc cua NHNN vdi chdc nang kinh doanh tidn te cua cac TCTD Phap lenh NgSn hang nha nudc da khang dinh NHNN Viet nam la co quan ngang bo, true thuoc Chinh phu, thuc hien chdc nang quan ly Nha nudc

ve moi hoat dong tiSn te, tin dung, thanh toan, ngan hang Cac TCTD true tiepkinh doanh tien te va cac dich vu ngan hang Hai phap lenh ngan hang ra ddi

da danh dau mot budc doi mdi quan trong ddi vdi to chdc he thong ngan hang tren cac mat sau:

Thu" nhat, xac dinh ro quan he cua NHNN doi vdi cac TCTD trong co che mdi d nudc ta NHNN la Ngan hang Trung uong, vha la ngan hang phat hanh, vha la ngan hang cua cac ngan hang”, nhiem vu bao trum la hoach dinh, thuc thi chinh sach ti6n te va thuc hien viec thanh tra kiem soat doi vdi hoat dong ngan hang trong ca nudc Con cac TCTD thuc hien chuc nang kinh doanh tien te, tin dung, ngan hang.

Thu hai: xac dinh rach roi moi quan he giua tai chinh va ngan hang Tach bach ro churc nang cua he thong ngan hang khac ve ban chat so vdi chuc nang cua he thong tai chinh, la tien de chong bao cap qua ngan hang

Thu ba: tao lap mot he thong ngan hang mdi phu hop vdi cac budc phat trien cua nen kinh te He thong cac TCTD da thanh phan d nudc ta, tuy da phoi thai hinh thanh th nam 1987 song chua thuc su ro net Su ra ddi cua Phap lenh ngan hang cung vdi cac dao luat khac cua nha nudc da tao moi trudng va dieu kien de’ cac TCTD phat trie’n da dang, da nang, co dieu kien canh tranh binh dang, ton tai va phat trie’n kinh doanh theo khuon kho phap luat Khong nhung the, cac TCTD co dieu kien phat trien nghiep vu, md rong quan he vdi nudc ngoai va cong dong tai chinh quoc te, md rong mang ludi thanh toan quoc te th do co dieu kien tang cudng nguon luc va tiep thu kinh nghiem cua nudc ngoai, thng budc hoi nhap quoc te"va khu vuc

Den cuoi nam 2004 toan Viet Nam co 5 NHTMQD va 1 NHCSXH, 37 NHCP, 5 NHLD va 28 chi nhanh ngan hang nudc ngoai, tren 1000 quy tin dung nhan dan va hang loat cac to chuc tai chinh phi ngan hang khac Mo hinh to chuc cua he thong ngan hang Viet Nam duoc bieu dien qua so do sau:

So do 1: He thong Ngan hang Viet Nam

Qua 20 nam doi mdi, nen kinh te nudc ta da dat duoc nhieu thanh tuu trong phat trien kinh te, co duoc su on dinh va co toc do tang trudng kinh te trung binh hang nam kha cao He thong ngan hang noi chung va cac NHTMQD Viet Nam noi rieng da dan dan hoi nhap vao cong dong tai chinh

quoc te va khu vuc Cac NHTMQD Viet Nam da budc dau khang dinh duoc vi the canh tranh tren thi trudng cua minh the hien d mot so diem manh hon so vdi cac ngan hang nudc ngoai va cac NHTMCP trong nudc, tuy nhien cung lo

ra mot so diem yeu trudc nhung thach thuc cua qua trinh hoi nhap

Cac NHTMQD hien dang chiem linh phan ldn thi trudng tai chinh trong nudc va thuc hien vai tro chu dao trong viec cung dng von va dich vu ngan hang cho nen kinh te Nhom NHTMQD da va dang chi phoi thi phan von va tin dung (chiem khoang 80% tong thi phan trong toan he thong), co kha nang phat trien toan dien dich vu va dat murc tang trudng kha cao

Cac NHTMQD co mot mang ludi chi nhanh rong khap tren lanh tho Viet Nam, co dieu kien de tham nhap vao hau het cac nhom dan cu, qua do co tiem nang ldn md rong kha nang huy dong von, tao thuan loi cho viec trien khai cac san pham dich vu cua minh rong rai tren pham vi toan quoc va cho phep khach hang co the giao dich tai bat cd chi nhanh nao Cac khach hang chu yeu cua cac NHTMQD la cac doanh nghiep ldn, cac Tong cong ty Nha nudc

Cac NHTMQD co su hieu biet sau sac tam ly, phong tuc tap quan va van hoa cua tung vung, dia phuong Yeu to nay rat thuan loi trong viec nam bat tam ly khach hang de co the dua ra nhung san pham dich vu phu hop, tim kiem va xa dinh duoc thi trudng muc tieu phu hop vdi dac diem kinh doanh cua minh

Cac NHTMQD co nguon nhan luc kha dong dao, lau nam, duoc dao tao nghe nghiep va nhiet tinh vdi cong viec