Kinh nghiệm xây dựng các hiệp định thương mại tự do song phương và gợi ý với quá trình đàm phán hiệp định thương mại tự do song phương việt nam eu

Tinh hinh nghien cuu de tai: Co mot so cong trinh nghien cuu co lien quan den mot so noi dung cua de tai: - Bui Truong Giang, Luan an Tien sy Kinh te 2008 "Xu hudng hinh thanh cac hiep

TRUING DAI HOC KINH TE QUOC DAN

DAI HOC KTQD

TT THONG TIN THUA'IEN

PHONG LEAN AN ■ TU LIEU

KINH NGHIEM • XAY Dl/NG• CAC HIEP • •DINH THUONG

DAM PHAN HIEP• DINH • TH U'O'NG MAI TlT • • DO SONG

LU AN• •VAN THAC SY KINH TE

NGIOI HUONG DAN KHOA H OC GS.TS DO DlTC BINH

HA NOI-2012

LOI CAM DOAN

Toi xin cam doan luan van nay la cong trinh nghien cuu khoa hoc cua neng toi Cac nghien cuu, phan tich, so lieu neu trong luan van deu

co nguon goc ro rang

Pham Quynh Anh

MUC LUC

DANH MUC CHU VIET TAT 4

DANH MUC CAC BANG BIEU 6

MO DAU 1

CHUONG 1: NHUNG VAN DE CO BAN VE XAY DUNG HIEP DINH THUONG MAI TU DO 4

1.1 Khai luan chung va phan loai hiep dinh thuong mai ty do 4

1.2 Cac noi dung thuong de cap trong hiep dinh thuong mai FTA 7

1.2.1. Thwo ' ng mai hang hoa 7

a r 1.2.2. Quy tac xuat xw 8

1.2.3 Thwong mai dich vu 8

1.2.4. Dau tw 10

1.2.5. Cac noi dung moi (FTA plus) 10

1.2.6 Cff che giai quyet tranh chap 10

1.3 Nguyen nhan hinh thanh va xu the phat trien hiep dinh thuong mai ty do song phuong tren the g io’ i 10

1.3.1. Nguyen nhan hinh thanh hiep dinh thwffng mai tw do song phuong: 10

1.3.2 Xu the phat trien hiep dinh thwung mai FTA tren the gio ’ i. 12

1.4 Dong co va nguyen tac xay dung hiep dinh thuong mai ty do song phuong: 18

1.5 Cac buoc tien hanh dam phan hiep dinh thuong mai FTA 20

1.5.1 Xay dung chien luoc chung ve hoi nhap va tham gia FTA 20

1.5.2 Xay dung chien luoc dam phan FTA 20

1.5.3 Quyet dinh dam phan chinh thwc 2 2 1.5.4 Thanh lap doan dam phan 22

1.5.5 Qua trinh dam phan 23

1.5.6. Thwc hien Hiep dinh FTA 23

1.5.7 Giam sat, danh gia tinh hinh thwc hien Hiep dinh FTA 24

CHUONG 2: KINH NGHIEM XAY DUNG CAC HIEP DINH THUONG MAI TU DO SONG PHUONG VA BAI HOC RUT RA CHO VIET NAM 25

2.1 Kinh nghiem quoc te ve xay dung cac hiep dinh thuong mai ty do song

phu’ ong 25

2.1.1 Kinh nghiem ve cdng tac chuan hi cho dam phan: 25

2.1.1.1. Ve to chuc bo may cong tac chi dao dieu phoi: 25

2.1.1.2. Ve trao doi thong tin 30

2.1.1.3 Ve cdng tac chuan bi cho cac cuoc dam phan 30

2.1.1.3 Ve van de trong tai va hoa giai trong dieu phoi lien nganh trong HNKTQT 31

2.1.1.4 Ve viec dam bao sir ket dinh xuyen suot cac linh vuc trong dieu phoi lien nganh 31

2.1.2. Kinh nghiem ve cac cam ket trong cac hiep dinh thuffng mai FTA ma EU ddky 31

2.1.2.1 Thuong mai hang hoa 33

2.1.2.2. Thuff ng mai dich vu, thanh lap doanh nghiep va thuong mai dien tic. 38

2.1.2.3. Cac van de khdc lien quan den thirong mai 39

2.2 Bai hoc rut ra cho Viet Nam: 45

2.2.1 Bai hoc ve cdng tac chuan bi cho dam phan: 45

2.2.2 Bai hoc ve noi dung cam ket trong dam phan hiep dinh thuong mai tie song phu'ong: 46

2.2.2.1. Thuffng mai hang hoa 46

2.2.2.2. Thuong mai dich vu va ddu tie. 47

2.2.2.3 Sff huu tri tue 50

CHVO ’ NG 3: GIAI PHAP VA KIEN NGHI CHO VIEC XAY DUNG HIEP DINH TH VONG MAI TV DO SONG PH VONG VIET NAM- EU 51

3.1 Trien vong cua FTA Viet Nam - EU 51

3.1.1. Quan he thuong mai Viet Nam - EU: 51

3.1.2 Dong cff cua EU khi ky hiep dinh thu ffng mai song phu ffng vol Viet Nam 54

3.1.3 Thue chat cua FTA Viet Nam- EU. 57

3.1.4 FTA Viet Nam- EU, cff hoi va thdch thirc. 60

r r r 3.1.4.1 FTA voi EU - Cdng cu cdi thien cacyeu td kinh te vi mo 60

3.1.4.2 FTA Viet Nam - EU - khai thong con dieting leu tien cho xudt khdu

Viet Nam sang EU. 61

3.1.4.3 FTA Viet Nam - EU - Sue ep vd co' hoi ph (it trien cho thi truting noi di a 65

3.1.4.4. FTA Viet Nam - EU - Mot eff hoi de edi thien nidi truting kinh doanh vd thu hut dau tie cho Viet Nam 66

3.1.4.5 Virol qua nhung thdeh thirc cua mot FTA Bae - Nam 68

3.2 Giai phap xay dyng hiep dinh thuong mai FTA Viet Nam- EU tren co so1 kinh nghiem quoc te: 70

3.2.1. Kien nghi ve edng tdc chudn bi dam phan: 70

3.2.1.1 Nang cao hieu qua boat dong dieu phoi cua UBQG-HTKTQT 70

3.2.1.2 Kien toan to chirc vd hoqt dong cua Doan dam phan 77

3.2.1.3. Tang cirting eff che tham van doanh nghiep vd nghien ciru 82

3.2.1.4 Tang cutting vai tro phan bien xd hoi vd cua cdc co’ quan nghien ciru doi vtii hoach dinh chinh sach hoi nhqp 83

3.2.2 Kien nghi ve noi dung ky ket FTA Viet Nam - EU 83

3.2.2.1 Thuong mai hang hoa: 83

3.2.2.2 Thuong mai dich vu vd dau tie: 84

3.2.2.3 Cdc van de ve hang rdo phi thue quan: 89

3.2.2.4 Sti huu tri tue: 90

3.2.2.5 Cdc linh vice mtii trong thuong mai: 92

3.2.2.6 Moi truting: 94

KET LUAN 96

DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO 97

DANH MUC CHI VIET TAT

1 Danh ntuc cum tie viet tat tieng Viet

DPLN Dieu phoi lien nganh

DTNN Dau tu nude ngoai

HTKTQT Hup tac kinh te quoc te

KTQT Kinh te quoc te

LHQ Lien hop quoc

TCH Toan cau hoa

UBQG Uy ban quoc gia

UBQG-HTKTQT Uy ban quoc gia ve Hop tac kinh te quoc te

2 Danh muc cum tit viet tat tiling Anh

Chu- viet tat Giai nghia tieng Anh Giai nghia tieng Viet

ACFTA ASEAN - China Free Trade

Cooperation

Dien dan Kinh te khu vyc Chau

A - Thai Binh DuongASEAN The Association of South East

Asian Nations

Hiep hpi cac nunc Dong Nam A

ASEM The Asia-Europe summit

Meeting

Hoi nghi thuong dinh A-Au

CAFTA Central America Free Trade

EFTA European Free Trade Area Khu thuong mai tu do Chau Au

EU European Union Lien minh Chau Au

FDI Foreign Direct Investment Dau tu true tiep nude ngoai

FTA Free Trade agreement Hiep dinh thuong mai tu doGATS General Agreement on Trade in

GDP Gross Domestic Product Tong san pham quoc noi

IPR Intellectual and property rights Quyen so huu tri tue

MFN Most Favored National Quy che Toi hue quoc

NAFTA North American Free Trade

Area

Khu thuong mai tu do Bae My

NTBs Non-Tariff Barriers Hang rao phi thue quan

ODA Offical development Assistance Vien trp phat trien chinh thueRTAs Regio al Trade Agreement Hiep dinh thuong mai khu vucSPS Sanitary and Phytosannitary

Measuares

Ve sinh dich te

TBT Technical Barriers to Trade Hang rao ky thuat doi vdi thuong

maiTRIPs Trade Related Aspects of

Intelletectual Property Rights

Cac khia canh lien quan toi thuong mai cua quyen so huu tri tue

WTO World Trade Organization To chuc Thuong mai the gidi

DANH MUC CAC BANG BIEU

2 Bang 2.2 Can can thuong mai EU-Mexico 2009-2011 46

3 Bieu dd 3.1 Ty trong gia tri xuat khau hang Viet Nam sang EU 7

thang dau nam 2012

53

4 Mo hinh 3.1 Mo hinh ve cac yeu to cau thanh chinh sach dieu phoi

hoi nhap quoc gia

70

5 Mo hinh 3.2 Mo hinh ve td chuc Doan dam phan Chinh phu 81

6 So dd 2.1 Bo may dieu phoi lien nganh thuong mai quoc te Hoa

8 So dd 3.2 So do kien toan UBQG-HTKTQT theo hudng tang

cudng nang luc cho Van phong UBQG-HTKTQT

76

TRtfONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN

_&& &

PHAM QUYNH ANH

KINH NGHIEM• • • • XAY DtfNG CAC HIEP DINH THtfONG

DAM PHAN HIEP• • • • DINH THUONG MAI TU DO SONG

TOM TAT KET QUA NGHIEN ClT LUAN VAN

HA NOI-2012

MO DAU

1. Tinh cap thiet cua de tai:

The gidi dang chung kien mot lan song dam phan va ky ket nhung hiep dinh thuong mai tu do khu vuc va song phuong vdi nhieu tham vong hon va muc do cam ket mang me hon Day co the xem nhu la mot giai doan tat yeu cua qua trinh tu do hoa thuong mai va hoi nhap kinh te quoc te cua nhieu quoc gia Trong nhung nam gan day, Viet Nam da lien tuc tham gia cac cuoc dam phan vdi cac doi tac thuong mai va dau tu trong mot loat cac hiep dinh thuong mai tu do FTA, cac FTA cd xu hudng di vao giai quyet cac van de chinh sach vdi chuan muc cao hon WTO nhu: tu

do hoa dau tu, chinh sach canh tranh, thuan hoa thuong mai Vdi Viet Nam, tham gia cac thoa thuan tu do hoa thuong mai giup tang cudng co hoi xuat nhap khau va tinh hap dan cua moi trudng dau tu Va hiep dinh thuong mai tu do song phuong (FTA) Viet Nam-EU la mot trong nhung uu tien hang dau cua Chinh Phu EU la mot trong nhung doi tac thuong mai quan trong cua Viet Nam vdi thi trudng rong Ion cd 27 quoc gia thanh vien, chiem ty trong Ion trong quan he thuong mai giua Viet Nam va chau Au, dat 74,7% kim ngach xuat nhap khau vdi khu vuc thi trudng chau Au Sau khi hiep dinh FTA gitra Viet Nam va EU dupe ky ket thi Viet Nam se dupe hudng nhung uu dai ve thue quan khi EU cam ket giam thue nhap khau doi vdi mot so mat hang cua Viet Nam Viec do bo thue quan tren phan Ion cac hoat dong thuong mai trong khuon kho FTA se mang lai cho Viet Nam nhieu lpi the quan trong so vdi cac doi thu canh tranh khac cung xuat khau vao EU Mat khac, Viet Nam cung se dupe hudng lpi xet tu goc do nhap khau Viec cat giam thue nhap khau doi vdi cac hang hoa chien lupc cua EU vao Viet Nam se giup nang cao ky thuat cua nganh cdng nghiep va tu do day manh hieu qua san xuat va xuat khau

Tuy nhien khong he don gian khi dam phan hiep dinh thuong mai FTA vdi mot doi tac Ion manh nhu EU, Viet Nam can cd nhung nghien cuu, can nhac ky cang cac dieu khoan trong cac vong dam pham Viec hoc hoi kinh nghiem tu cac nude di trudc la mot dieu vo cung quan trong doi vdi Viet Nam Qua do Viet Nam

cd the tan dung nhung thanh cdng va tranh nhung bai hoc sai lam cua cac nude di trudc, dac biet tu cac nude da ky ket FTA vdi EU de dua ra dupe nhung phuong an dam phan hop ly va hieu qua cho minh

Tu nhtrng phan tich tren, toi da chon de tai: “Kinh nghiem xay dung cac

hiep dinh thuong mai tu do song phuong va go’i y vdi qua truth dam phan hiep

dinh thuong mai tu do song phuong Viet Nam- EU ” lam de tai luan van cua minh

2 Tinh hinh nghien cuu de tai:

Co mot so cong trinh nghien cuu co lien quan den mot so noi dung cua de tai:

- Bui Truong Giang, Luan an Tien sy Kinh te (2008) "Xu hudng hinh thanh cac hiep dinh thuong mai tu do FTA tai Dong A, Vien kinh te va chinh tri the gio’i"-

- De tai khoa hoc cap Bo cua Vien nghien cuu Thuong mai (2005), “Kha nang

va giai phap cho viec thiet lap khu vuc thuong mai tu do giua Viet Nam va mot so nude den nam 2010”

- De tai khoa hoc cap Bo cua Vien nghien cuu Thuong mai (2008), “Nghien

cuu kha nang thiet lap Khu vuc tu do Viet Nam-Hoa Ky

- De tai khoa hoc cap Bo cua Vien nghien cuu Thuong mai (12/2010),

"Nghien cuu xu hudng hinh thanh cac khu vuc thuong mai tu do tren the gidi

3 Muc dich nghien cii ’ u:

- Dua ra khai luan ve xay dung hiep hoi thuong mai tu do song phuong (FTA), xu hudng phat trien hiep dinh thuong mai tu do song phuong FTA tren the gidi

- Phan tich kinh nghiep ky ket hiep dinh thuong mai cua cac nude quoc gia tren the gidi tir do rut ra bai hoc cho Viet Nam

- Neu len trien vong cua hiep dinh thuong mai Viet Nam-EU, dua ra cac khuyen nghi trong dam phan hiep dinh thuong mai tu do FTA Viet Nam- EU

4 Pham vi nghien cuu cua luan van:

- Pham vi nghien cuu: Nghien cuu ve thuc trang quan he thuong mai song phuong cua mot so nude tu do dua ra cac khuyen nghi trong dam phan hiep dinh thuong mai tu do FTA Viet Nam- EU

5 Phuong phap nghien cuu:

Luan van su dung cac phuong phap nghien cuu co ban:

- Phuong phap thu thap thong tin, so lieu, thong ke, tong hop va phan tich,danh gia

- Phuong phap thong ke, phan tich kinh te

- Phuong phap trao doi, phong van chuyen gia

6 Bo cue cua luan van:

Luan van dupe ket cau gom ba chuong:

Chuongl: Nhung van de co ban ve xay dung hiep dinh thuong mai tu do

Chuong2: Kinh nghiem xay dung cac hiep dinh thuong mai tu do song phuong va bai hoc rut ra cho Viet Nam

Chuong3: Giai phap va kien nghi cho viec xay dung hiep dinh thuong mai tu do song phuong Viet Nam-EU

HIEP• DINH• • •THUTO'NG MAI TUT DO

1.1 Khai luan chung va phan loai hiep dinh thuong mai tu do.

Hiep dinh thuong mai tu- do (FTA- viet tat cua chtr tieng Anh: Free Trade Agreement) ve co ban, la hiep dinh trong do cac nude tham gia ky ket thda thuan danh cho nhau nhtrng uu dai, do la cac hang rao thuvng mai ke ca thue quan va phi thue quan deu duoc loai bo, song moi nude thanh vien van duoc tu do quyet dinh nhtrng chinh sach thuong mai doc lap cua minh doi vdi cac nude khong phai thanh vien cua hiep dinh

1.2. Cac noi dung thuong de cap trong hiep dinh thuong mai FTA

1.2.1. Thuong mai hang hoa.

> Thue quan

> Thuan loi hoa thuong mai

> Hang rao ky thuat doi vdi thuong mai (TBT) va ve sinh dich te (SPS)

> Cac bien phap tu ve chong ban pha gia, chong tro cap

1.2.2 Quy tac xuat xir.

Quy tac xuat xtr la noi dung quan trong trong cac Hiep dinh FTA vi chi khi dap ung cac quy tac xuat xu nay thi hang hoa mdi duoc hudng uu dai thue quan quy dinh trong Hiep dinh

1.2.3 Thuong mai dich vu.

Tuong tu nhu thuong mai hang hoa, Hiep dinh chung ve Thuong mai dich

vu (GATS) de ra dieu kien ve cam ket dich vu trong cac Hiep dinh FTA nhu sau:

- Hiep dinh FTA can cd pham vi dang ke

- Loai bo phan Ion cac bien phap phan biet doi xu hien cd

- Khong dua ra cac bien phap phan biet doi xu mdi

1.2.4 Dau tu ’

Quy dinh tat ca cac yeu to lien quan tdi dau tu nhu:

- Thuan loi hoa dau tu

- Khuyen khi'ch va bao ho dau tu

- Tu do hoa dau tu

1.2.5 Cac noi dung moi (FTA plus).

Cac Hiep dinh FTA “the he moi” cdn bao gom cac noi dung nhu mua sam chinh phu (mua sam cong), so huu tri tue, chinh sach canh tranh, phat trien ben vung (lao dong va moi trudng)

1.2.6. Co ’ che gidi quyet tranh chap.

Hau het cac Hiep dinh FTA deu co co che giai quyet tranh chap, trong do de

ra quy trinh, co che xu ly cac tranh chap phat sinh trong qua trinh thue hien Hiep dinh cung nhu pham vi ap dung cua co che nay

1.3 Nguyen nhan hinh thanh va xu the phat trien hiep dinh thuong maitur do song phuong tren the gidi

1.3.1 Nguyen nhan hinh thanh hiep dinh thuong mai tir do song phuong:

- Do cac nhan to kinh te

- Do cac nhan to chinh tri va chien luge

1.3.2 Xu the phat trien hiep dinh thuong mai FTA tren the gidi.

Theo thong ke cua WTO, tinh den cuoi nam 2002 co khoang 250 FTA duoc cac ben ky ket va thong bao vdi GATT/ WTO, trong do co khoang 130 FTA duoc thong bao ke tir khi WTO thanh lap nam 1995 Khoang 170 FTA dugc thong bao van con hieu lire va khoang 70 FTA cd hieu lire nhung chua thdng bao cho WTO Theo thong ke cua WTO, cd khoang 300 FTA cd hieu luc trong nen thuong mai toan cau

Xu the khu vuc hoa va song phuong hoa cac cam ket thuong mai va dau tu dang dat Viet Nam vdi mot nen kinh te dang chuyen doi sang kinh te thi trudng trudc nhieu sue ep tang cudng cai each va hoi nhap, neu khong se bi gat ra khoi cac cuoc choi song phuong hay da bien

- Dong co chien luoc va chinh tri - dia ly:

- Cac ly do kinh te va Thuong mai:

Ve he thong cac muc tieu va can cu khoa hoc, can xay dung duoc cac can cu khoa hoc de do ludng nhung kich ban FTA hay can nhac cac doi tac FTA tiem nang

1.5 Cac buoc tien hanh dam phan hiep dinh thuong mai FTA

1.5.1 Xay dung chien luoc chung ve hoi nhap va tham gia FTA.

Chien luoc nay la kim chi nam, de ra dinh hudng, quan diem doi vdi cac Hiep dinh FTA, giup xay dung phuong an quan diem dam phan mot each thong nhat va dinh hudng cho cac nha dam phan

1.5.2. Xay dung chien luoc dam phan FTA.

- Xay dung mo hinh kinh te de phan tich tac dong kinh te cua cac cam ket cd the dua ra trong FTA

- Tham van vdi cac nganh, hiep hoi doanh nghiep, ngudi tieu dung va cac doi tuong lien quan khac nham xac dinh nhu cau, muc tieu va quan tarn cua cac nhom nay

- Xac dinh muc tieu trong quan he thuong mai vdi cac nude khac, nhu cau cua cac ben lien quan va cam ket WTO

- Xem xet cac muc tieu nay tu khia canh kinh te de can nhac cac van de nhu lieu cd the su dung FTA de thuc day canh tranh va cai each kinh te trong nude hay khong, viec loai tru mot so linh vuc khoi pham vi Hiep dinh

1.5.3. Quyet dinh dam phan chinh thuc.

Sau qua trinh thao luan, nghien cuu kha thi can dua ra quyet dinh chinh thuc

dam phan FTA se soan td trinh Chinh phu

1.5.4 Thanh lap doan dam phan.

Viec thanh lap, to chtrc mot doan dam phan khong chi la viec xac dinh ai se dam phan vdi doi tac ma con thanh lap nhom chi dao, tu van, nhom cdng tac lien nganh va cac nhom cdng tac khac nham chi dao va ho trp ky thuat cho cac nha dam phan

1.5.5. Qua trinh dam phan.

Cac cuoc dam phan FTA thudng khong cd quy trinh, thu tuc chung Cac quy trinh, thu tuc nay cd the thay doi tuy theo dieu kien cua cac ben tham gia

1.5.6 Thue hien Hiep dinh FTA.

- Trudc khi thue hien: thdi diem bat dau thue hien Hiep dinh FTA se can cu vao:

- Phe duyet/phe chuan

- Thue hien Hiep dinh

- Thong bao cho WTO

- Pho bien thong tin ve Hiep dinh FTA

7.5.7 Giam sat, ddnh gid tinh hinh thue hien Hiep dinh FTA.

Viec giam sat, danh gia tinh hinh thue hien Hiep dinh FTA cung giup cung cap thong tin trong qua trinh ra soat Hiep dinh sau nay

CHUONG 2: KINH NGHIEM• • • •XAY DtfNG CAC HIEP DINH

r

2.1. Kinh nghiem quoc te ve xay dung cac hiep dinh thuong mai tu- do song phuong

2.1.1 Kinh nghiem ve cong tac chuan bi cho dam phan:

Van de dieu phoi lien nganh la mot trong nhtrng yeu to quyet dinh thanh cong cua dam phan va thue hien cac cam ket hoi nhap kinh te quoc te

2.1.1.1 Ve to ch lie bo may edng tac chi dao dieu phdi:

> Co ’ quan Chinh phu cd ch lie nang quan ly da nganh duoc giao ch lie

nang chu tri cdc van de hoi nhap kinh te qudc te

> Mot to duic lien nganh giup viec cho Tong thong/Thu tudng dieu phdi

cong tac hoi nhap kinh te quoc te

>

o’ quan chuyen trdch ve hoi nhap kinh te qudc te cua Chinh pltu

So’ do 2.1 : Bo may dieu phoi lien nganh thuong mai quoc te Hoa Ky

2.1.1.2 Ve trao doi thong tin

Viec phan phoi thong tin noi bo dupe to chuc bang nhieu each khac nhau Vi

du tai Due, cac bao cao ve gia nhap Cong dong Chau Au duoc chuyen den Bo Ngoai giao Ban sao cua chung duoc chuyen den Bo Kinh te chu chot, cac bo nganh lien quan, cac str quan co lien quan, cac dai dien tai Brussels (EU) va Paris (OECD)

Ngoai viec phan phoi thong tin ben trong bo may chinh phu, phuong phap ma trong

do cong dong kinh doanh cung nhu cong chung duoc thong tin ve qua trinh gia nhap la khac nhau nhieu giua cac nude thanh vien duoc phong van

2.1.1.3 Ve cong tac chudn bi cho cac cuoc dam phan

Trong qua trinh hoi nhap chau Au, ke hoach chuan bj dam phan cua Due duoc thuc hien bang each rat dac biet Vi du, sir hinh thanh cac quan diem dam phan quoc gia cho cac cuoc hop cap bo tai Dona (thang 11/2001) duoc chi dao boi

Bo Kinh te va Cong nghe lien bang Cac van de va cac lira chon cua cac bo nganh khac nhu y kien cua Bo Moi truong va an toan hat nhan lien bang ve cac tieu chuan moi truong va thuong mai deu do Bo nay thuc hien Cac hiep hoi kinh doanh, cac vien nghien cuu cung co the trinh cac y kien cua minh toi Bo Thuong mai

2.1.1.3 Ve van de

trong tai va hoa giai trong dieu phoi lien nganh trong HNKTQT

Tai Due, do cac bo chuyen nganh co muc doc lap cao nen viec trong tai cac

vdi cac bo lien quan khac Sir dong y vdi dir luat hoac bat ky de nghi khac nao ma doi hoi cd sir dong y lien bo duoc the hien bang van ban cua bo lien quan

2.1.1.4 Ve viec dam bao sir ket dinh xuyen suot cac linh vuc trong dieu

r

phoi lien nganh

Kinh nghiem qudc te cho thay, cac nude moi hoi nhap thuong rat lung tung trong viec xay dung mo hinh dieu phoi dam bao su thong nhat cao gitra cac bo, nganh

2.1.2 Kinh nghiem ve cac cam ket trong cac hiep dinh thirong mai FTA ma

EU da ky.

Trong phan tich nay, lira chon 4 Hiep dinh Thuong mai Ty do boi tinh moi

va tuong dong ve loai FTA se duoc EU de xuat va se cd nhieu kha nang la chuan huu ich de danh gia cac yeu cau cua EU doi vdi Viet Nam Cac Hiep dinh do la:

• EU - Chile

• EU - Han Quoc

• EU - CARIFORUM

• EU - Colombia va Peru

2.1.2.1 Thu ffng mai hang hoa.

a) Cal giant thue quan.

Thong thuong EU se hoan thanh qua trinh md cua trong 5 nam, cac nude doi tac co the keo dai thoi gian thoi gian nay tu 5 den 15 nam Viec cat giam thue se duoc thue hien dan dan trong khoang thoi gian chuyen doi nay, va vi vay day la co hoi de cac nha san xuat noi dia co the dan thich nghi vdi viec cat giam cac loai thue quan

b) Cac rao can phi thue quan (TBT).

Trong moi hiep dinh, cac nha dam phan EU deu phan tich mot so nganh cu the duoc lua chon theo moi quan tarn cua cac nha xuat khau hay nhap khau EU va dam phan cac phu luc cu the nham thu hep khoang each ve quy dinh giua hai ben trong linh vuc lien quan Dieu nay thue hien duoc bang each ca hai ben cung cdng nhan cac tieu chuan quoc te va xem chung co gia tri tuong duong vdi tieu chuan quoc gia

Cac phu luc cu the da dupe dam phan: Dien tu tieu dung, dupe pham, 6 to va cac san pham hoa chat

c) Cac bien ph dp ve sinh dich te (SPS).

• Mot hinh thue doi thoai chinh thue ve cac van de SPS anh hudng den thuong mai

• Cac cam ket cu the ve: minh bach hoa ( dac biet lien quan den cac dieu kien nhap khau) tu van, hop tac hudng den phat trien mot each hieu chung ve cac tieu chuan quoc te va doi xu cdng bang cua tat ca cac thanh vien EU

• Quy trinh cdng nhan cac khu vuc khong mac benh, vi du cac khu vuc du dieu kien xuat khau san pham sang doi tac

d) Thuan Iffi hoa thu ffng mai va hai quan.

• Theo duoi su hai hoa hoa cac yeu cau ve chung tu va du lieu vdi muc dich thuan lpi hoa thuong mai giua cac ben

• Xay dung kenh doi thoai hieu qua vdi cdng dong doanh nghiep

e) Cdc bien phap phong ve thuffng mai.

Chuong cac bien phap phong ve thuong mai bao gom cac dieu khoan lien quan den viec su dung cac cong cu bao ho thuong mai truyen thong da ton tai trong WTO (chong ban pha gia, chong tro cap va tu ve toan cau)

2.1.2.2 Thuong mai dich vu, thanh lap doanh nghiep va thuong mai dien tie.

Muc cua dich vu gom 6 den 7 chuong Them vao do, cac FTA cua EU gom cac phu luc bo sung cu the doi vdi mot so nganh tieu bieu nhu giao thong, vien thong, tai chinh, dich vu phap ly, dich vu moi truong, van tai bien va xay dung

2.1.2.3 Cdc van de khde lien quan den thicong mai.

a) Mua sam Chinh phu.

Trong tat ca cac FTA cua EU deu co Chuong ve mua sam chinh phu (mua sam cong) Chuong nay vao FTA la rat co y nghia

b) Canh tranh.

Chuong nay da duoc kha nhieu cac doi tac FTA gan day cua EU dua vao he thong phap luat cua minh Cac ben thong nhat cam va trung phat nhtrng hanh vi va giao dich lien quan den hang hoa, dich vu bop meo canh tranh va thuong mai giua hai ben

c) Quyen so' hiru tri tue.

Bao ho va thue thi quyen so huu tri tue rat quan trong doi voi sue canh tranh

cua doanh nghiep chau Au De giu tieu chuan bao ho ap dung 6 chau Au, cac FTA

cua EU bao gom mot chuang ve so htru tri tue, trong do cau true phap ly thay doi tuy tirng doi tac

d) Thuong mai va phat trien ben vitng.

Cac noi dung chinh cua Chuang ve Thuong mai va Phat trien ben vung gom:

• Ve lao dong, cam ket chung ap dung cac tieu chuan lao dong chinh cua To chuc Lao dong Quoc te (ILO) va bam sat chuong trinh nghi sir phu hop cua ILO,

• Ve moi truong, co cam ket nham thuc thi hieu qua tat ca cac hiep dinh moi truong da phuong ma cac nude nay la mot ben trong hiep dinh do

• Khang dinh quyen cua cac ben dupe chu dong quy dinh trong noi dia nhung van dam bao muc do bao ve cao ve moi truong va lao dong

• Cac co che giam sat manh me, duoc xay dung dua tren su giam sat cua cong ddng thong qua sir tham gia cua xa hoi dan sir tai ca quoc gia doi tac va EU

• Co che de giai quyet nhung khac biet thong qua mot Hoi ddng doc lap gom cac chuyen gia

e) Tinh minh bach.

- Cam ket cho phep cac doi tuong quan tarn duoc binh luan ve dir thao cac bien phap luat le mdi

- Hinh thanh diem hoi dap va lien lac de tra ldi cac cau hoi phat sinh tir viec

ap dung cac luat le hay de giai quyet cac van de tir nhung luat do

- Cac yeu cau ve thu tuc phai tuan thu trong thu tue hanh chinh bao gom ra soat hay khang kien cac hanh vi hanh chinh lien quan den cac linh vuc de cap trong FTA

f) Gidi quyet tranh chap.

Trong cac FTA cua EU, co che giai quyet tranh chap dira tren mo hinh Co che giai quyet tranh chap cua EU, nhung cac thu tuc nhanh hon nhieu

2.2.2.1 Thuong mai hang hoa.

EU thudng cam ket mien thue nhap khau doi vdi hau het cac ddng san pham cua minh de doi lai muc do cam ket tuong ung cua cac doi tac Bat dau cd hieu luc tir 1/7/2000, FTA giua Mexico va EU cho den nay da thue thi duoc hon 10 nam vdi nhieu bien co, trang thai khac nhau trong thuong mai quoc te Nhung danh gia tir tac dong thue te cua FTA nay vi vay cd the tin cay duoc

Sd lieu thong ke cho thay thuong mai hai chieu giua hai ben da tang tren 207% sau 9 nam thue hien, vdi muc tang trudng xuat khau tir Mexico sang EU la 228% va muc tang trudng thuong mai theo chieu ngupc lai la 196%

Bang 2.2: Can can thuong mai EU-Mexico 2009-2011

Don vi tinh: Trieu Euro

(Ngudn tirEuropean Commission: www.ec.europa.eu )

thu’ ong mai

Tong Xuat- nhap khau

Mac du muc tang truong xuat khau tir Mexico sang EU manh han chieu nguac lai, nhung sau han 10 nam thue hien FTA, Mexico van la nude nhap sieu, va cung vdi thdi gian thue thi FTA, gia trj nhap sieu cung tang len

2.2.2.2 Thuong mai dich vu va dau tw.

Trong hiep dinh EU-FIan Qudc, nhung cam ket cua Han Qudc duoc neu trong hai bieu rieng Trong hiep dinh EU-CARIFORUM, cac cam ket cua CARIFORUM dugc neu trong mot bieu duy nhat cho ca bon phuong thue cung ung Trong Hiep dinh EU- Colombia, Peru, Colombia cd cam ket theo khuon mau giong nhu Han Qudc

Cd the nhung yeu cau nay cung se dugc dua ra trong boi canh FTA

> Cung cap qua bien gid'i.

> Quyen thanh lap.

> Sir hien dien tam thdi cua the nhan vi muc dich cong viec.

> Quy dinh ve tro ’ cap va cdc bien phap phong ve thuong mai trong cdc nganh dich vu.

2.2.2.3 So' huu tri tue.

So sanh cac FTA cua EU cho thay muc tieu dat ra khong chi la “dam bao viec bao ho va thue thi hieu qua ve IPR” Cac FTA nay con de cap den cac muc tieu khac phu hgp vdi cac nude dang phat trien nhu “xue tien viec chuyen giao cong nghe qudc te”

CHlTONG 3: GIAI PHAP VA KIEN NGHI• • CHO VIEC XAY

DUNG • HIEP • • DINH THUONG MAI TU" • • DO SONG PHUONG

VIET NAM- EU.

3.1 Trien vong cua FTA Viet Nam - EU

3.1.1 Quan he thuomg mai Viet Nam - EU:

Trong vong 11 nam ke tir nam 2000 toi nam 2011, kirn ngach thuong mai Viet Nam- EU da tang 5,9 lan, tir mire 4,1 ty USD len 24,3 ty USD; xuat khau cua Viet Nam vao EU tang gan 6 lan va nhap khau cua Viet Nam tir EU tang 5,8 lan Trong boi canh kinh te toan cau suy thoai va khung hoang no cong van con tiem an nhieu rui ro doi vdi mot so nude d Chau Au nhung thuong mai hai ben van tang 3,9% dat 23 ty USD Nam 2011 tong kim ngach xuat khau cua Viet Nam sang EU dat khoang 16,8 ty USD trong khi kim ngach nhap khau tir EU dat 6,52 ty USD Tinh den het thang 6 nam 2012, EU da trd thanh thi truong xuat khau quan trong thu 2 cua Viet Nam, vdi gia tri nhap khau hang hoa khoang 7,3 ty Euro, chiem ty trong 17.14% tong kim ngach xuat khau cua Viet Nam

Ve dau tu EU hien cung la mot trong nhung nha dau tu Ion nhat tai Viet Nam

Ve ODA: ODA cua EU bao gom ca phan cung va phan mem (Co so ha tang, phat trien nong nghiep va nong thon xir ly moi truong cung cap nude, xoa doi giam ngheo va nang cao nang lire

3.1.2 Dong co ’ cua EU khi ky hiep dinh thuong mai song phuong vdi Viet Nam

Cd the thay dong lire chinh cua EU trong viec ky ket cac FTA trong thdi gian gan day va tuong lai la van de kinh te Cu the:

• Trong Chien luoc Chau Au Toan Cau 2006, viec ky ket nhung FTA moi

va “tham vong” vdi cac doi tac chien luoc la mot trong nhung uu tien hang dau

• Trong Bao cao “Thuong mai, Tang truong va Cac van de toan cau”

2010, Uy ban chau Au mot lan nira khang dinh vai trd quan trong cua thuong mai trong tang truong kinh te, tao cong an viec lam cho khdi nay va do dd co quan nay da neu ke hoach chi tiet cho viec phat trien thuong mai cua khdi Hinh

bong cua nhung FTA vi muc tieu tang trudng thuong mai cho EU da duoc phachoa tuong doi rd net

3.1.3 Thue chat cua FTA Viet Nam- EU.

> Mot thi trudng hap dan cho hang hoa EU:

> Mot thi trudng nhieu nhu cau cho dich vuEU’.

> Mot dia diem dau tu ’ nang dong:

> Mot cua ngd kinh te quan trong:

3.1.4 FTA Viet Nam- EU cff hoi va thdch thue.

cu cai thien cac yeu to kinh te vi mo.

FTA vdi EU d tat ca cac kich ban deu mang lai nhung tac dong tich cue dang

ke doi vdi cac yeu td co ban cua nen kinh te

3.1.4.2 FTA Viet Nam - EU - Khai thong con dudng uu tien cho xuat

khau Viet Nam sang EU.

Ky ket mot FTA the he moi vdi dac trung la md cua thi trudng manh me (vdi muc do cat giam thue ve 0% vdi it nhat la 90% so mat hang) vdi EU se la chia khoa de thue day manh me dong hang hoa tu Viet Nam sang thi trudng ldn cua

EU vdi 500 trieu dan , tu do tao nen mot budc ngoat ldn trong tang trudng xuat khau cua Viet Nam

3.1.4.3 FTA Viet Nam - EU - Sire ep va cff hoi phat trien cho thi trudng noi dia.

Tuy nhien, vdi mot nen kinh te cd tinh bo sung cao vdi thi trudng Viet Nam nhu EU, viec md cua thi trudng Viet Nam cho cac nha xuat khau va cung cap dich vu EU khong han la mot bat loi cho Viet Nam (neu khong noi la loi the)

3.1.4.4. FTA Viet Nam - EU - Mot cff hoi de cai thien moi trudng kinh

A

doanh va thu hut dau tu cho Viet Nam.

- Cac cam ket ve moi trudng trong FTA la sue ep, doi hoi de Viet Nam tu cai thien van de nay trong quan he thuong mai vdi EU

- Ban than nhung tieu chuan cao ve moi trudng ma hang hoa va dich vu EU dang tuan thu khi “nhap khau” vao Viet Nam tao nen the manh canh tranh rieng

cua ho va de khong bi mat thi phan cho EU

- Qua FTA vdi EU, cac doanh nghiep Viet Nam co the tiep can may moc thiet bi nhap khau tu EU vdi gia re hon

Mot FTA giira Viet Nam va EU cd the mang lai nhung tac dong tich cue trong cai thien mdi truong kinh doanh, dau tu d Viet Nam Nhung lpi ich nay rat co y nghTa bdi chung cd tac dong lau dai, ben vung, vupt ra ngoai nhung lpi ich true tiep tir xuat nhap khau hay dich vu cd the nhin thay trudc mat tu mot FTA

r

3.1.4.5 Vuot qua nhung thach thue cua mot FTA Bac - Nam.

Tac dong cua cac FTA doi vdi cac nude dang phat trien cho cac ket qua trai chieu nhung deu thong nhat d diem rang khong phai trong moi trudng hop thuong mai tu do deu mang den cho nhung nude nay cac lpi ich mong dpi

Trong khi cac thoa thuan thuong mai (tu do) giira cac nude cd trinh do phat trien tuong dong cd the tao ra nhung thi trudng hap dan hon, rong Ion hon, hieu qua hon dong thdi gop phan quan trong vao viec that chat mdi quan he song phuong ve kinh te - chinh tri, cac FTA giira cac nude cd trinh do phat trien khac nhau khong han da mang lai hieu qua tich cue

3.2. Giai phap xay dung hiep dinh thuong mai FTA Viet Nam- EU tren

co’ so’ kinh nghiem quoc te:

3.2.1 Kien nghi ve cong tac chuan hi dam phan:

Mo hinh 3.1 Mo hinh ve cac yeu to cau thanh chinh sach dieu phdi hoi nhap

qudc gia

KientoanDoan Dam phanNghien Kiencuu, toanphan iff! UBQG- bienxa HTKTQhoi T

Tham van doanh nghiep

3.2.1.1. Nang cao hieu qua boat ddng dieu phdi cua UBQG-HTKTQT

Theo tinh than Quyet dinh 174/2007/QD-TTG ngay 19/11/2007 cua Thu tuong Chinh phu, UBQG-HTKTQT la to chuc lien nganh

So dd 3.1 So do to chuc bo may cua UBQG theo QD 174/2007/QD-TTG

Pho Thu tuong Chinh phu Chu tich UBQG

- Thuc te hoat dong cua UBQG-HTKTQT thien ve chuc nang tham muu, giup viec

- Co nhieu chi dao quan trong nhung hinh thuc van ban “thong bao’' da han che hieu lire thuc thi cua nhung y kien chi dao neu trong van ban

- Cac thanh vien UBQG-HTKTQT la cong chuc cap Thu truong dai dien cac

bo, nganh va chiu trach nhiem ve chuyen mon thuoc lmh vuc bo, nganh minh trong qua trinh xem xet, thao luan cac van de

- Gan bo mat thiet vdi Bo Thuong mai (Bo Cong Thuong hien nay) ve ca to chuc va hoat dong

- Van phdng UBQG la co quan thuong true va giu vai tro ndng cot cho hoat

dong cua UBQG

c) Danh gid hoat dong dieu phoi cua UBQG

* Uu diem:

* Ton tai

d) Kien nghi mo hinh kien toan

- Xac dinh rd chuc nang cua UBQG-HTKTQT la co quan tu van hay co quan quan ly, dieu hanh;

- Tang cuong nang luc cua Van phdng UBQG-HTKTQT de du nang luc chuyen mon dam nhiem chuc nang bo phan thuong true, giup viec cho UBQG- HTKTQT va Doan dam phan Chinh phu

So do 3.2 So 1 do kien toan UBQG-HTKTQT theo huong tang cuong nang lire

cho Van phdng UBQG-HTKTQT

Tong hop ve

APEC, ASEM

Bo phan tuyen

3.2.1.2 Kien toan to chuc va hoat dong cua Doan dam phan

b) Chirc nang va quyen han

c) Nhan xet ve im diem va ton tai

e) Kien nghi mo hinh to chuc Doan dam phan Chinh phu

3.2.1.3 Tang cirong eff c/te tham van doanh nghiep va nghien ciru

Can tang cudng ti'nh minh bach trong cung cap thong tin Cac chu truong Ion trong hoi nhap can cong khai de lay dong gop tir cac hiep hoi, doanh nghiep Ion

3.2.1.4 Tang cudng vai tro phan bien xd hoi va cua cdc eff quan nghien ciru

r

doi vo’i hoach dinh chinh sdch hoi nhap

Can xay dung thanh quy che viec phai co nhung bao cao danh gia doc lap vdi nhtrng de an quan trong

3.2.2 Kien nghi ve noi dung ky ket FTA Viet Nam - EU

3.2.2.1. Thuong mai hang hoa:

Lpi ich tir FTA Viet Nam - EU can duoc nhin nhan tir nhieu khia canh khac nhau chu khong chi la d can can xuat nhap khau Tham chi, ngay ca neu khi sau FTA, Viet Nam tro thanh nude nhap sieu trong quan he thuong mai vdi EU thi dieu nay cung tot cho Viet Nam khi cd the cd nguon cung chat lupng cao va ben vtfng thay vi tap trung nhap khau hang hoa kern chat lupng, cong nghe lac hau tir mot nguon Trung Qudc nhu hien nay

A

3.2.2.2 Thuong mai dich vu vd dau tir:

Cac khuyen nghi cd the tom tat nhu sau:

- Can chu y hon tdi pham vi cua hiep dinh va tranh viec loai trir thu tuc Visa mot each rd rang nhu trong cac FTA cua EU

- Can quan tarn den viec xu ly van de tro cap trong linh vuc dich vu, song song vdi quan diem ma Viet Nam da cd trong dam phanWTO lien quan den van de nay

- Dieu quan trong vdi Viet Nam la xac dinh dupe cau true bieu cam ket cua minh va quyet dinh se lam viec tren co so nhung cam ket GATS hien hanh hay

- Viet Nam se phai chuan bi cac bieu dam phan tiep can thi trudng va doi

3.2.2.3. Cac van de ve hang rao phi thue quan:

Hiep dinh Thuong mai tu do vdi EU ngoai ky vong cat giam cac loai thue quan vao EU, hy vong se la co hoi han che khdi quoc gia nay ap dung cac hang rao phi thue quan doi vdi cac san pham cua Viet Nam Rao can phi thue quan ldn nhat anh hudng den xuat khau cua Viet Nam sang EU lien quan den viec sir dung cac cong cu phong ve thuong mai cua EU, chu yeu la chong ban pha gia cung nhu cac bien phap kiem dich dong thuc vat (SPS) va cac rao can ky thuat (TBT)

3.2.2.4 So ’ hu u tri tue:

Dieu nay dac biet quan trong doi vdi Viet Nam: cac co quan cd tham quyen

co do linh hoat trong dam phan thong qua nhung nguyen tac phu hop vdi dieu kien cua dat nude va thuc hien FTA theo luat phap Viet Nam

3.2.2.5. Cac linh vuc nidi trong thuong mai:

Tang cudng, hai hoa hoa va tao dieu kien thuan lqi thuc thi thu tuc dau thau

Viet Nam dang trong qua trinh day manh hoi nhap kinh te quoc te nhat la sau khi gia nhap To chuc thuong mai the gidi Trong nhung nam qua, Viet Nam da tham gia ky ket cac hiep dinh thuong mai tu do khu vuc, song phuong va da phuong Xu the song phuong hoa cac cam ket thuong mai va dau tu dang dat Viet Nam, mot nen kinh te dang chuyen doi sang kinh te thi trudng nhieu sure ep tang cuong cai each va hoi nhap, neu khong se bi gat sang mot ben cac cuoc choi song phuong Viec nghien cuu nghiem tuc va dua ra cac doi sach phu hop vdi xu the hien nay se giup nen kinh te Viet Nam tranh phai tra gia dat

FTA Viet Nam- EU dupe suy doan la mot FTA ma EU dat nhieu tham vong trong viec md cua thi trudng va trong cac noi dung cam ket khac gan vdi tu do hoa thuong mai Do du kien se la mot FTA vdi pham vi rong nhung khong ldn hon cac FTA thong thuong trong giai doan hien nay, nhung yeu cau md cua thi trudng day tham vong trong ca linh vuc thuong mai hang hoa, thuong mai dich vu nhung khong phai la bat thuong so vdi nhung FTA khac ma Viet Nam dang xem xet Va

rd rang nd khong phai la thach thue ma Viet Nam khong the vupt qua

De tai dupe thue hien xuat phat tir boi canh quoc te va thue tien cua Viet Nam Tren co so muc tieu, doi tupng, noi dung nghien cuu de tai da dua ra dupe mot so ket qua chu yeu sau:

1 De cap khai quat chung ve qua trinh xay dung hiep dinh thuong mai tu do song phuong

2 Phan tich kinh nghiem quoc te trong cdng tac chuan bi dam phan toi noi dung cac cam ket trong hiep dinh thuong mai tu do song phuong, tu do dua ra cac bai hoc cho qua trinh xay dung hiep dinh thuong mai tu do song phuong Viet Nam- EU

3 Tren co so nghien cuu cac kinh nghiem va rut ra dupe bai hoc, de tai dua

ra nhung kien nghi cho Viet Nam trong cdng tac chuan bi dam phan va noi dung cam ket trong hiep dinh thuong mai tu do song phuong Viet Nam-EU

TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN

CHUYEN NGANH: KINH TE DOI NGOAI

NGUOI HUONG DAN KHOA H OC GS.TS DO DUC BINH

HA NOI - 2012

MO DAU

1 Tinh cap thiet cua de tai:

The gidi dang chung kien mot lan song dam phan va ky kdt nhung hiep dinh thuong mai tu do khu vuc va song phuong vdi nhieu tham vong hon va muc do cam ket mang me hon Day cd the xem nhu la mot giai doan tat yeu cua qua trinh tir do hoa thuong mai va hoi nhap kinh te qudc te cua nhieu qudc gia Trong nhtrng nam gan day, Viet Nam da lien tuc tham gia cac cuoc dam phan vdi cac doi tac thuong mai va dau tu trong mot loat cac hiep dinh thuong mai tu do FTA, cac FTA cd xu hudng di vao giai quyet cac van de chinh sach vdi chuan muc cao hon WTO nhu: tu

do hoa dau tu, chinh sach canh tranh, thuan hoa thuong mai Vdi Viet Nam, tham gia cac thoa thuan tir do hoa thuong mai giup tang cudng co hoi xuat nhap khau va tinh hap dan cua mdi trudng dau tu Va hiep dinh thuong mai tir do song phuong (FTA) Viet Nam-EU la mot trong nhung uu tien hang dau cua Chinh Phu EU la mot trong nhtrng doi tac thuong mai quan trong cua Viet Nam vdi thi trudng rong ldn cd 27 qudc gia thanh vien, chiem ty trong ldn trong quan he thuong mai giira Viet Nam va chau Au dat 74.7% kirn ngach xuat nhap khau vdi khu vuc thi trudng chau Au Sau khi hiep dinh FTA giira Viet Nam va EU duoc ky ket thi Viet Nam se duoc hudng nhung uu dai ve thue quan khi EU cam ket giam thue nhap khau doi vdi mot so mat hang cua Viet Nam Viec do bo thue quan tren phan ldn cac hoat dong thuong mai trong khuon kho FTA se mang lai cho Viet Nam nhieu loi the quan trong so vdi cac doi thu canh tranh khac cung xuat khau vao EU Mat khac, Viet Nam cung se duoc hudng loi xet tir goc do nhap khau Viec cat giam thue nhap khau doi vdi cac hang hoa chien luge cua EU vao Viet Nam se giup nang cao ky thuat cua nganh cong nghiep va tir do day manh hieu qua san xuat va xuat khau

Tuy nhien khong he don gian khi dam phan hiep dinh thuong mai FTA vdi mot doi tac ldn manh nhu EU, Viet Nam can cd nhtrng nghien ciru, can nhac ky cang cac dieu khoan trong cac vong dam pham Viec hoc hoi kinh nghiem tir cac nude di trudc la mot dieu vd cung quan trong doi vdi Viet Nam Qua do Viet Nam

cd the tan dung nhtrng thanh cong va tranh nhung bai hoc sai lam cua cac nude di trudc dac biet tir cac nude da ky ket FTA vdi EU de dua ra duoc nhtrng phuong an dam phan hop ly va hieu qua cho minh

Tu nhung phan tich tren, toi da chon de tai: ‘Kinh nghiem xay dung cac

hiep dinh thuong mai tu' do song phuong va goi y vdi qua trinh dam phan hiep dinh thuong mai tu do song p huff ng Viet Nam- EU” lam de tai luan van cua minh

2 Tinh hinh nghien ciru de tai:

Co mot so cong trinh nghien cuu co lien quan den mot so noi dung cua de tai:

- Bui Truong Giang, Luan an Tien sy Kinh te (2008) “Xu hudng hinh thanh cac hiep dinh thuffng mai tu do FTA tai Dong A, Vien kinh te va chinh tri the gidi”.

- De tai khoa hoc cap Bo cua Vien nghien cuu Thuong mai (2005), “Kha nang

va gidi phap cho viec thiet lap khu vuc thuong mai tu do giua Viet Nam va mot sd nude den nam 2010”

De tai khoa hoc cap Bo cua Vien nghien cuu Thuong mai (2008), "Nghien

cuu kha nang thiet lap Khu vuc tu do Viet Nam-Hoa Ky

- De tai khoa hoc cap Bo cua Vien nghien cuu Thuong mai (12/2010),

“Nghien cuu xu hudng hinh thanh cac khu vuc thuong mai tu do tren the gidi”.

3 Muc dich nghien cuu:

- Dua ra khai luan ve xay dung hiep hoi thuong mai tu do song phuong (FTA), xu hudng phat trien hiep dinh thuong mai tu do song phuong FTA tren the gidi

- Phan tich kinh nghiem ky ket hiep dinh thuong mai cua cac nude quoc gia tren the gidi tu do rut ra bai hoc cho Viet Nam

- Neu len trien vong cua hiep dinh thuong mai Viet Nam-EU, dua ra cac khuyen nghi trong dam phan hiep dinh thuong mai tu do FTA Viet Nam- EU

4 Pham vi nghien ciru cua luan van:

- Pham vi nghien cuu: Nghien cuu ve thue trang quan he thuong mai song phuong cua mot so nude tir do dua ra cac khuyen nghi trong dam phan hiep dinh thuong mai tu do FTA Viet Nam- EU

5 Phuong phap nghien cuu:

Luan van su dung cac phuong phap nghien cuu co ban:

- Phuong phap phan tich dinh tinh

- Phuvng phap thu thap thong tin, so lieu, thong ke, tong hop va phan tich,danh gia

- Phuong phap thong ke, phan tich kinh te

- Phuong phap trao doi, phong van chuyen gia

6 Bo cue cua luan van:

Luan van duoc ket cau gom ba chuong:

Chuongl: Nhung van de co ban ve xay dung hiep dinh thuong mai tu do

Chuong2: Kinh nghiem xay dung cac hiep dinh thuong mai tu do song phuong va bai hoc rut ra cho Viet Nam

Chuong3: Giai phap va kien nghi cho viec xay dung hiep dinh thuong mai tu do song phuong Viet Nam-EU

HIEP • DINH THUONG • MAI• TU* DO •

1.1 Khai luan chung va phan loai hiep dinh thuong mai tu- do.

Hiep dinh thuong mai tu do (FTA- viet tat cua chu tieng Anh: Free Trade Agreement) ve co ban, la hiep dinh trong do cac nude tham gia ky ket thda thuan danh cho nhau nhung uu dai, do la cac hang rao thuong mai ke ca thue quan va phi thue quan deu dupe loai bo, song moi nude thanh vien van duoc tu do quyet dinh nhung chinh sach thuong mai doc lap cua minh doi vdi cac nude khong phai thanh vien cua hiep dinh

Tu nhung nam 1990 den nay, khai niem Hiep dinh thuong mai tu do da duoc

md rong hon ve pham vi va sau hon ve cam ket tu do hoa Cac FTA ngay nay khong chi dung lai d pham vi cam ket cat giam thue quan va hang rao phi thue quan

ma edn bao gom nhieu van de rong hon ca cam ket trong khung kho GATT/WTO cung nhu mot loat van de thuong mai moi ma WTO chua cd quy dinh Pham vi cam ket cua cac FTA hien nay con bao gom nhung linh vuc nhu thda thuan hoa thuong mai, hoat dong dau tu, mua sam chinh phu, chinh sach canh tranh, cac bien phap phi thue quan, thuong mai dich vu, quyen so htru tri tue, co che giai quyet tranh chap, lao dong, moi trudng, tham chi con gan vdi nhung van de dan chu, nhan quyen hay chong khung bo

FTA cd the la song phuong (dupe ky ket giua 2 nude) hoac da phuong (ky giua nhieu nude) Tuy nhien, du la song phuong hay da phuong, FTA thuong dem lai lpi ich rat Ion cho cac nude thanh vien trong viec thuc day thuong mai, tan dung nhung lpi the so sanh cua nhau Khong nhung the, do co pham vi hop tac rong, FTA con xue tien tu do hoa dau tu, hop tac chuyen giao cong nghe, hieu suat hoa thu tuc hai quan va nhieu dich vu khac

Hiep dinh thuong mai tu do cd the phan loai nhu sau:

Phan loai theo hinh thuc cua cac FTA:

+ Cac FTA co dang da phuong nhu: AFTA, ACFTA

Phan loai theo noi dung dieu chinh cua FTA:

Theo noi dung dieu chinh, cd the chia FTA thanh 2 loai: FTA toan dien va FTA doi vdi mot so linh vuc:

+ FTA doi vdi mot so linh vuc: la thoa thuan giua cac ben ky ket ve viec thanh lap mot khu vuc thuong mai tu do doi vdi chi mot so linh vuc, vi du linh vuc rau qua (FTA Trung Qudc- Thai Lan)

+ FTA toan dien la FTA dieu chinh hau het cac linh vuc trong quan he kinh

te giua cac ben ky ket bao gom cac van de sau:

• Thue quan: thue nhap khau va cac loai thue khac danh vao san pham nhap khau se duoc cat giam (tien tdi 0%) Cac loai hang hoa duoc dua vao danh muc cat giam thue thay doi tuy tirng FTA, cd rat it FTA bao gom tat ca cac loai hang hoa Nhieu FTA loai tru mot so loai hang hoa, nhat la hang nong nghiep, tham chi FTA con loai bo hoan toan khu vuc nong nghiep khoi danh muc cat giam thue

• Quy tac xuat xu: Day la phan rat quan trong cua FTA, bdi le nhung doi xu uu dai quy dinh trong FTA thong thuong chi danh cho cac nude thanh vienFTA Khi dam phan, cac ben ky ket thoa thuan nguyen tac xuat xu rieng cho FTA cua minh Nude xuat xu cua san pham la nude dien ra qua trinh bien doi san pham chu yeu cuoi cung

• Cac han che dinh luqng: De cap den cac hang rao phi thue quan nhu han nghach giay phep xuat nhap khau Cac FTA thuong quy dinh viec loai bo theo thdi bieu cac han che nay doi vdi tat ca hoac mot so san pham Mot so FTA khac cho phep ap dung cac bien phap han che dinh lupng doi vdi mot so san pham nhat dinh nhu FTA Nhat Ban- Mexico

• Cac tieu chuan: Bao gom cac dieu khoan ve quy dinh ky thuat va cac bien phap ve sinh dich te Cac dieu khoan nay quy dinh viec cac nude thanh vien trao doi thong tin, chap nhan danh gia tuan thu cua ben kia hoac cdng nhan lan nhau cac tieu chuan va yeu cau bat buoc Mot so FTA edn quy dinh viec hai hoa cac tieu chuan ky thuat giua cac nude thanh vien

• Cac quy dinh ve dinh che va thu tuc: Cac FTA thuong quy dinh viec thanh lap cac thoa thuan ve dinh che de thue hien cac chuc nang thu tuc nhu tidn hanh cac cuoc gap cap cao, ra soat cac cam ket tu do hoa thuong mai, giai quydt tranh chap trong qua trinh thue hien FTA

• Dich vu: Thuong mai dich vu hien dang phat trien ngay cang nhanh chong vdi toe do nhanh hon nhieu so vdi thuong mai hang hoa Vi vay, cac FTA gan day thuong bao gom viec tu do hoa mot sd khu vuc dich vu tham chi cao hon

ca cam ket cua cac nude nay tai cac hiep dinh WTO hoac nhung linh vuc moi khong duoc quy dinh trong cac hiep dinh cua WTO

• Dau tu: Bao gom cac quy dinh ve dau tu trong do dam bao cho cac nha dau tu nude ngoai duoc doi xu ngang bang vdi nha dau tu trong nude khong phai chiu cac quy dinh va luat le tuy tien, duoc tu do chuyen loi nhuan ve nude

• Mua sam chinh phu: Nhieu FTA cho phep cac nude thanh vien tiep can uu dai thi trudng mua sam chinh phu bang each quy dinh cac nha dau tu nude ngoai duoc doi xu ngang bang vdi cac nha thau trong nude cung nhu cac thu tuc dau thau phai rd rang, minh bach Tham chi cd nhung nude nhu Mexico edn quy dinh chi nha thau cua cac nude cd FTA vdi Mexico duoc tham gia dau thau cac hop dong mua sam Chinh phu

• Cac bien phap khac phuc thuong mai: Thuong mai giua cac nude thanh vien cd the bi anh hudng bdi viec ap dung cac bien phap thuong mai khong cdng bang nhu ban pha gia, trq cap, cac bien phap tu ve Do do cac FTA dua ra cac quy dinh rat chi tiet ve cac trudng hop duoc phep ap dung cac bien phap nay

Cac FTA con de ra nhung bien phap hop tac giua cac nude thanh vien nham tao dieu kien thuan loi cho viec thue hien FTA (nhu viec thanh lap cac Uy ban hdn hop ve tung linh vuc trong FTA Nhat Ban- Singapo)

1.2 Cac noi dung thuong de cap trong hiep dinh thuong mai FTA

1.2.1 Thuong mai hang hoa.

Doi vdi rat nhieu Hiep dinh FTA, thuong mai hang hoa la linh vuc quan tam chinh cua cac ben tham gia, tao nen nen tang cua Hiep dinh Cac cam ket ve thuong mai hang hoa se giup cac ben hien thuc hoa muc tieu chinh la md rong thi trudng, tao thuan loi cho hang xuat khau Cac noi dung chinh ve thuong mai hang hoa thuong duoc thoa thuan trong Hiep dinh FTA gdm:

Muc do cat giam thue quan theo Hiep dinh FTA thuong sau hon (dua thue suat ve 0%), cat giam nhanh hon cam ket trong WTO do cac ben chi tap trung vao nhung linh vuc cd quan tam

Theo Dieu XXIV cua Hiep dinh GATT/WTO, cac ben tham gia Hiep dinh FTA phai cam ket xoa bo thue quan doi vdi phan ldn thuong mai giua cac ben (substantially all the trade) Theo each hieu thong thuong (khong chinh thuc) thi Hiep dinh FTA can quy dinh xoa bo thue quan doi vdi it nhat 90% gia tri thuong mai va so ddng thue trong vong 10 nam Cac ddng thue khong cam ket hoac cd cam ket nhung khong dua ve 0% thuong la cac san pham nhay cam/dac biet nhay cam doi vdi cac ben Cac nude kern phat trien nhat (FDCs) hoac dang phat trien cd the duoc hudng linh hoat ve lo trinh hoac dien cam ket

Cam ket cat giam thue quan cua cac nude theo Hiep dinh FTA thuong chia thanh cac nhom:

- Dua thue suat ve 0% ngay khi Hiep dinh FTA cd hieu luc

- Dua thue suat ve 0% theo lo trinh (cat giam tuyen tinh)

- Cat giam thue quan nhanh trong nam dau tien, sau do cat giam tung budc mot trong nhung nam tiep theo

- Khong cat giam thue quan trong thdi gian dau, viec cat giam duoc thuc hien vao cac nam cudi cua lo trinh

- Khong cam ket

Ben canh thue quan cac ben tham gia FTA cung cd the dua ra cam ket ve han ngach thue quan, dac biet doi vdi cac nong san nhay cam Thong thuong, nhap khau trong han ngach tir cac doi tac tham gia FTA se duoc hudng thue suat FTA uu