Vẻ đẹp bí ẩn của người phụ nữ trong hội họa doc

Trong bài tiểu luận này nhóm xin trìnhbày một vài nét cơ bản, những cách cảm tranh về đề tài người thiếu nữ với những vẻ đẹp bí ẩn mà người họa sỹ muốn người xem tranh hiểu được ý nghĩa

I MỞ ĐẦU

Phụ nữ được đàn ông âu yếm gọi là phái đẹp Mỗi người phụ nữ là một nét đẹpriêng biệt, độc đáo Chính vì vậy mà đề tài vẻ đẹp người phụ nữ luôn là đề tài thu hút rấtnhiều nghệ sĩ Trong dân gian, vẻ đẹp người phụ nữ được cụ thể hóa:

“Cổ tay em trắng như ngà Con mắt em liếc như là dao cau Miệng cười như thể hoa ngâu Cái khăn đội đầu như thể hoa sen.”

rất nhiều họa sĩ Nói về cái đẹp, Kant có nhận xét "Cái đẹp không nằm trong đối tượng,

mà nằm trong sự đánh giá của chủ thể” Và vẻ đẹp của người phụ nữ cũng được người

họa sĩ gửi gắm trong từng bức tranh và tùy theo thú vui thưởng ngoạn của mỗi người mà

có những cách hiểu, cách cảm tranh khác nhau Trong bài tiểu luận này nhóm xin trìnhbày một vài nét cơ bản, những cách cảm tranh về đề tài người thiếu nữ với những vẻ đẹp

bí ẩn mà người họa sỹ muốn người xem tranh hiểu được ý nghĩa ngầm ẩn của từng bứctranh

II NỘI DUNG

1 Vài nét về hội họa

1.1 Khái niệm:

Hội họa là một ngành nghệ thuật trong đó con người sử dụng màu vẽ để tô lên một

bề mặt như là giấy, hoặc vải, để thể hiện các ý tưởng nghệ thuật Kết quả của công việc

đó là các tác phẩm hội họa hay còn gọi là các tranh vẽ, người tạo nên các bức vẽ thường

là các họa sỹ Hội họa là một trong những loại hình nghệ thuật quan trọng và phổ biếnnhất Nói cách khác, hội họa là một ngôn ngữ để truyền đạt ý tưởng của người nghệ sỹbằng các tác phẩm hội họa sử dụng kỹ thuật (nghệ) và phương pháp (thuật) của họa sỹ

Hội họa là một bộ môn của chuyên ngành Mỹ thuật, ở đó người hoạ sỹ đã phảnánh thế giới quan, những tư duy, trí tuệ của mình trước những sự vật hiện tượng kháchquan Trong một tác phẩm đạt được vẻ đẹp hoàn chỉnh ta luôn luôn nhận thấy một tư duysáng tạo thẩm mỹ, một phong cách biểu đạt nghệ thuật và trên tất cả là một hình tượngnghệ thuật mang tính thống nhất cao độ Hội hoạ là một ngôn ngữ nghệ thuật Người họa

sỹ phải vẽ làm sao thể hiện được cái điều mình muốn nói trong một ngôn ngữ mà ngườikhác có thể đọc được, hiểu được, nhằm truyền đạt được những ý tưởng, những cảm xúc,chinh phục được cái gu thẩm mỹ của người khác

Hội họa là loại hình nghệ thuật tạo hình, dùng đường nét, bố cục, hình khối, màusắc và sáng tối để xây dựng hình tượng nghệ thuật, để biểu hiện cuộc sống phong phú và

đa dạng trên một mặt phẳng được gọi là tác phẩm hội họa hay là tranh Cũng có thể nói,hội họa là môn tạo hình đặc trưng bởi sự biểu hiện không gian trên một mặt phẳng bằngcác yếu tố tạo hình Không gian mà ta đề cập tới ở trong tranh chỉ là một không gian ảo

và chỉ có thể cảm nhận bằng thị giác Bức vẽ có thể giống hoàn toàn hiện thực hoặc được

giản lược và ước lệ đi rất nhiều Cũng có những tác phẩm diễn tả được không gian hư cấunhưng vẫn gợi lên sự liên tưởng về thực tế.

1.2 Lịch sử hội họa

Hội họa đã có từ rất lâu, những hình vẽ về thú vật đã xuất hiện vào khoảng 30.000tới 10.000 năm trước Công nguyên trên trong các hang động miền Nam nước Pháp vàTây Ban Nha Theo các nhà khoa học, người hang động dùng mỡ động vật trộn với cácloại bột màu làm màu nước và dùng lông thú hay cành cây để vẽ

Tiêu biểu là những bức hình trong hang Chauvet tại Pháp có 32.000 năm tuổi đượcxem là tác phẩm hội họa cổ nhất được biết đến ngày nay Ở đây, người nguyên thủy đãdùng đất đỏ và than để có thể vẽ ngựa, tê giác, sư tử, bò và voi mammoth Đây là nhữngbức vẽ thuộc hội họa hang động

Cách đây 30.000 năm, con người đã phát minh ra các dụng cụ căn bản để vẽ tranh

và không ngừng cải tiến trong các thế kỷ tiếp theo Người Ai Cập khoảng 5000 nămtrước, đã phát huy kỹ thuật vẽ tranh của riêng mình bằng cách sơn màu nước trên bùnthạch cao hay đá vôi

1.3 Những yếu tố cơ bản tạo nên tác phẩm hội họa

 Đường nét:

Theo định nghĩa khoa học thì đường nét là tập hợp những điểm trong chuyển động, như vậy sẽ có rất nhiều đường: đường thẳng, đường cong, đường tròn, đường xoáy ốc, đường gẫy khúc Như vậy, trong thụ cảm thị giác bao giờ thị giác cũng tạo thành những phương hướng nhất định, gợi lên những cảm xúc thẩm mỹ rất cao.

 Những đường thẳng đứng và nằm ngang tạo sự ổn định, chắc chắn và tĩnh.

 Những đường xiên tạo cảm giác nghiêng ngả, bấp bênh, không ổn định.

 Nếu những đường xiên nhịp nhàng uốn lượn không gãy khúc tạo cảm giác xao động, lung linh hay sự hồi tưởng.

Khi tạo hình cho những nhân vật có tính cách dịu dàng, quyến rũ thì đường cong là những đường chủ đạo và ngược lại những nhân vật gai góc, phản diện thường được mô tả bằng những đường nét gấp khúc, thô ráp.

 Hình khối:

Đây là hiệu quả thụ cảm của thị giác đối với vật thể trong không gian do tác động của ánh sáng Điều kiện để có một hình khối đó là: ánh sáng, vật thể và thị giác Các họa sỹ thường dùng yếu tố đường nét để tạo thành hình thể trên một mặt phẳng Và một vật thể phải có một hình dáng nhất định và nó chiếm chỗ tức là chiếm một phần thể tích nào đó của không gian trong mặt phẳng bức tranh.

 Màu sắc:

Nghệ thuật hội họa còn được ví là “bà chúa của màu sắc” là một đặc trưng

của ngôn ngữ hội họa, màu sắc đã góp phần tạo ra bức tranh đẹp, hấp dẫn và lộng lẫy, đem lại cho người xem sự lạc quan, yêu đời, niềm vui sướng, phấn khởi Ngược lại, nó cũng đem đến cho người xem sự sợ hãi, buồn bã hay chán nản Màu sắc có nguồn gốc tự nhiên và đồng thời cả nguồn gốc xã hội Điều này do sự liên tưởng và kinh nghiệm sống của con người tạo nên Màu đỏ cho người ta liên tưởng tới cảm giác nồng cháy, sự hy sinh, đổ máu, màu cờ của một số nước, tổ quốc Màu xanh đem lại cảm xúc tươi mát, hòa bình, hạnh phúc.

 Bố cục:

Đường nét, hình khối và màu sắc là những thuộc tính vốn có của sự vật và nó

ở trạng thái tự nhiên Thế nhưng quan sát nó dưới những góc nhìn và dặt trong những không gian khác nhau Chính điều đó đặt ra cho người nghệ sĩ phải có sự sắp xếp lại để khi tái hiện lại cho hiệu quả thẩm mỹ cao hơn Điều này khác hẳn với máy móc của nghệ sỹ nhiếp ảnh Bởi vì ngoài việc khám phá giá trị sâu lắng bên trong tác phẩm thì người họa sỹ phải làm cho những hình ảnh ấy vượt khỏi trạng thái tự

nhiên và trở lên thuận mắt, ưa nhìn, đồng thời mang những ý nghĩa của giá trị nhân sinh.

Ví dụ như: Sơn dầu, Màu nước trộn dầu, Sơn acrylic, Màu bột, Mực, Pastel, Tempera, Màu sáp, Màu nước, Bích họa, Màu phun.

 Phong cách:

Từ phong cách được sử dụng với hai nghĩa:

 Dùng để chỉ các yếu tố kĩ thuật và phương pháp để phân biệt một họa

sĩ này với các họa sĩ khác.

 Dùng để chỉ một trường phái hội họa trong đó phân loại một nhóm các họa sĩ có chung một kĩ thuật và phương pháp thể hiện.

 Một vài trường phái hội họa:

Ấn tượng, Baroc, Cấu trúc, Chấm học, Dã thú, Graffiti, Hard-edge, Hậu ấn tượng, Hậu hiện đại, Hiện đại, Hiện thực, Hiện thực lãng mạn, Hiện thực xã hội, Lãng mạn, Lập thể, Mannerism, Ngây thơ, Pop-Art, Siêu thực, Tân cổ điển, Thị giác (Op-Art), Trừu tượng…

2 Vẻ đẹp bí ẩn của người phụ nữ trong hội họa

“Những bức tranh cũng có linh hồn, và linh hồn chúng lấy từ linh hồn của người họa sĩ” (Vincent Van Gogh).

Cũng như các nhà thơ, họa sĩ nào cũng ít nhiều sáng tác về đề tài thiếu nữ Từnhững danh họa tên tuổi đến những họa sĩ mới bước vào nghề, phái đẹp luôn là nguồncảm hứng dồi dào.

Mỗi họa sĩ có một phong cách sáng tác, và hình ảnh người thiếu nữ trong tranh của

họ cũng có đặc trưng riêng biệt, không ai giống ai Tuy nhiên, tranh của các danh họaViệt Nam có nhiều sự khác biệt đối với các họa sĩ trẻ, nhất là ở phong cách, nhìn vào cóthể nhận biết được ngay Có những bức tranh đã quá nổi tiếng, ăn sâu vào ký ức của

người yêu hội họa, như bức “Thiếu nữ bên hoa huệ” của danh họa Tô Ngọc Vân Ông vẽ

bức này năm 1943, mô tả chân dung một thiếu nữ mặc áo dài trắng bên cạnh lọ hoa huệtây (hoa loa kèn) trắng muốt, tinh khôi

Bức tranh “Thiếu nữ bên hoa huệ” (Sơn dầu) – Tô Ngọc Vân.

Tuyệt tác này được coi là một tác phẩm tiêu biểu cho sự nghiệp sáng tác của họa sĩ

Tô Ngọc Vân, và cho cả nền mỹ thuật Việt Nam đầu thế kỷ 20 “Thiếu nữ bên hoa huệ”

mô tả chân dung của một người thiếu nữ mặc áo dài trắng đang nghiêng đầu một cách tựnhiên về phía lọ hoa huệ tây trắng Hình dáng cô gái cùng những chi tiết và màu sắc xungquanh tạo thành một hình khối giản dị, toát lên một nét buồn vương vấn, nhẹ nhàng Hoahuệ cắm trong lọ bên cạnh cô gái không phải là loại hoa huệ bông nhỏ thường dùng trongcác ngày rằm mà là hoa huệ tây hay tên phổ biến là hoa loa kèn Hoa loa kèn là thứ hoa

chỉ có vào tháng ba, tháng tư Hà Nội Màu chủ đạo là màu trắng thuần khiết của nhữngbông hoa, bên cạnh dáng vẻ trang nhã của một thiếu nữ Hà Nội cùng với chiếc áo dàitrắng cổ điển, gợi cho người xem những mỹ cảm về tuổi thanh xuân Đấy là vẻ đẹp của cảhoa lẫn người và mùa xuân Người phụ nữ trong tranh của Tô Ngọc Vân luôn được thểhiện với lòng trân trọng chứ không sa vào khoái cảm nhục thể, nhưng cũng không quá

mơ hồ, ẻo lả hoặc kiêu kỳ như tranh của các họa sĩ đương thời

Vẽ phụ nữ là sở trường của Tô Ngọc Vân Khi theo học Trường cao đẳng Mỹthuật Đông Dương (1926 - 1931) ông đã say mê hình tượng thiếu nữ với tà áo dài truyềnthống Sau này, ông thuê người mẫu đến nhà vẽ tranh sơn dầu, sơn mài Một nhà phê

bình mỹ thuật đã viết về ông: “Những thiếu nữ trong tranh Tô Ngọc Vân đều có vẻ đẹp dịu dàng, thuần khiết, giàu nữ tính Họ duyên dáng, kín đáo và tế nhị, lịch sự, quý phái trong từng cử chỉ, dáng điệu khiến người xem có cảm tưởng họ sinh ra từ không khí, ánh sáng và những cánh hoa Và dường như chung quanh họ được bao bọc bởi một không gian êm đềm, thơ mộng Vẻ đẹp của họ là vẻ đẹp của phụ nữ Hà Nội, phụ nữ Á Đông: mong manh mà bền vững, bí ẩn mà quyến rũ, lúc nào cũng như đắm chìm, soi rọi vào thế giới nội tâm chính mình, ngay cả nỗi buồn thành thực, ngây thơ của họ cũng hết sức đáng yêu”.

Nếu Tô Ngọc Vân đã từng nhận xét : “Không ai vẽ mắt thiếu nữ ươn ướt như sắp

khóc tài bằng Mai Trung Thứ”, thì người đương thời lại nhận xét: “Không ai vẽ thiếu nữ duyên dáng, gợi cảm, đa tình tài bằng Tô Ngọc Vân”

Mọi người đều công nhận người hoạ sĩ duy sắc mải miết chạy theo ánh sáng mặttrời Tô Ngọc Vân là chủ nhân những tranh sơn dầu thiếu nữ nổi tiếng một thời Từ cô gái

e ấp bên song cửa đọc bức thư, chị em trong buổi trưa hè tịch mịch, cô gái áo trắng dướibóng nắng đến chị em đi du xuân, ngắm trăng, lả luớt bên hoa huệ, hoa sen, tư lự bên án

thư Trong đó phải kể đến tác phẩm “Hai thiếu nữ và em bé” Là một trong những tác

phẩm đẹp nhất của Tô Ngọc Vân sáng tác năm 1944 về đề tài thiếu nữ Tác giả đã chọnmột góc ấm cúng nhất của ngôi nhà cổ để chị em có thể tâm sự bên nhau Người chị mặc

áo vàng trong dáng ngồi đoan trang trên chiếc chõng tre, dáng dấp thiếu phụ toát lên từ

cử chỉ hai bàn tay chắp vào nhau, nếp áo dài rủ là mềm mại Sự xuất hiện đứa bé traiđang ngồi nghịch dưới sàn nhà cho thấy đây là một thiếu phụ hạnh phúc với cuộc sốnggia đình viên mãn

Cô em mặc áo trắng, nếp áo bối rối xô lệch theo dáng ngồi bồn chồn bất an Trong

lòng cô đang dâng trào sóng gió tình yêuban đầu khó nói, cần sự khuyên bảo nơingười chị Bức mành buông lơ lửng cho tathấy ngoài kia là cành cây phù dung hoatrắng tinh khiết, ánh nắng phản chiếu làmđôi má hai chị em phớt hồng trên khuônmặt trái xoan kiều diễm Cảnh gia đình ViệtNam xưa hiện lên trong từng chi tiết kiếntrúc cảnh vật, con người Toàn bộ bức tranh

sáng thiên nhiên gần gũi

Bức tranh “Hai thiếu nữ và em bé” – Tô Ngọc Vân

Danh họa Trần Văn Cẩn cũng sáng tác nhiềutranh thiếu nữ, và thường gắn với một loàihoa nào đó Theo ông, đó là biểu trưng của sựsống của cái đẹp Đặt thiếu nữ bên hoa là thểhiện cho một kiểu so sánh, đối trọng, phù trợ

Bức “Em Thúy” của Trần Văn Cẩn được coi

là một trong những tác phẩm chân dung thànhcông nhất của mỹ thuật Việt Nam thế kỷ 20

"Em Thúy", tác phẩm sơn dầu của họa sĩ Trần

Văn Cẩn được vẽ năm 1943, khi chiến tranhthế giới lần hai đang trở nên quyết liệt Sự tàn

bạo và đau thương của chiến tranh đã đổ sụp xuống đầu những người dân vô tội, trong đó

có biết bao phụ nữ và trẻ em Đó cũng là nỗi lo xen lẫn những thương cảm, xót xa đangxâm chiếm tâm hồn họa sĩ Phải làm sao khắc họa được một vẻ đẹp dung dị, thơ ngây, đểnhắc nhở người xem về trách nhiệm đối với những người sống xung quanh Tác phẩmđược hoàn thành chỉ sau vài buổi vẽ, em Thúy ngồi trên ghế mây, đôi vai gầy nhỏ, đôimắt mở to, tin tưởng dù có vẻ hơi ngỡ ngàng Cách vẽ thật nhẹ nhàng, trong trẻo, tinh tếnhư một lời tâm sự về cái đẹp dịu dàng, về sự thanh khiết của tuổi thơ, khiến ta rung cảm.bồi hồi, xúc động

Nguyễn Gia Trí (1908 - 1993) - hoạ sĩ, nhà đồ hoạ, biếm hoạ Việt Nam Ông cùng với Tô Ngọc Vân, Nguyễn Tường Lân, Trần Văn Cẩn là bốn cây đại thụ của nền mỹ thuật hiện đại của Việt Nam (nhất Trí, nhì Vân, tam Lân, tứ Cẩn) Tốt nghiệp trường Cao Đẳng Mĩ thuật Đông Dương năm 1936, ông là người đi đầu trong việc chuyển những bức tranh sơn mài từ trang trí thành những tuyệt phẩm nghệ thuật và từ đó ông đã

được mệnh danh là "người cha đẻ những bức tranh sơn mài tân thời của Việt Nam" Cây

cọ tài hoa của Nguyễn Gia Trí thể hiện bức “Thiếu nữ trong vườn” cũng được đánh giá

là một trong những tác phẩm tranh xuân về thiếu nữ hoàn mỹ nhất Bức tranh khắc họa

vườn hoa muôn sắc màu,trong đó các cô gái đang vuiđùa, giá trị hiện thực toát lên

từ hình khối, động tác Sắcvàng kim được dát trên nềntrời, trên những tấm áo điểmxuyết vỏ trứng, những vệtvàng lộng lẫy trên từngđường lượn như tôn vẻ đẹpthanh tân thiếu nữ

Bức tranh “Thiếu nữ trong vườn”(Sơn mài)- Nguyễn Gia Trí

Các họa sĩ bậc thầy Việt Nam luôn để lại những dấu ấn cá nhân về mặt bút pháp.Nếu như Tô Ngọc Vân tài hoa, mẫu mực; Nguyễn Sáng chính xác, ngang tàng; Nguyễn

Tư Nghiêm thâm trầm, khúc triết; Dương Bích Liên chắt lọc, tinh tế; Bùi Xuân Phái nặngtình, run rẩy… thì nghệ thuật Nguyễn Phan Chánh thấm đẫm hồn quê, chân phương, bình

dị Xuất thân từ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương do người Pháp đào tạo, nhưngNguyễn Phan Chánh lại thành công và thành danh ở lĩnh vực tranh lụa - một loại hìnhnghệ thuật mang đậm chất Á Đông từ chất liệu cho đến cách tạo hình

Với mảng tranh lụa, danh họa Nguyễn Phan Chánh thật sự là người thành công với

đề tài thiếu nữ Những bức “Chơi ô ăn quan”, “Lên đồng”, “Cô gái rửa rau”, “Em cho chim ăn” là những đỉnh cao trong nghệ thuật sáng tạo của ông Đó là những tác phẩm

nghệ thuật, xác lập tên tuổi và khẳng định Nguyễn Phan Chánh là người đặt nền móng

cho tranh lụa Việt Nam Đặc biệt phải nhắc đến bức: “Chơi ô ăn quan”, “rất Nhật mà

không phải Nhật, rất Tây

mà không phải Tây”.Nguyễn Phan Chánh làmngười xem ngỡ ngàng khi

vẽ những em bé vui chơi

mà không nghịch ngợm,chăm chú mà điềm tĩnh,ngây thơ mà tư lự đã gâymột tiếng vang lớn trongcuộc Triển lãm đấu xảoQuốc tế Pa-ri năm 1931

Bức tranh “Chơi ô ăn quan” – (Tranh lụa) Nguyễn Phan Chánh

Sau này ông còn có những bức tranh về phụ

nữ với vẻ đẹp rất đời thường, khiến cho

người xem không thể bỏ qua: “Hai thiếu

nữ đội nón thúng quai thao”, “Thiếu nữ chải tóc”, “Hái rau muống”, “Tối cho con bú”, “Kỳ lưng”, “Tắm ao”

Tranh lụa “Cô gái rửa rau” – Nguyễn Phan Chánh.

Trong bóng dáng và diện mạo con người và thiên nhiên cố đô, hình bóng nguờiphụ nữ xứ Huế từ lâu đã được khắc sâu trong nghệ thuật hội họa với bao tác phẩm, dánghình và tình cảm sâu nặng, với những vẻ đẹp sâu lắng hài hòa xao động lòng người.Những tác phẩm ấy đã có ý nghĩa nhân văn lớn lao trong việc khẳng định và làm tỏa sánghơn những giá trị tinh thần, phẩm chất của người phụ nữ Huế nói chung và của ngườiphụ nữ Việt Nam nói riêng Vẽ đẹp lắng đọng, kín đáo của người phụ nữ Huế được coi làmột mạch nguồn xúc cảm say đắm trong sáng tạo của các họa sĩ Việt Nam trong suốt thế

kỷ XX Trải qua bao năm tháng, cảnh sắc, con người Huế cũng có nhiều thay đổi, nhưngcốt cách, phẩm chất thẩm mỹ bên trong của người phụ nữ Huế thì vẫn bền chặt, sâu lắngnhững cảm xúc, chiều sâu chất Huế Hình ảnh của người phụ nữ Huế hiện ra với bao vẻđẹp đời thường, bình dị, mộc mạc Những bóng hình và tâm trạng, tình cảm và nghĩ suycủa người phụ nữ Huế xưa dường như còn đó trong tranh dân gian làng Sình như tranh

“Con ảnh nữ”, “ Đồ cô”, “ Bà mối” và trong bộ tranh “Bát Âm rực rỡ sắc màu” Đến

đầu thế kỷ XX cùng với sự xuất hiện của các chất liệu hội họa Châu Âu và kỷ thuật,phong cách tạo hình mới, một số tranh chân dung các Bà Hoàng đã được thể hiện với bútpháp hiện thực trong phẩm phục cung đình cao sang, quý phái Nửa đầu thế kỷ XX nhiềuhọa sĩ hàng đầu của Việt Nam đã từng đến sống và vẽ về Huế, vẽ về những tà áo dài tím

đã đi vào thi ca, âm nhạc, những tà áo trắng mộng mơ, tinh trắng trong thơ Hàn Mạc Tử.Mỗi thành công trong tác phẩm của họ là sự kết tinh của việc dày công nghiên cứu tìm tòisáng tạo nghệ thuật riêng biệt, độc đáo Dưới ảnh hưởng không thể khác của mỹ thuậtphương Tây, nhiều họa sĩ đã để lại những dấu ấn tạo hình đặc sắc như Lê Văn Miến, TônThất Sa, Lương Quang Duyệt, Mai Trung Thứ, Tôn Thất Đào, Nguyễn Khoa Toàn,Nguyễn Đỗ Cung, Tô Ngọc Vân, Phạm Đăng Trí, Phạm Viết Song, Lương Xuân Nhị…Nhiều người đã để lại những tác phẩm hội họa có giá trị nghệ thuật cao không chỉ ghinhận vẻ đẹp của cảnh sắc và xứ Huế mà còn khám phá vẻ đẹp chiều sâu, ẩn dấu thầmlặng của người phụ nữ Huế Chính những cái lắng đọng, trầm tư ở phong thái và lối ứng

xử của người phụ nữ Huế đã tiềm ẩn một vẻ đẹp cuốn hút, lôi cuốn sự khám phá ở nhiềuhọa sĩ

Trong các tác phẩm của Mai Trung Thứ có bức “Thiếu nữ Huế” vẽ năm 1939 Đây

là một bức tranh đẹp và khá lạ đối với thời kỳ đó, cô gái có một vẻ trầm tư, đường nétthanh mảnh, đôi mắt to tròn lặng nhìn một cách hồn nhiên Bàn tay đặt hờ hững trông thật

hồng trắng gợi lên bao cảm xúc về vẻ đẹp nội tâm

của người thiếu nữ trong tranh của Mai trung Thứ

được biểu đạt tinh tế, kín đáo với đôi chút trầmlắng, rụt rè của thiếu nữ Huế vùng “đây thôn Vỹ”,Kim Luông nền nã, giản dị đời thường mà có mộtsức hút kỳ lạ về vẻ đẹp nội tâm chứ không phải là một

thiếu nữ đài các, “cành vàng lá ngọc”

Bức tranh “Thiếu nữ Huế” – Mai Trung Thứ

Đặc biệt với Tôn Nữ Tường Hoa –một họa sĩ sinh ra và lớn lên ở mảnh đất cố đônày nên những cảm nhận của bà về thiếu nữ Huế thật độc đáo, tinh tế và mang những vẻđẹp bí ẩn Bà thuộc dòng dõi quý tộc triều đình Bà có rất nhiều tranh vẽ các thiếu nữ, đặc

biệt là những thiếu nữ tuổi đôi mươi trong những tà áo dài trắng tinh khôi, thuần khiết vàtrong sáng, thuần khiết từ hình thể được vuốt mảnh trong tà áo dài như hé gợi một thoángnội tâm nhân vật, thầm thì trong sắc màu lộng lẫy hoặc trầm ấm Cách diễn hình và sắc

mơ màng, thơ mộng, với bố cục thông thoáng giữa diễn tả và gợi tả Tôn Nữ Tường Hoa

đã làm cho người xem được đắm mình trong mạch chảy dân tộc, cảm nhận trọn vẹn được

sự êm ả, thanh thản, bình dị, trữ tình của con người Việt Nam Bút pháp và lối diễn hìnhmềm mại, uyển chuyển, tinh tế gây ra những hiệu quả thẩm mỹ vô cùng thú vị Trongtranh, người thiếu nữ e ấp, thướt tha nhưng mang một vẻ đẹp đầy sức sống Ở đây, tàinăng kỳ lạ của Tôn Nữ Tường Hoa như cho thấy được vẻ đẹp của tự do trong tinh thầnmỗi con người Ta bắt gặp những cô gái lơ đãng, những cặp mắt không đến một đích nàođôi khi man dại và mộng mị, có cái gì đẹp và quyến rũ người xem Những đóa hoa trongtranh lược tả một cách lập lòe, hoặc những khóm hoa lẫn vào trời đất đầy huyền hoặc bêncạnh những thiếu nữ má hồng tân thời e ấp làm dáng Sự chuyển động hình thể của cô gáicho thấy một sức sống tươi trẻ và trong sáng tuổi đôi mươi yêu cái đẹp Búp tay nõn nànâng nhẹ những chiếc lá Những cử chỉ động tác đều toát lên những cảm xúc lay độnglòng người

Tranh

Nữ Tường Hoa

Hình ảnh thiếu nữ và hoa là những hình ảnh gần gũi và biểu trưng của cuộc sống

và cái đẹp Đó cũng chính là điều mà tâm hồn người nghệ sỹ khát khao đạt tới Cái đẹptrong bức tranh lụa của Tường Hoa thật mộc mạc, dung dị bởi chất liệu cổ truyền Tôn

Nữ Tường Hoa vẽ bức “Thiếu nữ và hoa sen” là chủ động biểu hiện hệ đối tượng: thiếu

nữ - hoa sen Thiếu nữ má hồng tân thời e ấp làm dáng Sự chuyển động hình thể của côgái cho thấy một sức sống tươi trẻ và trong sáng tuổi đôi mươi yêu cái đẹp Búp tay nõn

nà nâng nhẹ cánh hoa trắng tinh Những cử chỉ động tác đều toát lên những cảm xúc layđộng lòng người Bức tranh diễn tả một tâm hồn và một đôi mắt biết nói của nhân vật,

có điều gì đó rất thiêng liêng được họa sỹ gửi gắm trong đóa sen trắng tinh khôi Nhà phê

bình mỹ thuật Thái Bá Vân đã nói "Hoạ sĩ vẽ không phải để nói, mà là để im lặng", "Cái ta đọc thấy nơi tác phẩm nghệ thuật, là nằm ở phần ngầm của tảng băng mà Hemingway đã một lần thức giấc", quả thật tranh của Tường Hoa ẩn chứa một vẻ đẹp tinh tế, một tâm hồn đa

cảm của nhân vật Bức tranh thật đẹp, một vẻ đẹp trong suốt của màu, và một vẻ đẹp ngâythơ của hình Cái vẻ đẹp đầy tính bản năng đã hiện ra trước cả sự điêu luyện của kỹ thuật vàtrải nghiệm Đấy là một khả năng mà nếu không có nó, người ta không thể trở thành nghệ sĩ

Sự kết hợp hài hòa giữa bố cục, đường nét, màu sắc, chất liệu đã làm cho bức tranh trở nênhấp dẫn hơn Màu trắng của hoa sen tượng trưng cho sự đơn sơ, thanh khiết, trung thực, sựđiêu luyện của nét và hình, bảng màu tế nhị không phô trương, ẩn chứa nét đẹp trong sạch,thanh cao, thể hiện sự u buồn nơi đôi mắt người thiếu nữ Bức tranh họa hình chân dungcủa một thiếu nữ với mái tóc xõa dài mặc áo dài trắng, khuôn mặt nghiêng nhìn bông hoasen trắng đang cầm trên tay một cách tự nhiên bằng vẻ u sầu, suy tư đã làm rung độngbiết bao trái tim người thưởng thức tranh Hình dáng cô gái cùng những chi tiết và màusắc xung quanh tạo thành một hình khối giản dị, toát lên một nét buồn vương vấn, nhẹnhàng Bộ áo dài trắng làm tôn lên vẻ đẹp thanh tú, mềm mại, nuột nà của cô thiếu nữxuân thì Bên hoa sen chỉ bố cục một người, người thiếu nữ đang ngồi ngắm hoa sen, mộttay nâng hoa, tay kia cầm bó hoa, gương mặt trong sáng và tinh tú, những bông hoa trắngngần như càng tôn thêm vẻ trinh nguyên của nhân vật Tà áo dài trắng, mái tóc ôm ấpkhuôn mặt ngây thơ, trầm tư đã hội tụ những yếu tố đẹp của thiếu nữ Huế thấm đượm

công, dung, ngôn, hạnh Toàn bộ tác phẩm như một bài thơ xuất sắc ca ngợi vẻ đẹp thuầnkhiết và trinh trắng của người thiếu nữ Việt

Bên cạnh hoa sen, hoa cát đằng cũng là một biểu tượng được Tường Hoa đưa vào

tranh cùng hình ảnh cô thiếu nữ duyên dáng, e ấp Bức tranh “Thiếu nữ và hoa cát đằng”

với chất liệu lụa đã tôn lên vẻ đẹp của người thiếu nữ Những đường cong tròn trịa, cáinghiêng mình mềm mại của cơ thể, những mảng nhấn đậm ở tóc, màu áo, cánh hoa…càng làm cho bức họa thêm sinh động Tranh vẽ với gam màu nhẹ nhàng, tinh tế làm chobức tranh vừa mang đậm tính dân tộc vừa mang đậm tính hiện đại Phụ nữ luôn là nguồncảm hứng bất tận của các họa sỹ, với người nghệ sỹ đó không chỉ là vẻ đẹp của hình sắc

mà còn là cái đẹp trong quan niệm Đó là hình ảnh bất biến nhưng không bất định màuyển chuyển, biến tấu kỳ diệu trong từng cây cọ, khi mờ khi tỏ trong vô vàn sắc điệu.Hình ảnh thiếu nữ hiện ra trong bức tranh với dáng vẻ trữ tình, trong sáng, gợi điều gì đóvừa thanh cao vừa bình lặng Hoa cát đằng tượng trưng cho sức sống trường tồn mãnhliệt của người thiếu nữ đang tuổi xuân thì

“Thiếu nữ và hoa sen”, “Thiếu nữ và hoa cát đằng” (tranh lụa) – Tôn Nữ Tường Hoa

Họa sĩ Hoàng Đình Tài, một họa sĩ với nhiều ký họa chiến trường, là học trò của

danh họa Nguyễn Sáng khẳng định: “Họa sĩ nào trong đời cũng vẽ thiếu nữ Bản thân tôi cũng không ngoại lệ Vì vẽ về phụ nữ là vẽ về vẻ đẹp, về sự phồn vinh và hơn nữa, họ là một nửa của thế giới” Trong sự nghiệp hội họa của mình, Hoàng Đình Tài cũng vẽ hàng

chục chân dung thiếu nữ, nhiều bức tranh sơn mài miêu tả phong cảnh thiếu nữ du xuân,

đi hội với sự thể hiện những khát vọng thanh bình và một tình yêu mãnh liệt

Cũng với đề tài thiếu nữ và hoa với sự dịu dàng, e ấp của người thiếu nữ, tuy

nhiên, khi đến với bức tranh “Thiếu nữ bên hoa sen” thì sự dịu dàng e ấp đó không còn

nữa mà ta thấy nó mang một vẻ đẹp khác

“Thiếu nữ bên hoa sen” – Nguyễn Sáng

Những đường nét vuông vắn vừa thẳng đứng vừa nằm ngang tạo cho chúng ta một

sự ổ định chắc chắn và tĩnh Những đường ngang với màu sắc không rõ nét nhưng nó lạimang nhiều sắc độ

Không gian tại nên trong bức tranh là một không gian rõ nét, không gian đó nhưđược cắt xén đi trong góc của một ngôi nhà trước một bức tường chắc nịch

Một cô gái với đôi mắt mở to nhìn thẳng vào chúng ta đó là một sự táo bạo không

e lệ, ngại ngùng Cái nhìn thẳng đó tạo nên một nét khỏe khoắn cho bức tranh Mái tócdài được xõa ra với sự bồng bềnh trong chiếc áo dài làm nên nét hiện đại của cô gái trongtrang phục truyền thống Thế nhưng trong sự táo bạo khỏe khoắn đó chúng ta vẫn nhận rađược sự dịu dàng không phải e ấp ngại ngùng của người thiếu nữ với một dáng ngồi điệu

đà, bàn tay dài cong lên trông như rất chắc chắn nhưng nó lại giống như một dải lụa dàimềm mại.

Bình hoa sen được đạt gần bên, nó không phải để khoe sắc Nếu tác giả vẽ ngườithiếu nữ ngồi trước hồ sen với một hồ nước mênh mông bát ngát thì người con gái hiện

ra sẽ là một cô gái quê, một cô gái mang sự e ấp, ngại ngùng để làm duyên làm dáng vớinhững bông hoa Nhưng ở đây tác giả vẽ với một không gian cố định tạo nên nét hiện đại

và sự khỏe khoắn, táo bạo của người thiếu nữ

Hoa sen tranh không phải để cho cô gái làm duyên với nó mà nó được dặt nhưdang góp vào tinh thần tự do của cô gái Nó mang một vẻ đẹp tự do trong tinh thần côkhông còn bị đè lên bởi cảnh vật xung quanh mà thoát ra khỏi nó đẻ mang nét tuiow vui,khỏe khoắn cho bức tranh làm nên nét đẹp riêng cho người thiếu nữ

Về bố cục, bức tranh được tạo nên với đường thẳng đứng và dường nằm ngang ẩnkhuất đằng sau cô gái, nhưng nó vẫn hiện ra rõ nét Cô gái ngồi ngay giữa bức tranh trởthành đối tượng trung tâm cho tác phẩm nhằm tô đậm thêm nét đẹp ẩn khuất bên trongtinh thần của người thiếu nữ Bức tranh gần giống với tranh dân gian, tranh Đông Hồ,tranh Hàng Trống nó tạo nên sự khỏe khoắn nhất quán trong bức tranh Nguyễn Sáng đãđặt những đường nét, màu sắc, hình khối để phán ánh những giá trị sâu lắng bên trongtinh thần của người thiếu nữ, và còn cho chúng ta thấy được bức tranh không nằm trongtrạng thái của tự nhiên mà nó còn được tác giả phối hợp rất nhuần nhuyễn đường nét màusắc, hình khối để tạo nên bố cục bức tranh làm cho nó trở nên thuận mắt hơn Đồng thờitác phẩm cho chúng ta thấy một giá trị nhân sinh về một lối sống tự do và hiện đại, mang

vẻ đẹp tươi vui khỏe khoắn

Cũng có cảm hứng về đề tài phụ nữ, nhưng họa sĩ Nguyễn Thanh Bình lại có cáchthể hiện khá riêng biệt so với các họa sĩ đương đại Ai xem tranh của ông cũng thoánggiật mình vì vẻ đẹp nhòe mờ của các cô gái với sắc đen trắng Sự hòa tan giữa hình thể vàkhông gian đã làm cho người mẫu trở nên huyền ảo hơn, dù dáng vóc thân quen của mỗi

ai đó đang hiện hữu

Là họa sĩ dân tộc Tày, Vi Quốc Hiệp cũng rất thành công khi đưa hình ảnh người

phụ nữ dân tộc phía bắc vào tranh Ông từng tâm sự: “Trong cuộc sống, phụ nữ (đặc biệt

là phụ nữ dân tộc thiểu số) thường là những người vất vả và thiệt thòi bởi quan niệm trọng nam khinh nữ Tiếp xúc với chị em dân tộc thiểu số, tôi thấy họ tuy vất vả nhưng luôn tự hào trước mọi người về trang phục của dân tộc mình Với họ, dù đi lao động trên nương rẫy hay làm việc trong nhà, đi chợ hay sang nhà hàng xóm, bao giờ họ cũng diện

bộ trang phục dân tộc đẹp nhất ”

Lợi thế của nhà văn là thông qua thuật ngôn từ, nhà văn đưa người đọc vào thếgiới tưởng tượng phong phú với những cung bậc cảm xúc thăng hoa khi thâm nhập vàonhững ngóc ngách tâm hồn sâu kín nhất, nhạy cảm nhất của mỗi con người, có thể dẫnngười đọc đến bất cứ tầng nào của nội tâm Mỗi người bằng sự cảm nhận và hiểu biếtriêng sẽ có như sự tưởng tượng mang tính cảm quan riêng Hội họa không thể làm đượcđiều này Hội họa là nghệ thuật của đường khối, màu sắc chủ yếu gây ấn tượng vớingười xem qua thị giác

Trong bức Chợ trái cây , họa sĩ Nguyễn Quang Vinh đã sử dụng chất liệu sơn dầu

trong bức tranh của mình

“Chợ trái cây” (Sơn dầu) - Nguyễn Quang Vinh

Sơn dầu là loại chất liệu dễ bảo quản, dễ vẽ, vì vậy đây là chất liệu được các họa sĩ

sử dụng nhiều nhất trong hội họa

Trong tranh của mình, họa sĩ Nguyễn Quang Vinh sử dụng chất liệu sơn dầu với

sự hòa sắc hết sức phong phú Hình ảnh người phụ nữ hiện lên rất đời thường, mộc mạc ởmột phiên chợ Người Á Đông quan niệm việc đi chợ là việc của người phụ nữ Khi đichợ, chúng ta dễ dàng bắt gặp ở đó số đông là hình ảnh các bà, các mẹ, các chị ở chợ cònnam giới thì số lượng ít hơn rất nhiều Ở phiên chợ trong tranh tác giả cũng có thể hiệnbóng dáng mờ nhạt của những người đàn ông nhưng đó chỉ là hình ảnh khuất sau làm tônlên hình ảnh những người phụ nữ

Qua bức tranh của mình, tác giả làm nổi bật lên hình ảnh người phụ nữ ở hai vaitrò: người mua hàng và người bán hàng Người mua đang lựa chọn cho mình những tráicây ưng ý nhất, người bán thì dường như không thiết tha lắm với khách mua hàng, bởinhững rổ trái cây tươi ngon đẹp mắt của họ dường như rất thu hút người mua Khôngphải ngẫu nhiên mà tác giả lựa chọn hình ảnh người phụ nữ ở phiên chợ để phản ánh.Người Việt ta thường có cách đánh giá người phụ nữ qua việc đi chợ thông qua cách chitiêu, cách chọn những món đồ sẽ mua Trước đây, khi chế độ khoa cử còn tồn tại, người

vợ còn phải tảo tần buôn bán, là trụ cột kinh tế gia đình Người chồng chỉ chăm lo đènsách, đến kỳ thi thì lên kinh ứng thí Văn học dân gian đã ghi nhận lại nhiều hình ảnhngười vợ tảo tần nuôi chồng như vậy:

“Em thời canh cửi trong nhà Nuôi anh đi học đăng khoa bảng vàng Trước là vinh hiển tổ đường

Bõ công đèn sách lưu phương đời đời.”

Hay:

“Em là con gái Phụng Tiên Bán rau mua bút mua nghiên cho chồng Nữa mai chồng chiếm bảng rồng,

Bỏ công tẩm tưới vun trồng cho rau.”

Thông qua “Chợ trái cây”, một mặt tác giả giới thiệu và tôn vinh những sản vật

quê hương, nhưng đồng thời cũng ca ngợi những tấm gương lao động những người tạo ranhững hoa thơm trái ngọt dâng tặng cho đời Việc tạo ra những nông sản đã là cả một quátrình, nhưng đi bán những thành quả lao động cũng là một công đoạn đòi hỏi sự khéo léo

và tinh tế

Điều đặc biệt ở bức tranh là tác giả đã chú ý tạo lớp nan tiền cảnh hậu cảnh Vị trísắp xếp các loại trái cây, các nhân vật giúp tạo ra một chiều sâu trên không gian mặtphẳng Điều ấy đặc biệt kích thích thị giác người xem, giúp người xem hình dung ra mộtphiên chợ sinh động như phiên chợ hiện hữu ngoài đời

Trong suốt chiều dài của dòng lịch sử và chiều sâu của lòng dân tộc, phụ nữ ViệtNam đã liệt oanh viết nên những trang sử vàng son làm vẻ vang giống nòi như Bà Trưng,

Bà Triệu; nữ tướng Bùi Thị Xuân của Quang Trung; Cô Giang, Cô Bắc của Việt NamQuốc Dân Đảng Còn về thi văn, ta có Bà Đoàn Thị Điểm, Bà Huyện Thanh Quan, Bà

Hồ Xuân Hương, Bà Sương Nguyệt Ánh đều là những nữ sĩ tài hoa, nức tiếng trên vănđàn, là những cánh hồng tươi thắm trong vườn hoa văn học Ngoài ra, còn có biết baonhiêu phụ nữ Việt Nam khác sống một cuộc sống bình thường, thầm lặng nơi thôn trang,xóm làng mà những nét đẹp về tâm hồn của họ được dân gian ca tụng bằng những ángvăn, những vần thơ, điệu hát, câu hò hay qua những vần ca dao phong phú

Trong bức tranh “Cổng làng”

của mình, họa sĩ Nguyễn ĐăngKhoát họa lên một bức vẽcổng làng với vẻ thâm trầm, cổkính như bao cổng làng quenthuộc ở những làng quê Bắc

bộ Một nhân tố vô cùng quantrọng và không thể thiếu trongnghệ thuật hội họa là màu sắc.Mỗi một màu sắc khác nhauthì đem lại những cảm nhận