(Luận Văn Thạc Sĩ) Quản Lý Thu Bảo Hiểm Xã Hội Bắt Buộc Tại Bảo Hiểm Xã Hội Huyện Định Hóa, Tỉnh Thái Nguyên.pdf

Untitled ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH LÊ THỊ THANH VÂN QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN ĐỊNH HÓA, TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ T[.]

LÊ THỊ THANH VÂN

QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN ĐỊNH HÓA,

TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

THÁI NGUYÊN - 2020

LÊ THỊ THANH VÂN

QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN ĐỊNH HÓA,

TỈNH THÁI NGUYÊN

NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số: 8.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: TS Ngô Sỹ Trung

THÁI NGUYÊN - 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn này do chính tôi nghiên cứu và thực hiện Các thông tin, số liệu được sử dụng trong Luận văn là hoàn toàn chính xác và

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu Nhà trường, Phòng Đào tạo của Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên,

đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi về mọi mặt trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này Xin cảm ơn sự giúp đỡ, ý kiến đóng góp quý báu của các nhà khoa học, các thầy, cô giáo trong Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của giảng viên hướng dẫn TS Ngô Sỹ Trung

Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi còn nhận được sự giúp đỡ và cộng tác của các đồng chí tại địa điểm nghiên cứu Xin cảm ơn tới Ban Giám đốc, các phòng nghiệp vụ BHXH tỉnh Thái Nguyên, BHXH huyện Định Hóa đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành đề tài Đồng thời, xin gửi lời biết ơn đến gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, khích lệ và ủng hộ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành đề tài

HỌC VIÊN

Lê Thị Thanh Vân

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH M ỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC BẢNG BIỂU……… viii

MỞ ĐẦU 1

1 Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu 1

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

4 Những đóng góp của luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI B ẮT BUỘC 6

1.1 Bảo hiểm xã hội bắt buộc và thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 6

1.1.1 Bảo hiểm xã hội bắt buộc 6

1.1.2 Thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 9

1.2 Quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 12

1.2.1 Lập kế hoạch thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 12

1.2.2 Tổ chức thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 15

1.2.3 Kiểm tra thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 19

1.3 Yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 22

1.3.1 Nhận thức của người sử dụng lao động và người lao động về quyền và trách nhiệm tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc 22

1.3.2 Hành vi vi phạm pháp luật về lao động của người sử dụng lao động 23

1.3.3 Hoạt động kiểm tra của cơ quan bảo hiểm xã hội 24

1.4 Kinh nghiệm quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội một số địa phương và bài học tham khảo đối với Bảo hiểm xã hội huyện Định Hóa 24 1.4.1 Kinh nghiệm quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội

một số địa phương 24

1.4.2 Bài học tham khảo đối với Bảo hiểm xã hội huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên trong quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 29

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 31

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 31

2.2 Phương pháp nghiên cứu 31

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin 31

2.2.2 Phương pháp xử lý thông tin 34

2.3 Tiêu chí đánh giá quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 35

2.3.1 Đánh giá hiệu lực quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 35

2.3.2 Đánh giá hiệu quả quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 36

Chương 3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BU ỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN ĐỊNH HÓA, TỈNH THÁI NGUYÊN 38

3.1 Giới thiệu về cơ quan Bảo hiểm xã hội huyện Định Hóa 38

3.1.1 Ví trí, chức năng, nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội huyện Định Hóa 38

3.1.2 Tổ chức bộ máy của Bảo hiểm xã hội huyện Định Hóa 39

3.2 Phân tích thực trạng quản lý thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội huyện Định Hóa 40

3.2.1 Thực trạng lập kế hoạch thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 40

3.2.2 Thực trạng tổ chức thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 44

3.2.2 Thực trạng kiểm tra thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 50

3.3 Đánh giá thực trạng quản lý thu bảo hiểm xã hội của tại Bảo hiệm xã hội huyện Định Hóa 58

3.3.1 Đánh giá về hiệu lực quản lý 58

3.3.2 Đánh giá về hiệu quả quản lý 60 3.3.3 Nguyên nhân của những kết quả đạt được và hạn chế trong quản lý thu

bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Định Hóa 61

Chương 4 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ THU B ẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI HUY ỆN ĐỊNH HÓA, TỈNH THÁI NGUYÊN 64

4.1 Quan điểm nâng cao hiệu quả quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 64

4.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên 66

4.2.1 Xây dựng và thực hiện chiến lược khai thác phát triển nguồn bảo hiểm xã hội bắt buộc 66

4.2.2 Xây dựng cơ chế phối hợp với các cơ quan chức năng trên địa bàn để tối ưu hóa việc tổ chức thu và kiểm tra thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 69

4.3 Khuyến nghị 71

KẾT LUẬN 73

TÀI LIỆU THAM KHẢO 74

Ph ụ lục 1 76

Ph ụ lục 2 79

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

1 BHXH BB : Bảo hiểm xã hội bắt buộc

2 DNNN : Doanh nghiệp nhà nước

3 DN : Doanh nghiệp

4 BHYT : Bảo hiểm y tế

5 BHXHTN : Bảo hiểm thất nghiệp

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1 Số lao động và số đơn vị tham gia BHXH bắt buộc tại BHXH huyện

Định Hóa năm 2017-2019 42Bảng 3.2 Kết quả khảo sát ý kiến đơn vị sử dụng lao động về công tác lập kế

hoạch thu BHXH bắt buộc của BHXH huyện Định Hóa 43Bảng 3.3 Kết quả khảo sát ý kiến đơn vị sử dụng lao động về công tác tổ chức

thu BHXH bắt buộc của BHXH huyện Định Hóa các năm 2017-2019 46Bảng 3.4 Kết quả thực hiện kế hoạch thu BHXH bắt buộc của BHXH huyện

Định Hóa các năm 2017-2019 48Bảng 3.5 Kết quả thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Định Hóa các năm

2017-2019 48Bảng 3.6 Kết quả thu BHXH bắt buộc theo khối ngành tại BHXH huyện Định

Hóa các năm 2017-2019 49Bảng 3.7 Kết quả khảo sát ý kiến đơn vị sử dụng lao động về công tác kiểm

tra thu BHXH bắt buộc của BHXH huyện Định Hóa các năm

2017-2019 52Bảng 3.8 Tỷ lệ nợ đọng BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Định Hóa so với

tổng số thu thực tế các năm 2017-2019 54Bảng 3.9 Tình hình nợ đọng BHXH bắt buộc so với tổng số thu thực tế theo

khối đơn vị tham gia BHXH tại BHXH huyện Định Hóa các năm 2017-2019 55Bảng 3.10 Kết quả khảo sát ý kiến đơn vị sử dụng lao động về trách nhiệm

tham gia BHXH bắt buộc cho người lao động các năm 2017-2019 56Bảng 3.11 Dự kiến số đơn vị, người lao động tham gia và số thu BHXH bắt

buộc huyện Định Hóa đến năm 2025 66

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu

Bảo hiểm xã hội (BHXH) là chính sách lớn của mỗi Nhà nước, góp phần

bảo đảm ổn định đời sống cho người lao động, ổn định chính trị, trật tự an toàn

xã hội, thúc đẩy sự nghiệp xây dựng đất nước, bảo vệ tổ quốc Thực tế quản lý

xã hội cho thấy, BHXH đã trở thành một công cụ hữu hiệu, mang tính nhân văn sâu sắc để giúp con người vượt qua những khó khăn, rủi ro phát sinh trong cuộc sống và trong quá trình lao động như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, mất khả năng lao động, già cả hoặc bị chết Vì thế, BHXH ngày càng trở thành nền tảng cơ bản cho an sinh xã hội của mỗi quốc gia, của mọi

thể chế Nhà nước và được thực hiện ở các nước trên thế giới

Ở Việt Nam, các cơ quan BHXH có nhiệm vụ chủ yếu là tổ chức thực hiện

tốt chính sách BHXH, Bảo hiểm y tế (BHYT), BHXH tự nguyện, bao gồm các

chế độ: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất, khám chữa bệnh BHYT, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho người lao động và nhân dân trên phạm vi cả nước Cho nên, trong những năm qua Nhà nước có nhiều văn bản sửa đổi, bổ sung để phù hợp với nền kinh tế trong từng thời điểm

Và có thể nói chính sách BHXH luôn mang tính cấp thiết thể hiện sự quan tâm

của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề an sinh xã hội Việc quản lý BHXH được

thực hiện ở Việt Nam từ năm 1945 và đã trải qua nhiều lần bổ sung, sửa đổi để phù hợp với tình hình thực tiễn, theo đó đối tượng tham gia đóng, hưởng BHXH

hiện nay đã mở rộng đến tất cả các thành phần kinh tế1 Do đó, số lao động tham gia BHXH hàng năm, số thu BHXH hàng năm và nguồn quỹ BHXH hàng năm độc lập với ngân sách đều có sự gia tăng2 Đây là bước chuyển đổi căn bản về

tham gia BHXH bắt buộc đạt trên 32% lực lượng lao động toàn quốc; số lao động tham gia BHXH tăng hàng năm khoảng 7,5%; số thu BHXH tăng bình quân hàng năm 10%, quỹ BHXH độc lập với ngân sách Nhà nước

sự nghiệp BHXH từ cơ chế bao cấp chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước sang

cơ chế 2 quỹ BHXH chủ yếu dựa trên nguồn thu do người lao động và người

chủ sử dụng lao động đóng góp,… để chi trả các chế độ BHXH

Đối với cơ quan BHXH huyện Định Hóa, tỉnh Thái nguyên - cơ quan có

chức năng tổ chức thực hiện các chế độ, chính sách BHXH, BHYT; tổ chức thu, chi chế độ bảo hiểm thất nghiệp; quản lý và sử dụng các quỹ BHXH, BHYT, BHTN và thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn khác theo quy định của pháp luật và quy định của cơ quan BHXH Việt nam Trong những năm gần đây, việc quản lý thu BHXH đã có những thay đổi đáng kể do số lượng người tham gia BHXH gia tăng Chỉ tính riêng năm 2019, số đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là 4337 người, số thu đạt 153,6 tỷ đồng Tuy nhiên, tình trạng

nợ đóng, trốn đóng BHXH của doanh nghiệp đang có xu hướng gia tăng và

diễn biến phức tạp, gây thiệt hại về vật chất, ảnh hưởng đến lợi lợi ích hợp pháp của người lao động và tác động đến sự an toàn cũng như cân đối nguồn quỹ BHXH Nguyên nhân của tình trạng này chủ yếu do nhiều chủ doanh nghiệp trên địa bàn còn chưa hiểu đúng, đủ về chế độ BHXH nên vẫn còn xảy ra tình

trạng trốn đóng, chậm đóng, đóng chưa đủ dẫn đến việc người lao động không được tham gia BHXH hoặc được tham gia nhưng đơn vị sử dụng lao động không nộp tiền cho cơ quan BHXH huyện, do vậy các chế độ ngắn hạn như ốm đau, thai sản của người lao động không được giải quyết Thêm vào đó, số lao động tham gia BHXH trong các đơn vị đã đăng ký tham gia đóng BHXH cũng còn chưa đầy đủ, chưa đúng quy định Tiếp đến là công tác tuyên truyền về BHXH hiệu quả giáo dục đối với người sử dụng lao động và người lao động còn chưa cao, chưa tạo được chuyển biến rõ rệt3

Thực tế trên là một hạn chế không nhỏ trong công tác quản lý thu BHXH

của cơ quan BHXH huyện Định Hóa, đã và đang đặt ra câu hỏi đối với các nhà

quản lý, rằng làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý thu BHXH của cơ quan

BHXH huyện trong thời gian tới Để giúp giải quyết vấn đề trên, việc đẩy mạnh

hoạt động nghiên cứu về quản lý thu BHXH là rất cần thiết Và với vai trò là viêc chức đang làm việc tại cơ quan BHXH địa phương, học viên lựa chọn đề tài “Quản lý thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên” làm luận văn thạc sĩ là phù hợp với chuyên ngành đào tạo Quản lý

kinh tế và có ý nghĩa thiết thực

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề chung về quản lý thu BHXH và phân tích, đánh giá thực trạng tại BHXH huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên,

Luận văn đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thu BHXH BB của huyện thời gian tới

Cụ thể:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý thu BHXH bắt buộc

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý thu BHXH bắt buộc của BHXH huyện Định Hóa giai đoạn 2017-2019

- Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả quản lý thu BHXH BB của huyện thời gian tới

2.2 Nhi ệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu làm sáng tỏ những vấn đề lý luận chung về quản lý thu BHXH

- Phân tích, đánh giá đúng thực trạng công tác quản lý thu BHXH; đánh giá các nhân tố ảnh hưởng, xác định nguyên nhân của những nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu BHXH BB của BHXH huyện Định Hóa,

tỉnh Thái Nguyên

- Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả

quản lý thu BHXH BB của BHXH huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác quản lý thu BHXH BB

3.2 Ph ạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Quản lý thu BHXH bao gồm nhiều nội dung tùy theo

từng tiêu chí phân loại, như quản lý thu BHXH bắt buộc, quản lý thu BHXH tự nguyện, quản lý thu BHXH theo quy trình quản lý hoặc theo từng nội dung thu… Trong phạm vi nghiên cứu đề tài, trên cơ sở sự giới hạn về thời gian, khả năng tiếp cận thông tin …, học viên tập trung tập trung nghiên cứu công tác

quản lý thu BHXH bắt buộc dựa trên cách tiếp cận về quy trình quản lý theo quy định của pháp luật4, gồm: (1) Lập kế hoạch thu BHXH; (2) Tổ chức thu BHXH; (3) Thanh tra, kiểm tra công tác thu BHXH

- Phạm vi không gian, thời gian: Đề tài nghiên cứu trên địa bàn huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên Số liệu được thu thập phục vụ nghiên cứu được

tổng hợp trong giai đoạn 2017-2019 Các giải pháp đề xuất được xác định cho giai đoạn 2020-2025

4 Nh ững đóng góp của luận văn

4.1 Đóng góp về lý luận

Kết quả nghiên cứu đề tài luận văn góp phần hệ thống hóa, làm sáng tỏ

những vấn đề lý luận về quản lý thu BHXH; góp phần bổ sung tài liệu tham

khảo hữu ích trong công tác nghiên cứu, giảng dạy và cung cấp thông tin phục

vụ nghiên cứu hoạch định chính sách liên quan đến thu BHXH BB

Nam ban hành Quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; quản lý

sổ BHXH, BHYT

hạn chế đó, từ đó đề xuất được giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu BHXH BB tại cơ quan BHXH huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên

thời gian tới

5 K ết cấu của luận văn

Ngoài phần Danh mục sơ đồ, bảng biểu, Danh mục chữ viết tắt, Mở đầu,

Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm 4 chương:

Chương 1: Cơ sở khoa học về quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm

xã hội huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên

Chương 4: Nâng cao hiệu quả quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại

Bảo hiểm xã hội huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM

1.1 B ảo hiểm xã hội bắt buộc và thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.1.1 B ảo hiểm xã hội bắt buộc

1.1.1.1 Khái ni ệm

Xét trên phương diện quản lý của mỗi tổ chức, bảo hiểm là hình thức chia sẻ rủi ro được sử dụng từ lâu trên thế giới, thông qua đó cá nhân có quyền được hưởng trợ cấp bảo hiểm nhờ vào một khoản đóng góp cho mình hoặc cho người thứ ba trong trường hợp xảy ra rủi ro Khoản trợ cấp này do một tổ chức chi trả, tổ chức này có trách nhiệm đối với toàn bộ các rủi ro và đền bù các thiệt

hại theo các phương pháp của thống kê5 Đối với tổ chức nhà nước, việc tổ chức

loại hình bảo hiểm để phục vụ xã hội nhằm thực hiện chức năng quản lý xã hội

của nhà nước, cho nên bảo hiểm trong trường hợp này được gọi với tên gọi phổ

biến là bảo hiểm xã hội

Trên phương diện quản lý nhà nước, pháp luật của các quốc gia trên thế

giới đều có những quy định về bảo hiểm xã hội như một hình thức chia sẻ rủi ro

giữa nhà nước và nhân dân (người dân, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động) để phục vụ cho hoạt động quản lý xã hội của nhà nước Ở Việt Nam, Luật

Bảo hiểm xã hội năm 2014 quy định “bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế

hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu

nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động

hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội”

Ngoài việc xác định rõ nội hàm của thuật ngữ “bảo hiểm xã hội”, Luật

Bảo hiểm xã hội năm 2014 và các văn bản liên quan cũng đã phân định rõ các hình thức BHXH cơ bản, bao gồm BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyên, theo

https://www.manulife.com.vn/vi/kien-thuc/bao-hiem-la-gi-cac-thuat-ngu-co-ban-nhat-trong-bao-hiem-ban-nen-biet.html

đó “bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp

với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm

xã hội để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất”, còn“bảo hiểm xã

hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia” Trong phạm vi nghiên cứu,

với đề tài có tính ứng dụng gắn với hoạt động quản lý, tác giả sử dụng nội dung quy định về BHXH bắt buộc của Luật BHXH năm 2014 nêu trên làm khái niệm công cụ phục vụ nghiên cứu đề tài

1.1.1.2 Đặc điểm của bảo hiểm xã hội bắt buộc

Từ những cách tiếp cận và quy định pháp luật nêu trên, có thể nhận thấy

những đặc điểm cơ bản của BHXH bắt buộc, đó là:

- Th ứ nhất, chủ thể tổ chức BHXH là nhà nước

Nhà nước tổ chức loại hình này bảo hiểm này bằng quyền lực nhà nước,

bằng cách đặt ra quy phạm pháp luật liên quan để quản lý, theo đó các mục tiêu,

nội dung, đối tượng, chủ thể và cách thức quản lý BHXH được định ra và áp dụng thống nhất đối với các thực thể khi tham gia BHXH

- Thứ hai, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là người lao động và người

s ử dụng lao động

Người lao động là đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của Luật BHXH năm 2014, bao gồm:

+ Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn,

hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng,

kể cả hợp đồng lao động được ký kết giữa người sử dụng lao động với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật

về lao động

+ Người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng

+ Hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhân dân phục vụ có thời hạn; học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo

học được hưởng sinh hoạt phí

+ Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng

+ Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương

+ Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn

+ Một số đối tượng khác được quy định chi tiết trong Nghị định số 115/2015/NĐ-CP ngày 11/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều

của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc; Quyết định số BHXH ngày 14/4/2017 của BHXH Việt Nam ban hành Quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; quản lý sổ BHXH, BHYT

595/QĐ-Người sử dụng lao động tham gia BHXH bắt buộc được quy định trong

Luật BHXH năm 2014, bao gồm:

+ Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân; tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ

chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội khác

+ Cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ

Việt Nam

+ Doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, tổ chức khác và cá nhân có thuê mướn, sử dụng lao động theo hợp đồng lao động

Có thể nhận thấy, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của pháp luật Việt Nam không chỉ bao gồm các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hệ thống chính trị, mà còn mở rộng đến tất cả các loại hình tổ chức, thành phần kinh tế hoạt động trên phạm vi lãnh thổ quốc gia Đây là một trọng những chính sách an sinh xã hội quan trọng góp phần bảo đảm xã hội ổn định, phát triển và

là cơ sở để thu hút đối tượng tham gia BHXH bắt buộc cũng như làm gia tăng

quỹ BHXH của quốc gia

1.1.2 Thu b ảo hiểm xã hội bắt buộc

1.1.2.1 Khái ni ệm

Loại hình BHXH bắt buộc do nhà nước tổ chức, theo đó nhà nước sử

dụng pháp quyền để bắt buộc các đối tượng tham gia phải đóng góp theo các

mức được quy định Các đối tượng tham gia có trách nhiệm thực hiện nghĩa

vụ đóng góp của mình một cách nghiêm túc, đầy đủ, nếu không sẽ bị coi là vi

phạm pháp luật

Thực tế quản lý nhà nước của Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới

đã cho thấy, tình trạng nợ đọng BHXH bắt buộc đã và đang diễn ra Tuy nhiên, tùy theo mức độ mà được xếp vào nợ đọng hay trốn đóng BHXH bắt buộc Và

dù thế nào đi chăng nữa, thì nợ đọng hay trốn đóng cũng đều chịu sự tác động bởi những biện pháp cưỡng chế thực hiện của nhà nước; nếu các đối tượng tham gia cố ý không thực hiện, sẽ bị xử lý bằng những hình thức theo quy định

của nhà nước

Như vậy, có thể nhận thấy rõ “thu BHXH bắt buộc là việc nhà nước dùng quyền lực của mình bắt buộc các đối tượng tham BHXH gia phải đóng BHXH theo mức quy định, hình thành nên một quỹ tiền tệ tập trung nhằm mục đích đảm bảo cho các hoạt động BHXH”

1.1.2.2 Vai trò c ủa thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

Thu và chi BHXH là hai nội dung chính trong quản lý tài chính BHXH nói chung và BHXH bắt buộc nói riêng Việc thu BHXH bắt buộc là khâu đầu vào hình thành quỹ BHXH, có vai trò quan trọng, thể hiện ở những khía

cạnh sau đây:

- Thứ nhất, thu BHXH đóng vai trò là nguồn hình thành quỹ BHXH.Quỹ BHXH được coi là xương sống của hệ thống BHXH, là cơ sở quan trọng và quyết định mọi hoạt động của cơ quan BHXH Do đó, làm tốt công tác thu BHXH bắt buộc sẽ góp phần đảm bảo sự ổn định, tăng trưởng quỹ BHXH, đồng

thời tạo lập nguồn quỹ để chi trả các chế độ BHXH cho người lao động

- Thứ hai, thu BHXH bắt buộc có vai trò định hướng đề ra chiến lược dài

hạn, trung hạn, ngắn hạn đối với toàn bộ hệ thống nhằm đạt được mục tiêu đề ra trong công tác thu BHXH Điều đó là bởi vì, nguồn thu BHXH bắt buộc có tính

ổn định, giúp cho hệ thống cơ quan BHXH có sự chủ động về nguồn lực để xây

dựng và thực hiện các mục tiêu kế hoạch, chiến lược của mình

- Thứ ba, thu BHXH bắt buộc góp phần khắc phục sự sai lệch của hệ

thống thông qua công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát Lý do của vấn đề này là

vì quá trình thực hiện mục tiêu luôn có sai lệch giữa kết quả với mục tiêu đề ra

và khi hoạt động thu BHXH bắt buộc đạt hiệu quả, nó sẽ là nhân tố (nguồn lực)

có tính ổn định để kéo mục tiêu và kết quả thực hiện nhiệm vụ của hệ thống cơ quan BHXH lại gần với nhau

1.1.2.3 Ngu ồn thu và mức thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

Nguồn thu và mức thu BHXH bắt buộc là hai yếu tố quan trọng hình thành và phát triển quỹ BHXH quốc gia Theo quy định của pháp luật hiện hành6, nguồn thu và mức thu BHXH bắt buộc được xác định chủ yếu từ tiền lương do người lao động và người sử dụng lao động đóng góp, cụ thể:

quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc

a) M ức đóng góp của người lao động tham gia BHXH bắt buộc

- Người lao động (ngoại trừ người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo

hợp đồng; người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn): Hàng tháng đóng bằng 8% mức tiền lương tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất

- Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng: Mức đóng hàng tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất bằng 22% mức tiền lương tháng đóng bảo hiểm

xã hội của người lao động trước khi đi làm việc ở nước ngoài, đối với người lao động đã có quá trình tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; bằng 22% của 02

lần mức lương cơ sở đối với người lao động chưa tham gia bảo hiểm xã hội bắt

buộc hoặc đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng đã

- Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn: Hàng tháng đóng bằng 8% mức lương cơ sở vào quỹ hưu trí và tử tuất

Người lao động không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm

việc trở lên trong tháng thì không đóng bảo hiểm xã hội tháng đó Thời gian này không được tính để hưởng bảo hiểm xã hội, trừ trường hợp nghỉ việc hưởng chế

độ thai sản Việc xác định thời gian đóng bảo hiểm xã hội để tính hưởng lương hưu và trợ cấp tuất hằng tháng thì một năm phải tính đủ 12 tháng; trường hợp người lao động đủ điều kiện về tuổi hưởng lương hưu mà thời gian đóng bảo hiểm

xã hội còn thiếu tối đa 06 tháng thì người lao động được đóng tiếp một lần cho số tháng còn thiếu với mức đóng hằng tháng bằng tổng mức đóng của người lao động

và người sử dụng lao động theo mức tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội trước khi nghỉ việc vào quỹ hưu trí và tử tuất

Việc tính hưởng chế độ hưu trí và tử tuất trong trường hợp thời gian đóng

bảo hiểm xã hội có tháng lẻ được tính như sau: Từ 01 tháng đến 06 tháng được tính là nửa năm; Từ 07 tháng đến 11 tháng được tính là một năm

b) M ức đóng góp của người sử dụng lao động tham gia BHXH bắt buộc

- Người sử dụng lao động hàng tháng đóng trên mức lương cơ sở đối với người lao động là hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhân dân phục vụ có thời hạn; học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí: 01% vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất

- Người sử dụng lao động hàng tháng đóng trên mức lương cơ sở đối với người lao động là người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn: 14% mức lương cơ sở vào quỹ hưu trí và tử tuất

- Người sử dụng lao động hàng tháng đóng trên quỹ tiền lương đóng bảo

hiểm xã hội của người lao động là những đối tượng còn lại (ngoại trừ người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng): 03% vào quỹ ốm đau và thai

sản; 01% vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; 14% vào quỹ hưu trí và

tử tuất

Việc quy định rõ ràng về nguồn thu và mức thu BHXH bắt buộc nêu trên

là cơ sở pháp lý để các cơ quan, đơn vị, cá nhân thực hiện thuận lợi và nghiêm

chỉnh quyền, nghĩa vụ của mình khi tham gia BHXH bắt buộc Điều đó cũng tạo điều kiện thuận lợi để các cơ quan BHXH quản lý nguồn thu BHXH bắt buộc, góp

phần hình thành và phát triển ổn định quỹ BHXH quốc gia

1.2 Qu ản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.2.1 L ập kế hoạch thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

Nguyên tắc làm việc khoa học được áp dụng đối với các loại hình tổ chức

là làm việc có kế hoạch và theo kế hoạch Người ta ví kế hoạch như một bản

đồ công việc để các tổ chức, cá nhân có thể chủ động xuất phát, quản lý được

lộ trình và đạt được đích cần đến Chính vì thế, các tổ chức, cá nhân trong hoạt động quản lý, điều hành nhất thiết phải xây dựng KH thực hiện nhiệm vụ công tác Theo đó, họ xác định được cái đích cần đạt, chủ động thực hiện những công

việc dự kiến với những phương pháp, nguồn lực, thời gian thích hợp để đạt được cái đích đến đã xác định Việc lập kế hoạch này được thực hiện chủ yếu

ở dạng văn bản và truyền đạt đến các đơn vị, cá nhân trong tổ chức để triển khai

và cách thức tổ chức phù hợp để đạt được kết quả thu cũng như mục đích đề ra

Do đó, có thể hiểu một cách khái quát: Lập kế hoạch thu BHXH bắt buộc là

việc cơ quan BHXH xác định mục đích, nội dung và biện pháp tổ chức thực

hiện phù hợp để đạt được mục đích và kết quả thu BHXH bắt buộc đã đề ra

Về mặt pháp lý, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 và Quyết định số 595/QĐ-BHXH ngày 14/4/2017 của BHXH Việt Nam quy định nhiệm vụ đối với các cơ quan BHXH, theo đó: BHXH huyện căn cứ tình hình thực

hiện năm trước và khả năng mở rộng người lao động tham gia BHXH trên địa bàn, lập 02 bản Kế hoạch thu BHXH bắt buộc năm sau, gửi 01 bản đến BHXH tỉnh trước ngày 05/11 hàng năm Kế hoạch thu BHXH bắt buộc đảm

bảo các yêu cầu:

- Th ứ nhất, xác định mục đích, nội dung thu BHXH bắt buộc một cách

c ụ thể, rõ ràng, khoa học, khả thi trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền

h ạn và nguồn lực của cơ quan BHXH huyện

Mục đích, nội dung thu BHXH bắt buộc thể hiện những gì mà cơ quan BHXH huyện mong muốn đạt được khi xây dựng kế hoạch Việc xác định mục đích, nội dung kế hoạch được thực hiện dựa trên cơ sở sự chỉ đạo, hướng dẫn

của cơ quan BHXH cấp trên; chiến lược của cơ quan BHXH huyện, … nhưng được nhấn mạnh chủ yếu dựa vào thực tiễn quản lý: Căn cứ tình hình thực hiện năm trước và khả năng mở rộng người lao động tham gia BHXH trên địa bàn

+ Căn cứ tình hình thực hiện năm trước: Trên cơ sở phân tích, đánh giá

những kết quả thực hiện nhiệm vụ thu BHXH bắt buộc (ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân) và sự so sánh kết quả với mục đích, nội dung công việc đề ra ban đầu của năm trước, các nhà lãnh đạo cơ quan BHXH huyện tự mình quyết định

hoặc theo sự tham mưu đề xuất của bộ phân chuyên môn (tổ nghiệp vụ: Tổ

quản lý thu; Tổ cấp sổ, thẻ; Tổ chế độ BHXH, …) quyết định mục đích, nội dung kế hoạch thu BHXH bắt buộc của năm sau đảm bảo phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và nguồn lực hiện có của cơ quan

+ Căn cứ khả năng mở rộng người lao động tham gia BHXH trên địa bàn: Đây là hoạt động nghiệp vụ khai thác, phát triển đối tượng tham gia BHXH

bắt buộc nhằm tăng nguồn thu BHXH cho các cơ quan BHXH huyện Các cơ quan BHXH huyện phải căn cứ phân quyền sử dụng dữ liệu của cơ quan thuế

để rà soát, đối chiếu với cơ sở dữ liệu đang quản lý lập danh sách đơn vị chưa tham gia BHXH, chưa tham gia BHXH đầy đủ cho người lao động, từ đó có cơ

sở xác định mục đích, nội dung kế hoạch BHXH bắt buộc của cơ quan một cách phù hợp7

- Th ứ hai, xác định các biện pháp thực hiện kế hoạch thu BHXH bắt buộc

m ột cách phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và nguồn lực của cơ quan BHXH huy ện

Việc xác định các biện pháp thực hiện kế hoạch thu BHXH bắt buộc có

thể có sự linh hoạt căn cứ tình hình thực tế của địa bàn quản lý, nhưng trước

hết phải đảm bảo tuân thủ quy định chung8, đó là:

+ Thu hàng tháng: Chậm nhất đến ngày cuối cùng của tháng, đơn vị

BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; quản lý sổ BHXH, BHYT

Nam ban hành Quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; quản lý

sổ BHXH, BHYT

trích tiền đóng BHXH bắt buộc trên quỹ tiền lương tháng của những người lao động tham gia BHXH bắt buộc, đồng thời trích từ tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc của từng người lao động theo mức quy định, chuyển cùng một lúc vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH mở tại ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước

+ Thu 03 tháng hoặc 06 tháng một lần: Đơn vị là doanh nghiệp, hợp tác

xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp trả lương theo sản phẩm, theo khoán thì đóng theo phương thức hàng tháng hoặc 03 tháng, 06 tháng một lần Chậm

nhất đến ngày cuối cùng của phương thức đóng, đơn vị phải chuyển đủ tiền vào quỹ BHXH

+ Thu theo địa bàn: Đơn vị đóng trụ sở chính ở địa bàn tỉnh nào thì đăng

ký tham gia đóng BHXH tại địa bàn tỉnh đó theo phân cấp của BHXH tỉnh Chi nhánh của doanh nghiệp hoạt động tại địa bàn nào thì đóng BHXH tại địa bàn

1.2.2 T ổ chức thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

Tổ chức thực hiện kế hoạch theo cách tiếp cận chung trong khoa học

quản lý, đó là việc triển khai các nội dung kế hoạch theo một trình tự hợp lý

nhằm hiện thực hóa mục tiêu kế hoạch đã đề ra, bao gồm một số hoạt động chủ

yếu: Phổ biến (truyền đạt kế hoạch); xác định, bố trí các nguồn lực thực hiện

kế hoạch; phân công, hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ kế hoạch9 Trên cơ sở các

28/12/2018 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ)

tiếp cận này, việc tổ chứcthu BHXH bắt buộc của các cơ quan BHXH cũng được xác định là một chu trình thực hiện bắt đầu từ việc phổ biến kế hoạch thu,

bố trí các nguồn lực và phân công thực hiện thu BHXH bắt buộc Pháp luật hiện hành10 cũng quy định khá rõ việc tổ chức thu BHXH bắt buộc với những nội dung tương đồng theo chu trình nêu trên, cụ thể là:

a) Th ứ nhất, phổ biến (truyền đạt) kế hoạch thu BHXH bắt buộc

Kế hoạch thu BHXH bắt buộc đóng vai trò là công cụ quản lý của các cơ quan BHXH, theo đó nhà quản lý các cơ quan BHXH sử dụng kế hoạch này để

hiện thực hóa các ý tưởng hành động của mình nhằm đảm bảo khai thác, phát triển nguồn thu BHXH bắt buộc đạt được mục tiêu đề ra Đồng thời, kế hoạch thu BHXH bắt buộc cũng đóng vai trò là phương tiện truyền đạt thông tin phục vụ

quản lý, điều hành của lãnh đạo, cho nên để thực hiện có kết quả những công việc

đã xác định, việc phổ biến, truyền đạt kế hoạch là một trong những việc cần làm đầu tiên trong quá trình tổ chức thực hiện kế hoạch Việc truyền đạt kế hoạch thu BHXH bắt buộc được thực hiện tốt, sẽ tạo điều kiện tốt để các đối tượng tham gia BHXH bắt buộc thống nhất cách hiểu và cách hành động, từ đó công tác quản lý thu BHXH cũng sẽ thuận lợi và đạt hiệu quả

Thực tế quản lý cho thấy, tùy vào quy mô, phạm vi hoạt động mà việc truyền đạt kế hoạch có thể được thực hiện theo những cách thức khác nhau như:

Tổ chức hội nghị phổ biến kế hoạch; thông báo trên phương tiện truyền thông;

gửi văn bản đến các đơn vị, cá nhân liên quan để thực hiện11 Đối với cơ quan BHXH huyện, do phạm vi địa bàn tương đối rộng và đối tượng tham gia có sự

đa dạng (cơ quan nhà nước, tổ chức Đảng, tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp, …), cho nên việc lựa chọn cách thức truyền đạt kế hoạch thu BHXH bắt buộc cũng

cần được lựa chọn pho phù hợp, có thể có sự linh hoạt về hình thức áp dụng đối

Nam ban hành Quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; quản lý

sổ BHXH, BHYT

với từng đối tượng hoặc nhóm đối tượng tham gia

b) Thứ hai, phân công, hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ thu BHXH bắt buộc

Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của BHXH huyện được quy định12, cơ quan BHXH huyện xác định biện pháp tổ chức thực

hiện kế hoạch thu BHXH bắt buộc dựa trên cơ sở sự phân công trách nhiệm đối

với các tổ nghiệp vụ và hướng dẫn thực hiện đối với các cơ quan, tổ chức sử

dụng lao động thực hiện biện pháp thu BHXH bắt buộc một cách phù hợp, khoa

tiền BHXH bắt buộc theo quy định; chuyển hồ sơ đến Tổ quản lý thu để chủ trì

giải quyết

+ Tổ quản lý thu: Nhận và kiểm tra hồ sơ14 Trường hợp dữ liệu quản lý và

hồ sơ chưa khớp đúng thì lập Phiếu trả hồ sơ Trường hợp dữ liệu quản lý và hồ

sơ khớp đúng, thì cập nhật dữ liệu vào chương trình quản lý15, ghi quá trình đóng BHXH vào từng quỹ tương ứng để tính thời gian tham gia BHXH của từng người tham gia Hàng tháng, thông báo kết quả đóng BHXH, tổng hợp số liệu phải thu16,

vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của BHXH địa phương

hợp dữ liệu quản lý và hồ sơ khớp đúng thì Viết giấy hẹn giải quyết hồ sơ

đến; kiểm tra, đối chiếu các chỉ tiêu trên mẫu biểu, hồ sơ với dữ liệu quản lý

tham gia BHXH đối với mỗi đơn vị tham gia BHXH; Tổng hợp danh sách lao động tham gia BHXH đối với người lao động giảm, đồng thời nộp hồ sơ hưởng chế độ hưu trí hoặc nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau dài ngày

Tài chính hướng dẫn kế toán áp dụng cho BHXH Việt Nam

báo cáo chi tiết đơn vị nợ BHXH Hàng quý, báo cáo nghiệp vụ thu BHXH17 Chuyển hồ sơ thu BHXH bắt buộc đến Tổ chế độ BHXH, Tổ cấp sổ, thẻ và các tổ nghiệp vụ liên quan để thực hiện và hoàn tất nghiệp vụ thu

Việc giải quyết hồ sơ thu BHXH bắt buộc mặc dù giao nhiệm vụ chính đối với Tổ quản lý thu, nhưng được thực hiện theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông: Đơn vị, cá nhân nộp hồ sơ BHXH bắt buộc tại Tổ tiếp nhận và quản

lý hồ sơ và nhận kết quả theo giấy hẹn tại bộ phận này Việc này đảm bảo tiết

kiệm thời gian và thủ tục cho các đối tượng tham gia BHXH khi thực hiện nghĩa

vụ của mình với cơ quan BHXH huyện

- Đối với các cơ quan, tổ chức sử dụng lao động, BHXH huyện hướng

dẫn nghiệp vụ, cách thức thu BHXH bắt buộc một cách chi tiết, rõ ràng, đảm

bảo các cơ quan, tổ chức sử dụng lao động thống nhất cách hiểu, cách hành động trong việc thu BHXH bắt buộc theo kế hoạch của BHXH huyện đề ra

Việc hướng dẫn có thể được tổ chức bằng nhiều hình thức kết hợp như: Gửi văn bản hướng dẫn, tổ chức hướng dẫn tập trung… Nội dung hướng dẫn nghiệp

vụ đảm bảo tuân thủ quy định chung của ngành BHXH18, cụ thể:

+ Nhận hồ sơ, kê khai, đăng ký hồ sơ BHXH của người lao động

+ Đăng ký điều chỉnh đóng BHXH của người lao động (nếu có)

+ Nộp tiền BHXH theo hình thức, thời gian được quy định, hướng dẫn + Thông báo kết quả đóng BHXH hàng tháng để kiểm tra, đối chiếu, nếu

có sai lệch, phối hợp với cơ quan BHXH để giải quyết

+ Thông báo đóng BHXH của người lao động để niêm yết công khai tại đơn vị

+Phối hợp với cơ quan BHXH/Bưu điện trả Sổ BHXH và thông báo mã

số BHXH cho người lao động

BHXH Việt Nam ban hành Quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; quản lý sổ BHXH, BHYT: Mẫu B02a-TS, Mẫu B02a-TS lũy kế từ đầu năm; Mẫu B02b-TS, Mẫu B02b-TS lũy kế từ đầu năm; Mẫu B04a-TS, Mẫu B04b-TS

BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; quản lý sổ BHXH, BHYT

1.2.3 Ki ểm tra thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

Thuật ngữ “kiểm tra” được định nghĩa trong Từ điển tiếng Việt là “xem

xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét”19, được sử dụng là khâu cuối của chu trình quản lý, được tiến hành nhằm phát hiện những vấn đề sai trái hoặc không còn phù hợp để có những điều chỉnh, xử lý kịp thời20 Thực tiễn hoạt động xã hội cho thấy, với mỗi chủ thể khi thực hiện hành vi, họ nhất thiết

phải có sự xem xét, đánh giá về hành vi của mình đã thực hiện (tự kiểm tra)

để kịp thời điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế, có như vậy mới tồn

tại và phát triển được, nếu không, sẽ bị đào thải Đồng thời, mỗi chủ thể trong giới hạn thẩm quyền cho phép, có thể xem xét, đánh giá hành vi của

chủ thể khác (kiểm tra chủ thể khác) để kịp thời điều chỉnh họ, góp phần tạo nên sự vận động của xã hội theo định hướng đã xác định Như vậy, có thể

thấy, hoạt động kiểm tra bao gồm hai nội dung: Tự kiểm tra và kiểm tra Theo đó, mỗi cơ quan, tổ chức, cá nhân đều có thể vừa là chủ thể kiểm tra đối với chính mình (tự kiểm tra), vừa là chủ thể kiểm tra đối với các cơ quan,

cá nhân, tổ chức khác

Đối với hoạt động của cơ quan BHXH huyện, việc kiểm tra thu BHXH bắt buộc được quy định khá rõ với tính chất là công việc sau cùng của quá trình thu BHXH bắt buộc, gắn với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan BHXH huyện21 Kiểm tra được xác định là việc các cơ quan BHXH huyện tự rà soát, đánh giá hoạt động thu BHXH bắt buộc của cơ quan mình;

rà soát, đánh giá việc đăng ký tham gia, thu nộp BHXH bắt buộc của cơ quan,

tổ chức sử dụng lao động khác nhằm phát hiện những sai sót, trái quy định hoặc không còn phù hợp với tình hình thực tế quản lý để có biện pháp điều

Việt Nam, Nxb Từ điển Bách khoa năm 2002 cũng định nghĩa về kiểm tra: “Một chức năng quản lý, một khâu trong quy trình quản lý, có chức năng xem xét tình hình và kết quả thực tế thi hành pháp luật, chính sách, chủ trương của nhà nước, thực hiện nhiệm vụ chính trị - kinh tế được giao”; từ điển Tiếng Việt, Nxb Hồng Đức năm 2010: Kiểm tra là “tra xét kỹ lưỡng xem có đúng hay không”

BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; quản lý sổ BHXH, BHYT

chỉnh, xử lý kịp thời Việc kiểm tra thu BHXH bắt buộc của BHXH huyện được quy định rõ ràng22, theo đó các tổ nghiệp vụ của BHXH huyện thường xuyên tự rà soát việc tham gia BHXH bắt buộc của các cơ quan, đơn vị thuộc phạm vi địa bàn quản lý để tham mưu cho Giám đốc biện pháp xử lý, chấn chỉnh kịp thời đối với những trường hợp không tham gia, tham gia không đầy

đủ hoặc nợ đọng, trốn đóng BHXH bắt buộc cho người lao động, cụ thể:

a) Tổ Khai thác và thu nợ

- Hàng tháng, Tổ Khai thác và thu nợ phối hợp với Tổ Quản lý thu, Tổ kiểm tra theo dõi, đôn đốc đơn vị đăng ký đóng BHXH cho người lao động; thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng (báo, đài phát thanh, truyền hình) doanh nghiệp chưa đóng BHXH cho người lao động; nhận từ Tổ kiểm tra

hồ sơ thanh tra để theo dõi, đôn đốc đơn vị thực hiện

- Hàng quý, Tổ Khai thác và thu nợ phối hợp với Tổ Quản lý thu, Tổ kiểm tra tham mưu với Giám đốc báo cáo Uỷ ban nhân dân huyện tình hình chấp hành pháp luật về BHXH cho người lao động của các đơn vị trên địa bàn; kiến nghị, đề xuất xử lý theo quy định các trường hợp đơn vị vi phạm pháp luật

về đóng BHXH, không đăng ký tham gia hoặc đăng ký đóng BHXH không đủ

số lao động, không đúng thời hạn theo quy định

- Hàng năm, Tổ Khai thác và thu nợ báo cáo tình hình khai thác, phát triển đối tượng của các đơn vị cùng tham gia BHXH

b) Tổ Quản lý thu

- Phối hợp với Tổ Khai thác và thu nợ, Tổ kiểm tra để đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra các đơn vị không đăng ký tham gia hoặc đăng ký đóng BHXH không đủ số lao động, không đúng thời hạn theo quy định

- Kiểm tra, rà soát, xác định tình trạng đơn vị giải thể, phá sản, bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, ngừng hoạt động, tạm ngừng hoạt động,

BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; quản lý sổ BHXH, BHYT

bỏ địa chỉ kinh doanh để đôn đốc đơn vị đóng tiền, chốt số tiền phải đóng và tiền lãi chậm đóng đến thời điểm đơn vị ngừng hoạt động

c) Tổ kiểm tra

- Căn cứ hồ sơ, dữ liệu từ các tổ nghiệp vụ chuyển đến, rà soát, đối chiếu

kế hoạch kiểm tra trên địa bàn của cơ quan có thẩm quyền Trường hợp đơn vị

có trong kế hoạch kiểm tra, có văn bản (kèm theo danh sách các đơn vị kiểm tra) đề nghị phối hợp kiểm tra việc chấp hành pháp luật về BHXH Trường hợp đơn vị không có trong kế hoạch kiểm tra và các trường hợp đã đề nghị phối hợp thực hiện kiểm tra nhưng không thực hiện được thì lập Mẫu số D04m-TS để tổ chức kiểm tra chuyên ngành theo quy định

- Chủ trì, phối hợp với Tổ khai thác và thu nợ, Tổ quản lý thu: Xây dựng

kế hoạch và tổ chức kiểm tra đột xuất chuyên ngành về đóng BHXH; tổng hợp

hồ sơ, tham mưu với Giám đốc chuyển hồ sơ sang cơ quan công an đề nghị điều tra khi có dấu hiệu phạm tội trốn đóng BHXH cho người lao động theo pháp luật hình sự; chuyển 01 bản kết luận kiểm tra cho Tổ Khai thác và thu nợ

để theo dõi, đôn đốc đơn vị thực hiện

Các cơ quan, đơn vị dụng lao động trên địa bàn có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH bắt buộc cho người lao động theo quy định chung và chịu sự kiểm tra chuyên ngành của BHXH huyện Đồng thời, có trách nhiệm phối hợp với BHXH huyện, các cơ quan liên quan thực hiện nghiêm chính kết luận kiểm tra và khắc phục hậu quả do sai sót, sai phạm bị phát hiện qua kiểm tra về thu BHXH bắt buộc Và như vậy có thể thấy trong hoạt động quản lý nói chung, quản lý thu BHXH bắt buộc nói riêng, xuất phát từ nhu cầu tự thân và

từ những quy định pháp luật về trách nhiệm quản lý, để quản lý thu BHXH được tốt, các cơ quan BHXH đều phải có sự kiểm tra quá trình thực hiện công việc chuyên môn, nếu phát hiện những sai sót, sai phạm hoặc những vấn đề không còn phù hợp với tình hình thực tiễn thì tự mình xử lý theo thẩm quyền

1.3 Y ếu tố ảnh hưởng đến quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

1.3.1 Nh ận thức của người sử dụng lao động và người lao động về quyền và trách nhi ệm tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Người sử dụng lao động và người lao động là hai chủ thể trực tiếp tham gia BHXH bắt buộc được pháp luật quy định cụ thể và có nghĩa vụ thực hiện nghiêm chỉnh Tuy nhiên, đối với nhiều người lao động và người sử dụng lao động, nhất là các doanh nghiệp, việc tham gia BHXH bắt buộc cho người lao động có tác động trực tiếp, ảnh hưởng nhiều đến lợi ích kinh tế của họ Từ đó

đã hình thành ở họ nhận thức đặt lợi ích kinh tế cao hơn lợi ích của việc tham gia BHXH bắt buộc Cho nên đã xảy ra tình trạng tìm cách né tránh trách nhiệm tham gia cả từ phía người lao động và người sử dụng lao động Một số hình

thức né tránh trách nhiệm tham gia BHXH bắt buộc được phát hiện thời gian qua, bao gồm:

- Thứ nhất, người lao động nhận thức còn hạn chế về quyền lợi khi tham gia BHXH và thỏa hiệp với chủ sử dụng lao động để trốn đóng làm ảnh hưởng đến công tác quản lý thu BHXH bắt buộc của cơ quan BHXH

- Thứ hai, doanh nghiệp trốn đóng BHXH bằng những hình thức tinh vi Doanh nghiệp đã hoàn thành thủ tục gia nhập thị trường, đã được cấp giấy

chứng nhận đăng ký kinh doanh, đã đi vào hoạt động nhưng cố ý không đóng BHXH cho người lao động hoặc cố ý kéo dài thời gian đăng ký tham gia BHXH Với doanh nghiệp này, sau khi thành lập và hoạt động vẫn không chịu làm thủ tục đóng, khi không thể từ chối thì chỉ đóng cho một số ít người và không truy đóng cho thời gian trước đó

- Thứ ba, doanh nghiệp gian lận, giả mạo hồ sơ trong việc thực hiện BHXH bắt buộc cho người lao động: Cố tình kê khai giảm số lao động, mức lương thấp hơn trong hợp đồng lao động để giảm chi phí BHXH phải nộp dù

tiền công phải trả cao hơn rất nhiều; xây dựng phương án trả lương không rõ ràng, thang bảng lương không phù hợp

Cho dù là hình thức nào thì việc né trách trách nhiệm tham gia BHXH

bắt buộc cũng thể hiện nhận thức chưa đầy đủ hoặc nhận thức kém về quyền và trách nhiệm của người lao động và người sử dụng lao động Đây là yếu tố có tác động trực tiếp ảnh hưởng đến quản lý thu BHXH bắt buộc của các cơ quan BHXH, đòi hỏi các cơ quan BHXH cần tăng cường biện pháp kiểm tra, thanh tra để chấn chính, xử lý nghiêm minh, kịp thời

1.3.2 Hành vi vi ph ạm pháp luật về lao động của người sử dụng lao động

Từ nhận thức chưa đầy đủ hoặc nhận thức kém về quyền và trách nhiệm

của người lao động và người sử dụng lao động khi tham gia BHXH đã dẫn đến

những hành vi vi phạm pháp luật về lao động Đây là một trong những yếu tố tác động trực tiếp đến nguồn thu BHXH, quỹ BHXH của quốc gia Thực tế

quản lý kinh tế của đất nước những năm đổi mới, hội nhập, phát triển, hàng loạt doanh nghiệp kể cả trong nước và nước ngoài vi phạm pháp luật về lao động khi tìm cách trốn tránh trách nhiệm tham gia BHXH bắt buộc cho người lao động Một số vi phạm được phát hiện và xử lý gồm:

- Cố tình kéo dài thời gian thử việc, thỏa thuận hợp đồng lao động không thành văn, ký hợp đồng lao động mùa vụ 25 ngày nhiều lần liên tục, v.v Trong năm 2018, lực lượng thanh tra chuyên ngành của BHXH các địa phương phát

hiện nhiều trường hợp người lao động được chủ doanh nghiệp ký hợp đồng lao động mùa vụ 25 ngày nhiều lần liên tục trong 2 năm Sau khi hết hạn hợp đồng 2-5 ngày, họ lại được ký tiếp Hợp đồng lao động mùa vụ.Theo hồ sơ doanh nghiệp cung cấp, đến tháng 12/2017 người lao động xin thôi việc nhưng đến tháng 4/2018 (4 tháng sau) lại được tiếp nhận vào làm việc với hợp đồng lao động mới và tham gia BHXH từ tháng 4/201823…

- Chấm dứt hợp đồng với người lao động đã làm việc lâu năm, có mức

tiền lương cao, thay thế bằng lực lượng lao động mới để giảm chi phí tiền lương,

trốn đóng BHXH hoặc đóng BHXH không đầy đủ.Tại nhiều doanh nghiệp, khi

khoán, địa chỉ truy cập nghiep-post223322.html, thời gian truy cập 24/10/2019

https://tinnhanhchungkhoan.vn/chieu-bai-tron-dong-bao-hiem-xa-hoi-cua-doanh-thanh tra mới phát hiện hàng chục người lao động chưa được tham gia BHXH;

thậm chí hàng ngàn người lao động bị đóng thiếu thời gian, đóng thiếu mức

tiền so với thực tế24

1.3.3 Ho ạt động kiểm tra của cơ quan bảo hiểm xã hội

Hoạt động kiểm tra, xử lý vi phạm của cơ quan BHXH đối với những vi

phạm chính sách BHXH của người sử dụng lao động là một trong những yếu

tố tác động mạnh đến quản lý thu BHXH bắt buộc Theo đó, khi hoạt động kiểm tra được tăng cường, xử lý nghiêm minh, sẽ ngăn chặn kịp thời tình trạng nợ đọng, trốn đóng BHXH bắt buộc của người sử dụng lao động

Xã hội phát triển không ngừng, nhiều quan hệ phức tạp nảy sinh trong

thực tiễn quản lý xã hội nói chung và trong lĩnh vực BHXH nói riêng Nhiều

thực thể tham gia BHXH vì lợi ích của mình mà luôn tìm cách né tránh trách nhiệm, lách luật để hạn chế chi phí tham gia BHXH bắt buộc cho người lao động Do đó, công tác kiểm tra của cơ quan BHXH cần phải được tiến hành thường xuyên, nghiêm túc để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý những biểu

hiện vi phạm hoặc những vi phạm của người sử dụng lao động về BHXH Làm

tốt nội dung này sẽ giúp cho công tác quản lý thu BHXH bắt buộc sẽ đạt được

mục tiêu một cách thuận lợi, góp phần bảo đảm sự ổn định và phát triển quỹ BHXH quốc gia

1.4 Kinh nghi ệm quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã

h ội một số địa phương và bài học tham khảo đối với Bảo hiểm xã hội huyện Định Hóa

1.4.1 Kinh nghi ệm quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã

h ội một số địa phương

a) Kinh nghi ệm của Bảo hiểm xã hội huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình

Huyện Kim Sơn là một trong vài huyện có dân cư đông, nhiều doanh nghiệp đóng trên địa bàn Đây là yếu tố tác động đến quản lý thu BHXH

điện tử, địa chỉ truy cập https://tapchitoaan.vn/bai-viet/kinh-te/dn-lach-luat-tron-dong-bhxh-bhyt, thời gian truy cập 14/11/2019

bắt buộc của BHXH huyện Những năm gần đây, trước những sự thay đổi, phát triển nhanh của kinh tế - xã hội địa phương, BHXH huyện Kim Sơn cũng đã có những cách làm thiết thực để hoạt động quản lý thu BHXH đạt

chặt chẽ từ khâu rà soát, cân đối, giao chỉ tiêu kế hoạch thu cho BHXH sát

với tình hình thực tế ở mỗi địa phương; tăng cường bám sát các đơn vị sử

dụng lao động để kiểm tra, nắm bắt tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh

của đơn vị

Với những cách làm trên, BHXH huyện Kim Sơn đã không chỉ đánh giá, dự báo đúng nhu cầu và xu hướng phát triển của ngành BHXH trên địa bàn, mà còn tạo sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của các đơn vị sử dụng lao động về quyền và nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc Vì vậy, tuy

gặp nhiều khó khăn, thách thức nhưng giai đoạn 2017-2019 công tác thu BHXH bắt buộc của BHXH huyện luôn vượt chỉ tiêu kế hoạch BHXH tỉnh Ninh Bình giao cho: Năm 2019, số thu BHXH bắt buộc được 52 tỷ đồng, đạt 103,56% kế hoạch, khai thác mới được 440 đơn vị tham gia BHXH với trên 1.000 lao động25

b) Kinh nghi ệm của Bảo hiểm xã hội huyện An Lão, thành phố Hải Phòng

Huyện An Lão mặc dù là địa bàn nông thôn của thành phố Hải Phòng, nhưng lại có nhiều doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh trong các ngành công nghiệp và dịch vụ có mối quan hệ đối tác không chỉ trong nước mà còn mở

rộng trên phạm vi quốc tế Việc quản lý công tác thu BHXH trên địa bàn có nhiều thuận lợi nhưng cũng không ít khó khăn bởi các doanh nghiệp tuy lớn nhưng lại có mối quan hệ kinh tế quốc tế rất chặt chẽ, do đó quá trình sản xuất kinh doanh phụ thuộc rất nhiều vào sự phát triển của đối tác nước ngoài Năm

2015, tình trạng doanh nghiệp nợ đọng BHXH kéo dài, khó thu là vấn đề nổi cộm: 32 doanh nghiệp nợ đọng, số tiền nợ đọng là 11 tỷ đồng26 Tuy nhiên, với

những biện pháp quản lý thích hợp những năm qua, BHXH huyện An Lão cũng

đã đạt được kế hoạch thu BHXH bắt buộc khá ấn tượng, đó là:

- BHXH huyện An Lão triển khai thực hiện chương trình hành động “Sự

thấu hiểu và thông cảm giữa chủ nợ và con nợ”, theo đó BHXH huyện luôn lắng nghe doanh nghiệp, tìm hiểu những khó khăn, vướng mắc của họ với thái độ tôn

trọng, chia sẻ Lãnh đạo BHXH huyện đã trực tiếp tiếp xúc với nhiều doanh nghiệp để tìm hiểu nguyên nhân, tìm cách tháo gỡ cùng doanh nghiệp với mục tiêu trước hết là đảm bảo quyền lợi cho người lao động

Để thực hiện chương trình này, BHXH huyện đã chủ động đề nghị với

chủ doanh nghiệp việc đóng tiền nợ BHXH chia làm nhiều đợt, tùy vào tình hình tài chính của doanh nghiệp cùng với bản cam kết sẽ đóng hết các khoản còn lại trong thời gian nhất định Việc đóng một phần tiền nợ đọng này được phía cơ quan BHXH ghi nhận và làm thủ tục giải quyết các chế độ tồn đọng của người lao động do doanh nghiệp thiếu nợ trước đây Việc làm này đã được

hầu hết các doanh nghiệp tích cực hưởng ứng Nhiều doanh nghiệp ngay lập

tức đã trích một phần ngân sách để đóng BHXH, thậm chí còn nhiều doanh nghiệp sẵn sàng đi vay ngân hàng để trả nợ BHXH

thành phố Hải Phòng

- BHXH tăng cường thực hiện biện pháp tuyên truyền, vận động các đơn

vị sử dụng lao động thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH bắt buộc trên các phương

tiện thông tin đại chúng Đối với các đơn vị, doanh nghiệp cố tình chây ỳ thực hiện nghĩ vụ đóng BHXH cho người lao động, sẽ được lập danh sách để gửi lên

Uỷ ban nhân dân huyện và cơ quan chức năng của thành phố theo dõi, đồng

thời đưa vào đánh giá thi đua, khen thưởng dịp cuối năm Một số trường hợp đơn vị nợ đọng chây ỳ được đưa tin trên truyền hình để mọi người dân được

biết thông tin

Với những biện pháp trên, BHXH huyện An Lão đã thấu hiểu nỗi khó khăn

của của doanh nghiệp, thoát khỏi tâm lý ngại ngần khi tiếp xúc với các đơn vị nợ đọng và quan trọng hơn là để đảm bảo giải quyết chế độ hợp pháp cho người lao động Điều đó đã giúp cho việc thu nợ đọng BHXH của BHXH huyện An lão đạt

những kết quả tích cực Kết quả là số doanh nghiệp nợ đọng BHXH kéo dài trên địa bàn huyện đã giảm từ 32 doanh với số tiền nợ đọng là 11 tỷ đồng năm 2015

xuống còn 8 doanh nghiệp với số tiền nợ đọng là 4,4 tỷ năm 2019

c) Kinh nghi ệm của Bảo hiểm xã hội huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội

Huyện Đông Anh có địa hình thuận lợi cho sự phát triển: Gần sân bay Nội Bài, gần quận trung tâm của thành phố, trên trục đường quốc lộ 3, quốc lộ 5, quốc

lộ 18 nối với Thái Nguyên, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Hải Phòng Kinh tế - xã hội

của huyện những năm gần đây đều đạt con số ấn tượng do có nhiều doanh nghiệp

sản xuất, kinh doanh trên địa bàn, tạo điều kiện phát triển đối tượng tham gia BHXH bắt buộc trên địa bàn, nhưng đồng thời cũng đối mặt với những thách thức khi vẫn còn nhiều doanh nghiệp nợ đọng, trốn đóng BHXH bắt buộc cho người lao động Tuy nhiên, với cách làm bài bản và kiên quyết của BHXH huyện - xây

dựng quy chế phối hợp với các cơ quan liên quan, đã làm cho việc quản lý thu BHXH bắt buộc cũng đang đi vào ổn định, cụ thể là:

- Phối hợp với Phòng Lao động - Thương binh và xã hội xây dựng chương trình hành động liên tịch, thường xuyên trao đổi các thông tin về tình

hình thực hiện BHXH của các doanh nghiệp Sau khi cơ quan BHXH huyện

kiểm tra, nếu các đơn vị vẫn không tích cực khắc phục vi phạm thì sẽ lập danh sách chuyển Phòng Lao động - Thương binh và xã hội để theo dõi, giám sát Căn cứ vào danh sách này, Đoàn kiểm tra liên ngành sẽ tiến hành kiểm tra, xử

lý theo quy định của pháp luật

- Xây dựng cơ chế phối hợp với Tòa án nhân dân huyện để xử lý các vụ

kiện của cơ quan BHXH đòi nợ các đơn vị sử dụng lao động Nhờ đó, đã kịp

thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh trong quá trình tố tụng, đảm bảo thụ lý đúng trình tự và thời gian, xét xử theo quy định của pháp luật

- Phối hợp với Chi cục thi hành án dân sự huyện để đảm bảo quá trình thi hành án được kịp thời Tập huấn kiến thức về Luật thi hành án cho công

chức, viên chức của BHXH huyện nhằm trang bị và hướng dẫn những kiến thức

cần thiết, những công việc phải làm sau khi có quyết định, bản án của tòa án Các mối quan hệ này góp phần tạo ra bước chuyển biến lớn trong công tác xử

lý vi phạm nói chung

- Hợp tác tốt với cơ quan báo chí: Sự phê phán của công luận thông qua báo chí có tác dụng tích cực, đa số người dân có thói quen đọc báo và có thái

độ phê phán mạnh mẽ các hành vi xâm phạm lợi ích chính đáng của cộng đồng

Hợp tác tốt với báo chí là một biện pháp có hiệu quả để các doanh nghiệp thực

hiện trách nhiệm nộp BHXH bắt buộc cho người lao động BHXH huyện đã thường xuyên công bố thông tin vi phạm trong lĩnh vực BHXH trên các phương

tiện thông tin đại chúng, đồng thời cơ quan báo chí cũng có nhiều bài điều tra,

phản ánh các doanh nghiệp trên địa bàn huyện né tránh nhiệm vụ nộp BHXH

bắt buộc cho người lao động

Thông qua các quan hệ phối hợp, cơ chế phối hợp trên, BHXH huyện đã

kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm pháp luật lao động phát sinh, chủ yếu là vi

phạm về BHXH, để giảm thiểu các vi phạm ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động Đây là cách làm khá cứng rắn, mạnh mẽ phù hợp với địa bàn của Thủ

đô đang trên đà phát triển để tiến tới thành lập quận Đông Anh

1.4.2 Bài h ọc tham khảo đối với Bảo hiểm xã hội huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên trong qu ản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc

Nghiên cứu kinh nghiệm quản lý thu BHXH bắt buộc của BHXH một số địa phương cấp huyện trên đây cho thấy, mỗi cơ quan BHXH huyện trên cơ sở

những quy định chung của pháp luật, có có thể có những biện pháp quản lý riêng, phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội, phạm vi quản lý địa bàn Những thành quả từ thực tiễn quản lý thu BHXH của BHXH huyện Kim Sơn, huyện

An Lão, huyện Đông Anh có giá trị tham khảo hữu ích đối với cơ quan BHXH huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, đó là:

- Thứ nhất, BHXH huyện xây dựng, thực hiện chương trình nghiên cứu,

khảo sát, đánh giá, dự báo nhằm phân tích đúng tình hình thực tiễn quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn huyện Chương trình này cần thực hiện nghiêm túc, hàng năm để từ đó có cơ sở xây dựng mục tiêu, kế hoạch chi tiết, khả thi

để thực hiện cho năm sau Đây là cách cơ quan BHXH huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình đã thực hiện và thực hiện có kết quả

- Thứ hai, BHXH huyện xây dựng, thực hiện chương trình hành động cùng doanh nghiệp Theo đó, cần có sự hợp tác với doanh nghiệp để nắm bắt tình hình

sản xuất, kinh doanh cũng những khó khăn mà doanh nghiệp gặp phải để từ đó có

sự thấu hiểu, cảm thông và có biện pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong

việc tham gia BHXH bắt buộc ở những thời điểm nhất định, nhưng vẫn trên cơ sở đảm bảo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH bắt buộc cho người lao động: Doanh nghiệp việc đóng tiền nợ BHXH chia làm nhiều đợt, tùy vào tình hình tài chính của doanh nghiệp cùng với bản cam kết sẽ đóng hết các khoản còn lại trong

thời gian nhất định Đây là cách làm tạo nên sự thành công trong công tác thu nợ BHXH của cơ quan BHXH huyện An Lão

- Thứ ba, xây dựng, thực hiện cơ chế phối hợp với các cơ quan chính quyền và cơ quan liên quan trên địa bàn để gia tăng chế tài đối với các trường

hợp đơn vị sử dụng lao động né trách trách nhiệm tham gia BHXH, nợ đọng,

trốn đóng BHXH bắt buộc: Cơ chế phối hợp với Phòng Lao động - Thương binh và xã hội, Chi cục thi hành án dân sự, Tòa án nhân dân huyện, cơ quan báo chí, … để thường xuyên tuyên truyền về chế độ, chính sách BHXH bắt buộc, quyền và nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc,… Đây là cách thức làm nên thành công trong quản lý thu BHXH của cơ quan BHXH huyện Đông Anh,

rất đáng quan tâm tham khảo đối với nhiều cơ quan BHXH huyện

K ết luận Chương 1

BHXH bắt buộc thể hiện vai trò là chính sách an sinh xã hội quan trọng

của quốc gia và quản lý thu BHXH được thực hiện tốt sẽ giúp hình thành, đảm

bảo sự ổn định, tăng trưởng quỹ BHXH quốc gia Trong Chương 1, bằng phương pháp chủ yêu là phân tích, tổng hợp tài liệu, tác giả đã góp phần làm sáng tỏ khung lý thuyết nghiên cứu quản lý thu BHXH bắt buộc Một số nội dung lý thuyết trọng tâm được đề cập gồm: Lập kế hoạch thu BHXH bắt buộc;

tổ chức thu BHXH bắt buộc; kiểm tra thu BHXH bắt buộc

Kết quả nghiên cứu lý thuyết của Chương 1 có ý nghĩa quan trọng, giúp cho tác giả có cơ sở, nền tảng lý luận để xây dựng các phương pháp, chỉ tiêu nghiên cứu của Chương 2, phục vụ phân tích, đánh giá thực tiễn quản lý thu BHXH của BHXH huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên trong Chương 3

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Câu h ỏi nghiên cứu

Để giải quyết được mục tiêu, nội dung nghiên cứu của đề tài luận văn,

một số câu hỏi nghiên cứu trọng tâm cần phải trả lời, đó là:

1 Quản lý thu BHXH bắt buộc bao gồm những nội dung cơ bản nào?

2 Thực trạng quản lý thu BHXH bắt buộc của BHXH huyện Định Hóa,

tỉnh Thái Nguyên như thế nào?Có những hạn chế nào trong công tác quản lý BHXH bắt buộc và nguyên nhân từ đâu?

3 Yếu tố nào ảnh hưởng đến quản lý thu BHXH bắt buộc của BHXH huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên?

4 Giải pháp nào nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thu BHXH bắt buộc

của BHXH huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên?

Các câu hỏi nghiên cứu trên được giải quyết sẽ góp phần làm sáng tỏ được khung lý thuyết nghiên cứu về quản lý thu BHXH bắt buộc, thực trạng và

giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thu BHXH của BHXH huyện Định hóa,

tỉnh Thái Nguyên Điều đó giúp cho tác giả hoàn thành được mục tiêu nghiên

cứu đề tài luận văn đã đề ra

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin

Nguồn thông tin phục vụ cho nghiên cứu đề tài bao gồm cả nguồn thông tin thứ cấp và sơ cấp Đối với mỗi loại trên, tác giả lại có phương pháp thu thập riêng để có được những thông tin trung thực, đáng tin cậy nhất để phục vụ cho

việc nghiên cứu lý luận, phân tích thực trạng quản lý thu BHXH bắt buộc của BHXH huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên

a) Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp

Để có được thông tin thứ cấp cần thiết, tác giả thu thập nhiều công trình nghiên cứu trước có liên quan đến BHXH bắt buộc, quản lý thu BHXH bắt