ỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN HỌC CÔNG PHÁP QUỐC TẾ ĐỀ BÀI Đánh gia về những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên chính phủ trong thời gian vừa qua. 1 Mục lục I. Mở đầu........................................................................................................... 3 1.1. Lý do lựa chọn đề tài ............................................................................ 3 1.2. Mục tiêu và nhiệm vụ chính của bài tiểu luận ................................... 4 II. Nội dung ........................................................................................................ 4 2.1. Những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên chính phủ thời gian vừa qua ...................................................................................... 4 2.1.1. Khái niệm Tổ chức quốc tế và Tổ chức quốc tế liên Chính phủ .. 4 2.1.2. Một số tổ chức quốc tế liên chính phủ mà Việt Nam đã tham gia 5 2.1.3. Những đóng góp của Việt Nam trong thời gian gần đây .............. 8 2.2. Đánh giá về những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên Chính phủ ................................................................................................ 12 III. Kết bài ........................................................................................................ 14 IV. Danh mục tài liệu tham khảo ................................................................... 15 2 I.Mở đầu 1.1. Lý do lựa chọn đề tài Hiện nay, một trong những vấn đề mang tính chất kinh tế chính trị xã hội sâu sắc đó là việc bối cảnh toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới ngày một gia tăng, vì thế mà việc đẩy mạnh hội nhập quốc tế có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với phát triển kinh tế xã hội của bất kì quốc gia nào. Và điều này đã trở thành một xu hướng cũng như một hình thức quan hệ giữa các đối tác trên thế giới mà biểu hiện chính của nó đó là sự hình thành các tổ chức quốc tế. Ngày nay, xu hướng này đang ngày càng trở nên phổ biến với sự tham gia của nhiều quốc gia, dân tộc ở khắp nơi trên thế giới. Đặc biệt là đối với một quốc gia đang phát triển như Việt Nam, hợp tác quốc tế hiện nay đã trở thành một yếu tố quan trọng trong đường lối đối ngoại và phát triển kinh tế xã hội của nước ta. Trong quá trình hợp tác và hội nhập này, việc tham gia và hợp tác với các tổ chức quốc tế mà tiêu biểu là các tổ chức quốc tế liên chính phủ có thể được coi như là một điểm quan trọng mang tính chất quyết định. Nhận thức rõ điều ấy, Việt Nam cũng đang ngày một khẳng định vị thế của mình với những đóng góp đáng kể cho các tổ chức quốc tế. Nhưng rõ ràng rằng, những đóng góp của nước ta trên con đường hội nhập và hợp tác này không chỉ có những mặt tích cực, những thuận lợi mà còn tồn tại không ít những thách thức đòi hỏi chúng ta cần có sự nghiên cứu kĩ càng để định ra được những bước đi vững chắc và cẩn trọng trong công tác hợp tác và hội nhập. Chính vì tính khách quan và ưu điểm mạnh mẽ của việc tìm hiểu, phân tích cũng như đánh giá về cách Việt Nam tham gia và đóng góp vào các Tổ chức quốc tế liên chính phủ sẽ có thể góp phần đem lại những cách nhìn nhận mới mẻ trên đối với vấn đề mang đầy tính thời sự này của đất nước, nên em đã lựa chọn đề tài này để thực hiện nghiên cứu cho bài tiểu luận kết thúc môn học của mình. 3 1.2. Mục tiêu và nhiệm vụ chính của bài tiểu luận Mục tiêu chính của bài tiểu luận này chủ yếu tập trung vào việc đưa ra được những đánh giá một cách khách quan đối với những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên chính phủ trong thời gian gần đây. Và để có thể đạt được mục tiêu lớn này, bài tiểu luận cần tập trung giải quyết các vấn đề cụ thể sau đây: Một là, làm rõ và phân tích khái quát đối với những đóng góp của Việt Nam ở các Tổ chức quốc tế liên Chính phủ trong thời gian vừa qua. Hai là, đưa ra những đánh giá cụ thể những điểm mạnh và điểm yếu của cách Việt Nam tham gia đóng góp trong các Tổ chức quốc tế. AI.Nội dung 2.1. Những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên chính phủ thời gian vừa qua 2.1.1. Khái niệm Tổ chức quốc tế và Tổ chức quốc tế liên Chính phủ Tổ chức quốc tế được hiểu là một cấu trúc ổn định của các quan hệ quốc tế được thành lập trên cơ sở những điều ước quốc tế có mục tiêu, quyền hạn và các quy định riêng về cấu trúc tổ chức khác như: cơ cấu tổ chức, cơ chế, nguyên tắc và mục tiêu hoạt động cũng như tiêu chuẩn thành viên do các thành viên của tổ chức thoả thuận với nhau1. Tổ chức quốc tế hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau: kinh tế, xã hội, giáo dục, y tế, quốc phòng…với mục tiêu căn bản là tác động và ảnh hưởng trong phạm vi rộng lớn tầm khu vực hoặc quốc tế. Có nhiều cách để phân loại các Tổ chức quốc tế, tuy nhiên thì trong thực tế, một trong những cách phân chia tổ chức quốc tế phổ biến nhất là phân chia trên cơ sở chủ 1Trịnh Ngọc Thạch (2016), “Phân tích bối cảnh và khả năng tham gia vào các tổ chức quốc tế của Việt Nam”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên cứu Chính sách và Quản lý, Tập 32, Số 3, tr.77. 4 thể của các tổ chức quốc tế là Tổ chức quốc tế liên chính phủ và Tổ chức quốc tế phi chính phủ. Trong đó, Tổ chức quốc tế liên chính phủ được hiểu là các thực thể liên kết các quốc gia và các chủ thể khác của luật quốc tế. Được hình thành trên cơ sở điều ước quốc tế có quyền năng chủ thể luật quốc tế, có hệ thống các cơ quan duy trì hoạt động thường xuyên theo đúng mục đích tôn chỉ của tổ chức quốc tế đó2. 2.1.2. Một số tổ chức quốc tế liên chính phủ mà Việt Nam đã tham gia Những năm gần đây, nhận thức rõ xu thế toàn cầu hoá, khu vực hoá đang phát triển mạnh mẽ, Việt Nam đã tích cực triển khai chính sách chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, thúc đẩy đối ngoại đa phương, tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế liên Chính phủ. Và cho đến nay, Việt Nam đã là thành viên chính thức của 63 tổ chức quốc tế3. Trong đó phải kể đến một số tổ chức quốc tế liên Chính phủ nổi bật mà Việt Nam là thành viên như sau: Đầu tiên đó chính là Liên Hợp Quốc (United Nations). Liên hợp quốc là một tổ chức quốc tế được thành lập năm 1945. Hiện có 193 quốc gia thành viên, Liên hợp quốc và công việc của nó được hướng dẫn bởi các mục đích và nguyên tắc có trong Hiến chương thành lập4. Trải qua hơn 70 năm phát triển, Liên hợp quốc trở thành tổ chức toàn cầu rộng rãi nhất với sự tham gia hầu như toàn bộ các quốc gia độc lập của hành tinh. Việt Nam gia nhập Liên Hợp Quốc ngày 20091977. Hỗ trợ của Liên Hợp Quốc đối với Việt Nam khởi đầu tập trung vào tái thiết sau chiến tranh và hỗ trợ nhân đạo. Nhận thấy bối cảnh kinh tế và phát triển của Việt Nam thay đổi nhanh chóng, Liên 2Trịnh Ngọc Thạch (2016), “Phân tích bối cảnh và khả năng tham gia vào các tổ chức quốc tế của Việt Nam”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên cứu Chính sách và Quản lý, Tập 32, Số 3, tr.78. 3Cổng thông tin điện tử Chính phủ nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2021). 4United Nations (2022), “About us”. 5 Hợp Quốc mở rộng hỗ trợ sang tăng cường thể chế, chính sách, bảo trợ xã hội, y tế, giáo dục, nông nghiệp,...5 Thứ hai đó là Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) được thành lập vào ngày 8 tháng 8 năm 1967 tại Bangkok, Thái Lan, với sự ký kết Tuyên bố ASEAN (Tuyên bố Bangkok) bởi những Người sáng lập ASEAN là Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan và sau 40 năm tồn tại và phát triển thì ASEAN ngày nay đã trở thành một tổ chức hợp tác khu vực liên Chính phủ bao gồm cả 10 quốc gia Đông Nam Á (thêm 5 nước là Brunei, Campuchia, Lào, Myanma và Việt Nam), là một thực thể chính trịkinh tế quan trọng ởChâu Á Thái Bình Dương và là đối tác không thể thiếu trong chính sách khu vực của các nước lớn và các trung tâm quan trọng trên thế giới.6. Việt Nam tham gia vào ngày 28 tháng 7 năm 1995 và trở thành thành viên thứ 7 của tổ chức này. Kể từ đó đến nay, Việt Nam đã nhanh chóng hội nhập, tham gia sâu rộng vào tất cả các lĩnh vực hợp tác của ASEAN. Thứ ba phải kể đến đó là Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Đây là tổ chức quốc tế toàn cầu duy nhất xử lý các quy tắc thương mại giữa các quốc gia. Trọng tâm của nó là các hiệp định WTO, được thương lượng và ký kết bởi phần lớn các quốc gia thương mại trên thế giới và được quốc hội của họ phê chuẩn. Mục đích là giúp người sản xuất hàng hóa và dịch vụ, nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu tiến hành hoạt động kinh doanh của họ7. Ngày 7 tháng 11 năm 2006, Lễ kết nạp Việt Nam vào Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) diễn ra tại trụ sở WTO ở Geneva (Thụy Sĩ) và từ đó, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của WTO, mở ra cánh cửa lớn để đất nước hội nhập sâu rộng, tích cực với khu vực và thế giới. 5Trang thông tin Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (2022). 6Association of Southeast Asian Nations (2022), “About ASEAN”. 7World Trade Organization (2022), “What is the WTO”. 6 Thứ tư là Cộng đồng Pháp ngữ. Cộng đồng Pháp ngữ hay Tổ chức Quốc tế La Francophonie (OIF) được thiết lập bởi Hiến chương của La Francophonie, được thông qua vào năm 1997; người chủ chốt là bà Louise Mushikiwabo. OIF triển khai hợp tác đa phương về Pháp ngữ cùng với Hội đồng Nghị viện La Francophonie (APF) và bốn nhà điều hành khác. Việt Nam chính thức gia nhập OIF từ năm 19798. Từ đó, ta lần lượt tham gia vào nhiều tổ chức khác thuộc Cộng đồng Pháp ngữ. Ta đã tham dự các Hội nghị cấp cao ngay từ Hội nghị đầu tiên và tháng 111997, Việt Nam đã tổ chức Hội nghị Cấp cao lần thứ 7 tại Hà Nội. Và thứ năm, một Tổ chức liên chính phủ mà Việt Nam mới đây đã gia nhập liên quan đến lĩnh vực pháp luật đó chính là Tổ chức quốc tế về Luật Phát triển (IDLO). IDLO là tổ chức liên chính phủ toàn cầu duy nhất dành riêng cho việc thúc đẩy pháp quyền để thúc đẩy hòa bình và phát triển bền vững. Làm việc tại hơn 90 quốc gia trên thế giới với nhiều hệ thống pháp luật khác nhau. Được thành lập như một tổ chức liên chính phủ vào năm 1988, IDLO đã có Tư cách quan sát viên của Liên hợp quốc từ năm 20019. Việt Nam đã gia nhập Tổ chức quốc tế về Luật Phát triển (IDLO) vào ngày 29112016. Việc Việt Nam gia nhập IDLO đánh dấu tiếp một bước phát triển trong tiến trình hội nhập quốc tế nói chung và hội nhập pháp lý đa phương nói riêng của Việt Nam. Trên đây là một số tổ chức quốc tế liên chính phủ nổi bật mà Việt Nam là một trong các quốc gia thành viên. Rõ ràng là Việt Nam đang từng bước phát triển và đẩy mạnh hợp tác quốc tế và ngoại giao đa phương. Có thể nói đây là một điểm sáng trong hoạt động ngoại giao thời đổi mới nhằm nỗ lực củng cố và nâng cao vị thế quốc tế của đất nước. 8La Francophonie (2022), “La Francophonie en bref”. 9International Development Law Organization (2022), “About IDLO”. 7 2.1.3. Những đóng góp của Việt Nam trong thời gian gần đây Công tác đối ngoại đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, trở thành một điểm sáng trong toàn bộ những thành tựu chung của đất nước ta, góp phần nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam. Để khẳng định được vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay, Việt Nam đã và đang phấn đấu dần đóng vai trò “nòng cốt, dẫn dắt, hoà giải, sáng kiến, tích cực, có trách nhiệm” tại các diễn đàn, tổ chức đa phương có tầm quan trọng chiến lược đối với đất nước, phù hợp với khả năng và điều kiện cụ thể. Đặc biệt, Trên bình diện đa phương, Việt Nam là thành viên tích cực và đã có những đóng góp đáng ghi nhận của hơn 70 tổ chức, diễn đàn quốc tế quan trọng. Nhờ đó mà năm 2020 trôi qua, ghi dấu ấn những sự kiện ngoại giao đa phương quan trọng của đất nước, khi lần đầu tiên Việt Nam đảm nhiệm đồng thời ba trọng trách: Chủ tịch Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Chủ tịch Hội đồng Liên Nghị viện ASEAN lần thứ 41 và Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020 2021. Dưới đây là một vài những thành tựu và đóng góp nổi bật của Việt Nam trong những năm gần đây tại các Tổ chức quốc tế liên chính phủ mà nước ta là thành viên: Tại tổ chức quốc tế hàng đầu thế giới Liên Hợp Quốc, Việt Nam suốt hơn 40 tham gia tổ chức này đã nỗ lực đóng góp và có nhiều thành tựu quan trọng. Từ năm 2012 đến nay, trong khuôn khổ Sáng kiến Thống nhất Hành động Một Liên hiệp quốc, Việt Nam tích cực triển khai Kế hoạch chung của Liên hiệp quốc; là thành viên Hội đồng Nhân quyền (nhiệm kỳ 20142016) đề xuất và được thông qua Nghị quyết về tác động của biến đổi khí hậu với quyền trẻ em; cử 169 lượt sĩ quan, cán bộ tham gia Phái bộ gìn giữ hòa bình ở Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi. Trong năm 2017, Việt Nam là một trong 52 nước đầu tiên ký Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân và là nước thứ 10 phê chuẩn Hiệp ước này vào năm 2018; là nước đầu tiên có Một ngôi nhà xanh chung của Liên hiệp quốc (2015)…Đặc biệt, Việt Nam được bầu là Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an nhiệm kỳ 20202021 với số phiếu ủng hộ cao kỷ lục 192193. Ngoài ra, Việt Nam còn giữ vai trò Điều phối viên Nhóm các nước Ủy 8 viên không thường trực (E10) tại Hội đồng Bảo an và đã tổ chức thành công hai sự kiện quan trọng. Bên cạnh đó, Việt Nam đang phối hợp tốt với Liên hiệp quốc trong công cuộc chống dịch Covid19, đóng góp 50.000 USD cho Quỹ ứng phó Covid19 của WHO; triển khai thành công Bệnh viện dã chiến cấp 2 tham gia Phái bộ gìn giữ hòa bình ở Nam Sudan; cam kết thực hiện mục tiêu 909090 về xét nghiệm và điều trị HIV, hướng tới chấm dứt đại dịch HIVAIDS vào năm 2030… Ngoài ra Việt Nam còn thành công trong thực hiện Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ và là một quốc gia quyết tâm và nghiêm túc thực hiện Chương trình nghị sự 2030 về phát triển bền vững và Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu10. Còn đối với Tổ chức quốc tế liên chính phủ quan trọng nhất trong khu vực của Việt Nam là Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) thì những đóng góp và vai trò của nước ta thời gian gần dây cũng vô cùng đáng kể. Ngay sau khi gia nhập ASEAN, Việt Nam đã tích cực thúc đẩy kết nạp các nước Campuchia, Lào và Myanmar vào ASEAN, hoàn thành ý tưởng về một ASEAN bao gồm cả 10 nước Đông Nam Á. Trong năm 2019 Việt Nam đã cùng các nước thành viên xây dựng và thông qua quan điểm về Ấn Độ Dương Thái Bình Dương, giúp hình thành lập trường chung của ASEAN về vấn đề này. Cũng trong năm 2019, Việt Nam tham gia thúc đẩy thông qua, hoàn tất đàm phán Hiệp định Thương mại Dịch vụ, xây dựng lộ trình cắt giảm hàng rào phi thuế quan và kết thúc đàm phám Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), dự kiến sẽ được ký trong năm 2020 tại Việt Nam11. Đặc biệt đối với năm 2020 khi Việt Nam ở đóng vai trò là Chủ tịch ASEAN, nước ta đã đóng góp nhiều yếu tố nòng cốt trong việc xác định mục tiêu, phương hướng phát triển và hình thành các quyết sách lớn của ASEAN như Tầm nhìn 2020 và các kế hoạch triển khai
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
-TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN HỌC
CÔNG PHÁP QUỐC TẾ
ĐỀ BÀI Đánh gia về những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên chính phủ trong thời gian vừa qua.
1
Trang 2Mục lục
I Mở đầu 3
1.1 Lý do lựa chọn đề tài 3
1.2 Mục tiêu và nhiệm vụ chính của bài tiểu luận 4
II Nội dung 4
2.1 Những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên chính phủ thời gian vừa qua 4
2.1.1 Khái niệm Tổ chức quốc tế và Tổ chức quốc tế liên Chính phủ 4
2.1.2 Một số tổ chức quốc tế liên chính phủ mà Việt Nam đã tham gia 5
2.1.3 Những đóng góp của Việt Nam trong thời gian gần đây 8
2.2 Đánh giá về những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên Chính phủ 12
III Kết bài 14
IV Danh mục tài liệu tham khảo 15
Trang 3I Mở đầu 1.1 Lý do lựa chọn đề tài
Hiện nay, một trong những vấn đề mang tính chất kinh tế chính trị xã hội sâu sắc đó
là việc bối cảnh toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới ngày một gia tăng, vì thế mà việc đẩy mạnh hội nhập quốc tế có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với phát triển kinh tế
-xã hội của bất kì quốc gia nào Và điều này đã trở thành một xu hướng cũng như một hình thức quan hệ giữa các đối tác trên thế giới mà biểu hiện chính của nó đó là
sự hình thành các tổ chức quốc tế Ngày nay, xu hướng này đang ngày càng trở nên phổ biến với sự tham gia của nhiều quốc gia, dân tộc ở khắp nơi trên thế giới Đặc biệt là đối với một quốc gia đang phát triển như Việt Nam, hợp tác quốc tế hiện nay
đã trở thành một yếu tố quan trọng trong đường lối đối ngoại và phát triển kinh tế
xã hội của nước ta Trong quá trình hợp tác và hội nhập này, việc tham gia và hợp tác với các tổ chức quốc tế mà tiêu biểu là các tổ chức quốc tế liên chính phủ có thể được coi như là một điểm quan trọng mang tính chất quyết định Nhận thức rõ điều
ấy, Việt Nam cũng đang ngày một khẳng định vị thế của mình với những đóng góp đáng kể cho các tổ chức quốc tế Nhưng rõ ràng rằng, những đóng góp của nước ta trên con đường hội nhập và hợp tác này không chỉ có những mặt tích cực, những thuận lợi mà còn tồn tại không ít những thách thức đòi hỏi chúng ta cần có sự nghiên cứu kĩ càng để định ra được những bước đi vững chắc và cẩn trọng trong công tác hợp tác và hội nhập
Chính vì tính khách quan và ưu điểm mạnh mẽ của việc tìm hiểu, phân tích cũng như đánh giá về cách Việt Nam tham gia và đóng góp vào các Tổ chức quốc tế liên chính phủ sẽ có thể góp phần đem lại những cách nhìn nhận mới mẻ trên đối với vấn đề mang đầy tính thời sự này của đất nước, nên em đã lựa chọn đề tài này để thực hiện nghiên cứu cho bài tiểu luận kết thúc môn học của mình
Trang 41.2 Mục tiêu và nhiệm vụ chính của bài tiểu luận
Mục tiêu chính của bài tiểu luận này chủ yếu tập trung vào việc đưa ra được những đánh giá một cách khách quan đối với những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên chính phủ trong thời gian gần đây Và để có thể đạt được mục tiêu lớn này, bài tiểu luận cần tập trung giải quyết các vấn đề cụ thể sau đây:
Một là, làm rõ và phân tích khái quát đối với những đóng góp của Việt Nam ở các
Tổ chức quốc tế liên Chính phủ trong thời gian vừa qua
Hai là, đưa ra những đánh giá cụ thể những điểm mạnh và điểm yếu của cách Việt
Nam tham gia đóng góp trong các Tổ chức quốc tế
II Nội dung 2.1 Những đóng góp của Việt Nam trong các tổ chức quốc tế liên chính
phủ thời gian vừa qua
2.1.1 Khái niệm Tổ chức quốc tế và Tổ chức quốc tế liên Chính phủ
Tổ chức quốc tế được hiểu là một cấu trúc ổn định của các quan hệ quốc tế được
thành lập trên cơ sở những điều ước quốc tế có mục tiêu, quyền hạn và các quy định riêng về cấu trúc tổ chức khác như: cơ cấu tổ chức, cơ chế, nguyên tắc và mục tiêu hoạt động cũng như tiêu chuẩn thành viên do các thành viên của tổ chức thoả thuận với nhau1 Tổ chức quốc tế hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau: kinh
tế, xã hội, giáo dục, y tế, quốc phòng…với mục tiêu căn bản là tác động và ảnh hưởng trong phạm vi rộng lớn tầm khu vực hoặc quốc tế
Có nhiều cách để phân loại các Tổ chức quốc tế, tuy nhiên thì trong thực tế, một trong những cách phân chia tổ chức quốc tế phổ biến nhất là phân chia trên cơ sở chủ
1 Trịnh Ngọc Thạch (2016), “Phân tích bối cảnh và khả năng tham gia vào các tổ chức quốc tế của Việt Nam”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên cứu Chính sách và Quản lý, Tập 32, Số 3, tr.77.
Trang 5thể của các tổ chức quốc tế là Tổ chức quốc tế liên chính phủ và Tổ chức quốc tế phi chính phủ
Trong đó, Tổ chức quốc tế liên chính phủ được hiểu là các thực thể liên kết các
quốc gia và các chủ thể khác của luật quốc tế Được hình thành trên cơ sở điều ước quốc tế có quyền năng chủ thể luật quốc tế, có hệ thống các cơ quan duy trì hoạt động thường xuyên theo đúng mục đích tôn chỉ của tổ chức quốc tế đó2
2.1.2 Một số tổ chức quốc tế liên chính phủ mà Việt Nam đã tham gia
Những năm gần đây, nhận thức rõ xu thế toàn cầu hoá, khu vực hoá đang phát triển mạnh mẽ, Việt Nam đã tích cực triển khai chính sách chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, thúc đẩy đối ngoại đa phương, tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế liên Chính phủ Và cho đến nay, Việt Nam đã là thành viên chính thức của 63 tổ chức quốc tế3 Trong đó phải kể đến một số tổ chức quốc tế liên Chính phủ nổi bật
mà Việt Nam là thành viên như sau:
Đầu tiên đó chính là Liên Hợp Quốc (United Nations) Liên hợp quốc là một tổ chức
quốc tế được thành lập năm 1945 Hiện có 193 quốc gia thành viên, Liên hợp quốc và công việc của nó được hướng dẫn bởi các mục đích và nguyên tắc có trong Hiến chương thành lập4 Trải qua hơn 70 năm phát triển, Liên hợp quốc trở thành tổ chức toàn cầu rộng rãi nhất với sự tham gia hầu như toàn bộ các quốc gia độc lập của hành tinh Việt Nam gia nhập Liên Hợp Quốc ngày 20/09/1977 Hỗ trợ của Liên Hợp Quốc đối với Việt Nam khởi đầu tập trung vào tái thiết sau chiến tranh và hỗ trợ nhân đạo Nhận thấy bối cảnh kinh tế và phát triển của Việt Nam thay đổi nhanh chóng, Liên
2 Trịnh Ngọc Thạch (2016), “Phân tích bối cảnh và khả năng tham gia vào các tổ chức quốc tế của Việt Nam”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên cứu Chính sách và Quản lý, Tập 32, Số 3, tr.78.
3 Cổng thông tin điện tử Chính phủ nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2021).
4 United Nations (2022), “About us”.
Trang 6Hợp Quốc mở rộng hỗ trợ sang tăng cường thể chế, chính sách, bảo trợ xã hội, y tế, giáo dục, nông nghiệp, 5
Thứ hai đó là Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) Hiệp hội các quốc gia
Đông Nam Á (ASEAN) được thành lập vào ngày 8 tháng 8 năm 1967 tại Bangkok, Thái Lan, với sự ký kết Tuyên bố ASEAN (Tuyên bố Bangkok) bởi những Người sáng lập ASEAN là Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan và sau 40 năm tồn tại và phát triển thì ASEAN ngày nay đã trở thành một tổ chức hợp tác khu vực liên Chính phủ bao gồm cả 10 quốc gia Đông Nam Á (thêm 5 nước là Brunei, Campuchia, Lào, Myanma và Việt Nam), là một thực thể chính trị-kinh tế quan trọng
ở Châu Á - Thái Bình Dương và là đối tác không thể thiếu trong chính sách khu vực của các nước lớn và các trung tâm quan trọng trên thế giới 6 Việt Nam tham gia vào
ngày 28 tháng 7 năm 1995 và trở thành thành viên thứ 7 của tổ chức này Kể từ đó đến nay, Việt Nam đã nhanh chóng hội nhập, tham gia sâu rộng vào tất cả các lĩnh vực hợp tác của ASEAN
Thứ ba phải kể đến đó là Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Đây là tổ chức
quốc tế toàn cầu duy nhất xử lý các quy tắc thương mại giữa các quốc gia Trọng tâm của nó là các hiệp định WTO, được thương lượng và ký kết bởi phần lớn các quốc gia thương mại trên thế giới và được quốc hội của họ phê chuẩn Mục đích là giúp người sản xuất hàng hóa và dịch vụ, nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu tiến hành hoạt động kinh doanh của họ7 Ngày 7 tháng 11 năm 2006, Lễ kết nạp Việt Nam vào Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) diễn ra tại trụ sở WTO ở Geneva (Thụy Sĩ) và từ đó, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của WTO, mở ra cánh cửa lớn để đất nước hội nhập sâu rộng, tích cực với khu vực và thế giới
5 Trang thông tin Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (2022).
6 Association of Southeast Asian Nations (2022), “About ASEAN”.
7 World Trade Organization (2022), “What is the WTO”.
Trang 7Thứ tư là Cộng đồng Pháp ngữ Cộng đồng Pháp ngữ hay Tổ chức Quốc tế La
Francophonie (OIF) được thiết lập bởi Hiến chương của La Francophonie, được thông qua vào năm 1997; người chủ chốt là bà Louise Mushikiwabo OIF triển khai hợp tác đa phương về Pháp ngữ cùng với Hội đồng Nghị viện La Francophonie (APF) và bốn nhà điều hành khác Việt Nam chính thức gia nhập OIF từ năm
19798 Từ đó, ta lần lượt tham gia vào nhiều tổ chức khác thuộc Cộng đồng Pháp ngữ Ta đã tham dự các Hội nghị cấp cao ngay từ Hội nghị đầu tiên và tháng 11/1997, Việt Nam đã tổ chức Hội nghị Cấp cao lần thứ 7 tại Hà Nội
Và thứ năm, một Tổ chức liên chính phủ mà Việt Nam mới đây đã gia nhập liên
quan đến lĩnh vực pháp luật đó chính là Tổ chức quốc tế về Luật Phát triển (IDLO) IDLO là tổ chức liên chính phủ toàn cầu duy nhất dành riêng cho việc thúc đẩy pháp quyền để thúc đẩy hòa bình và phát triển bền vững Làm việc tại hơn 90 quốc gia trên thế giới với nhiều hệ thống pháp luật khác nhau Được thành lập như một
tổ chức liên chính phủ vào năm 1988, IDLO đã có Tư cách quan sát viên của Liên hợp quốc từ năm 20019 Việt Nam đã gia nhập Tổ chức quốc tế về Luật Phát triển (IDLO) vào ngày 29/11/2016 Việc Việt Nam gia nhập IDLO đánh dấu tiếp một bước phát triển trong tiến trình hội nhập quốc tế nói chung và hội nhập pháp lý đa phương nói riêng của Việt Nam
Trên đây là một số tổ chức quốc tế liên chính phủ nổi bật mà Việt Nam là một trong các quốc gia thành viên Rõ ràng là Việt Nam đang từng bước phát triển và đẩy mạnh hợp tác quốc tế và ngoại giao đa phương Có thể nói đây là một điểm sáng trong hoạt động ngoại giao thời đổi mới nhằm nỗ lực củng cố và nâng cao vị thế quốc tế của đất nước
8 La Francophonie (2022), “La Francophonie en bref”.
9 International Development Law Organization (2022), “About IDLO”.
Trang 82.1.3 Những đóng góp của Việt Nam trong thời gian gần đây
Công tác đối ngoại đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, trở thành một điểm sáng trong toàn bộ những thành tựu chung của đất nước ta, góp phần nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam Để khẳng định được vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay, Việt Nam đã và đang phấn đấu dần đóng vai trò “nòng cốt, dẫn dắt, hoà giải, sáng kiến, tích cực, có trách nhiệm” tại các diễn đàn, tổ chức đa phương có tầm quan trọng chiến lược đối với đất nước, phù hợp với khả năng và điều kiện cụ thể Đặc biệt, Trên bình diện
đa phương, Việt Nam là thành viên tích cực và đã có những đóng góp đáng ghi nhận của hơn 70 tổ chức, diễn đàn quốc tế quan trọng Nhờ đó mà năm 2020 trôi qua, ghi dấu ấn những sự kiện ngoại giao đa phương quan trọng của đất nước, khi lần đầu tiên Việt Nam đảm nhiệm đồng thời ba trọng trách: Chủ tịch Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Chủ tịch Hội đồng Liên Nghị viện ASEAN lần thứ 41 và Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020
- 2021 Dưới đây là một vài những thành tựu và đóng góp nổi bật của Việt Nam trong những năm gần đây tại các Tổ chức quốc tế liên chính phủ mà nước ta là thành viên:
Tại tổ chức quốc tế hàng đầu thế giới Liên Hợp Quốc, Việt Nam suốt hơn 40 tham gia
tổ chức này đã nỗ lực đóng góp và có nhiều thành tựu quan trọng Từ năm 2012 đến nay, trong khuôn khổ Sáng kiến Thống nhất Hành động - Một Liên hiệp quốc, Việt Nam tích cực triển khai Kế hoạch chung của Liên hiệp quốc; là thành viên Hội đồng Nhân quyền (nhiệm kỳ 2014-2016) đề xuất và được thông qua Nghị quyết về tác động của biến đổi khí hậu với quyền trẻ em; cử 169 lượt sĩ quan, cán bộ tham gia Phái bộ gìn giữ hòa bình ở Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi Trong năm 2017, Việt Nam là một trong 52 nước đầu tiên ký Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân và là nước thứ 10 phê chuẩn Hiệp ước này vào năm 2018; là nước đầu tiên có Một ngôi nhà xanh chung của Liên hiệp quốc (2015)…Đặc biệt, Việt Nam được bầu là Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an nhiệm kỳ 2020-2021 với số phiếu ủng hộ cao kỷ
lục 192/193 Ngoài ra, Việt Nam còn giữ vai trò Điều phối viên Nhóm các nước Ủy
Trang 9viên không thường trực (E10) tại Hội đồng Bảo an và đã tổ chức thành công hai sự kiện quan trọng Bên cạnh đó, Việt Nam đang phối hợp tốt với Liên hiệp quốc trong công cuộc chống dịch Covid-19, đóng góp 50.000 USD cho Quỹ ứng phó Covid-19 của WHO; triển khai thành công Bệnh viện dã chiến cấp 2 tham gia Phái
bộ gìn giữ hòa bình ở Nam Sudan; cam kết thực hiện mục tiêu 90-90-90 về xét nghiệm và điều trị HIV, hướng tới chấm dứt đại dịch HIV/AIDS vào năm 2030… Ngoài ra Việt Nam còn thành công trong thực hiện Mục tiêu phát triển Thiên niên
kỷ và là một quốc gia quyết tâm và nghiêm túc thực hiện Chương trình nghị sự
2030 về phát triển bền vững và Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu10
Còn đối với Tổ chức quốc tế liên chính phủ quan trọng nhất trong khu vực của Việt
Nam là Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) thì những đóng góp và vai trò
của nước ta thời gian gần dây cũng vô cùng đáng kể Ngay sau khi gia nhập ASEAN, Việt Nam đã tích cực thúc đẩy kết nạp các nước Campuchia, Lào và Myanmar vào ASEAN, hoàn thành ý tưởng về một ASEAN bao gồm cả 10 nước Đông Nam Á Trong năm 2019 Việt Nam đã cùng các nước thành viên xây dựng và thông qua quan điểm về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, giúp hình thành lập trường chung của ASEAN về vấn đề này Cũng trong năm 2019, Việt Nam tham gia thúc đẩy thông qua, hoàn tất đàm phán Hiệp định Thương mại Dịch vụ, xây dựng lộ trình cắt giảm hàng rào phi thuế quan và kết thúc đàm phám Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), dự kiến sẽ được ký trong năm 2020 tại Việt Nam11 Đặc biệt đối với năm
2020 khi Việt Nam ở đóng vai trò là Chủ tịch ASEAN, nước ta đã đóng góp nhiều yếu
tố nòng cốt trong việc xác định mục tiêu, phương hướng phát triển và hình thành các quyết sách lớn của ASEAN như Tầm nhìn 2020 và các kế hoạch triển khai
10 Phòng Lý luận chính trị - Lịch sử Đảng (2020), “Việt Nam luôn nỗ lực là thành viên tin cậy và có trách nhiệm của Liên hiệp quốc”, Trang tin điện tử Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh.
11 ThS Đỗ Thị Thúy (2020), “ Việt Nam - ASEAN Khẳng định vai trò và nâng tầm vị thế”, Con số sự kiện.
Trang 10Tầm nhìn, Hiến chương ASEAN, Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN 2015 và nhiều thỏa thuận quan trọng khác, trong đó có kết nối và thu hẹp khoảng cách phát triển.Việt Nam cũng đã tích cực tham gia xây dựng Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN
2025, với mục tiêu làm cho liên kết ASEAN sâu rộng hơn và có vai trò quan trọng hơn
ở khu vực Việt Nam luôn nằm trong nhóm các nước thành viên có tỷ lệ thực thi cao nhất các Kế hoạch tổng thể xây dựng Cộng đồng ASEAN Đồng thời, Việt Nam cũng
đã hoàn thành tốt trách nhiệm của một nước thành viên thông qua việc đăng cai nhiều hội nghị lớn Trong những năm gần đây, Việt Nam cũng đã thành công trong các nhiệm kỳ điều phối quan hệ đối tác với các đối tác lớn và quan trọng của ASEAN như Trung Quốc, EU, Ấn Độ; đạt nhiều kết quả trong vai trò nước điều phối quan hệ ASEAN-Nhật Bản giai đoạn 2018-2021; hợp tác chặt chẽ với Thái Lan và các nước thành viên nhằm đạt được các ưu tiên đề ra cho năm 2019, 12
Ngoài ra, trong năm 2017 tại trụ sở Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Phó Thủ
tướng Vương Đình Huệ đã có buổi làm việc với Ban Lãnh đạo của WTO Lãnh đạo tổ chức này ghi nhận những thành tựu đạt được trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế
và đóng góp của Việt Nam trong thúc đẩy tự do thương mại toàn cầu13 Đồng thời, Việt Nam đã tham gia tích cực vào các cuộc đàm phán trong khuôn khổ WTO ở các nội dung có liên quan đến Việt Nam như nông nghiệp, công nghiệp, sở hữu trí tuệ
và đóng góp tiếng nói bảo vệ quyền và lợi ích của các nước đang phát triển Tại Hội nghị Bộ trưởng WTO lần thứ 9 (2013), Việt Nam cùng các thành viên WTO đã thông qua Gói cam kết thương mại Bali - một thỏa thuận lịch sử khai thông bế tắc trong đàm phán WTO, gồm 10 Hiệp định với 3 nhóm nội dung là nông nghiệp, thuận lợi hóa thương mại và thương mại và phát triển Bên cạnh đó, Việt Nam còn tham gia
12 Liên hiệp các Tổ chức hữu nghị Việt Nam (2020), “ ASEAN 2020 Những đóng góp tích cực của Việt Nam”.
13 Châu Như Quỳnh (2017), “ WTO ghi nhận đóng góp của Việt Nam trong thúc đẩy tự do thương mại toàn cầu”, Báo Dân Trí.