59 CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN TRUNG NGẠN QUẬN 8 – THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH .... Các biện pháp quản l
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong thời gian nghiên cứu và học tập tại Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội Với tình cảm chân thành, tác giả luận văn xin được bày tỏ lòng biết ơn tới:
- Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo và Công tác sinh viên, Phòng Tổ chức - Hành chính, các khoa, các trung tâm, thư viện và sự giảng dạy nhiệt tình của các thầy giáo, cô giáo trong thời gian học tập và nghiên cứu
- Ban giám hiệu, các phòng ban chức năng và các khoa của trường Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo mọi điều kiện để tôi được tham gia khóa học này
- Gia đình, bạn bè và đồng nghiệp, những người luôn sát cánh động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn
- Đặc biệt là sự hướng dẫn tận tình của TS Nguyễn Văn Tấn người
đã hết lòng chỉ bảo, động viên và giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và thực hiện luận văn để tác giả có thể hoàn thành luận văn này
Do thời gian nghiên cứu có hạn, chắc chắn luận văn khó tránh khỏi những hạn chế và khiếm khuyết Tác giả mong nhận được sự chỉ dẫn và đóng góp ý của thầy cô và đồng nghiệp để luận văn thêm hoàn thiện
Hà Nội, tháng 10 năm 2015
Tác giả luận văn
Võ Thanh Lâm
Trang 4DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BCH-TW Ban chấp hành Trung ương
CNH.HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
GD-ĐT Giáo dục và đào tạo
GDKNS Giáo dục kỹ năng sống GDNGLL Giáo dục ngoài giờ lên lớp
GV TH Giáo viên tiểu học
TNTP Thiếu niên Tiền phong
Trang 5MỤC LỤC
Lời cảm ơn i
Danh mục các chữ viết tắt ii
Mục lục iii
Danh mục các bảng vii
Danh mục các biểu đồ viii
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 4
3 Câu hỏi 4
4 Giả thuyết khoa học 4
5 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu 5
6 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 5
7 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài 5
8 Phương pháp nghiên cứu 6
9 Những đóng góp của đề tài 6
10 Dự kiến cấu trúc của luận văn 7
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC 8
1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 8
1.1.1 Việc nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh trên thế giới 8
1.1.2 Việc nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh ở Việt Nam 8
1.2 Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở tiểu học 11
1.2.1 Một số khái niệm cơ bản 11
1.2.2 Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa ở tiểu học 16
Trang 61.2.3 Quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng ở trường Tiểu học
theo hướng tích cực hóa 23
1.2.4 Mối quan hệ giữa Hiệu trưởng với các bộ phận liên quan trong việc quản lý hoạt động dạy học 28
1.2.5 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa của Hiệu trưởng trường Tiểu học 29
Tiểu kết chương 1 31
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN TRUNG NGẠN QUẬN 8 –THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 32
2.1 Khái quát về các đặc điểm Kinh Tế - Xã Hội, quận 8, Tp Hồ Chí Minh 32
2.1.1 Vị trí địa lí 32
2.1.2 Các điều kiện về kinh tế , văn hoá, xã hội 33
2.2 Khái quát về trường Tiểu học Nguyễn Trung Ngạn 36
2.3 Tổ chức khảo sát 37
2.3.1 Phương pháp khảo sát 37
2.3.2 Nội dung khảo sát 37
2.3.3 Đối tượng khảo sát 38
2.3.4 Tiến hành khảo sát 38
2.4 Thực trạng hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa ở trường Tiểu học Nguyễn Trung Ngạn 38
2.4.1 Thực trạng hoạt động dạy theo hướng tích cực hóa của giáo viên 39
2.4.2 Đánh giá chung về thực trạng hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa 45
2.5 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa của hiệu trưởng trường Tiểu học Nguyễn Trung Ngạn 46
Trang 72.5.1 Thực trạng việc quản lý phân công giảng dạy 46
2.5.2 Thực trạng quản lý việc thực hiện nội dung chương trình 48
2.5.3 Thực trạng quản lý việc soạn bài chuẩn bị giảng dạy 49
2.5.4 Thực trạng quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học 50
2.5.5 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, phương tiện và kỹ thuật dạy học 52
2.5.6 Thực trạng quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả dạy học 54
2.5.7 Thực trạng quản lý việc bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên 56
2.6 Đánh giá chung thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường Tiểu học trên địa bàn quận 8 - Thành phố Hồ Chí Minh 57
2.6.1 Những mặt mạnh 57
2.6.2 Những mặt yếu 58
2.6.3 Nguyên nhân của những tồn tại trên 58
Tiểu kết chương 2 59
CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN TRUNG NGẠN QUẬN 8 – THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 60
3.1 Yêu cầu của việc đề ra các biện pháp nhằm tăng cường biện pháp quản lý của đối với hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh 60
3.1.1 Đảm bảo tính mục đích 60
3.1.2 Đảm bảo tính kế thừa và phát triển 60
3.1.3 Đảm bảo tính đồng bộ 61
3.1.4 Đảm bảo tính khả thi 62
Trang 83.2 Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa
hoạt động của học sinh trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn, quận 8,
thành phố Hồ Chí Minh 62
3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của giáo viên về ý nghĩa và tầm quan trọng việc dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh 63
3.2.2 Biện pháp 2: Chỉ đạo tổ chức thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh 65
3.2.3 Biện pháp 3: Đổi mới kiểm tra dự giờ của giáo viên, kiểm tra học tập của học sinh 69
3.2.4 Biện pháp 4: Tổ chức tốt phong trào thi đua dạy tốt học tốt 72
3.2.5 Biện pháp 5: Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị cho hoạt động dạy học tích cực hóa 74
3.2.6 Biện pháp 6: Tăng cường nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn, năng lực quản lý cho đội ngũ cán bộ quản lý 77
3.2.7 Mối quan hệ giữa các biện pháp 79
3.3 Khảo nghiệm nhận thức về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất 80
Tiểu kết chương 3 85
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 87
1 Kết luận 87
2 Khuyến nghị 88
2.1 Với Hiệu trưởng trường Tiểu học Nguyễn Trung Ngạn 88
2.2 Với đội ngũ giáo viên 89
2.3 Với Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận 8 89
TÀI LIỆU THAM KHẢO 90
PHỤ LỤC 92
Trang 9DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Thực trạng thực hiện phân phối chương trình tiểu học 399
Bảng 2.2: Thực trạng về soạn bài chuẩn bị giảng dạy của giáo viên tiểu học Nguyễn Trung Ngạn 400
Bảng 2.3: Thực trạng về việc đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên tiểu học Nguyễn Trung Ngạn được thể hiện trong bảng sau 422
Bảng 2.4: Thực trạng về việc sử dụng phương tiện dạy học của giáo viên tiểu học Nguyễn Trung Ngạn 434
Bảng 2.5: Thực trạng việc quản lý phân công giảng dạy 477
Bảng 2.6: Thực trạng quản lý việc thực hiện nội dung chương trình 488
Bảng 2.7: Thực trạng quản lý việc soạn bài chuẩn bị giảng dạy 499
Bảng 2.8: Thực trạng quản lý việc đổi mới các phương pháp dạy học 511
Bảng 2.9: Thực trạng cơ sở vật chất, phương tiện và kỹ thuật dạy học trường Tiểu học Nguyễn Trung Ngạn 533
Bảng 2.10: Thực thực trạng quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả dạy học của trường Tiểu học Nguyễn Trung Ngạn 55
Bảng 2.11: Thực trạng quản lý việc bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên 566
Bảng 3.1: Tổng hợp kết quả khảo nghiệm về mức độ cần thiết các biện pháp 8081
Bảng 3.2: Tổng hợp kết quả khảo nghiệm về tính khả thi của các biện pháp 83
Trang 10DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Bảng 3.1: Tính cần thiết của các biện pháp quản lý dạy học theo
hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh 83 Bảng 3.2: Tính khả thi của các biện pháp quản lý dạy học theo
hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh 84 Bảng 3.3: Mức độ tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi
của các biện pháp quản lý dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh 85
Trang 11ta sẽ phát triển và hội nhập với thế giới như thế nào khi mà bắt đầu ở một xuất phát điểm quá thấp như thế?
Nghị quyết 29/NQTW về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục Việt Nam
có ghi “ Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý là khâu then chốt”,
“Quản lý là nguyên nhân của mọi nguyên nhân” một trong những nội dung đổi mới giáo dục thì đổi mới PPDH là khâu đột phá
Sau một thời gian dài tiến hành đổi mới nền giáo dục Việt Nam, nhìn lại vấn đề này, bên cạnh việc ghi nhận những thành tựu đạt được, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã nhận định: “Chất lượng giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, nhất là đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao vẫn còn hạn chế; chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu của xã hội Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng số lượng, quy mô với nâng cao chất lượng, giữa dạy chữ và dạy người”, mặt khác, “Chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học lạc hậu, đổi mới chậm; cơ cấu giáo dục không hợp lý giữa các lĩnh vực, ngành nghề đào tạo; chất lượng giáo dục toàn diện giảm sút, chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá
Trang 12Như vậy, công cuộc đổi mới toàn diện giáo dục, đến lúc này, đã được định hướng rất rõ ràng và là nhiệm vụ cấp bách trong giai đoạn hiện nay
Trong các nội dung đổi mới về giáo dục, việc đổi mới phương pháp dạy học là một yêu cầu bức thiết, bởi vì đối với mọi hoạt động, phương pháp là một phạm trù hết sức quan trọng, có tính chất quyết định mà có người đã ví
nó vừa là bánh lái, vừa là chiếc la bàn để giúp cho một con tàu đi đúng hướng Quá trình dạy học cũng vậy, muốn thành công phải có phương pháp tốt, phù hợp với mục tiêu, nội dung chương trình, đối tượng và điều kiện dạy học Đã
có rất nhiều công trình nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học, trong đó, nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học trên cơ sở tiếp cận hệ thống, tiếp cận nhân cách, tiếp cận họat động, thuyết dạy học cộng tác, tư tưởng công nghệ dạy học, được vận dụng và phổ biến
Sự phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh toàn cầu hoá đặt ra những yêu cầu mới đối với người lao động, do đó cũng đặt ra những yêu cầu mới cho sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ và đào tạo nguồn nhân lực Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm, kinh viện, xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học Định hướng quan trọng trong đổi mới PPDH là phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực hành động, năng lực cộng tác làm việc của người học Đó cũng là những xu hướng quốc tế trong cải cách PPDH ở nhà trường phổ thông
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy
và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập
Trang 13đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” Để thực hiện tốt mục tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT theo Nghị quyết
số 29-NQ/TW, cần có nhận thức đúng về bản chất của đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học và một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy học theo hướng này
1.2 Xuất phát từ thực tế quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh trong trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 - Thành phố Hồ Chí Minh
Một thập kỷ đã trôi qua, chúng ta đã tiến hành đổi mới toàn diện giáo dục với định hướng phát triển bền vững giáo dục tiểu học ở Việt Nam và đã đạt được một số thành tựu nhất định Tuy nhiên, trong thực tế dạy học, muốn quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa như thế nào để tạo được động lực cho người học tham gia tích cực vào quá trình dạy học hoàn toàn không đơn giản nhất là khi người học ở lứa tuổi tiểu học với những nét đặc điểm tâm lý rất riêng và điều này đặc biệt rất cần đến sự tác động của cũng nhà quản lý Trên cả nước cũng như tại thành phố Hồ Chí Minh, nhiều lớp tập huấn được mở ra; những buổi hội thảo, các chuyên đề liên tục được tổ chức; chỉ riêng phương pháp học nhóm đã có nhiều cuộc tranh luận và làm báo chí tốn khá nhiều giấy mực Mặc dù vậy hiệu quả của việc quản lý hoạt động dạy học theo định hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh vẫn còn rất nhiều điều cần bàn luận
Quận 8 nằm ở vùng ven, phía tây nam thành phố Hồ Chí Minh, bị chia cắt bởi nhiều kênh rạch Trên danh nghĩa, quận 8 thuộc nội thành nhưng lại là một quận bán nông thôn, bán thành thị Dân cư hội tụ từ nhiều vùng miền, trong đó đa số là người lao động nghèo đến từ các vùng quê Tốc độ phát triển
về kinh tế xã hội chưa đạt như các quận huyện bạn, Trong điều kiện khó khăn
đó, tập thể giáo viên trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 cũng đã có những nổ lực giảng dạy, đồng thời đội ngũ cán bộ cũng tiến hành nhiều giải
Trang 14pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu của ngành và của xã hội trong giai đoạn hiện nay Việc vận dụng các giải pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh chưa đạt hiệu quả như mong muốn Vậy thì giải pháp nào để nhà quản lý tác động một cách có hiệu quả đến việc quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh Đó là một câu hỏi lớn đang rất cần lời giải đáp
Nhận thức được yêu cầu bức thiết này, trong thời gian qua, đã có một
số ý kiến về vấn đề quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh như thế nào cho có hiệu quả Tuy nhiên các ý kiến đó chỉ nhằm triển khai việc vận dụng nội dung một số văn bản liên quan hoặc mang tính tổng kết, chưa tạo thành hệ thống nghiên cứu hoàn chỉnh
Vì vậy, tôi lựa chọn đề tài: Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh trường Tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 - Thành phố Hồ Chí Minh nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy
học trong nhà trường tiểu học
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và phân tích đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh ở trường tiểu học, đề xuất biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh ở trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 - Thành phố Hồ Chí Minh
3 Câu hỏi
Cần phải có biện pháp quản lý hoạt động dạy học nào để tích cực hóa hoạt động của học sinh và nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường tiểu học?
4 Giả thuyết khoa học
Trang 15Thực tế quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 - Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được kết quả nhất định Nhưng đứng trước yêu cầu đổi mới giai đoạn hiện nay thì yêu cầu quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh còn nhiều bất cập Nếu đề xuất và tổ chức thực hiện các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh một cách phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục, với điều kiện và hoàn cảnh cụ thể hiện nay thì sẽ nâng cao được chất lượng dạy học của nhà trường
5 Khách thể nghiên cứu và đối tƣợng nghiên cứu
5.1 Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh ở trường tiểu học
5.2 Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 - TP Hồ Chí Minh
6 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
6.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về hoạt động dạy học và quản lý hoạt
động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh trường tiểu học
6.2 Khảo sát đánh giá thực trạng hoạt động dạy học và quản lý hoạt
động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 - Thành phố Hồ Chí Minh
6.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích
cực hóa hoạt động của học sinh ở trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8
- Thành phố Hồ Chí Minh
Khảo nghiệm khoa học về tính cần thiết và khả thi của biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh ở trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 - Thành phố Hồ Chí Minh
7 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài
Trang 167.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh ở trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 - Thành phố Hồ Chí Minh
7.2 Giới hạn về địa bàn nghiên cứu
Trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 - TP Hồ Chí Minh
7.3 Giới hạn về khách thể khảo sát gồm 03 nhóm khách thể:
- Nhóm 1: Cán bộ quản lý trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn
- Nhóm 2: Giáo viên trường Tiểu học Nguyễn Trung Ngạn
- Nhóm 3: Chuyên viên phòng Giáo dục, Hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn và giáo viên các trường tiểu học trong quận 8
8 Phương pháp nghiên cứu
8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, phân loại tài liệu nhằm tìm hiểu và xây dựng cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu
8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp phỏng vấn
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
- Phương pháp quan sát
8.3 Nhóm phương pháp xử lý số liệu: sử dụng các công thức toán
thống kê như số trung bình cộng, tần xuất, hệ số tương quan để định lượng kết quả nghiên cứu
Trang 17- Đề xuất biện pháp cần thiết, khả thi quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 - TP Hồ Chí Minh
- Tài liệu tham khảo cho CBQL nói chung và CBQL trường tiểu học nói riêng
10 Dự kiến cấu trúc của luận văn
Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục còn gồm có 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích
cực hóa hoạt động của học sinh trường tiểu học
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực
hóa hoạt động của học sinh ở trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 - Thành phố Hồ Chí Minh
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực
hóa hoạt động của học sinh ở trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn quận 8 - Thành phố Hồ Chí Minh
Trang 18Nhà cải cách giáo dục Thuỵ Sĩ, phát triển các phương pháp giáo dục nhằm thúc đẩy khả năng của trẻ mà ngày nay, hầu hết các nguyên tắc của ông
đã được đưa vào sử dụng trong hệ thống giáo dục tiểu học. Trong thế kỷ XIX,
mô hình giáo dục bắt buộc được vận dụng ở nhiều quốc gia, trong đó có cả
Mỹ và Nhật, mô hình này đặt nặng kỹ năng tổ chức và quản lý lớp học của người thầy, xem nó như là một thành tố không thể thiếu của quá trình vận dụng các phương pháp dạy học Hiện nay, trên thế giới, rất nhiều công trình nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học và các giải pháp quản lý nhằm
hỗ trợ hoạt động đổi mới phương pháp dạy học vẫn đang được tiếp tục thực hiện Ví dụ công trình nghiên cứu về “Cấu trúc tạo nhóm hợp tác” có thể vận dụng cho học sinh mọi lứa tuổi của tiến sĩ Spencer Kagan (Mỹ)…
Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hoá, nền giáo dục nước ta đang tiếp nhận, tiếp thu có chọn lọc những vấn đề trên sao cho phù hợp với thực tiễn và tính chất, nguyên lý của giáo dục Việt Nam
1.1.2 Việc nghiên cứu Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh ở Việt Nam
Trang 19Mặc dù ở Việt Nam, khoa học quản lý tuy được nghiên cứu muộn nhưng cũng đạt được những thành tựu nhất định Trước hết phải nói đến quan điểm về của các tư tưởng giáo dục tiên tiến và vận dụng sáng tạo phương pháp luận của triết học Mác - Lê Nin, Người đã để lại cho chúng ta những nền tảng lý luận về: vai trò của giáo dục, định hướng phát triển giáo dục, mục đích dạy học, các nguyên lý dạy học, các phương thức dạy học, vai trò của quản lý
và cán bộ quản lý giáo dục, Hệ thống tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh
về giáo dục có giá trị rất cao trong quá trình phát triển lý luận dạy học, lý luận giáo dục của nền giáo dục Cách mạng Việt Nam
Các quan điểm hiện đại về lý luận dạy học đều khẳng định, bản chất của các PPDH tiên tiến mà chúng ta đang tiếp cận là sự thay đổi vai trò của thầy và trò trong hoạt động dạy và học, trong đó trò là chủ thể chứ không phải
“người ngoài cuộc” còn thầy sẽ là người tổ chức, dẫn dắt, cố vấn và tổng hợp
ý kiến để giờ học diễn ra đúng hướng, đạt mục tiêu
Thay vì chỉ tập trung ngồi nghe thầy thuyết trình, ở đây, trò sẽ được tăng cường tính tự chủ và tự lập, phát triển khả năng tư duy, kỹ năng trình bày, hùng biện, chia sẻ, hợp tác, tổng hợp tài liệu…, thầy nêu ra vấn đề, còn việc giải quyết vấn đề đó như thế nào là việc của trò, chính trò tự mình tìm cách giải quyết vấn đề và qua đó rút ra cho mình những tri thức mình cần, chứ không phải tự động tiếp thu những kiến thức mà thầy áp đặt
Trong hoạt động dạy – học mới, thời lượng sẽ dành nhiều hơn cho thảo luận, làm việc nhóm và tự đọc sách Trong giờ học, trò sẽ chủ động phát biểu, trao đổi, góp ý, họ cũng có cơ hội đưa ra chính kiến của mình về vấn đề được nêu ra, được bộc lộ quan điểm, được tranh luận, bảo vệ cho quan điểm của bản thân…
Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa
là từ chỗ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến chỗ quan tâm HS vận dụng được cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện
Trang 20chuyển từ phương pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên - học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực
xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp
Đó là việc thực hiện đổi mới về tư duy, phương thức và cơ chế quản lý nhà trường Đổi mới quản lý nhà trường là ở chỗ quản lý lấy nhà trường làm
cơ sở Đây là một xu thế tất yếu của sự đổi mới quản lý nhà trường Chính vì vậy, đã có nhiều nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục nghiên cứu về quản lý giáo dục, quản lý trường học để tìm ra các biện pháp quản lý có hiệu quả
Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, làm kim chỉ nam cho các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận QLGD, quản
lý trường học, quản lý HĐDH Bằng sự tổng hoà các tri thức của QLGD, Giáo dục học, Tâm lý học, Xã hội học, Kinh tế học, các nhà khoa học đã thể hiện trong các công trình nghiên cứu của mình một cách khoa học về các khái niệm quản lý, QLGD, quản lý trường học, quản lý HĐDH cùng các chức năng, nguyên tắc, phương pháp quản lý, Năm 2001, Viện Khoa học GD Việt Nam đã cho xuất bản tuyển tập Giáo dục học - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của tác giả Hà Thế Ngữ (1929-1990)[20] Qua việc trình bày về đối tượng nghiên cứu và cấu trúc của khoa học QLGD, khái niệm cơ bản của lý luận QLGD, những nguyên tắc QLGD, quản lý nhà trường và những quy luật của giáo dục, tác giả Hà Thế Ngữ đã để lại nhiều tri thức về phương pháp luận nghiên cứu có giá trị cao trong QLGD và quản lý HĐDH Ngoài ra, còn rất nhiều công trình nghiên cứu, giáo trình, bài giảng về quản lý, QLGD, quản
lý HĐDH của các tác giả: Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Lân, Nguyễn Cảnh Toàn, Nguyễn Quang Uẩn, Đặng Quốc Bảo, Phạm Khắc Chương, và một số luận văn của các đồng nghiệp đi trước Trong thời gian gần đây, nhiều nhà khoa
Trang 21học đã quan tâm nghiên cứu về chất lượng giảng dạy ở tiểu học và đã có một
số chuyên đề, đề tài gần gũi với đề tài chúng tôi nghiên cứu như:
Tác giả Nguyễn Văn Lê và Đỗ Hữu Tài với chuyên đề “Quản lý trường học” nghiên cứu về việc nâng cao trình độ, nghiệp vụ quản lý của Hiệu trưởng các trường phổ thông, dạy nghề và trung học chuyên nghiệp [16]
Tác giả Nguyễn Thị Ân với chuyên đề “Giáo dục tiểu học: Thực trạng
và giải pháp” nghiên cứu về thực trạng và giải pháp giảng dạy Tiếng Việt của đội ngũ giáo viên tiểu học…[1] Trong các chuyên đề và đề tài nêu trên, các nhà nghiên cứu quan tâm đến việc nâng cao nghiệp vụ quản lý của hiệu trưởng, cán bộ quản lý các trường phổ thông, dạy nghề, trung học chuyên nghiệp, cao đẳng và đưa ra các giải pháp chung nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy Việc đưa ra các giải pháp quản lý còn tùy theo điều kiện thực tế của mỗi vùng miền, của từng nhà trường cụ thể thì mới có tính khả thi cao
1.2 Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực ở tiểu học
1.2.1 Một số khái niệm cơ bản
1.2.1.1 Quản lý
Quản lý vừa là một khoa học, vừa là nghệ thuật trong việc điều khiển một hệ thống xã hội Nó đóng vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống con người Thuật ngữ “Quản lý” được định nghĩa theo nhiều kiểu khác nhau trên
cơ sở những cách tiếp cận khác nhau: Ở Việt Nam, một số tác giả cũng đưa ra các định nghĩa khác nhau về thuật ngữ “quản lý”
Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể người lao động nói chung, nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến”.[12]
Theo tác giả Đặng Vũ Hoạt và tác giả Hà Thế Ngữ thì: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu Quản lý là một quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý muốn” [20]
Trang 22Trên cơ sở những định nghĩa nêu trên, ta có thể hiểu khái niệm quản lý như sau: Quản lý là một quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra
Theo tác giả Trần Kiểm “Quản lý giáo dục thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục( được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường” [13- tr38]
Từ những quan điểm nói trên có thể nêu định nghĩa về QLGD: QLGD
là một quá trình tác động có định hướng, có kế hoạch của người làm công tác QLGD làm cho hệ thống GD -ĐT vận hành theo nguyên lý giáo dục của Đảng nhằm thực hiện đổi mới công tác GD-ĐT thế hệ trẻ đáp ứng với sự phát triển của xã hội
1.2.1.3 Quản lý nhà trường
Theo tác giả Phạm Minh Hạc “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối lãnh đạo của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [12]
Công tác quả lý giảng dạy là quản lý quá trình dạy của giáo viên và quá trình học của học sinh Đây là hai quá trình thống nhất gắn bó hữu cơ với nhau Quản lý hoạt động dạy của giáo viên thực chất là việc thực hiện các nhiệm vụ của đội ngũ giáo viên và của từng giáo viên Quản lý nhà trường do chủ thể quản lý bên trong nhà trường bao gồm các hoạt động: quản lý giáo
Trang 23viên, quản lý học sinh, quản lý quá trình dạy học - giáo dục, quản lý cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học, quản lý tài chính trường học, quản lý mối quan hệ giữa nhà trường với cộng đồng Như vậy, việc quản lý nhà trường phải quản
lý tốt chất lượng nhằm đảm bảo được mục tiêu đào tạo ở cấp học, bậc học đó
1.2.1.4 Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực
a) Khái niệm hoạt động dạy học theo hướng tích cực: Hoạt động dạy học theo hướng tích cực bao gồm hoạt động dạy của người thầy và hoạt động học của học sinh Hai hoạt động này có sự gắn kết chặt chẽ, mật thiết với nhau, tồn tại cho nhau và vì nhau Hoạt động dạy học gồm hai hoạt động cơ bản sau:
* Hoạt động dạy theo hướng tích cực của giáo viên: Hoạt động dạy là hoạt động của thầy tổ chức, điều khiển hoạt động học tập, giúp người học lĩnh hội tri thức, rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo và những giá trị theo mục tiêu giáo dục
đề ra Hoạt động dạy học bao gồm việc giáo viên tổ chức, điều khiển, hướng dẫn, đề ra các yêu cầu, điều chỉnh công việc truyền đạt, nhận thức học tập của học sinh, đảm bảo mối liên hệ ngược thông qua kiểm tra đánh giá kết quả
* Hoạt động học của học sinh là hoạt động đặc trưng của loài người, có
ý thức, có đối tượng nhằm mục đích lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, những giá trị và phương thức tự học, hành động và phát triển bản thân Thực chất hoạt động học là quá trình người học lĩnh hội tri thức dưới sự hướng dẫn của thầy nhằm biến đổi bản thân, để hình thành và hoàn thiện nhân cách của mình
* Quá trình dạy - học là quá trình nhận thức, nó không chỉ coi trọng nội dung kiến thức mà còn phải trú trọng phương pháp dạy của thầy và học của trò, do đó, đổi mới nội dung luôn kết hợp chặt chẽ với đổi mới phương pháp, phù hợp với sự đổi mới mục tiêu, nhiệm vụ dạy học trong từng giai đoạn phát triển của xã hội
* Hoạt động dạy - học theo hướng tích cực là một quá trình tác động qua lại giữa việc giảng dạy của thầy và hoạt động nhận thức của trò, quá trình
Trang 24này là thống nhất và không tách rời, chính vì vậy, việc đổi mới dạy học cần tiến hành đồng thời trên các mặt: quan niệm nhận thức, nội dung tri thức và phương pháp dạy - học của cả thầy và trò
* Mối quan hệ biện chứng giữa hoạt động dạy và hoạt động học Hoạt động dạy học mang tính chất hai chiều, gồm hoạt động dạy và hoạt động học,
là hai mặt của một quá trình có mối liên hệ ngược, tác động qua lại và bổ sung cho nhau Do vậy chỉ có sự phối hợp thống nhất biện chứng giữa người dạy
và người học thì hoạt động dạy mới đạt kết quả
b) Hoạt động dạy học diễn ra trong quá trình dạy học Quá trình dạy học là một hệ thống toàn vẹn, cân bằng gồm các thành tố mục đích, nội dung phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, các phương tiện điều kiện dạy học
và kết quả dạy học Trong đó có ba thành tố quan trọng đó là: Khái niệm khoa học được truyền đạt (nội dung kiến thức), thông qua hoạt động dạy và hoạt động học Các thành tố ấy luôn tương tác với nhau, quy định lẫn nhau tạo nên cấu trúc chức năng quá trình dạy học toàn vẹn nhằm thực hiện nhiệm vụ dạy học
Ở trường Tiểu học, công việc chính của giáo viên là dạy học, là giáo dục học sinh Để thực hiện tốt nhiệm vụ của người giáo viên, đồng thời giúp
Trang 25họ làm tròn nhiệm vụ của mình thì công tác quản lý được đặt ra ở đây như một tất yếu khách quan
Các quan điểm hiện đại trong lý luận dạy học đều thống nhất ở một điểm, là: cần từng bước biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo, chuyển đổi dần vai trò, lấy người thầy là trung tâm sang việc lấy học trò làm trung tâm Công cuộc đổi mới giáo dục, cải tiến nội dung chương trình, sách giáo khoa… chỉ thực sự thành công khi mà, các quan niệm, nhận thức và những phương pháp dạy học được đổi mới theo định hướng phát huy tính tích cực, tự lập và sáng tạo của nó
c) Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực: Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực là quá trình truyền thụ kiến thức của đội ngũ giáo viên và quá trình lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo của học sinh và quản lý các điều kiện vật chất, kỹ thuật, phương tiện phục vụ hoạt động dạy học
Trước hết quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực là phải quản
lý tốt hoạt động dạy của người thầy thể hiện ở các khâu thực hiện chương trình, các loại hồ sơ, bài soạn, bài giảng, dự giờ thăm lớp, rút kinh nghiệm, thực hiện đánh giá kết quả dạy học thông qua việc chấm chữa bài, cho điểm theo hướng dẫn của các cơ quan giáo dục cấp trên Bên cạnh đó quản lý hoạt động học tập của trò là một yêu cầu không thể thiếu trong quản lý quá trình dạy học nhằm tạo ra ý thức tốt trong học tập để lĩnh hội kiến thức, hình thành
kỹ năng, kỹ xảo trên cơ sở đó xây dựng nền nếp học tập và phương pháp học tập đúng đắn nhằm đạt chất lượng và hiệu quả cao nhất
1.2.1.5 Tính tích cực hoạt động của học sinh
Tính tích cực trong hoạt động nhận thức của học sinh là một hiện tượng
sư phạm biểu hiện ở sự cố gắng hết sức cao về nhiều mặt trong hoạt động nhận thức của trẻ nói chung Tính tích cực hoạt động học tập là sự phát triển ở mức độ cao hơn trong tư duy, đòi hỏi một quá trình hoạt động "bên trong" hết sức căng thẳng với một nghị lực cao của bản thân, nhằm đạt được mục đích là giải quyết vấn đề cụ thể nêu ra
Trang 26Tính tích cực trong hoạt động nhận thức của học sinh thể hiện ở những hoạt động trí tuệ là tập trung suy nghĩ để trả lời câu hỏi nêu ra, kiên trì tìm cho được lời giải hay của một bài toán khó cũng như hoạt động chân tay là say sưa lắp ráp tiến hành thí nghiệm Trong học tập hai hình thức biểu hiện này thường đi kèm nhau tuy có lúc biểu hiện riêng lẻ Các dấu hiệu về tính tích cực trong hoạt động nhận thức của học sinh thường được biểu hiện:
- Học sinh khao khát tự nguyện tham gia trả lời các câu hỏi của giáo viên, bổ sung các câu trả lời của bạn và thích được phát biểu ý kiến của mình trước vấn đề nêu ra
- Học sinh hay thắc mắc và đòi hỏi giải thích cặn kẽ những vấn đề các
Tích cực hóa hoạt động nhận thức trong học tập của học sinh thực chất
là tập hợp các hoạt động nhằm chuyển biến vị trí từ học bị động sang chủ động, tự bản thân đi tìm kiếm tri thức để nâng cao hiệu quả học tập Đặc trưng
cơ bản của tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh trong quá trình học tập là sự linh hoạt của học sinh dưới sự định hướng, đạo diễn của giáo viên với mục đích cuối cùng là học sinh tự mình khám phá ra kiến thức cùng với
cách tìm ra kiến thức
1.2.2 Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa ở tiểu học
1.2.2.1 Hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa ở tiểu học
a) Trường Tiểu học Trên cơ sở là cấp học nền tảng đặt cơ sở ban đầu cho sự hình thành phát triển toàn diện nhân cách con người, đặt nền tảng vững chắc cho giáo dục phổ thông và cho toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân
Trang 27Trường Tiểu học là đơn vị cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam trực tiếp đảm nhiệm việc giáo dục từ lớp 1 đến lớp 5 cho trẻ em từ 6 đến 10 tuổi nhằm hình thành ở học sinh cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách con người Việt Nam Xã hội Chủ Nghĩa theo mục tiêu giáo dục đã đề ra Trường Tiểu học có tư cách pháp nhân và có con dấu riêng, có nhiệm vụ và quyền hạn: Tổ chức giảng dạy, học tập các hoạt động giáo dục khác theo chương trình giáo dục tiểu học do Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo quyết định ban hành Huy động trẻ em đúng độ tuổi vào học lớp một, vận động trẻ em bỏ học đến trường, thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục tiểu học và tham gia xóa mù chữ trong phạm vi cộng đồng Phối hợp với gia đình người học và các cá nhân trong cộng đồng tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục
Tổ chức cho giáo viên, nhân viên và học sinh tham gia các hoạt động
xã hội trong phạm vi cộng đồng Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật Trường tiểu học có thể tổ chức nội trú, bán trú cho một phần hoặc toàn thể học sinh, tùy theo yêu cầu và khả năng của nhà trường, của cha mẹ học sinh
b) Mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học tiểu học
* Mục tiêu giáo dục tiểu học Tại Điều 27 của Luật giáo dục có quy định mục tiêu giáo dục tiểu học: “Giáo dục tiểu học nhằm giúp cho học sinh hình thành những cơ bản ban đầu cho sự phát triển đúng đắn lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học
cơ sở” [30, tr 32]
Học xong bậc tiểu học, học sinh cần đạt được các yêu cầu: Có kiến thức
cơ bản về tự nhiên, xã hội, con người và thẩm mỹ, có kỹ năng cơ bản nghe, nói, đọc, viết và tính toán, có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh và bảo vệ sức khỏe Biết cách học tập, biết tự phục vụ, biết sử dụng một số đồ dùng trong gia đình và công cụ lao động thông thường, biết vận dụng và làm một số việc như chăn nuôi, trồng trọt giúp gia đình Tôn trọng và thực hiện
Trang 28đúng Pháp luật, đúng quy định của nhà trường; sống hồn nhiên mạnh dạn tự tin, trung thực
* Nội dung dạy học tiểu học Nội dung dạy học tiểu học hiện hành được cấu trúc theo hai giai đoạn học tập gồm có:
- Mục tiêu và kế hoạch dạy học tiểu học
- Chương trình từng môn học, nội dung chủ yếu của từng lớp
- Các yêu cầu cơ bản cần đạt đối với học sinh tiểu học từng lớp Nội dung chương trình không áp dụng cứng nhắc mà được vận dụng linh hoạt theo đặc điểm từng vùng miền và từng đối tượng học sinh
* Số môn học Ở các lớp 1,2,3 có 6 môn học: Tiếng việt, Toán, Đạo đức, Tự nhiên và xã hội, Nghệ thuật, Thể dục (môn nghệ thuật gồm 3 môn: Hát, Vẽ, Thủ công) Ở các lớp 4,5 có 9 môn học: Tiếng việt, Toán, Đạo đức, Khoa học, Lịch sử và Địa lý, Kỹ thuật, Âm nhạc, Mỹ thuật, Thể dục
* Phân bố thời gian dạy học Tiểu học có 5 năm học (từ lớp 1 đến lớp 5), mỗi năm có 35 tuần học, mỗi tuần lễ có 5 ngày học Dạy học các môn bắt buộc trong mỗi ngày kéo dài không quá 4 giờ (tức 240 phút), chia thành các tiết học Mỗi tiết kéo dài 35 phút Mỗi buổi học có 25 phút nghỉ vui chơi và tập thể dục Bộ Giáo Dục và Đào Tạo khuyến khích các trường tiểu học dạy 2 buổi/ngày Riêng các trường có điều kiện dạy học nhiều hơn 5 buổi trong tuần, thì tổ chức dạy tin học, ngoại ngữ không bắt buộc
* Phương pháp dạy học tiểu học:
Một số phương pháp dạy học cơ bản ở tiểu học:
- Nhóm phương pháp dùng lời
- Phương pháp nêu vấn đề
- Phương pháp trực quan (quan sát, trình bày trực quan)
- Phương pháp thông báo - tái hiện
- Phương pháp biểu mẫu - bắt trước
- Phương pháp thực hành
- Phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả dạy học
Trang 29* Những yêu cầu đổi mới Phương pháp dạy học ở tiểu học: Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá là nội dung hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học hiện nay Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá là đổi mới cách tiến hành các phương pháp, đổi mới các phương tiện và hình thức triển khai phương pháp trên cơ sở khai thác triệt để ưu điểm của các phương pháp cũ và vận dụng linh hoạt một số phương pháp mới nhằm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học Như vậy mục đích của đổi mới phương pháp dạy học là làm cho học sinh phải thực sự tích cực, chủ động tự giác, luôn trăn trở tìm tòi, suy nghĩ và sáng tạo trong quá trình lĩnh hội tri thức
* Những định hướng chính trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá ở tiểu học:
- Đổi mới PPDH theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh trong quá trình lĩnh hội tri thức: Phải đưa yêu cầu của chương trình dạy học thành nhu cầu nhận thức của người học bằng cách tạo dựng các tình huống nhận thức, đưa học sinh đến đỉnh điểm của những mâu thuẩn chứa đựng những khó khăn vừa sức đối với học sinh Phải dạy cách học và tạo điều kiện cho học sinh vươn lên
Trong quá trình dạy học giáo viên là chủ thể tổ chức, điều khiển và học sinh là chủ thể hoạt động học tích cực chủ động và sáng tạo
- Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng kết hợp nhuần nhuyễn và sáng tạo các phương pháp dạy học sao cho vừa đạt được mục tiêu dạy học vừa phù hợp với đối tượng và điều kiện thực tiễn của cơ sở
- Đổi mới phương pháp theo hướng phát triển khả năng tự học của học sinh Cần hình thành cho học sinh phương pháp tự học, tăng cường các hoạt động tự tìm kiếm tri thức hay ứng dụng tri thức vào cuộc sống Giáo viên cần hướng dẫn học sinh phương pháp tự học như: tự lực suy nghĩ giải quyết vấn
đề, cách ghi nhớ, tâm thế thi đua, vượt thử thách… Như vậy, khả năng tự học được rèn luyện ngay cả khi học trên lớp và khi học ở nhà
Trang 30- Đổi mới phương pháp theo hướng kết hợp hoạt động cá nhân với hoạt động nhóm và phát huy khả năng của cá nhân Giáo viên phải biết khai thác lợi thế của tập thể để phát triển từng cá nhân Phải quan tâm đến hứng thú, xu hướng, khả năng của từng người trong môi trường tập thể cũng như trong tự học
- Đổi mới phương pháp theo hướng sử dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại vào dạy học Sử dụng phương tiện kỹ thuật phải đúng quy tắc sư phạm, không lạm dụng nó Đồng thời, sử dụng đa dạng phương tiện trong dạy học giúp học sinh hứng thú và tính tích cực trong giờ học
- Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng đổi mới cả phương pháp kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh Đổi mới phương pháp dạy học sẽ phải đổi mới cách thức kiểm tra và đánh giá Không đổi mới kiểm tra
và đánh giá thì đổi mới phương pháp dạy học chỉ là hình thức Trong đánh giá giáo viên lưu ý giúp học sinh tự đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của bản thân
- Đổi mới phương pháp theo hướng đổi mới cách soạn giáo án, lập kế hoạch bài học và xây dựng mục tiêu bài học
Khi soạn giáo án và thiết kế bài giảng, giáo viên cần quán triệt tất cả các thành tố liên quan Trong giáo án, mục đích và mục tiêu của bài học phải
đề rõ ràng, có thể lượng hoá, từ đó có thể đo được và đánh giá được kết quả một cách khách quan
* Hình thức tổ chức dạy học theo hướng tích cực hóa ở trường Tiểu học: Tùy theo từng môn, từng bài dạy, giáo viên có phương pháp và hình thức
tổ chức dạy học phù hợp Các hình thức tổ chức dạy học có thể sử dụng: Dạy học đồng loạt cả lớp, dạy học theo nhóm, dạy học cá nhân bằng phiếu giao việc, tổ chức hoạt động trò chơi trong dạy học trong dạy học toán… Như vậy trong dạy học ở tiểu học, tùy theo từng nội dung, từng chủ đề của môn học giáo viên cần vận dụng phối hợp và linh hoạt các hình thức dạy học
* Một số kỹ thuật dạy học hiện đại:
Trang 31Việc vận dụng các kỹ thuật dạy học vào hoạt động dạy học có ý nghĩa quan trọng trong việc phát huy sự tham gia tích cực, sự sáng tạo của học sinh Một số kỹ thuật dạy học có thể sử dụng:
- Động não (Sử dụng trong thảo luận nhóm): Người điều phối dẫn nhập vào chủ đề và xác định rõ một vấn đề, các thành viên đưa ra ý tưởng của mình rồi lựa chọn sơ bộ các suy nghĩ theo khả năng ứng dụng rồi đánh giá và rút ra kết luận hành động
- Kỹ thuật 635: Mỗi nhóm 6 người, mỗi người viết ra 3 ý kiến trên một
tờ giấy trong vòng 5 phút về cách giải quyết một vấn đề và tiếp tục chuyển cho người bên cạnh Tiếp tục như vậy cho đến khi tất cả mọi người đều viết hết ý kiến của mình, có thể lặp lại vòng khác Sau khi thu thập ý kiến thì tiến hành thảo luận, đánh giá các ý kiến
- Kỹ thuật “bể cá”: Một nhóm học sinh ngồi giữa lớp và thảo luận, còn những học sinh khác trong lớp ngồi xung quanh ở vòng ngoài theo dõi cuộc thảo luận đó Trong nhóm thảo luận có thể có một vị trí không có người ngồi
Học sinh tham gia nhóm quan sát có thể ngồi vào chỗ đó và đóng góp ý kiến vào cuộc thảo luận
- Kỹ thuật “3 lần 3”: Học sinh được yêu cầu cho ý kiến phản hồi về một vấn đề nào đó (Nội dung buổi thảo luận, phương pháp tiến hành thảo luận, ) Mỗi người cần viết ra: 3 điều tốt, 3 điều chưa tốt, 3 điều đề nghị cải tiến.Sau khi thu thập ý kiến thì xử lý và thảo luận về các ý kiến phản hồi
- Kỹ thuật tia chớp (Dùng trong thảo luận nhóm): Lần lượt từng người nói suy nghĩ của mình về một câu hỏi thảo luận (Mỗi người chỉ nói ngắn gọn 1,2 câu ý kiến của mình) và chỉ thảo luận khi mọi người nói xong ý kiến
- Kỹ thuật khăn trải bàn (hoạt động theo nhóm 4 người): Mỗi người ngồi vào một vị trí như hình vẽ minh họa, tập trung vào câu hỏi(hoặc chủ đề…), viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn (về một chủ đề…) Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng thời gian vài phút Khi mọi
Trang 32người đều đã xong, chia sẻ và thảo luận các câu trả lời Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn trải bàn
- Kỹ thuật cắt mảnh ghép:
Là hình thức học tập hợp tác kết hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm nhằm:
- Giải quyết một nhiệm vụ phức hợp (có nhiều chủ đề)
- Kích thích sự tham gia tích cực của HS:
- Nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác (Không chỉ hoàn thành nhiệm vụ ở Vòng 1 mà còn phải truyền đạt lại kết quả vòng 1 và hoàn thành nhiệm vụ ở Vòng 2)
- Phương pháp bàn tay nặn bột:
Phương pháp “Bàn tay nặn bột” là phương pháp dạy học, dẫn dắt học sinh đi từ chưa biết đến biết theo một phương pháp mới mẻ là để học sinh tiếp xúc với hiện tượng, sau đó giúp các em giải thích bằng cách tự mình tiến hành quan sát qua thực nghiệm Phương pháp này giúp các em không chỉ nhớ lâu,
mà còn hiểu rõ câu trả lời mình tìm được Qua đó, học sinh sẽ hình thành khả năng suy luận theo phương pháp nghiên cứu từ nhỏ và hình thành tác phong, phương pháp làm việc khi trưởng thành
1.2.2.2 Hoạt động giảng dạy theo hướng tích cực hóa của giáo viên tiểu học
a) Khái niệm về giáo viên tiểu học: Giáo viên tiểu học là viên chức chuyên môn trực tiếp giảng dạy và giáo dục học sinh trường Tiểu học Thực hiện theo quy định của luật giáo dục và điều lệ của nhà trường, nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở
b) Nhiệm vụ của giáo viên tiểu học: Giảng dạy các môn học theo mục tiêu, kế hoạch đào tạo bậc học và chương trình lớp học được phân công Thực hiện đầy đủ, nghiêm túc quy chế, nội quy và các quy định khác của ngành
Trang 33giáo dục và đào tạo như: soạn bài, giảng dạy, chấm bài, phụ đạo, coi thi, chấm thi, đánh giá xếp loại học sinh, tham gia các hoạt động của tổ chuyên môn…
- Tham gia công tác phổ cập giáo dục tiểu học ở địa phương
- Rèn luyện đạo đức, học tập văn hoá, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp
vụ để nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, giảng dạy
- Thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật, các quyết định của hiệu trưởng; nhận nhiệm vụ do hiệu trưởng phân công, chịu sự kiểm tra của hiệu trưởng và các cấp quản lý giáo dục
- Giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo; gương mẫu, thương yêu, tôn trọng, đối xử công bằng với học sinh,… đoàn kết giúp đỡ các bạn đồng nghiệp
- Chủ động phối hợp với các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhà trường, với gia đình học sinh để giáo dục học sinh
- Đối với giáo viên tổng phụ trách Đội được bồi dưỡng về công tác Đội TNTP Hồ Chí Minh, sao nhi đồng Hồ Chí Minh; có nhiệm vụ tổ chức các hoạt động của Đội thiếu niên và sao nhi đồng ở nhà trường
c) Đặc điểm hoạt động dạy học theo hướng tích cực của giáo viên tiểu học: Lao động của giáo viên tiểu học vừa mang tính nghiệp vụ vừa mang tính nghệ thuật Giáo viên là chủ thể của hoạt động dạy học có nhiệm vụ tái tạo ở trẻ những khái niệm khoa học, những tri thức và kỹ năng đã nằm trong nền văn minh nhân loại đã được các nhà sư phạm, các nhà khoa học “tinh chế” đưa vào nhà trường
Hoạt động dạy học giúp học sinh nắm vững tri thức khoa học một cách
có hệ thống, cơ bản, phát triển tư duy độc lập, sáng tạo, biết tìm ra vấn đề mới
từ vấn đề cũ; hình thành năng lực nhận thức và hành động, biết vận dụng những điều đã học vào cuộc sống
1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng ở trường Tiểu học theo hướng tích cực hóa
1.2.3.1 Người hiệu trưởng trường Tiểu học
Trang 34a) Khái niệm người hiệu trưởng Tiểu học Điều lệ trường Tiểu học, Chương II Điều 18 quy định rõ: Hiệu trưởng Tiểu học là người chịu trách nhiệm tổ chức, quản lý các hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường Hiệu trưởng chỉ được giao quản lý một trường Tiểu học Sau mỗi năm học, Hiệu trưởng trường Tiểu học được cấp có thẩm quyền đánh giá về công tác quản lý các hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường Người Hiệu trưởng trường Tiểu học phải là giáo viên có thời gian dạy ít nhất 3 năm ở cấp tiểu học, đã hoàn thành chương trình bồi dưỡng cán bộ quản lý, có uy tín về phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, chuyên môn, nghiệp vụ; có năng lực quản lý trường học và có sức khoẻ Trường hợp đặc biệt, người được bổ nhiệm hoặc công nhận làm Hiệu trưởng có thể có thời gian dạy học ít hơn theo quy định [6]
b) Nhiệm vụ, quyền hạn và vai trò của Hiệu trưởng trườngTiểu học Điều lệ trường Tiểu học, Chương II Điều 18 quy định rõ:
- Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục từng năm học; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước hội đồng nhà trường và các cấp có thẩm quyền
- Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các tổ tư vấn rong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó Đề xuất các thành viên của hội đồng trường trình cấp có thẩm quyền quyết định
- Phân công, quản lý, đánh giá, xếp loại; tham gia quá trình tuyển dụng, thuyên chuyển; khen thưởng, thi hành kỷ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định
- Quản lý hành chính; quản lý sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính, tài sản của nhà trường
- Quản lý học sinh và tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường
- Dự các lớp bồi dưỡng chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ quản lý; tham gia giảng dạy bình quân 2 tiết trong một tuần; được hưởng chế độ phụ cấp và các chính sách ưu đãi theo quy định
Trang 35- Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở và tạo điều kiện cho các tổ chức chính trị xã hội trong nhà trường hoạt động
- Thực hiện xã hội hóa giáo dục, phát huy vai trò của nhà trường đối với cộng đồng Đối với bản thân, Hiệu trưởng có nhiệm vụ tự bồi dưỡng để trở thành người quản lý giỏi Đề nghị với trưởng Phòng Giáo dục - Đào tạo về quyết định tuyển dụng, thuyên chuyển đề bạt giáo viên, nhân viên của trường, khen thưởng, thi hành kỷ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định của nhà nước Tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong nhà trường Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức Tổ chức các hoạt động và các hình thức thi đua để bồi dưỡng thái độ, kiến thức kỹ năng nghề nghiệp cho đội ngũ giáo viên, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên được bồi dưỡng thường xuyên Quản lý nguồn nhân lực bằng cách chăm lo đời sống và phân công nhiệm vụ cho giáo viên, nhân viên một cách hợp lý Đảm bảo sự liên lạc giữa nhà trường với chính quyền địa phương Chủ động phối hợp thường xuyên và chặt chẽ với gia đình và ban đại diện cha mẹ học sinh
c) Chức năng quản lý của hiệu trưởng trường Tiểu học
* Chức năng kế hoạch hoá: Chức năng lập kế hoạch là quá trình xác định các mục tiêu phát triển của nhà trường và quyết định những biện pháp tốt nhất để thực hiện mục tiêu đó
Đây là chức năng quan trọng cho nên người Hiệu trưởng cần phải hoạch định được các mục tiêu phát triển, nhiệm vụ đào tạo và kế hoạch nâng cao chất lượng của trường theo mục tiêu ngành giáo dục đào tạo
* Chức năng tổ chức thực hiện: Chức năng tổ chức là quá trình phân phối và sắp xếp nguồn nhân lực theo những cách thức nhất định để đảm bảo thực hiện tốt các mục tiêu đã đề ra Hiệu trưởng phải biết thiết lập bộ máy tốt, xây dựng bộ mối quan hệ hữu cơ, tác động lẫn nhau, phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong nhà trường thành một hệ thống vận động một cách đồng bộ Hiệu trưởng có định hướng thành lập các hội đồng chuyên môn, hội đồng thi đua khen thưởng, hội đồng kỷ luật gồm những người thạo việc, công tâm Khi
Trang 36thực hiện chức năng này, hiệu trưởng cần chú ý đến nguyên tắc tập trung dân chủ và nguyên tắc năng lực và sở trường
* Chức năng chỉ đạo: Chức năng chỉ đạo là quá trình tác động ảnh hưởng tới hành vi, thái độ của những người khác nhằm đạt tới các mục tiêu với chất lượng cao Với vai trò là thủ trưởng đơn vị người Hiệu trưởng hướng dẫn, vạch ra những phương thức cụ thể, liên kết giữa các cá nhân và các bộ phận để tạo sự đồng bộ trong việc thực hiện mục tiêu, kế hoạch
* Chức năng kiểm tra: Chức năng kiểm tra là quá trình đánh giá và điều chỉnh nhằm đảm bảo cho các hoạt động đạt tới các mục tiêu của tổ chức Kiểm tra nhằm giúp cho Hiệu trưởng nắm được tình hình thực hiện kế hoạch, theo dõi việc thực hiện kế hoạch giảng dạy, chương trình và nội dung quy định để kịp thời điều chỉnh hoặc có biện pháp để thực hiện tốt nhiệm vụ
1.2.3.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa của hiệu trưởng Tiểu học
a) Quản lý việc phân công giảng dạy
Phân công giảng dạy hợp lý, khoa học phát huy hết được sở trường năng lực chuyên môn của giáo viên Chính vì vậy việc phân công giảng dạy đòi hỏi người Hiệu trưởng phải dựa vào sự kết hợp hài hoà giữa các tiêu chí; năng lực chuyên môn, phẩm chất đạo đức, trình độ đào tạo, điều kiện hoàn cảnh trong đó tiêu chí năng lực chuyên môn là điều kiện chính còn dựa vào nguyện vọng của HS không được quan tâm
b) Quản lý thực hiện nội dung chương trình dạy học
Trường Tiểu học thực hiện chương trình giáo dục, kế hoạch dạy học do
Bộ trưởng bộ giáo dục và đào tạo quyết định ban hành Quản lý việc thực hiện chương trình dạy học của giáo viên Tiểu học là quản lý việc dạy đúng và đủ chương trình dạy học Tiểu học theo quy định của Bộ giáo dục và đào tạo Do
đó Hiệu trưởng là người hướng dẫn cho giáo viên nắm vững chương trình, có
ý thức cao trong việc thực hiện chương trình, không được tùy tiện thay đổi, thêm bớt hoặc làm sai lệch nội dung chương trình dạy học
Trang 37c) Quản lý việc soạn bài chuẩn bị giảng dạy
Việc chuẩn bị bài trước khi lên lớp của giáo viên được xem như một khâu quan trọng, giúp giáo viên chuẩn bị tâm thế trước giờ dạy Giáo án thể hiện rõ các phương pháp dạy học được lựa chọn cho bài học Nhóm phương pháp dạy học truyền thống vẫn được duy trì, bên cạnh đó, nhóm phương pháp dạy học tích cực sẽ được ưu tiên sử dụng nhiều hơn trong việc giảng dạy Thực tế cho thấy, giáo viên càng chuẩn bị kĩ càng bao nhiêu thì hiệu quả của việc giảng dạy trên lớp càng đạt hiệu quả cao bấy nhiêu
d) Quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học
Quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học tiểu học là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Hiệu trưởng Trước hết Hiệu trưởng cần nắm vững bản chất của đổi mới phương pháp dạy học tiểu học và làm cho giáo viên hiểu đổi mới phương pháp dạy học là đổi mới cách tiến hành các phương pháp, đổi mới các phương tiện và hình thức triển khai các phương pháp trên cơ sở khai thác triệt để ưu điểm của các phương pháp cũ và vận dụng linh hoạt một số phương pháp mới nhằm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học
e) Quản lý cơ sở vật chất, phương tiện và trang thiết bị dạy học
Trong quá trình dạy học phương pháp dạy học bao giờ cũng gắn chặt với phương tiện dạy học Phương tiện dạy học là một bộ phận của phương pháp dạy học vì nó là cái thể hiện phương pháp dạy học Phương tiện dạy học
sẽ trở nên vô nghĩa khi không chứa đựng phương pháp Do đó người Hiệu trưởng phải quản lý tốt cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học sẽ tác động mạnh mẽ đến chất lượng dạy học
g) Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học
Kiểm tra, đánh giá có tác dụng phát hiện thực trạng dạy và học giúp cho hiệu trưởng điều chỉnh, cải tiến kế hoạch quản lý cho phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Kiểm tra, đánh giá là động lực thúc đẩy tích cực hoạt động dạy học và giúp giáo viên luôn đổi mới phương pháp dạy học Để
Trang 38việc kiểm tra, đánh giá trở thành động lực thúc đẩy mọi hoạt động trong nhà trường phát triển thì nó phải được thực hiện một cách nghiêm túc, chính xác, khách quan và công bằng Như vậy, quản lý việc kiểm tra, đánh giá phải có kế hoạch cụ thể và được thực hiện một cách thường xuyên, chặt chẽ, đồng thời giải quyết triệt để những nảy sinh, vướng mắc ảnh hưởng đến chất lượng dạy
và học
h) Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên
Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng dạy và học, vì vậy cần quan tâm thực hiện bồi dưỡng thường xuyên, chuẩn hoá đội ngũ giáo viên Tạo điều kiện tinh thần và vật chất cho giáo viên tự học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Bản thân Hiệu trưởng phải là tấm gương tự học, gương mẫu trong việc học tập, bồi dưỡng để mọi người noi theo
1.2.3.3 Các phương pháp cơ bản quản lý của Hiệu trưởng trường Tiểu học
a) Phương pháp hành chính tổ chức: là phương pháp mà chủ thể quản lý dùng quyền lực trực tiếp để đưa ra các mục tiêu nhiệm vụ, các yêu cầu để đối tượng quản lý thực hiện Phương pháp này có mặt tích cực và tiêu cực trong việc vận dụng
b) Phương pháp giáo dục: là phương pháp mà chủ thể quản lý tác động trực tiếp hay gián tiếp (đến đối tượng) đến thái độ, nhận thức và hành vi nhằm tạo ra hiệu quả hoạt động của tổ chức, của các cá nhân
c) Phương pháp tâm lý - xã hội: là phương pháp mà chủ thể quản lý vận dụng các quy luật tâm lý - xã hội tác động vào đối tượng quản lý nhằm tạo nên môi trường tâm lý - xã hội tích cực
d) Phương pháp kinh tế: là phương pháp mà chủ thể quản lý tác động vào lợi ích kinh tế của khách thể quản lý nhằm tạo ra hiệu quả hoạt động tối
ưu
1.2.4 Mối quan hệ giữa Hiệu trưởng với các bộ phận liên quan trong việc quản lý hoạt động dạy học
Trang 39a) Hiệu trưởng với chuyên viên Phòng Giáo dục - Đào tạo Hiệu trưởng phối hợp với chuyên viên phòng Giáo dục - Đào tạo trong việc:
- Lập kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng giáo viên nhằm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
- Tổ chức các kỳ kiểm tra ở tiểu học theo chỉ đạo và quy định của ngành cấp trên
- Tổ chức hội thi, thao giảng về việc đổi mới phương pháp dạy học b) Hiệu trưởng với phó hiệu trưởng, tổ trưởng, giáo viên
Trong quá trình quản lý giảng dạy của giáo viên, điều quan trọng nhất
là hiệu trưởng phải phối hợp chặt chẽ với phó hiệu trưởng và tổ trưởng các tổ chuyên môn để:
- Theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kế hoạch và chương trình dạy học theo thời khoá biểu và các quy định hiện hành về dạy học của giáo viên
- Theo dõi, hướng dẫn việc hoàn thiện các hồ sơ sổ sách, giấy tờ chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên
- Chỉ đạo tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn và theo dõi việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên
c) Hiệu trưởng với Công đoàn, Đoàn thanh niên Hiệu trưởng phối hợp với Công đoàn và Đoàn Thanh niên tổ chức các phong trào thi đua mừng các ngày lễ lớn như thi đua dạy tốt học tốt
1.2.5 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa của Hiệu trưởng trường Tiểu học
Trang 40c) Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng là những cách thức tiến hành của Hiệu trưởng để tác động đến những lĩnh vực trong quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động này và nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường
d) Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng theo hướng tích cực hóa: là cách thức tiến hành của hiệu trưởng tác động đến những lĩnh vực trong quản lý hoạt động dạy học làm cho nhiệm vụ dạy học trở thành nhu cầu dạy và học một cách tự giác, tích cực, chủ động sáng tạo nhằm nâng cao chất lượng dạy và học
* Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa của Hiệu trưởng tiểu học
- Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của giáo viên về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh
- Biện pháp 2: Chỉ đạo tổ chức thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh
- Biện pháp 3: Đổi mới kiểm tra đánh giá của giáo viên, kiểm tra học tập của học sinh
- Biện pháp 4: Tổ chức tham gia tích cực các cuộc vận động thi đua do ngành, nhà trường phát động
- Biện pháp 5: Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị cho hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa
- Biện pháp 6: Tăng cường nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn, năng lực quản lý cho đội ngũ cán bộ quản lý
