UBND HUYỆN GIA LÂM TRƯỜNG MẦM NON TRUNG MẦU **************** SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM, GIẢI PHÁP ĐỀ TÀI MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 6 TUỔI TẠO ĐƯỢC SẢN PHẨM ĐẸP TRONG CÁC HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH Lĩnh vực Giáo[.]
Trang 1UBND HUYỆN GIA LÂM
TRƯỜNG MẦM NON TRUNG MẦU
****************
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM, GIẢI PHÁP
ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 - 6 TUỔI TẠO
ĐƯỢC SẢN PHẨM ĐẸP TRONG CÁC
HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH
Lĩnh vực: Giáo dục mẫu giáo Cấp học: Mầm non
Tác giả: Tạ Thị Tĩnh Đơn vị công tác: Trường MN Trung Mầu Chức vụ: Giáo viên
Trang 2
MỤC LỤC
môi trường giáo dục
6
hình
8
hình
8
5 Biện pháp 5
Linh hoạt sáng tạo trong phương pháp, hình thức, nghệ thuật sư phạm và nhận xét sản phẩm trong hoạt động tạo hình
10
Trang 3A ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lý do chọn đề tài:
“Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”
Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của mỗi dân tộc Việc bảo vệ và chăm sóc, giáo dục trẻ em là trách nhiệm của nhà nước, của xã hội và của mỗi gia đình Đối với việc giáo dục và phát triển nhân cách cho trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non, hoạt động tạo hình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển trẻ nhỏ về mọi mặt như: Thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ, thể lực
và lao động Hoạt động tạo hình là một hoạt động học tập mang tính nghệ thuật, giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh và phản ánh thế giới thông qua các hình
tượng nghệ thuật, trong các hình thức họat động nghệ thuật
Hoạt động tạo hình bao gồm nhiều thể loại như: Vẽ, nặn, cắt, xé dán, gấp giấy, trang trí,… Thông qua hoạt động tạo hình góp phần đáng kể đến việc hình thành ở trẻ những tri thức, ngôn ngữ của trẻ cũng được phát triển, hoàn thiện cảm xúc thẩm mỹ, tính kiên trì, bền bỉ, khéo léo, giáo dục trẻ ý thức tập thể, biết tương trợ giúp đỡ lẫn nhau, cởi mở, hòa đồng và có tinh thần đoàn kết
Hoạt động tạo hình tạo điều kiện để trẻ phát triển khả năng tri giác đồ vật
về hình dáng, cấu trúc, màu sắc, hình thành ở trẻ các thao tác tư duy, phát triển khả năng sáng tạo của trẻ Biết được tầm quan trọng đó là một người giáo viên chúng ta cần coi trọng việc tạo ra môi trường giáo dục trẻ bằng những hoạt động thiết thực nhằm phát triển một cách toàn diện trên tất cả các lĩnh vực như nhận thức, tình cảm xã hội, thể chất, thẩm mỹ …
+ Về nhận thức: Hoạt động tạo hình giúp trẻ có cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối tượng miểu tả để có được hiểu biết, Hoạt động tạo hình với các quá trình tìm hiểu, đánh giá đối tượng miêu tả và sản phẩm tạo hình sẽ tạo điều kiện phát triển ở trẻ vốn từ, lời nói hình tượng truyền cảm và phát triển ở trẻ ngôn ngữ mạch lạc
+ Về tình cảm - xã hội: Hoạt động tạo hình hình thành ở trẻ các đức tính tốt như: Yêu cái đẹp, mong muốn tạo ra cái đẹp và giáo dục trẻ có ý thức tập thể, biết tương trợ giúp đỡ lẫn nhau, mong muốn làm điều tốt đẹp cho người khác, cởi mở, hòa đồng và có tinh thần đoàn kết
Trang 4+ Về thẩm mỹ: Giúp trẻ hình thành xúc cảm và thị hiếu thẩm mỹ khi trẻ tạo hình Vì vậy, hoạt động tạo hình là phương tiện giáo dục toàn diện rất tích cực không thể thiếu được trong chương trình giáo dục trẻ
Vậy giáo viên phải làm gì, làm như thế nào để trẻ có thể cắt, vẽ, nặn, tô mầu và làm đẹp sản phẩm Nhận thức rõ trách nhiệm to lớn của giáo viên mầm non trong giai đoạn phát triển hiện nay tôi rất trăn trở và mong muốn tìm được giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ trong các hoạt động tạo hình Chính vì vậy
tôi chọn đề tài “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tạo được sản phẩm đẹp trong các hoạt động tạo hình” để áp dụng trong khi thực hiện đã đạt được kết
quả tốt hơn
Thời gian nghiên cứu thực hiện: Năm học 2020-2021 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU CỦA SÁNG KIẾN
Tìm hiểu thực tế kỹ năng hoạt động tạo hình của trẻ tại lớp mẫu giáo 5– 6 tuổi của trường mầm non
Đưa ra một số biện pháp áp dụng vào các hoạt động tạo hình, nhằm nâng cao chất lượng các sản phẩm, giúp trẻ 5 – 6 tuổi trong trường mầm non hoàn thành nhiệm vụ trong hoạt động tạo hình và tạo được sản phẩm đẹp
Trang 5B – GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN
Đối với việc giáo dục phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ em, hoạt động tạo hình có một vị trí rất quan trọng Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫn nhất đối với trẻ mẫu giáo, nó giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và thể hiện một cách sinh động những gì chúng nhìn thấy trong thế giới xung quanh, những gì làm trẻ rung động mạnh mẽ và gây cho chúng những rung động xúc cảm, tình cảm tích cực Hoạt động tạo hình là một hoạt động có đầy đủ điều kiện để đảm bảo sự tác động đồng bộ lên mọi mặt phát triển của trẻ em về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, thể chất và hình thành các phẩm chất kĩ năng ban đầu của con người như một thành viên trong xã hội biết tích cực, sáng tạo
Nội dung hoạt động tạo hình trong trường mầm non là một phương tiện phát triển thẩm mỹ cho trẻ rất hữu hiệu Thông qua hoạt động tạo hình giúp trẻ phát triển các chức năng tâm lý như khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh từ đó buộc trẻ phải tư duy và quá trình đó làm phát triển óc tưởng tượng sáng tạo, ham muốn tạo ra cái đẹp Đây là yếu tố cần thiết góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách
Hoạt động tạo hình phát triển ở trẻ khả năng quan sát trí tưởng tượng sáng tạo, khả năng phối hợp giữa tay và mắt, hoàn thiện một số kỹ năng cơ bản trong các hoạt động vẽ, nặn, cắt, xé dán, gấp giấy, trang trí, …
Khuyến khích trẻ tạo ra sản phẩm đẹp trong hoạt động tạo hình là vô cùng quan trọng và tôi đã sử dụng các biện pháp giúp trẻ tạo được sản phẩm đẹp là những biện pháp sau:
- Biện pháp 1: Khảo sát trẻ
- Biện pháp 2: Tạo môi trường cho trẻ hoạt động tạo hình
- Biện pháp 3: Xây dựng nề nếp học tập trong giờ hoạt động tạo hình
- Biện pháp 4: Sưu tầm và sử dụng phối hợp nguyên vật liệu tạo hình -Biện pháp 5: Linh hoạt sáng tạo trong phương pháp, hình thức, nghệ thuật sư phạm và nhận xét sản phẩm
- Biện pháp 6: Hoạt động tạo hình ở mọi lúc mọi nơi
- Biện pháp 7: Kết hợp với phụ huynh
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
Trang 6mẫu giáo nhỡ có 2 lớp, mẫu giáo bé có 2 lớp, nhà trẻ có 2 nhóm, với tổng số 330 học sinh
1.1 Thuận lợi:
các lớp tập huấn hoặc các lớp bồi dưỡng chuyên đề, các buổi kiến tập để chị em tham gia học hỏi rút kinh nghiệm lẫn nhau để hoàn thành công việc, vì sự nghiệp
giáo dục của huyện nhà
- Về phía BGH nhà trường: Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm tạo
điều kiện về cơ sở vật chất để cho trẻ học tập và tổ chức các hoạt động vui chơi, hoạt động ngoài trời…giúp trẻ phát huy trí tưởng tượng sáng tạo của mình trong hoạt động tạo hình
- Về phía giáo viên: Giáo viên trong lớp đều trẻ có trình độ chuyên môn
trên chuẩn, yêu nghề mến trẻ Bản thân tôi, ngay từ bé đã rất yêu thích và có năng khiếu về hội họa, tôi được bố mẹ cho tham gia các lớp học vẽ Khi lớn lên niềm đam mê hội họa của tôi vẫn luôn cháy bỏng và tôi rất muốn đem niềm đam
mê, sự sáng tạo hội họa đó đến với các học sinh của tôi
yêu thương trẻ và nhiệt tình với sự nghiệp giáo dục mầm non Năm học
2017-2018 tôi đã tham gia trong hội thi giáo viên dạy giỏi cấp huyện, phát huy những thành tích đã đạt được tôi luôn cố gắng tìm tòi sáng tạo các nguyên vật liệu mới, các hình thức tạo hình mới giúp trẻ tạo được sản phẩm đẹp trong các hoạt động tạo hình
- Về phía trẻ: Các cháu đều ở cùng lứa tuổi, khả năng nhận thức đồng đều
như nhau nên việc truyền đạt, kĩ năng của cô cũng dễ dàng hơn
- Về phía phụ huynh: Phụ huynh luôn đồng hành, ủng hộ nhiệt tình các hoạt
động giáo dục ở tại lớp và có sự kết hợp một cách đều tay trong mọi hoạt động
1.2 Khó khăn
- Cơ sở vật chất vẫn còn thiếu thốn.( sơn dầu, giá vẽ, bút dạ hay phòng chức năng riêng cho trẻ hoat động…)
- Tài liệu tham khảo còn hạn chế
- Các bậc phụ huynh còn quá chú trọng đến việc làm ăn kinh tế ít quan tâm đến việc học tập của con nên khả năng tiếp cận nghệ thuật tạo hình của trẻ chưa tốt
- Môi trường giáo dục trong gia đình chưa sát sao cũng ảnh hưởng đến tâm hồn của trẻ khi cảm thụ trước cái đẹp
- Đa số trẻ vẫn chưa tích cực và chủ động trong học tập Một số trẻ còn cầm bút vẽ bằng tay trái nên các kĩ năng vẽ, đánh nền tô mầu còn ẩu
Trang 7Đứng trước những thuận lợi và không ít những khó khăn đó, là một giáo viên tôi cố gắng tìm tòi để lựa chọn những biện pháp, hình thức tổ chức thích hợp giúp tất cả trẻ đều hứng thú và tích cực tham gia hoạt động tạo hình và tạo được sản phẩm đẹp và phong phú sau mỗi giờ hoạt động tạo hình
Với những kinh nghiệm và thực tế kiểm tra tại lớp mình trong quá trình thực hiện đề tài tôi đã áp dụng một số biện pháp như sau:
III CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Biện pháp 1: Khảo sát khả năng tạo hình của trẻ
Khảo sát trẻ là việc làm đầu tiên và cần thiết Có khảo sát trẻ giáo viên mới nắm bắt được các kiến thức và kỹ năng tạo hình của trẻ và từ đó có hướng bồi dưỡng từng đối tượng khá, giỏi, trung bình, yếu để luyện tập ở mọi lúc, mọi nơi Mặt khác tôi nhận thấy đặc điểm của trẻ rất dễ nhớ, lại chóng quên, qua một
số năm dạy lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi, tôi thấy các cháu đã qua lớp mẫu giáo nhỡ, chuyển lên các kỹ năng tạo hình của trẻ còn hạn chế đặc biệt là kỹ năng gấp, cắt, xé dán, trang trí và kết hợp các nguyện liệu khác, và đặc biệt trẻ chưa biết nhận xét sản phẩm Vậy để tạo ra sản phẩm đẹp có sáng tạo, nên ngay từ đầu năm tôi đã tiến hành khảo sát đánh giá các kỹ năng về vẽ, nặn, cắt, xé dán, gấp giấy, trang trí phối hợp các nguyên liệu khác của trẻ trong lớp với kết quả như sau:
Tổng hợp khảo sát đánh giá các kỹ năng tạo hình (đầu năm học)
khảo sát
2 Biện pháp 2: Phát triển cảm xúc thẩm mỹ cho trẻ thông qua môi trường
Trang 8của những tác phẩm ấy Điều đó có thể nói rằng, trẻ luôn có những xúc cảm rất đặc biệt với những sự vật hình tượng xung quanh, nó mang lại cảm xúc và ấn tượng mạnh đối với trẻ Đây cũng là một trong những biện pháp quan trọng bởi
vì xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ là trực quan sinh động thì thu hút và hấp dẫn trẻ, thúc đẩy trẻ hoạt động tích cực tốt hơn, để đạt được điều đó tôi cho trẻ xem nhiều tranh, nhiều tác phẩm tạo hình có giá trị như tranh vẽ, hay xem băng đĩa có các cảnh quan đẹp rõ nét Đồng thời hướng dẫn trẻ quan sát để nhận thấy cái đẹp đơn giản nhất trong những tác phẩm đó Căn cứ vào cấu trúc phòng học của lớp, đặc điểm tâm lí của trẻ 5-6 tuổi cũng như số lượng và thời gian thực hiện chủ đề tôi tiến hành như sau:
- Trò chuyện: cùng trẻ trò chuyện để tìm hiểu xem trẻ đã biết và chưa biết điều gì về chủ đề sau đó mở rộng thêm vốn hiểu biết cho trẻ bằng cách cho trẻ xem tranh ảnh, băng hình, chơi trò chơi… Giao một số nhiệm vụ cho trẻ thực hiện: tô, vẽ, cắt dán để làm tranh chủ đề, mang các nguyên vật liệu gia đình sẵn
có như tranh ảnh, chai, lọ, vỏ sò, ốc các loại để trang trí lớp theo chủ đề
- Sử dụng sản phẩm của trẻ để trang trí lớp Môi trường xunh quanh lớp chủ yếu là nơi cho trẻ hoạt động được trang trí đơn giản, màu sắc hài hòa, đều được trang trí theo hình thức mở và được thay đổi thường xuyên theo các chủ đề.một hoạt động tạo hình Vì như thế sẽ làm cho một giờ hoạt động khô khan
và không đạt ở trẻ sự hứng thú tích cực, mà đặc biệt với sự áp dụng chương trình giáo dục mầm non mới nó đòi hỏi một giờ hoạt động phải nhẹ nhàng và chủ động trên trẻ nhiều hơn trong đó người giáo viên chỉ là người định hướng cho trẻ Vì vậy tôi để trẻ lựa chọn nguyên liệu và ý tưởng tạo hình của trẻ trong giờ “hoạt động tạo hình, hoạt động góc (ở góc tạo hình), góc khám phá, hoạt động ngoài trời…” để trẻ được thỏa sức thể hiện ý tưởng của mình mà không theo một khuôn mẫu nào Tôi đưa STEM vào góc tạo hình để trẻ học hỏi tìm hiểu cái mới Vì vậy xây dựng môi trường hoạt động tạo hình phong phú, hấp dẫn là khâu rất quan trọng giúp trẻ hình thành tốt khả năng quan sát, trí tưởng tượng, sáng tạo, yêu thích cái đẹp Vì vậy trong lớp tôi đã trang trí tranh ảnh cô và trẻ tự làm bằng các nguyên vật liệu khác nhau với nội dung phong phú và phù hợp với các chủ đề trên các mảng tường
Ở góc hoạt động tôi luôn trang trí trên mảng tường đảm bảo thẩm mỹ, thân thiện với các tên gọi gần gũi như “Sản phẩm của bé, bé là họa sĩ tí hon,….”
và một số những bức tranh và những đồ dùng, đồ chơi tự tạo trong chủ điểm
lớp lôi rất say mê tạo ra sản phẩm trong các hoạt động
Sau khi áp dụng biện pháp tạo môi trường cho trẻ hoạt động tạo hình tôi nhận thấy sản phẩm của trẻ có nhiều nét tiến bộ Trẻ chủ động tạo ra sản phẩm trong giờ hoạt động tạo hình, hoạt động góc, hoạt động chiều hay những buổi
Trang 9làm đồ dùng đồ chơi cho giờ học mà cô không cần phải khơi gợi cho trẻ xác định đề tài hay chuẩn bị nguyên liệu và chọn nguyên liệu tạo hình
3 Biện pháp 3: Xây dựng nề nếp học tập trong giờ hoạt động tạo hình
Nề nếp của trẻ là bước đầu của một tiết học, nếu chúng ta không đưa trẻ vào nề nếp thì giờ học không đạt kết quả cao Khi trẻ có nề nếp tốt cùng với sự hướng dẫn khoa học của cô ngay ban đầu trẻ đã say mê với giờ học, luôn thể hiện cảm xúc, trí tưởng tượng cho hoạt động nghệ thuật
Kết quả sau khi rèn nề nếp cho trẻ, tôi nhận thấy giờ hoạt động tạo hình trẻ không nói chuyện, rất say mê hứng thú tạo ra sản phẩm theo yêu cầu của bài Sản phẩm hoàn thành đúng thời gian của giờ học và có nhiều sản phẩm đẹp và sáng tạo Trong hoạt động cắt dán, xé dán, trang trí bằng các nguyện liệu khác nhau, trẻ biết nhặt giấy vụn bỏ vào rổ không làm rơi vãi ra nền nhà Trong hoạt động nặn trẻ rất có ý thức, không tranh nhau đất nặn hay lấy qua nhiều đất nặn, không miết đất nặn ra bảng ra nền nhà, biết chia sẽ đất nặn với bạn trong nhóm
để tạo ra sản phẩm có nhiều màu sắc Vậy xây dựng nề nếp học tạo hình là bước đầu giúp trẻ tạo ra sản phẩm đa dạng phong phú mà không mất thời gian thu dọn sau khi kết thúc hoạt động tạo hình
4 Biện pháp 4: Sưu tầm và sử dụng phối hợp các nguyên liệu tạo hình
Khi thực hiện hoạt động tạo hình, nguyên vật liệu không thể thiếu được Vậy nguyên liệu lấy ở đâu, ngoài những nguyên vật liệu mua mà nhà trường cấp phát cho lớp như: giấy vẽ, bút dạ, bút lông, màu nước, màu xáp, giấy màu, hồ dán, kéo, đất nặn,… tôi còn sưu tầm thêm những nguyên liệu đã qua sử dụng và kết hợp cùng với phụ huynh sưu tầm cho trẻ như khuyu áo, đĩa nhựa ăn một lần, vải vụn, len vụn, các loại hộp, bìa, giấy bọc quà, giấy bọc hoa, hạt nhựa ở những
đồ dùng cũ, các loại hạt như: hạt na , hạt bưởi, hạt gấc, hạt đỗ,…Các loại củ quả Ngoài ra tôi còn sưu tầm thêm những bàn trải răng đã sử dụng cho trẻ vẽ lá cây, cây cỏ, lông cho con vật được dễ ràng mà tạo được độ đậm nhạt trong tranh, in hình ảnh rỗng các con vật, đồ vật, đồ chơi cho trẻ làm tranh bằng hột hạt, khắc những con dấu (bằng cao su, nhựa mền, mút, gỗ, khoai ) cho trẻ in những hình
đó lên giấy
Mục đích của việc phối hợp hài hòa các nguyên vật liệu trong hoạt động tạo hình:
Trang 10+ Giúp trẻ nhận biết màu sắc độ tương phản làm nổi bật sản phẩm tạo hình, tạo nên sản phẩm có sức sống hơn
+ Phát triển sự khéo léo của đôi bàn tay giúp các cơ khớp vận động linh hoạt hơn Như vậy phối hợp hài hòa các nguyên vật liệu tạo hình là tạo ra sản phẩm có hồn, có sức sống, tạo ra sự đa dạng phong phú và phát triển ở trẻ óc tư duy và khả năng sáng tạo của trẻ
Ví dụ: Với bài vẽ trang phục của bé trẻ vẽ, tô màu xong cô có thể gợi ý
cho trẻ gắn thêm các khuyu áo cho sản phẩm hấp dẫn hơn
Nguyên liệu tạo hình không chỉ là màu nước, vẽ trên giấy, sử dụng trên giấy thông thường mà cô luôn tìm tòi những nguyên liệu tạo hình đa dạng khác cho trẻ hứng thú hoạt động
Nguyên vật liệu phụ kiện là những loại đồ dùng, dụng cụ dễ kiếm Có thể trẻ tự kiếm như lá cây, cánh hoa, phế liệu, vỏ hộp, thùng cát tông, quần áo cũ, bông, vải vụn, các loại củ quả … Đồ dùng được sản xuất như: giấy, hồ dán, kéo, Sự đa dạng của nguyên vật liệu tạo hình để trẻ lựa chọn và để khuyến khích khả năng sáng tạo của trẻ.Vì từng đồ dùng, đồ chơi còn nhiều hạn chế tôi luôn huy động phụ huynh tìm kiếm những nguyên vật liệu, phế thải có sẵn ở địa phương để cho trẻ hoạt động tạo hình vào những bài sắp tơi được thuận lợi hơn
Ví dụ cho trẻ in hình các con vật đồ vật, đồ chơi như lá cây, các loại vỏ,
củ, quả đã được cắt làm đôi hoặc để nguyên hoặc cô có thể khắc những củ, quả, xốp, nhựa, gỗ tạo nên hình các con vật, đồ vật, đồ chơi, hình người cho trẻ chấm màu và in trên giấy Cô có thể gợi ý cho trẻ vẽ tranh bằng dấu vân tay, hình bàn tay, bàn chân của trẻ, tranh thổi màu nước, chuẩn bị những vật thật như lọ hoa, quả bóng ấm pha trà, cái cốc,… cho trẻ tạo hình theo vật thật… Như vậy ngoài việc phối hợp các nguyên liệu tạo hình sao cho phù hợp thì việc sưu tầm và gợi
ý cho trẻ sử dụng những nguyên liệu trong hoạt động tạo hình là điều rất quan
trọng giúp trẻ tạo được nhiều sản phẩm đẹp và phong phú
Kết quả khi trẻ đã biết phối hợp các nguyên liệu tạo hình tôi thấy trẻ tạo ra sản phẩm có nhiều nét sáng tạo, màu sắc hài hòa, sản phẩm đa dạng phong thú
và trẻ rất thích thú khi sản phẩm của mình được phối hợp các nguyên liệu tạo hình khác Trẻ phải tri giác khi bắt đầu tạo sản phẩm xem nguyên liệu phối hợp
là gì sau đó trẻ sẽ tìm màu sắc để đánh màu, đánh nền và hình ảnh vẽ, cắt, xé dán, trang trí không quá nhỏ để trẻ phối hợp các nguyên liệu khác được rễ dàng
và hợp lý cho sản phẩm
Cách sử dụng các nguyên vật liệu tạo hình
+ Đối với những nguyên liệu nhẹ dễ dán như: Khuyu áo, nhũ màu, hạt gạo, hạt đỗ loại nhỏ… tôi sử dụng hồ dán