Xây dựng mô hình dự báo tỷ giá và khuyến nghị hoàn thiện cơ chế quản lý tỷ giá trên thị trường ngoại hối việt nam

1. LÝ DO NGHIÊN CỨU: MỞ ĐẦU Việt Nam hiện nay đang trên đà hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng về hình thức, quy mô, và mức độ cùng với những cơ hội và thách thức do toàn cầu hóa mang lại. Cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính toàn cầu năm 2008 đã làm cho kinh tế Việt Nam gặp không ít khó khăn. Trong thời gian qua, Chính phủ đã điều hành khéo léo chính sách tiền tệ và tài khóa giúp Việt Nam từng bước thoát khỏi tác động của khủng hoảng, bình ổn kinh tế và duy trì tăng trưởng. Tuy khủng hoảng đã qua nhưng thách thức vẫn còn, bất ổn kinh tế vĩ mô vẫn luôn là vấn mối lo ngại cho các nhà hoạch định chính sách. Thứ nhất là tình trạng nhập siêu thâm hụt tài khoản vãng lai qua nhiều năm. Thứ hai, tỷ giá hối đoái không ổn định, xuất hiện tình trạng hai tỷ giá. Thứ ba, là lạm phát kéo dài trở thành mối đe dọa cho các mục tiêu phát triển kinh tế của Việt Nam. Giải quyết ba vấn đề trên, chính sách tiền tệ luôn giữ một vai trò quan trọng. Từ khi Việt Nam bắt đầu hội nhập kinh tế quốc tế, các học thuyết kinh tế thị trường ngày càng phát huy hiệu quả. Các công cụ của chính sách tiền tệ đã hỗ trợ đắc lực cho các nhà điều hành kinh tế. Mà trong đó, công cụ tỷ giá một trong các yếu tố then chốt góp phần thắng lợi cho hoạt động thương mại của Việt Nam và nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trên trường quốc tế. Nhận thấy được một số khó khăn trong chính sách điều hành tỷ giá của Chính phủ trong thời gian qua, tác giả đã xây dựng mô hình dự báo tỷ giá cả trong ngắn hạn và dài hạn từ đó mạnh dạn đóng góp một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế điều hành tỷ giá của Việt Nam hiện nay; với mong muốn đưa tỷ giá trở thành công cụ hỗ trợ họat động kinh tế đối ngoại, ổn định giá trị VND góp phần tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng như hiện nay. 2. TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Bài nghiên cứu “Xây dựng mô hình dự báo tỷ giá và khuyến nghị hoàn thiện cơ chế quản lý tỷ giá trên thị trường ngoại hối Việt Nam– góc nhìn từ bộ ba bất khả thi” đã tóm tắt một số lý thuyết và kết quả của một số công trình nghiên cứu trước đây như: các học thuyết về vấn đề lựa chọn cơ chế tỷ giá cho từng quốc gia, lý thuyết bộ ba bất khả thi, lý thuyết bù trừ lợi ích thiệt hại của các cơ chế tỷ giá,…cùng với việc theo dõi và phân tích cơ chế tỷ giá của Việt Nam qua từng giai đoạn và từng thời kỳ hội nhập để từ đó xây dựng mô hình dự báo tỷ giá cho Việt Nam và đóng góp những khuyến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế điều hành tỷ giá của Chính phủ cho mục tiêu phát triển kinh tế. 3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU VÀ MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Vai trò của chính sách tỷ giá trong công tác điều hành kinh tế vĩ mô như thế nào? Ảnh hưởng qua lại của của tỷ giá đến các biến vĩ mô khác ra sao? Cơ chế tỷ giá nào là phù hợp trong điều kiện của từng quốc gia? Và cơ chế tỷ giá hối đoái nào sẽ phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế Việt Nam? Mô hình dự báo nào là phù hợp với điều kiện của Việt Nam hiện nay? 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Phương pháp hệ thống hóa, mô tả, phân tích các yếu tố liên quan đến từng chính sách trong mối quan hệ biện chứng với các nhân tố kinh tế thế giới và cơ sở hạ tầng và quan điểm điều hảnh của chính phủ trên cơ sở các kinh nghiệm và lý luận cơ bản về vấn đề chính sách điều hành tỷ giá đã được trình bày và công bố trong các công trình liên quan đến đề tài và các văn bản chính thức của chính phủ. Phương pháp phân tích, xử lý số liệu, dữ liệu thứ cấp được công bố từ các cơ quan thống kê, cơ quan quản lý, các tổ chức chuyên môn, các tổ chức quốc tế uy tín để dẫn chứng cho các luận điểm trong chuyên đề. Về mặt định tính: bằng phương pháp quan sát biến cố xảy ra trong lịch sử, chuyên đề phân tích những ưu nhược điểm về mặt chính sách điều hành tỷ giá của một số quốc gia, làm rõ những nét tích cực và tiêu cực trong sự phát triển thị trường ngoại hối trong nước. Về mặt định lượng: Thứ nhất, để tiến hành định lượng các nhân tố tác động đến tỷ giá, và ảnh hưởng của tỷ giá đến các biến vĩ mô, chuyên đề sử dụng các số liệu công bố trong khoảng 20 năm của quỹ tiền tệ thế giới (IMF), tổng ngân hàng phát triển Châu Á, Tổng cục thống kê Việt Nam. Thứ hai, lựa chọn nhiều mô hình để phù hợp cho từng mục tiêu dự báo tỷ giá như nhóm đã sử dụng mô hình ARIMA để dự báo tỷ giá trong dài hạn vì tính đặc trưng phương sai thay đổi của mô hình ARIMA, và sử dụng mô hình ARCH và GARCH để dự báo tỷ giá trong ngắn hạn nhằm khắc phục một số nhược điểm trong mô hình ARIMA, vì trong ngắn hạn phương sai có xu hướng biến động mạnh, cũng như tận dụng được các ưu điểm của mô hình ARCH mở rộng TGARCH hay mô hình hiệu chỉnh sai số vecto (VECM) trong dự báo mà trong bài nghiên cứu tác giả đã chỉ rõ. 5. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU: Phần 1: Tổng quan về chế độ tỷ giá hối đoái. Phần 2: Các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ giá, tác động của tỷ giá đến các biến vĩ mô- Góc nhìn từ bộ ba bất khả thi. Phần 3: Kinh nghiệm điều hành chính sách tỷ giá ở một số quốc gia. Từ lịch sử tiến trình phát triển thị trường ngoại hối ở Việt Nam đến xây dựng mô hình dự báo tỷ giá. Phần 4: Một số khuyến nghị cho chính sách điều hành kinh tế vĩ mô Việt Nam- Góc nhìn từ chính sách tỷ giá. 6. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI Về mặt khoa học: chuyên đề làm sáng tỏ một số lý luận cơ bản của một số công trình nghiên cứu trước đây, nêu lại một số khái niệm, phân loại các công cụ điều hành tỷ giá của chính phủ, phân tích các nhân tố tác động đến tỷ giá, nghiên cứu vai trò của tỷ giá trong nền kinh tế. Về mặt thực tiễn: chuyên đề phân tích thực trạng của chính sách điều hành tỷ giá của Việt Nam và giải thích các hiện tượng kinh tế vĩ mô đã và đang tác động đến chính sách của Chính phủ. Để tài nêu lên được những mặt tích cực và hạn chế của từng chính sách điều hành tỷ giá của Việt Nam qua từng giai đoạn phát triển và từng thời kỳ hội nhập. Từ những lý thuyết và thực tiễn của Việt Nam, tác giả xây dựng mô hình dự báo và đề xuất một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện hơn cơ chế điều hành tỷ giá nói riêng và chính sách tiền tệ nói chung theo định hướng đổi mới cho mục tiêu phát triển kinh tế 5 năm mà Đại hội Đảng khóa XI đề ra đầu năm 2011.

MỤCLỤC DANHMỤCBẢNGBIỂU ivD ANHMỤCHÌNHVẼ vDAN HMỤCCHỮVIẾTTẮT viMỞĐẦ

U vii

I. TỔNGQUANVỀTỶGIÁHỐIĐOÁI 1

1.1 TỶGIÁHỔIĐOÁI 1

1.1.1 Kháiniệmtỷgiáhốiđoái 1

1.1.2 Phânloạitỷgiáhốiđoái: 1

1.1.3 Cácchếđộtỷgiáhốiđoái: 2

1.2 VẤNĐỀLỰACHỌNTỶGIÁHỐIĐOÁIPHÙHỢPVỚITỪNGQUỐCGIA 3 1.2.2 Lýthuyếtbộbabấtkhảthi 4

1.2.3 Cácnhântốảnhhưởngđếnchếđộtỷgiácủamộtquốcgia 10

1.3 SƠLƯỢCTÌNHHÌNHKINHTẾVIỆTNAMDƯỚIGÓCNHÌNTỶGIÁTHỰCĐ APHƯƠNG(REER) 12

1.4 CÁCLÝTHUYẾTKINHĐIỂNVỀMỐIQUANHỆGIỮATỶGIÁHỐI ĐOÁIVỚICÁCNHÂNTỐVĨMÔ 17

1.4.1. Thuyếtnganggiásứcmua(PurchasingPowerParity–PPP) 17

1.4.2 Thuyếtnganggiálãisuất(InterestRateParity-IRP) 17

1.4.3 Hiệuứngfisherquốctế 18

II. CÁCNHÂNTỐẢNHHƯỞNGĐẾNTỶGIÁ,TÁCĐỘNGCỦATỶ GIÁHỐIĐOÁIĐẾNCÁCBIỂNVĨMÔ-GÓCNHÌNTỪBỘBABẤTKHẢTHI

20

2.1 PHÂNTÍCHSỰTÁCĐỘNGCỦALẠMPHÁT,LÃISUẤTTHUNHẬPBẰNGM ÔHÌNHVECM 20

2.1.1 Phântíchtínhdừng: 21

2.1.2 Tươngquanchéogiữacácbiến 21

2.1.3 PhântíchnhânquảGranger 22

2.1.4 Phântíchđồngliênkết 23

2.1.5 Kếtquảướclượng 23 Kếtluận: 25

2.2 PHÂNTÍCHĐẾNTÁCĐỘNGCỦACÁNCÂNXUẤTKHẨU,ĐẦUTƯNƯỚCN GOÀIĐẾNTỶGIÁHỐIĐOÁI 26

2.2.1 Ảnhhưởngcủacáncânxuấtnhậpkhẩuđếntỷgiáhốiđoái: 26

2.2.2 Ảnhhướngcủađầutưnướcngoàiđếntỷgiáhốiđoái 26

2.2.3 Xâydựngmôhìnhhồiquiphântíchtácđộngcủabiếncáncânxuấtnhậpkhẩu,đầ utưtrựctiếpnướcngoàiđếntỷgiáhốiđoáiViệtNamtừnăm1990đếnnăm2011:

3.1 KHÁIQUÁTCHÍNHSÁCHĐIỀUHÀNHTỶGIÁỞVIỆTNAMVÀ

KINHNGHIỆPĐIỀUHÀNHCHÍNHSÁCHTỶGIÁỞMỘTSỐQUỐCGIA:.333.1.1 TổngquanlịchsửtiếntrìnhpháttriểnthịtrườngngoạihốiởViệtNam.

3.2.3 Kếtluận: 53

IV MỘTSỐKHUYẾNNGHỊCHOCHÍNHSÁCHĐIỀUHÀNHKINHTẾVĨMÔ VIỆTNAM–GÓCNHÌNTỪCHÍNHSÁCHTỶGIÁ: 55

4.1 KHUYẾNNGHỊCHOCHÍNHSÁCHĐIỀUHÀNHKINHTẾVĨMÔCỦAVIỆTN AM-GÓCNHÌNTỪBỘBABẤTKHẢTHI 55

4.1.1 Khuyếnnghịvềkiểmsoátvốn: 55

4.1.2 Khuyếnnghịchochínhsáchtiềntệ: 56

4.2 MỘTSỐKHUYẾNNGHỊCHOCHÍNHSÁCHĐIỀUHÀNHTỶGIÁỞ VIỆTNAMHIỆNNAY: 60

4.2.1 Mộtsốkiếnnghịchovấnđềtỷgiágiaiđoạntừ2012–2014 60

4.2.2 Đềxuấtchínhsáchtrongdàihạn 62

KẾTLUẬN 68

TÀILIỆUTHAMKHẢO: 69

PHỤLỤC 72

Bảng1.1tỷgiáthựcđaphươngtừQ1-2008đếnQ4-2011 Trang13Bảng2.1têncácbiếnđượcsửdụngtrongmôhình Trang22Bảng2.2tínhdừngcủacácbiến Trang22Bảng2.3:Tươngquanchéogiữacácbiếnnộisinh Trang23Bảng2.4:PhântíchnhânquảGranger Trang23Bảng2.5tómtắtkếtquảkiểmđịnhđồngliênkếtcủaJohansen Trang24Bảng3.1:lượcđồtươngquancủachuỗiDlexr: Trang43Bảng3.2:dựbáotỷgiáđếncuốinăm2014vớimôhìnhARIMA Trang48Bảng3.3:môhìnhMa1_Garch11vàMa1_Garch21 Trang51Bảng3.4:sosánhmôhìnhMa1_Garch11vàMa1_Garch21 Trang51Bảng3.5:môhìnhMa1_Garch(1,1)-MvàMa1_Garch(1,1)-T1 Trang53Bảng3.6.Kiểmđịnhbiếnlạmphátvàophươngtrìnhphươngsai Trang54

Trang39

Hình3.4:DựtrữngoạihốicủaTrungQuốccácthángđầunămtừnăm2001đếnnăm2011

Trang40Hình3.5:đồthịbiếnLexrvàbiếnDlexrtheothờigian Trang44

Hình3.6:dựbáotỷgiávớibiếnLexrfvàđộlệchchuẩn Trang48

Hình3.7:Sosánhgiátrịmôhìnhvàgiátrịthực Trang54

1 LÝDONGHIÊNCỨU:

MỞĐẦU

ViệtNamhiệnnayđangtrênđàhộinhậpkinhtếngàycàngsâurộngvềhìnhthức,quymô,vàmứcđộcùngvớinhữngcơhộivàtháchthứcdotoàncầuhóamanglại.Cuộckhủnghoảngkinhtếtàichínhtoàncầunăm2008đãlàmchokinhtếViệtNamgặpkhôngítkhókhăn.Trongthờigianqua,ChínhphủđãđiềuhànhkhéoléochínhsáchtiềntệvàtàikhóagiúpViệtNamtừngbướcthoátkhỏitácđộngcủakhủnghoảng,bìnhổnkinhtếvàduytrìtăngtrưởng.Tuykhủnghoảngđãquanhưngtháchthứcvẫncòn,bất

ổnkinhtếvĩmôvẫnluônlàvấnmốilongạichocácnhàhoạchđịnhchínhsách.Thứnhấtlàtìnhtrạngnh ậpsiêuthâmhụttàikhoảnvãnglaiquanhiềunăm.Thứhai,tỷgiáhốiđoáikhôngổnđịnh,xuấthiệntình trạnghaitỷgiá.Thứba,làlạmphátkéodàitrởthànhmốiđedọachocácmụctiêupháttriểnkinhtếcủaV

iệtNam.Giảiquyếtbavấnđềtrên,chínhsáchtiềntệluôngiữmộtvaitròquantrọng

TừkhiViệtNambắtđầuhộinhậpkinhtếquốctế,cáchọcthuyếtkinhtếthịtrườngngàycàngpháthuyhiệuquả.Cáccôngcụcủachínhsáchtiềntệđãhỗtrợđắclựcchocácnhàđiềuhànhkinhtế.Màtrongđó,côngcụtỷgiámộttrongcácyếutốthenchốtgópphầnthắnglợichohoạtđộngthươngmạicủaViệtNamvànângcaonănglựccạnhtranhcủaViệtNamtrêntrườngquốctế.NhậnthấyđượcmộtsốkhókhăntrongchínhsáchđiềuhànhtỷgiácủaChínhphủtrongthờigianqua,tácgiảđãxâydựngmôhìnhdựbáotỷgiácảtrongngắnhạnvàdàihạntừđómạnhdạnđónggópmộtsốkhuyếnnghịnhằmhoànthiệncơchếđiềuhànhtỷgiácủaViệtNamhiệnnay;vớimongmuốnđưatỷgiátrởthànhcôngcụhỗtrợhọatđộngkinhtếđốingoại,ổnđịnhgiátrịVNDgópphầntăngtrưởngkinhtếtronggiaiđoạnhộinhậpkinhtếquốctếngàycàngsâurộngnhưhiệnnay

2 TỔNGQUANVỀĐỀTÀINGHIÊNCỨU

Bàinghiêncứu“Xâydựngmôhìnhdựbáotỷgiávàkhuyếnnghịhoànthiệncơchếquảnlý tỷgiátrênthịtrườngngoạihốiViệtNam–

gócnhìntừbộbabấtkhảthi”đãtómtắtmộtsốlýthuyếtvàkếtquảcủamộtsốcôngtrìnhnghiêncứutr

ướcđâynhư:các

họcthuyếtvềvấnđềlựachọncơchếtỷgiáchotừngquốcgia,lýthuyếtbộbabấtkhảthi,lýthuyếtbùtrừlợiíchthiệthạicủacáccơchếtỷgiá,…

cùngvớiviệctheodõivàphântíchcơchếtỷgiácủaViệtNamquatừnggiaiđoạnvàtừngthờikỳhộinhậpđểtừđóxâydựngmôhìnhdựbáotỷgiáchoViệtNamvàđónggópnhữngkhuyếnnghịnhằmhoànthiệncơchếđiềuhànhtỷgiácủaChínhphủchomụctiêupháttriểnkinhtế

Phươngphápphântích,xửlýsốliệu,dữliệuthứcấpđượccôngbốtừcáccơquanthốngkê,cơquanquảnlý,cáctổchứcchuyênmôn,cáctổchứcquốctếuytínđểdẫnchứngchocácluậnđiểmtrongchuyênđề

Vềmặtđịnhtính:bằngphươngphápquansátbiếncốxảyratronglịchsử,chuyênđềphântích

nhữngưunhượcđiểmvềmặtchínhsáchđiềuhànhtỷgiácủamộtsốquốcgia,làmrõnhữngnéttíchcựcvàtiêucựctrongsựpháttriểnthịtrườngngoạihốitrongnước

Vềmặtđịnhlƣợng:

Thứnhất,đểtiếnhànhđịnhlượngcácnhântốtácđộngđếntỷgiá,vàảnhhưởngcủatỷgiáđếncácbiếnvĩmô,chuyênđềsửdụngcácsốliệucôngbốtrongkhoảng20nămcủaquỹtiềntệthếgiới(IMF),tổngngânhàngpháttriểnChâuÁ,TổngcụcthốngkêViệtNam

Vềmặtthựctiễn:chuyênđềphântíchthựctrạngcủachínhsáchđiềuhànhtỷgiácủaViệtNamvàgiảithíchcáchiệntượngkinhtếvĩmôđãvàđangtácđộngđếnchínhsáchcủaChínhphủ.ĐểtàinêulênđượcnhữngmặttíchcựcvàhạnchếcủatừngchínhsáchđiềuhànhtỷgiácủaViệtNamquatừnggiaiđoạnpháttriểnvàtừngthờikỳhộinhập.TừnhữnglýthuyếtvàthựctiễncủaViệtNam,tácgiảxâydựngmôhìnhdựbáovàđềxuấtmộtsốkhuyếnnghịnhằmhoànthiệnhơncơchếđiềuhànhtỷgiánóiriêngvàchínhsáchtiềntệnóichungtheođịnhhướngđổimớichomụctiêupháttriểnkinhtế5nămmàĐạihộiĐảngkhóaXIđềrađầunăm2011

XÂYDỰNGMÔHÌNHDỰBÁOTỶGIÁVÀKHUYẾNNGHỊHOÀNT HIỆNCƠCHẾQUẢNLÝTỶGIÁTRÊNTHỊTRƯỜNGNGOẠIHỐIV

Kháiniệmngoạitệvàngoạihốithườngđượcsửdụngđểchỉnhữngđồngtiềncủaquốcgiađượclưuthôngtrênthịtrườngquốctế.Tuynhiênngoạitệvàngoạihốilàhaiphạmtrùkhácnhaumàtacầnphảiphânbiệt

- Ngoạitệ:làđồngtiềncủaquốcgialưuthôngtrênthịtrườngquốctế

- Ngoạihốilàphạmtrùrộnghơnsovớingoạitệ,ngoạihốibaogồmngoạitệ,kimkhíquý,đáquývàcácphươngtiệncógiátrịnhưngoạitệđượcsửdụngtrongthanhtoángiữacácnướcvớinhau

- Tỷgiáhốiđoái:

Tỷgiáhốiđoáilàsựsosánhmốitươngquangiátrịgiữahaiđồngtiềnvớinhau.Hoặcn gườitacóthểnóitỷgiálàgiácảcủamộtđơnvịtiềntệnàythểhiệnbằngsốlượngđơnvịtiềntệkhác.

1.1.2 Phânloạitỷgiáhốiđoái:

- Tỷgiáhốiđoáidanhnghĩa:làtỷgiágiaodịchmuabángiữacácđồngtiềntrênthịtrườngngoạihối.Tỷgiádanhnghĩachưađềcậpđếntươngquansứcmuahànghóagiữahaiđồngtiền,dođókhitỷgiádanhnghĩathayđổikhôngnhấtthiếtphảitácđộngđếnhoạtđộngxuấtnhậpkhẩu

- Tỷgiáhốiđoáithựclàtỷgiáđượcxácđịnhtrêncơsởtỷgiádanhnghĩađãđượcđiềuchỉnhbởitỷlệlạmpháttrongnướcvànướcngoài,phảnánhtươngquansứcmuagiữanộitệvàngoạitệ

Er i =e i *CPI f /CPI h

Trongđó:Erlàtỷgiáthực,elàchỉsốtỷgiádanhnghĩa,CPIflàchỉsốgiátiêudùngởnướcngoài,CPIhlàchỉsốgiátiêudùngởtrongnước

+Tỷgiáthựcsongphương(RER):Tỷgiácủahaiđồngtiềnbấtkỳđượcgọilàtỷgiásongphương.Sựthayđổicủatỷgiásongphươngthểhiệnsựlênhoặcxuốnggiácủađồngtiềnnàysovớiđồngtiềnkia

+Tỷgiáthựcđaphương(REER):Tỷgiáthựcđaphươnglàmộtchỉsốphảnánhmứcđộcạnhtranhvềgiácảcủaquốcgiavàlàcơsởđểđánhgiáđồngnộitệbịđịnhgiácaohaythấp

Tỷgiáthựcđaphươngđượctínhtoánđểđịnhragiátrịthựccủađồngnộitệsovớicácngoạitệ(rổngoạitê).Bằngcáchđiềuchỉnhtỷgiátheochênhlệchlạmphátquốcnộisovớilạmphátcácđốitácthươngmại,tasẽcótỷgiáthựcsongphươngvớitừngđồngngoạitệ.Sauđóxácđịnhquyềnsố(mứcđộảnhhưởngđóivớitỷgiáthựcthôngquatỷtrọngthươngmạicủatừngđốitácvớiquốcgiacóđồngtiềntínhREER)

1.1.3 Cácchếđộtỷgiáhốiđoái:

Vềcơbảncóbachếđộtỷgiáhốiđoái:chếđộtỷgiáhốiđoáicốđịnh,chếđộtỷgiáhốiđoáithảnổi,chếđộtỷgiáhốiđoáithảnổicóquảnlýcủanhànước

1.1.3.1 Chếđộtỷgiáhốiđoáicốđịnh:

ChếđộtỷgiáhốiđoáicốđịnhlàmộtchếđộtỷgiátrongđónhànướcmàcụthểlàNHTWtuyênbốsẽduytrìtỷgiágiữađồngtiềnquốcgiamìnhvớimộtđồngtiềnnàođóhoặctheomộtrỗtiềntệnàođóởmộtmứcđộkhôngđổi,bằngcáchthườngxuyêncanthiệpvàothịtrườngngoạitệđểthựchiệncáchoạtđộngmuabánlượngdưcunghaycầungoạitệvớimứctỷgiácốđịnhđãcôngbố

1.1.3.2 Chếđộtỷgiáhốiđoáithảnổi:

Chếđộtỷgiáhốiđoáithảnổilàmộtchếđộtỷgiámàtrongđótỷgiáđượcxácđịnhtheoquyluậtthịtrường,cụthểlàquyluậtcungcầungoạitệtrênthịtrườngngoạitệ

1.1.3.3 Chếđộtỷgiáhốiđoáithảnổicósựquảnlýcủanhànước:

Chếđộtỷgiáhốiđoáithảnổicósựquảnlýcủanhànướclàmộtchếđộtỷgiácósựkếthợpgiữahaichếđộtỷgiáhốiđoáitrên.Trongđó,tỷgiáđượcxácđịnhtheoquyluậtcungcầu,chínhphủchỉcanthiệpvàothịtrườngkhitỷgiácónhữngbiếnđộngmạnh

TheophânloạicủaIMFcó8chếđộtỷgiá(Xem

phụlục1)

1.2 VẤNĐỀLỰACHỌNTỶGIÁHỐIĐOÁIPHÙHỢPVỚITỪNGQUỐCGIA 1.2.1 Lýthuyếtvềbùtrừlợiíchthiệthạigiữachếđộtỷgiáthảnổivàchếđộtỷgiácốđịn h.

Lýthuyếtnàynóilênmộtsựđánhđổigiữalợiíchvàchiphítrongviệclựachọn

mộtcơchếtỷgiácốđịnhhaycơchếtỷgiáthảnổihoàntoàn.Ưuđiểmcủamộtchếđộtỷgiánàychínhlànhượcđiểmcủachếđộtỷgiákia

Lợithếcủachếđộtỷgiáhốiđoáicốđịnh

- Neodanhnghĩachochínhsáchtiềntệ:Việcduytrìtỷgiácốđịnhgiúpcácquốcgianeodanhnghĩachochínhsáchtiềntệnhờđócóthểkiểmsoátđượclạmphát.Đồngthờivớilòngtincủadânchúngvềchínhsáchtỷgiácốđịnh,NHTWsẽđưalạmphátxuốngthấpnênnhữnghànhđộngcủahọsẽhướngđếnmứclạmphátthấp,chínhniềmtinnàysẽgópphầnquantrọngcosựthànhcôngcủachínhsáchtiềntệ

- Giảmthiểuchiphígiaodịchvàrủirotỷgiágópphầnkhuyếnkhíchhoạtđộngđầutưvàthươngmại.Việcduytrìtỷgiácốđịnhsẽtạođiềukiệnthuậnlợichocánhândoanhnghiệplậpkếhoạchkinhdoanh,tránhđượcrủirotỷgiá,giảmthiểuchíphígiaodịchvàtăngcườnghoạtđộngđầutưcũngnhưkinhdoanh

Lợithếcủachếđộtỷgiáthảnổi

- Lợithếlớnnhấtcủachínhsáchtỷgiáthảnổichínhlàquốcgiacóthểtheođuổichínhsáchtiềntệđộclập,nhờvậygiảmthiểuđượcnhữngáplựcbuộcphảicanthiệpnhằmthỏamãncácmụctiêungắnhạncủachínhphủ.Kếtquảlàchínhsáchtiềntệ

- Hạnchếcáctácđộngtiêucựctừnhữngcúsốcthươngmại:Vớicơchếthả

nổitỷgiásẽtựđiềuchỉnhphùhợpvớicáccúsốctrênthịtrường

- Tránhđượccáccuộctấncôngđầucơ:Rủirotỷgiátrongcơchếtỷgiáthảnổicóthểloạitrừnềunhàđầutưsửdụngcáccôngcụphòngngừarủiro(bằngcáchợpđồnggiaodịchkỳhạnhoặchoánđổi).Nếuthịtrườnghiệuquảvàtỷgiáthảnổihoàntoàn,cácnhàđầucơsẽkhôngcócơhộiđểtìmkiếmlợinhuận

- Lợithếcủacơchếtỷgiáthảnổichínhlàbấtlợicủacơchếtỷgiácốđịnhvàngượclại.Bêncạnhviệctìmhiểuưunhượcđiểmcủatừngloạicơchếtỷgiá,mỗiquốcgiaphảitùyvàotừngđiềukiệncụthểmàlựachọncơchếchophùhợp

1.2.2 Lýthuyếtbộbabấtkhảthi.

1.2.2.1 LýthuyếtbộbabấtkhảthicủaRobertMudellvàMarcusFleming

BộbabấtkhảthilàlýthuyếtrấtnổitiếngtrongkinhtếhọcđượcpháttriểnbởiRobertMundellvàMarcusFlemingvàothậpniên1960.Bộbabấtkhảthicóthểđượchiểunhưmộtđịnhđề:mộtquốcgiakhôngthểđồngthờiđạtđượctỉgiácốđịnh,hộinhậptàichínhvàđộclậptiềntệ.Bộbabấtkhảthiđượcminhhọatronghình1.2;mỗicạnhtượngtrưngchochínhsáchtiềntệđộclập,ổnđịnhtỷgiávàhộinhậptàichính.Mỗicạnhmôtảmộtmụctiêukỳvọng,tuynhiênkhôngthểthựchiệncảbacạnhcủamộttamgiác.Đỉnhcủatamgiácđượcgọilàthịtrườngvốnđóng,sựkếthợpgiữađộclậptiềntệvàổnđịnhtỷgiá,nhưngkhôngcóhộinhậptàichính

Hình1.1:Bộbabấtkhảthi

- Ổnđịnhtỷgiávàhộinhậptàichínhđượckếthợpbằngcáchlựachọnchếđộtỉgiácốđịnhnhưngphảitừbỏđộclậptiềntệ.Điềunàycónghĩalàchínhphủđãmấtđimộtcôngcụđểđiềuchỉnhlãisuấttrongnướcđộclậpvớilãisuấtnướcngoài

- Độclậptiềntệvàhộinhậptàichínhđượckếthợpbằngcáchlựachọnchếđộtỉgiáthảnổinhưngphảitừbỏmụctiêutỉgiá.Vớilựachọnnày,Chínhphủ(NHTW)đượcquyềntựdoấnđịnhlãisuấtnhưngđổilạitỷgiáphảivậnhànhtheonhữngnguyêntắccủathịtrường

- Ổnđịnhtỷgiávàđộclậptiềntệđượckếthợpbằngcáchlựachọnthịtrườngvốnđóng.Lựachonnàycónghĩalàchínhphủphảithiếtlậpkiểmsoátvốn.Khicókiểmsoátvốn,mốiliênhệgiữalãisuấtvàtỉgiásẽbịphávỡ

Kểtừkhivậnhànhtheocơchếbảnvịvàng,nhiềukiểuhệthốngtàichínhquốctếkhácnhauđãđượcthiếtkếđểđạtđược2trongsố3mụctiêuchínhsách.HệthốngBrettonWoodsđượcthiếtlậpđểđạtđượcổnđịnhtỷgiávàđộclậptiềntệtrongkhihisinhmụctiêuchuchuyểnvốn,tứclàhộinhậptàichính.HệthốngtiềntệChâuÂuđượcthiếtlậptrêncơsởthỏathuậntỷgiácốđịnhvàvốnchuchuyểntrongkhitừbỏđiđộclậptiềntệcủacácnướcthànhviên.Trong20nămqua,hầuhếtcácđangpháttriểnbắtđầutăng

1.2.2.2 ThuyếttamgiácmởrộngcủaYigangvàTangxian.

Toàncầuhóađangtrởthànhxuhướngchungcủathếgiới.Điềunàycànggiatăngáplựcchocácquốcgiakhibuộcphảichọnmộttronghai:hoặclàtừbỏổnđịnhtỷgiáhoặclàtừbỏđộclậptiềntệ.Tuynhiên,Frankel(1999)chorằngmộtquốcgiavẫncóthểlựachọncơchếtỷgiábánổnđịnhvàchínhsáchtiềntệbánđộclập.Vàlýthuyếtbộbabấtkhảthikhôngthểngăncảnmộtquốcgiatheođuổicơchếtỷgiáthảnổicóquảnlý,dảibăngtỷgiá,tỷgiácốđịnhcóthểđiềuchỉnhhaybấtcứcơchếtỷgiátrunggiannào.Hơnnữa,ôngđãnhấnmạnhrằngkhôngcómộtchếđộtiềntệduynhấtnàolàtốtnhấtchotấtcảcácquốcgiavàthậmchíngaytrongchínhquốcgiađóthìcũngkhôngcómộtchínhsáchtiềntệduynhấtnàolàphùhợpchomọithờiđại

Hình1.2:LýthuyếttamgiácmởrộngcủaYigangvàTangxian

Thịtrườngvốnđóng

Chínhsáchtiềntệđộclập

Ổnđịnhtỷgiá

O

Tỷgiáthảnổi Hộinhậptàichính

TỷgiácốđịnhYigangvàTangxian(2001)tiếptụcpháttriểnlýthuyếtbộbabấtkhảthicủaMundell-

Flemingvàđưalênthànhthuyếttamgiácmởrộng.Mốiquanhệgiữabamụctiêuchínhsáchđãđượcgiảithíchrấtrõràngtrongmôhìnhtamgiácbấtkhảthicủa

Flemingnhưnghiệuquảcủacơchếtrunggianvẫnchưađượcđềcập.NghĩalàtamgiácbấtkhảthicủaMundell-

Flemingchỉmớitậptrungđếncáccơchếtỷgiánằmởcácđỉnhcủatamgiácmàchưađềcậpđếnmộtcơchếtỷgiátrunggiannằmđâuđóbêntrongtamgiácbấtkhảthi.YigangvàTangxianđãmởrộngmôhìnhnàyvàkếtluậnrằngmộtquốcgiacóthểcónhữngphốihợpmụctiêukhácnhauvàkhôngphảichấpnhậnsựđánhđổihoàntoànnhưtamgiáccủaMundell-Fleming

TươngtựnhưtamgiáccủaMundell-Fleming,tamgiácmởrộngcủaYigangvàTangxiancũnglàmộttamgiácđềuvớibacạnhtươngứngvớibamụctiêuchínhsách:độclậptiềntệ,hộinhậptàichínhvàổnđịnhtỷgiá

Bêncạnhcáckếthợptạiđỉnhcủatamgiác,cácquốcgiavẫncóthểlựachọnchomìnhmộtkếthợpnàođóbêntrongtamgiácmiễnlànóphùhợpvớinhữngmụctiêuchínhsáchmàquốcgiađóđangtheođuổi.Mỗiđiểmbêntrongtamgiácthểhiệnmộtsựkếthợptrunggiangiữabamụctiêuchínhsách,nghĩalàkiểmsoátvốnởmứcđộvừaphải,chínhsáchtiềntệđộclậpcógiớihạnvàtỷgiáhốiđoáibiếnđộngtrongmộtbiênđộchophép.Tùyvàotìnhhìnhvĩmôvàmụctiêuhướngđếncụthểởmỗiquốcgiatrongmỗithờikỳnhấtđịnhmàcácnhàhoạchđịnhchínhsáchsẽquyếtđịnhmộtmứcđộthíchhợpchomỗimụctiêuchínhsách.Dođó,mỗiquốcgiasẽcómộtlựachọnchoriêngmìnhmàkhôngnhấtthiếtphảiđánhđổihoàntoàntheonhưtamgiácbấtkhảthicủaMundell-Fleming

1.2.2.3 Thuyếttứdiện

MôhìnhtamgiácmởrộngcủaYigangvàTangxianthựcsựđãchínhthứchóamôhìnhtamgiáckhảthicủaMundell-Fleming.Tuynhiên,cũnggiốngnhưmôhìnhcủaMundell-

Fleming,lýthuyếtnàykhôngxemxétrằngsựkhácnhautrongkhảnăngvaynợnướcngoàibằngđồngnộitệtrongnhữngnềnkinhtếkhácnhausẽảnhhưởngkhônggiốngnhaulênmứcbiếnđộngtỷgiáhốiđoái.Hausmann(2000)đãchỉrarằngnhữngquốcgiatheođuổicơchếtỷgiáthảnổihoặcdảibăngtỷgiárộngcócáchthứcquảnlýchínhsáchtỷgiárấtkhácbiệt.Nhữngnướcnàynắmgiữnhữngmứcdựtrữngoạihốirấtkhácnhauchothấynhữngsựcanthiệprấtkhácnhauvàothịtrườngngoạihốivàmứcđộbiếnđộngtỷgiáhốiđoáichophéptrướcảnhhưởngcủacáccúsốclàrấtkhácnhau

DựatrênnghiêncứucủaHausmann,chúngtôichorằngmứcđộbiếnđộngcủatỷgiáchịuảnhhưởngtrựctiếpcủakhảnăngvaynợnướcngoàibằngđồngngoạitệ.Khảnăngvaymượnquốctếbằngđồngnộitệcủaquốcgianàocàngcaothìmứcđộbiếnđộngchophépcủatỷgiáhốiđoáiởquốcgiađócànglớn.Tuynhiên,liênminhtiềntệchâuÂulàmộttrườnghợpngoạilệdocókhảnăngvaynướcngoàibằngđồngnộitệrấtcaonhưnglạitheođuổicơchếtỷgiácốđịnh.Nhìnchungthìkhảnăngvaynợnướcngoàibằngđồngnộitệquyếtđịnhđếnsựlựachọncơchếtỷgiácủamộtquốcgia.Từđây,thôngquaviệcđưathêmbiếnkhảnăngvaynướcngoàibằngđồngnộitệvàomôhình,GuobingShen(2004)đãmởrộngtamgiácbấtkhảthicủaMundell-Flemingthànhthuyếttứdiện

Thuyếttứdiệngiảđịnhrằngkhôngcómốiquanhệnộisinhgiữabiếnkhảnăngvaymượnnướcngoàibằngnôitệvàbabiếncònlạitrongtamgiácbấtkhảthi.TheonghiêncứucủaHausmann(2000),khảnăngvaymượnnướcngoàibằngnộitệcóquanhệđồngbiếnvớimứcđộbiếnđộngtỷgiáhốiđoái.Tuynhiên,đâykhôngchỉđơnthuầnlàmốiquanhệđồngbiếnmàcònliênquanđếnnhiềumốiquanhệkhácnữa.Vìvậytacầnphảiloạibỏmốiquannộisinhgiữachúng.Tươngtự,khảnăngvaynướcngoàibằngđồngnộitệcũngcómốiquanhệkháchặtchẽvớimứcđộđộclậptiềntệvàkiểmsoátvốn.Khiđồngnộitệcủamộtquốcgiahoàntoàncókhảnăngvaynợnướcngoàithìmứcđộđộclậptiềntệvàkiểmsoátvốncủaquốcgiađólàthấpnhất.Nhưvậythìmốiquanhệgiữacácbiếnnàycàngtrởnênphứctạphơn.Dođómốiquanhệphụthuộclẫnnhaugiữacácbiếnnàyđượcloạibỏvàbốnbiếnđộclậpcóthểxâydựngthànhmộtkhốitứdiện

Hình1.3:Thuyếttứdiện

A4

E

K O A1 C

Tronghình1.3,chúngtacómộttứdiệnđều.ĐặtmặtdướiCtượngtrưngchokhảnăngvaymượnnướcngoàibằngđồngnộitệ;mặtMbêntráitượngtrưngchochínhsáchtiềntệđộclậphoàntoàn;mặtđốidiệnKtượngtrưngchodòngvốnlưuđộnghoàntoàn;mặtphảiEtượngtrưngchosựổnđịnhtỷgiá.ĐỉnhA1làthịtrườngvốnđóng,A2làtỷgiáthảnổi,A3làtỷgiácốđịnhvàA4thểhiệnkhảnăngcaonhấtvaymượnnướcngoảibằngđồngnộitệ

Tươngtựnhưlýluậnởtrên,bêncạnhcácgiảiphápgóc,cácquốcgiacóthểlựachọnchomìnhcáckếthợptrunggiannằmbêntrongtứdiệntùyvàokhảnăngvaynợnướcngoàibằngđồngnộitệcủaquốcgiavàchínhsáchmụctiêumàquốcgiađóđangtheođuổi.Theođó,khimộtquốcgiacókhảnăngvaynợbằngđồngnộitệlàcaonhấtthìnócóthểtheođuổiđồngthờibachínhsáchmụctiêu:hộinhậptàichính,độclậptiềntệvàổnđịnhtỷgiá.Thựctế,cơchếtỷgiádướichếđộchuẩnvàngcổđiểnthuộcvềsựkếthợpkiểunày.CơchếtỷgiábảnvịđồngđôlaMỹdướihệthốngBrettonWoodcũnggầntươngtựvớicáchkếthợptrên.Ngượclại,mộtsựkếthợpthườngthấyởcácquốcgiađangpháttriểnvớithịtrườngtàichínhyếukémlàkhôngcókhảnăngvaynợbằngđồngnộitệkếthợpvớichínhsáchtiềntệđộclập,tỷgiácốđịnhvàkiểmsoátvốnhoàntoàn

Khichokhảnăngvaynợbằngđồngnộitệcủamộtquốcgiabằng0thìmặtCcủatứdiệnsẽkhôngtồntại.Lúcnày,tứdiệnsẽtrởthànhtamgiácđều.Nhưvậy,rõrànglàtamgiácbấtkhảthicủaMundell-

Flemingchỉlàmộttrườnghợpđặtbiệtcủathuyếttứdiệnkhimộtquốcgiakhôngcókhảnăngvaynợnướcngoàibằngđồngnộitệ

1.2.3 Cácnhântốảnhhưởngđếnchếđộtỷgiácủamộtquốcgia.

Vấnđềlựachọnmộtcơchếtỷgiáhốiđoáithíchhợpchocácquốcgiađangpháttriểntrởthànhvấnđềtranhluậntrungtâmcủatàichínhquốctếtrongthờigiandài.Vậychiphívàlợiíchcủacácchếđộtỉgiálàgì?

Nhântốnàotácđộngđếnviệclựachọncácchếđộtỉgiávàảnhhưởngcủahoàncảnhtừngquốcgiađếnlựachọnnàylànhưthếnào? Trongphầnnàychúngtôisẽphântíchmộtsốnhântốảnhhưởngđếnviệclựachọnchếđộtỷgiá.Việctìmhiểucácnhântốảnhhưởngđếnviệclựachọnsẽgiúpcácnhàhoạchđịnhchínhsáchcóthêmcácthôngtinvànắmđượcmứcđộđánhđổilợiíchtrướckhiraquyếtđịnhtheođuổimộtcơchếtỷgiánàođó

Cácnhântốtácđộngđếnviệclựachọnchếđộtỷgiábaogồm:quymôcủamộtquốcgia,độmởcủanềnkinhtế,mứcđộhộinhậptàichínhquốctế,tỷlệlạmphát,môhìnhmậudịchvớinướcngoài

Quymôcóảnhhưởngquantrọngđếnvịthếcủaquốcgiatrongnềnkinhtếthếgiới.Mộtnướcnhỏthôngthườnglàbênchấpnhậngiáởcácthịtrườngthếgiới,trongkhicácnướclớnlạicóđặcthùlàảnhhưởnglêngiácảtrongmậudịchvàtỷgiáhốiđoái.Vớinhântốnày,mộtquốcgiađượcxemlàlớnhaynhỏdựatrênkhảnăngcóthểchiphốigiácảthịtrườngthếgiớihaykhông,cảvớitưcáchlàngườimuahayngườibán

Độmởcửanềnkinhtế

Mộtquốcgiacónềnkinhtếđóngdướicơchếtỷgiácốđịnhvớimứcgiákhôngđổithìchiphíchoviệcđiềuchỉnhcácbiếnđộngngoàinướcđểđiềuchỉnhthâmhụtthươngmạithìlớnhơnnhiềusovớimộtcơchếtỷgiálinhhoạt.Vìthếmộtquốcgiacónềnkinhtếđóngthìphùhợphơnvớichếđộtỷgiálinhhoạt

Mộtquốcgiacónềnkinhtếmởthìmộtsựđiềuchỉnhtrongtỷgiásẽảnhhưởngmạnhđếngiácảhànghóatrongnước.Dođócácquốcgianàythườnghạnchếsựbiếnđộnggiácảhànghóabằngmộtcơchếtỷgiácốđịnh.Độmởcửacủamộtnềnkinhtếđượcđobằngtỷsốnhậpkhẩu/GNP

Mứcđộhộinhậptàichínhquốctế

Theolýthuyết“Bộbabấtkhảthi”mộtquốcgiacómứcđộhộinhậptàichínhcaocócácdòngvốnquốctếdịchchuyểntựdo,mộtchếđộtỷgiácốđịnhsẽlàmảnhhưởnglớnđếnchínhsáchtiềntệđộclập,đingượclạicácmụctiêucủachínhsáchtiềntệ.Nênmộtquốcgiacómứcđộhộinhậptàichínhcaothườnglựachọnmộtchếđộtỷgiálinhhoạt.Ngượclại,cácquốcgiacómứcđộhộinhậptàichínhthấpảnhhưởngcủacácluồngvốnquốctếkhôngđángkể,thườngsẽlựachọnmộtcơchếtỷgiácốđịnhđểduytrìgiátrịcânbằngchắcchắn

Tỷlệlạmphát

TheolýthuyếtnganggiásứcmuaPPP,mộtquốcgianếucótỷlệlạmphátcaohơnmứclạmpháttrungbìnhcủathếgiớithìrấtkhóđểduytrìmộtchếđộtỷgiácốđịnhvàdođócóxuhướnglựachọnmộtcơchếtỷgiáthảnổiđểtheođuổichínhsáchtiềntệ

Nhưngcũngcómộtsốquanđiểmkhác,nếuquốcgiađãtrảiquatìnhtrạnglạmpháttrầmtrọngthìlựachọnmộtchếđộtỷgiácốđịnh(chuẩntiềntệ)nhưmộtcáineo

Dođótùytheocáchnhìnnhậncủanhàđiềuhànhchínhsáchtỷgiámàquyếtđịnhnêntheođuổichínhsáchneotỷgiáhayneochínhsáchtiềntệthìquantrọnghơn

Môhìnhmậudịch

Mộtquốcgiacókhốilượnggiaodịchthươngmạilớnvớimộtquốcgiakhácthìthườngsẽneotỷgiáhốiđoáitheođồngtiềncủaquốcgiađóđểtạonênnhữngthuậnlợitrongthươngmại.Dođómộtquốcgiacómứcđộtậptrungmậudịchlớnthìtỷgiáhốiđoáicóxuhướngcốđịnh,vàmộtquốcgiacómôhìnhmậudịchđadạngvớinhiềunướcthìthườnglựachọnmộtcơchếtỷgiálinhhoạt

1.3 SƠLƯỢCTÌNHHÌNHKINHTẾVIỆTNAMDƯỚIGÓCNHÌNTỶGIÁTHỰCĐ APHƯƠNG(REER).

CónhiềucáchtiếpcậnkhácnhauvềtỷgiámụctiêutrongđiềuhànhchínhsáchtỷgiácủaNHNNđãvậndụng.ChẳnghạnnhưcóthểtiếpcậntheophươngphápướclượngtỷgiáthựccânbằngdàihạnthôngquamộtmôhìnhmànhàkinhtếSebastianEdwardsxâydựngnăm1988.NgânhàngNhànướcđãápdụngmôhìnhnàyđểtínhtoánsựtácđộngvàotỷgiácủacácbiếnsốvĩmônhư:tiêudùngChínhphủ,luồngvốnròngvàoViệtNam,tăngtrưởngGDPthực,đầutư.v.v…

Mộtcáchtiếpcậnđượccoilàkháphổbiếnđốivớitỷgiámụctiêulàchỉsốtỷgiáhiệulựcthực(REER).Chỉsốnàychophépđánhgiávàdựbáotỷgiáthựctheohướngxemxétsứcmuađốingoạithựctếcủađồngtiềnquốcgiavàsựtácđộngđếnkhảnăngcạnhtranhxuấtkhẩucủaquốcgiađó.Chỉsốnàydựavàomộtnămcơsởvàmộtrổđồngtiềncủacácđốitácchủyếuvềthươngmại,vaynợđầutư…

Tỷgiáthựcđaphươngđượctínhtoánđểđịnhragiátrịthựccủađồngnộitệsovớicácngoạitệ(rổngoạitê).Bằngcáchđiềuchỉnhtỷgiátheochênhlệchlạmphátquốcnộisovớilạmphátcácđốitácthươngmại,tasẽcótỷgiáthựcsongphươngvớitừngđồngngoạitệ.Sauđóxácđịnhquyềnsố(mứcđộảnhhưởngđóivớitỷgiáthựcthôngquatỷtrọngthươngmạicủatừngđốitácvớiquốcgiacóđồngtiềntínhREER)

- Chọnnămgốc:tácgiảchọnnămgốclànăm1999vìviệcnghiêncứutỷgiátrongthờigianquádà

isẽkhôngsátthựctế.ViệtNamlàmộtnướcđangpháttriển,mứctăngtrưởngGDPcao,mứcbiếnđộngtrongcácyếutốvĩmôcũngrấtcao,cấutrúcnềnkinhtếthayđổinhanhvàphứctạp,quansátcácbiếnsốvĩmôtronggiaiđoạnquádàisẽảnhhưởnglớnđếnviệcquansátbiếnđộngcủatỷgiá.Trongnăm1999,cáncânthanhtoáncủaViệtNamkhácânbằng,cũngtrongnămnàychínhphủhailầngiảmgiámạnhđồngnộitệ,dođóđãđưatỷgiávềgầnhơnvùngnganggiásứcmua,nóicáchkháclàtỷgiáhiệulựcthựcđượcxemlàgầnnhưbằng100.Năm1999cũnglànămkhôngquáxasovớihiệntại,việcthuthậpsốliệuítkhókhănhơndothờigiangầnhơn

- Chọnrổtiềntệđặctrưng.CăncứvàotỷtrọngthươngmạicủaViệtnamvàđốitácthươngmại,tá

cgiảchọnracácđồngtiềnthamgia“rổtiền”đểtínhtỷgiáthựcđaphươngREERtheonguyêntắcưutiênchọnđồngtiềncủacácđốitáccótỷtrọngthươngmạilớnđốivớiViệtNamnhưTrungQuốc,NhậtBản,HoaKỳ.TheonguyêntắcnàytácgiảchọnramườiquốcgiacóquanhệthươngmạichiếmtỷtrọnglớnđốivớiViệtNam

- Chọnquyềnsố.QuyềnsốlàtỷtrọngthươngmạicủacácđốitácvớiViệtNamtrongmậudịchqu

ốctế.QuyềnsốđượcđobằngtổngtỷgiáxuấtnhậpkhẩucủaViệtNamđốivớicácđốitácthươngmạicóđồngtiềnthamgiavàorổtiền.ViệclựachọnrổtiềntệhaylựachọnđưacácquốcgianàovàohệthốngtínhREERcũnglàmthayđổiquyềnsốcủacácnướckhác

- Dữliệu.TácgiảtínhtoánchỉsốREERdựavàonguồndữliệumàtácgiảthuthậpđượctừQuỹTiề

ntệQuốctế-Cụcthốngkêtàichính(IFS)

1 PhântíchkếtquảtínhREER

Bảng1.1:tỷgiáthựcđaphươngtừQ1-2008đếnQ4-2011

REER NEER RER

NGDPnăm2004đếnkhoảng17.1%vàonămkhủnghoảngxảyra2008

1

(Kếtquảtínhtoántỷgiáthựcđaphươngvàhệthốngdữliệuđượctrìnhbàyởphầnphụlục).

%).Đếncuốinăm2010,giátrịViệtNamđồnglạiổnđịnhởmức100.Tuynhiên,xéttheotìnhhìnhtốcđộtăngCPIcủanămthángđầunăm2011củacảnướcởmức12.07%,điềunàylàmchoREERgiảmxuốngnhiềuhơnđồngthờicũnglàmchochênhlệchgiữaREERvàNEERngàycàngrộng

Hình1.5:SosánhchỉsốNEER,REERvàRER

Nguồn:IFSvàtinhtoáncủatácgiả

SosánhgiữaREERvàchỉsốtỷgiáthựcsongphương(RER)giữađồngđôlaMỹvàViệtNamđồng,tathấyREERítbiếnđộnghơnsovớichỉsốRER.REERđượctínhmộtcáchkháchquantrêncơsởtỷtrọngmậudịchgiữaViệtNamvàcácđốitáclớnchứkhôngchỉtínhriênglẽdựavàomậudịchgiữaMỹvàViệtNamnênREERlàthướcđokháiquátsứcmạnhđồngnộitệsovớimộtrổtiềntệkháchquanđượcchọn

REERtừkếtquảtínhđược,khithểhiệnmốitươngquangiữaREERvàtỷsốxuấtnhậpkhẩutrêncùngmộtđồthị,tathấyhaichỉtiêunàytươngquantỷlệnghịchvới

%.Đâycũnglàhậuquảcủasựbùngnổlạmpháttrongnăm2008

Hình1.6:sosánhmốiquanhệgiữaREERvàtỷtrọngxuấtnhậpkhẩu

Nguồn:Tínhtoáncủatácgiả

TácgiảcũngkiếnnghịmộtsốgiảiphápnhằmổnđịnhREERđểtăngcườngtínhổnđịnhtrongquanhệthươngmạigiữaViệtNamvàcácđốitác.Cácnhànghiêncứuvàkinhtếhọcđềuthốngnhấtvớihaiquanđiểmlàgiảmlạmpháttrongnướcxuốnghoặclàphágiáđồngnộitệ.Mỗiquanđiểmđềucónhữngưuđiểmvàkhuyếtđiểmriêng,ngoàirachúngcòntùythuộcvàocácchínhsáchthựchiệnvàmụctiêuchungcủachínhphủ.Hiệnnay,kiềmchếlạmphátđanglàưutiênhàngđầucủanềnkinhtế,chonêntrongngắnhạnviệcthihànhnghịquyết11/2011/NQ-

CPcầnphảiđượcthựchiệnmộtcáchnghiêmtúcvàkháchquan.Đâylàhướngđiđúnghướngvàcấpthiếtcủanềnkinhtế,nhưngtrongdàihạn,ViệtNamcầnnhữnggóigiảiphápchặtchẽkhácnhằmổnđịnhhóalạmphátvàtỷgiátheomộtmụctiêucânbằngdàihạn,tácgiảcũngxintrìnhbàymộtsốkiếnnghịởphần3.Nhượcđiểmlớnnhấtcủagiảiphápnàylàtăngtrưởngchậmlạivàkhôngcònlàmụctiêuhàngđầucủanềnkinhtế,thậmchí,nếuchínhsáchxửlýcứngnhắcsẽđưanềnkinhtếđivàotìnhtrạngsuythoái.Vềbiệnphápphágiáđồngnộitệ,tuydễthựchiệnhơnnhưngchưachắcđãhiệuquảvìlạmphátsẽtăngđángkể,ngoàiracòncócáchậuquảkhácnhưcáckhoảngnợnướcngoàisẽphìnhtoravàđènặnglêncáncânthanhtoánvốn

1.4 CÁCLÝTHUYẾTKINHĐIỂNVỀMỐIQUANHỆGIỮATỶGIÁHỐI

ĐOÁIVỚICÁCNHÂNTỐVĨMÔ.

1.4.1 Thuyếtnganggiásứcmua(PurchasingPowerParity–PPP).

Theothuyếtnganggiásứcmua,tỷgiácủahaiđồngtiềnlàtỷlệsosánhgiácảcủarổhànghoáchuẩntạihaiquốcgia.Cáchtínhnàyđượcthểhiệndướidạngcôngthứcnhưsau:

1.4.2 Thuyếtnganggiálãisuất(InterestRateParity-IRP)

NếugọiS(i/j)làtỷgiátraongay,Fn(i/

j)làtỷgiákỳhạnncủađồngtiềniđốivớij,rivàrjlầnlượtlàlãisuấtcủađồngtiềnivàj;thìmốiquanhệcủacácyếutốnàyđượcthểhiệnquacôngthức:

Sựkhácnhaugiữatỷgiákỳhạnvàtỷgiágiaongaygiữahaiđồngtiềnđượcbùđắpbằngchênhlệchlãisuấtgiữahainướcđó.Sựcânbằngnàylàmmấtđicơhộikinhdoanhchênhlệchlãisuấtcủanhàđầutư

Trongthứctế,trạngtháicânbằnglãisuấtcủatỷgiáchỉtồntạitrongmộtsốđiềukiệnnhấtđịnh.Đólà,chuchuyểnvốntrênthịtrườngtàichánhphảihoàntoàntựdo,chiphígiaodịchbằngkhông,rủirotrongđầutưvàocáctàisảntàichánhbằngnhauv.v Trongnềnkinhtế,cácđiềukiệnnàytồntại.Đâychínhlàmộttrongnhữngnguyênnhâncănbảnlàmtỷgiácủathịtrườnglệchkhỏitỷgiáđượchìnhthànhtrêncơgiánganggiálãisuất

Mặcdù,ítđượcduytrìtrongthựctế,nhưngviệcxácđịnhtỷgiádựatrênđiềukiệnnganggiálãisuấtcóýnghĩaquantrọngtrongviệcđolườngmứclưuchuyểnvốnquốctế;xácđịnhmứcđộcanthiệpcủachínhphủvàothịtrườngvốnvàthịtrườnghốiđoái;quansátcáchphânbổnguồnlựctrênthịtrườngtàichánhquốctế,giúpdoanhnghiệplựachọnthịtrườngđầutưhoặcđồngtiềnđivayv.v

1.4.3 Hiệuứngfisherquốctế

Lýthuyếtnàysửdụnglãisuất(thayvìlạmphát)đểgiảithíchtạisaotỷgiáhốiđoáithayđổitheothờigian.NhưnghiệuứngFisherquốctếcóliênquanmậtthiếtvớilýthuyếtnganggiásứcmuavìlãisuấtthườngcósựquanhệmậtthiếtvớitỷlệlạmphát.Dođó,chênhlệchlãisuấtgiữacácquốcgiacóthểlàkếtquảcủachênhlệchtronglạmphát.MốiliênhệchínhxácgiữachênhlệchlãisuấttrongnướcsovớiquốctếvàthayđổitỷgiáhốiđoáidựkiếntheohiệuứngFisherquốctếđượcdiễnđạtnhưsau:Đầutiên,tỷsuấtsinhlợithựcsựchocácnhàđầutư,đầutưvàothịtrườngtiêntệ(chẳnghạnnhưgửitiếtkiệmngânhàng)ởnướchọchỉlàlãisuấtcủakhoảnđầutưnày.Tuynhiêntỷsuấtsinhlợithựcsựcủacácnhàđầutưđầutưvàochứngkhoántrênthịtrườngtiềntệnướcngoàituỳthuộckhôngchỉvàolãisuấtnướcngoài(if)màcònvàophầntrămthayđổitronggiátrịcủangoạitệ(ef)củachứngkhoán.Trênthựctế,hiệuứngFisherkhôngluônluônđúngvìhiệuứngFisherquốctếcăncứtrênnganggiásứcmua(PPP),mànganggiá

sứcmuathìkhôngluônluônđúngdongoàilạmphátcònrấtnhiềuyếutốảnhhưởngđếntỷgiáhốiđoái,nêntỷgiáhốiđoáikhônghoàntoànđiềuchỉnhtheochênhlệchlạmphát.

II.CÁCNHÂNTỐẢNHHƯỞNGĐẾNTỶGIÁ,TÁCĐỘNGCỦATỶGIÁHỐI ĐOÁIĐẾNCÁCBIỂNVĨMÔ-GÓCNHÌNTỪBỘBABẤTKHẢTHI.

2.1 PHÂNTÍCHSỰTÁCĐỘNGCỦALẠMPHÁT,LÃISUẤTTHUNHẬPBẰNG MÔHÌNHVECM

Phươngpháptựhồiquyvéctơ(VectorAutoregressive–

VAR)làmộtcáchtiếpcậnthườnggặptrongviệclậpmôhìnhvĩmôvàtrongcácbàinghiêncứuvềviệcdựbáocácchỉtiêuvĩmô.MôhìnhVARđượcđềxuấtđểthaythếchonhữngmôhìnhnhiềuphươngtrìnhđồngthờivàđãlàmnênnhữngbướcpháttriểnquantrọngtrongnhữngnăm1980.Việcgiảithíchcáchệsốtrongmôhìnhkhôngphảilúcnàocũngđượcthựchiệnmộtcáchdễdàng,dođó,sửdụnghảmphảnứngđẩy(impulseresponsefunction)đểgiảithíchchomôhìnhVARđểxemxétbiếnphụthuộcphảnứngnhưthếnàotrướcmộtcúsốctừ1haynhiềucáchệthốngphươngtrình(GUJARATI,2002).NhómcácmôhìnhVAR,baogồmcácmôhìnhVARcấutrúc(SVAR)vàmôhìnhhiệuchỉnhsaisốvecto(VECM),chophépphântíchthựcnghiệmliênquanđếnsựthamgiacủatừngbiếnvàonhữngthayđổilêncácbiếnkhácthôngquaviệcphântíchphươngsaithôngquaviệcphântíchcáchàmphảnứngđẩy.CácmôhìnhVARchothấyđượcđộcogiãnđẩychokkỳtrước.Bằngviệcmôphỏng,điềunàycóthểphântíchcáctácđộngcủacácảnhhưởnglênhệthống.Ngoàira,cácmôhìnhVARcóthểphântíchcácsaisốphươngsaitrongdựbáo,kkỳtrước,tỷlệphầntrămđượcphânbổchocácbiếnđộclập.Đồngthời,tầmquantrọngcủacáccúsốcđượcphântíchbởicácbiếnnộisinhtrongmỗimôhình,đểgiảithíchsựchênhlệchcủagiátrịquansátcuabiếnliênquanđếnviệcdựbáocủanó

NhómxâydựngmôhìnhVARvớibốnbiếnvĩmôtỷgiáUSD/

VND,chỉsốgiáđồngnộitệ,tổngsảnlượngquốcnộiGDP,lãisuấtchovaytiềnđồngvàhaibiếnngoạisinhchỉsốgiáđồngUSDvàlãisuấtchovayđồngUSDtạiViệtNam.SốliệuquansáttừQuý1năm1999đếnQ2năm2011,sốliệutừcácnguồnIMFvàGSO

PhươngphápxâydựngmôhìnhVARmộtphầntươngtựnhưcáchxâydựngnhómmôhìnhARIMA,talầnlượtxemxétcácbước(i)phântíchtínhdừng,(ii)phântíchmứcđộtươngquan,

(iii)phântíchđồngliênkết.TừđótiếnđếnxâydựngmôhìnhVECM

21CácchuỗisốliệuchỉsốgiátiêudùngViệtNam,HoaKỳ,GDP,tỷgiáUSD/

2.1.3 PhântíchnhânquảGranger.

BảngthểhiệntómtắtcácbiếnđượcbácbỏgiảthiếtkhôngcủakiểmđịnhnhânquảGranger,vớicácbiếnđãlấysaiphân1lần.BakếtquảtừphântíchnhânquảGrangercóthểcoilàvônghĩa:biếnDlexrtácđộngnhânquảđếnbiếnDlcpi;biếnDlxnktácđộngnhânquảđếnbiếnDlcpi;biếnDlcpitácđộngnhânquảđếnbiếnDlxnk;điềunàychothấythựctếởViệtNam,tỷkhôngtácđộngnhiềuđếnCPI,nhưngngượclại,CPIlạitácđộngrấtlớnđếntỷgiá.Ngoàira,haibiếnCPIvàtổngkimngạchxuấtnhậpkhẩukhôngcótácđộngnhânquảlênnhaumàchúngthayđổidựatrênnhữngyếutốtácđộngkhác

cóhệsốchặn

cóhệsốchặn

cóhệsốchặn

cóhệsốchặnNo.ofEcs

khôngxuhướng

khôngxuhướng

khôngcóxuhướng

cóxuhướng

cóxuhướng

mứcýnghĩa5%

Haitrườnghợp:dữliệukhôngcóxuhướng,phươngtrìnhđồngliênkếtkhôngcóhệsốchặnvàdữliệucóxuhướngbậchaikhôngphùhợptrongchuỗidữliệumôhìnhnày.ĐểphântíchvàlậpmôhìnhVECM,tácgiảlựachọntrườnghợpthứ3:dữliệucóxuhướngtuyếntính,phươngtrìnhđồngliênkếtcóhệsốchặnvàkhôngcóxuhướng;đồngthời,theokiểmđịnhJohansen,nhómxâydựngmôhìnhmởrộngcủaVARlàmôhìnhVECMvới3phươngtrìnhđồngliênkết

2.1.5 Kếtquảướclượng.

LầnlượtchạycácmôhìnhVECMvớibaphươngtrìnhđồnglienkết,sốđộtrễlầnlượttừ1đến4.Tacó4môhìnhVECMvớicácphầndưnhưsau:

VECM_3Lag_3CE VECM_4Lag_3CE

(Nguồn:tácgiả)

MôhìnhVECM_4Lag_3CElàmôhìnhphùhợpdochỉcóphầndưcủamôhìnhnàydườngnhưlàngẫunhiên

HàmphảnứngđẩychothấytínhkhôngdừngcủachuỗidữliệugốckhicónhữngcúsốctừcácbiếnkháctácđộnglênbiếnLexr

Hình2.1HàmphảnứngđẩyIRF

ResponseofLCPItoCholeskyOne S.D.Innovations

.012

ResponseofLEXRtoCholeskyOne S.D.Innovations

LEXR LGDPLXNK

LCPI LEXR

LGDP LXNK

.0004

ResponseofLGDPtoCholeskyOne S.D.Innovations

.06

ResponseofLXNKtoCholeskyOne S.D.Innovations

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 LCPI

LEXR LGDPLXNK

LCPI LEXR

LGDP LXNK

Kếtluận:

Thứnhất,lãisuấtcómốitươngquannghịchchiềuvớitỷgiáhốiđoái.Mộtsựtănglêntrong

lãisuấtsẽcótácdụnglàmgiảmtỷgiáhốiđoái(tănggiánộitệ).Vìvậymộtchínhsáchlãisuấtkhônghiệuquảcóthểgâyralạmphát,ảnhhưởngxấuđếncáncânthươngmại,đầutưnướcngoàivàgâyrahiệntượngđầucơtiềntệ,cácyếutốtâm

lý…

Thứhai,lạmphátcũngcómốiquanhệtuyếntínhđếntỷgiáhốiđoáibởivìlạmpháttácđộn

gtrựctiếpđếngiátrịhànghoáxuấtnhậpkhẩu,làmảnhhưởngđếntínhcạnhtranhcủaquốcgiatrênthịtrườngthếgiới,quađólàmthayđổitỷgiáhốiđoái.(theolýthuyếtnganggiásứcmuaPPP)

2.2 PHÂNTÍCHĐẾNTÁCĐỘNGCỦACÁNCÂNXUẤTKHẨU,ĐẦUTƯNƯỚC NGOÀIĐẾNTỶGIÁHỐIĐOÁI.

2.2.1 Ảnhhưởngcủacáncânxuấtnhậpkhẩuđếntỷgiáhốiđoái:

Cáncânthươngmạicủamộtnướclàchênhlệchgiữakimngạchxuấtkhẩuvàkimngạchnhậpkhẩu.Mộtnềnkinhtếkhixuấtkhẩuhànghoávàdịchvụsẽthuđượcngoạitệ.Đểtiếptụccôngviệckinhdoanh,cácnhàxuấtkhẩuphảibánngoạitệlấynộitệ,muahànghoádịchvụtrongnướcxuấtkhẩuranướcngoài.Trênthịtrườngcungngoạitệsẽtăng,làmtỷgiáhốiđoáigiảm.Ngượclại,khinhậpkhẩuhànghoádịchvụ,cácnhànhậpkhẩucầnngoạitệđểthanhtoánchođốitácvàđimuangoạitệtrênthịtrường.Hànhđộngnàylàmcầungoạitệtăng,tỷgiáhốiđoáităng.Tácđộngcủahaihiệntượngtrênlàngượcchiềutrongviệchìnhthànhtỷgiáhốiđoái.Tỷgiáhốiđoáicuốicùngsẽtănghaygiảmphụthuộcvàomứcđộtácđộngmạnhyếucủacácnhântố,đóchínhlàcáncânthươngmại.Nếumộtnướccóthặngdưthươngmại,cungngoạitệlớnhơncầungoạitệ,tỷgiáhốiđoáisẽgiảm,đồngnộitệlêngiá.Khithâmhụtthươngmại,tỷgiáhốiđoáisẽtăng,đồngnộitệgiảmgiá

Dođó,đểổnđịnhgiátrịnộitệ,chínhphủcácnướcluônsửdụngnhiềubiệnphápgiatăngkimngạchxuấtkhẩu,hạnchếgiátrịnhậpkhẩu.Mộttrongnhữnggiảipháphữuhiệulàtậndụnglợithếsosánhcủaquốcgia,kíchthíchnềnsảnxuấttrongnướcpháttriển,nângcaochấtlượnghànghoá,thườngxuyênthayđổichủngloạihàngxuấtđểphùhợpvớitừngthịtrườngtrongtừngthờikỳnhấtđịnh,tiếpcậnthườngxuyênvớithịtrườngquốctếđểnắmbắtthôngtin,tìmhiểuthịhiếukháchhàng,mởrộngthịphầnv.v

2.2.2 Ảnhhướngcủađầutưnướcngoàiđếntỷgiáhốiđoái

Đầutưnướcngoàibaogồmcáckhoảnđầutưtrựctiếp,đầutưgiántiếpvàcáckhoảnvaymượnquốctế.Cácgiaodịchnàytạonênnguồncung-

cầungoạitệchonềnkinhtếthôngquahoạtđộngchuyểnvàthuhồivốnđầutư,chuyểntiềnlãi,cổtức,lợinhuậnvềnướcsaumộtchukỳkinhdoanh;tiềngởitạingânhàngnướcngoàihoặctiềngởingoạitệcủangườikhôngcưtrúv.v Khinhậnđượcmộtkhoảnđầutưcủanước

2.2.3 Xâydựngmôhìnhhồiquiphântíchtácđộngcủabiếncáncânxuấtnhậpkh ẩu,đầutưtrựctiếpnướcngoàiđếntỷgiáhốiđoáiViệtNamtừnăm1990đếnnăm2011:

TácgiảxâydựngmôhìnhhồiquiEXR=f(FDI,X/M)trongđóchuỗisốliệusử

dụngchomôhìnhđượclấytừNgânhàngpháttriểnChâuÁ–

ADBtừnăm1991đến2011.Đểlàmgiảmbiếnđộngquacácnămtácgiảlấylogaritcơsốtựnhiêncácbiến,trongđóbiếnxuấtkhẩuròngđượcthaybằngbiếntỷtrọngxuấtnhậpkhẩu(X/M)

Tacóα3=0.9887>0,α2=0.1997>0,tỷgiáhốiđoáicótươngquancùngchiềuvớibiếnFDIvàtỷtrọngxuấtnhậpkhẩu

Kếtluận:

Môhìnhgiảithíchđược85,26%tácđộngcủađầutưtrựctiếpnướcngoàivàtỷtrọngxuấtnhậpkhẩulêntỷgiáhốiđoái.KhiFDItăng1%thìtỷgiásẽtăng0,2%vàkhitỷtrọngxuấtnhậpkhẩutăng1%thìtỷgiácũngtăngtươngứng1%.CùngvớiphântíchtỷgiáthựcđaphươngREERởphần1,tácgiảđãchỉratầmquantrọngcủatỷgiáhối

đoáivàmứcđộtácđộngcủanólêntìnhhìnhthươngmạivàđầutưcủaViệtNam.Vìvậy,vấnđềsửdụngchínhsáchtỷgiánhưthếnàođểhàihòavớichínhsáchtiềntệvàhướngtớitựdohóadòngvốnluônlàvấnđềthenchốtcủatừngthờikỳ

2.3

LỰACHỌNCƠCHẾTỶGIÁTỪGÓCNHÌNBỘBABẤTKHẢTHI-VẤNĐỀCÂNNHẮCLỢIÍCHVÀTHIỆTHẠITÁCĐỘNGQUALẠIGIỮACƠCHẾTỶ GIÁVỚIHỘINHẬPTÀICHÍNHVÀĐỘCLẬPTIỀNTỆ.

2.3.1 VịtrícủaViệtNamtrêntamgiácbộbabấtkhảthi:

HiệnnaynềnkinhtếViệtNamđangphảiđốimặtvớitìnhhìnhlạmphátcao18,56%năm2011.Tronggiaiđoạnnày,ViệtNamcầnchấpnhậnmộtgiaiđoạnthắtchặttiềntệkiênđịnhvàchínhsáchtàikhóacóđịnhhướngcao,đểtạolòngtinvềtínhhiệuquảcủachínhsách.Trongnăm2011ViệtNamđangđốimặtvớihairủirochínhđólàtínhhiệuquảcủađầutưcôngthôngquacácdoanhnghiệpsởhữunhànướcvà,quantrọnghơn,làlạmpháttăngcaokéotheobấtổnvĩmô

Trướcnhữngtìnhhìnhlạmphátkhókhănnhưhiệnnay,từnăm2009đếnnaychínhphủvẫnquyếttâmđặtmụctiêukiềmchếlạmphátlênhàngđầutheođuổichínhsáchtiềntệđộclập.ĐiềunàythểhiệnrõnhấtthôngquaQuyếtđịnh11vàchỉthị1/CT-

NHNNcủaNHNNvềthắtchặtchitiêucôngvàhạnchếtíndụngđồngthờicơcấulạiquymôvốnvaychocáclĩnhvựctheohướnghỗtrợsảnxuất,cắtgiảmkhuvựcphisảnxuất

Vềchínhsáchtủgiávàdựtrữngoạihối:trongthờigianqua,từnăm2008đếnnăm2012cóthểnhậnxéttỷgiáởViệtNamđượcneovớibiênđộđượcđiềuchỉnhđể

Vềkiểmsoátvốn:tấtnhiênđểtheođuổichínhsáchtiềntệđộclậpchốnglạmphátvàduytrìổnđịnhtỷgiátrongthờigianquathìkiểmsoátvốnphảiđượcduytrìchặtchẽdùkhôngcóvănbảnchínhthứcnàođềcậpđếnvấnđềnày,chínhđiềuđógâyrasựmậpmờkhóhiểuchocôngchúngvàgiớiđầutưvềtínhminhbạchtrongđiềuhành.NhiềucánbộquảnlýđãphátbiểukhôngthốngnhấtvớinhaugâynênnhầmtưởngViệtNamđangcốgắngtheođuổimộtbộbabấtkhảthikhikhăngkhăng“tựdohóatàichính,khôngcóbấtkìhạnchếnào”.Nhưngvớinhữnggìdiễnra,tácgiảkhẳngđịnhViệtNamđangtiếnhànhkiểmsoátvốn

Tómlại,chínhsáchcủaViệtNamhiệnnaylàduytrìtỷgiáổnđịnhvàtheođuổichínhsáchtiền

tệđộclậpnênkiểmsoátvốnchặtchẽ.Tácgiảchorằngchínhsáchhiệnnaycủachínhphủđangđiđ

únghướng.LạmphátởViệtNamchủyếulàdochínhsáchtiềntệtrongthờigianquavàviệcthắtchặtt

iềntệđểkiềmchếlạmphátlàhoàntoànđúngđắn.Tuynhiên,dođặcthùcấutrúcquảnlý,việcmởrộngtàikhóamộtphầnđượctàitrợbằngchínhsáchtiềntệmởrộng,dẫnđếntácđộnglênlạmphátcaocònbởimộtnguyênnhânkhôngkémphầnquantrọnglàhiệuquảđầutư

2.3.2 BộbachínhsáchlýtưởngchoViệtNamtrongngắnvàtrunghạn

Trongthờigiantới,ViệtNamcầntiếptụcquảnlýlinhhoạthơnnữabộbachínhsáchtrongbốicảnhthếgiớiđầybiếnđộng.Theotácgiả,nhàhoạchđịnhchínhsáchcầnphảitậptrungvàocácđịnhhướngchủđạosauđây:

Mộtlà,chínhsáchViệtNamđangđiđúnghướng.Tuynhiên,hiệuquảcủanhữngbiệnphápc

ụthểđếnđâucòntùythuộcvàogiaiđoạnthựcthicóđồngbộ,quyếtliệthaykhông.ChínhphủcầnkiểmsoátchặtchẽvànắmbắttìnhhìnhthườngxuyênđểtránhsaisóttrongquátrìnhthựcthicủacácBộngành,địaphương

Hailà,duytrìquanđiểmmụctiêuquantrọngnhấthiệnnaylàkiềmchếlạmphát,ổnđịnhvĩm

ôkinhtế.Chấpnhậnkiểmsoátvốnnhưmộtbiệnphápchínhthứcvàcólộtrình,cókếhoạch,cóquyđịnhrõràngđểvừakhôngmấtđidòngvốnđầutưquantrọng,vừakhôngảnhhưởngđếntínhđộclậpcủachínhsáchtiềntệ.Lãisuấtthấpvàtiềnmặtdồidàoởcácnướcpháttriểnđãđẩydòngvốnchảyvàocácnướcđangpháttriểntăngmạnh.Ngàycàngnhiềunềnkinhtếphảiphụchồiviệcsửdụngcácbiệnphápkiểmsoátvốnnhằmgiảmthiểuáplựctănggiáđồngnộitệvàtránhnhữngtáchạicủadòngtiềnnóng.Thựctếchothấy,cácquốcgiatrênthếgiớinhưBrazil,ĐàiLoan,Indonesia,HànQuốcvàTháiLanđãđưaracácbiệnphápkiểmsoátvốn.Cuốitháng10/2010,ngânhàngtrungươngcủaIndonesiavàHànQuốctuyênbốsẽtiếptụctăngcườngcácbiệnphápnày.CácnướckhácnhưMalaysiavàSriLankagầnđâycũnglêntiếngvềviệcsửdụngcácbiệnphápkiểmsoátvốn

Cuộckhủnghoảngkinhtế-tàichínhtoàncầuđangmởramộtxuhướngmớitrongmụctiêukiểmsoátvốn,đólàviệcnhiềunướcđangpháttriểntìmcáchhạnchếdòngvốnđầucơchảyvàothịtrường.Đâylàmộtxuhướngđảongượchoàntoànsovớinỗlựctựdohóadòngvốntrênphạmvitoàncầukểtừnhữngnăm80củathếkỷtrước.Tuynhiên,chínhsáchkiểmsoátvốnđangthựchiệndựatrênviệcphânloạicácdòngvốn

ĐặtravấnđềphânloạivàlựachọndòngvốnvìngaycảcácthểchếquốctếnhưQuỹtiềntệquốctế(IMF)cũngủnghộviệccácnướcđangpháttriểntìmcáchhạnchếdòngvốnđầucơchảyvàothịtrườngthôngquaviệcsửdụngcácbiệnphápkiểmsoátvốn.Khôngphảilúcnàocácdòngvốncũngcólợi,mộtsốloạidòngvốncóthểlàmchocácnướctrởnêndễbịtổnthươngtrướccáccuộckhủnghoảngtàichínhhơn.Hiệntạicácdòngvốnđầucơcaocónguycơtạoracácbongbóngtàisảnởmộtsốnướcvàsựbấtổnđángkểnếucómộtcúsốcnàođódẫnđếntìnhtrạngdòngvốnrútratănglên

MốilongạilớnđốivớicácthịtrườngđangnổinhưViệtNamlàviệcdòngvốnvàoồạtđangđẩygiátrịđồngtiềnnộiđịalêncao,đặcbiệtlàđốivớicácnướcthảnổitỷgiáhốiđoái,đedọađếnkhảnăngcạnhtranhcủacácnướcnày.Trongkhiđó,khảnăngngănchặncácdòngvốnđógâyratìnhtrạnglạmpháttăngcaocủađasốcácnướclàhạn

Dođó,tựdohóatàichínhhoàntoànkhôngcònlàcáiđíchđếncủamọinềnkinhtế.ViệtNamkhôngnhấtthiếtphảixâydựnglộtrìnhđểgỡbỏhoàntoànkiểmsoátvốn.Chúngtasẽxemchếđộkiểmsoátvốntrunggianlàchìakhóađểgiảiquyếtthànhcôngbộbabấtkhảthi

Balà,chínhsáchtỷgiáliênquanđếncáncânthươngmạivàhoạtđộngxuấtnhậpkhẩu.Nghĩa

làtỷgiáhốiđoáisẽcórấtnhiềutácđộngđếnnềnkinhtếthôngquacáncânthươngmại,lãivayvànợgốccáckhoảnvay…Dođó,cầngiữổnđịnhtỷgiáđảmbảomôitrườngkinhdoanhổnđịnh

Bốnlà,đánhgiáđúngvaitròcủadòngvốnvàsựđónggópchotăngtrưởngcủaViệtnam.Tron

gmộtthờigiandài,ViệtNamđãtheođuổimôhìnhtăngtrưởngdựavàođầutư,trongđóFDIchiếmgần20%tổngđầutưtoànxãhội.Khôngnhữngthế,khuvựcFDIcũngđónggópkhoảng20%choGDP,40%kimngạchxuấtkhẩu(chưakểdầuthô)và3,5%laođộngtrựctiếpchonềnkinhtếViệtNam

Đồngthời,nguồnvốnFDIcũnggópphầnquantrọngtrongviệccảithiệncáncânthanhtoánvốnbịxóimòndonhậpsiêucaogâyra.Vớinhữngthựctếnày,ViệtNamlàmộtnướccómứcđộphụthuộcvàoFDIcaonhấttrongkhuvực.Vìvậy,tácgiảchorằngmộtkhiFDIsuygiảmchắcchắnsẽtácđộnghếtsứctiêucựcđếntốcđộtăngtrưởngGDP,xuấtkhẩuvàviệclàmcủanướcta.Dođó,dòngvốn,đặcbiệtlàdòngvốnFDIcầnđượcquantâmchútrọnghơntrongkhâuquyhoạch,hấpthụvốn.Vàtrongngắnhạn,tạm